Druki ulotne

Wstęp

Jeszcze nigdy w Polsce nie powstały odrębne przepisy katalogowania druków ulotnych. Dotychczas do ich opracowania wykorzystywano przepisy katalogowania książek czy dokumentów ikonograficznych.

 

Nowa, powstała w ubiegłym roku definicja druków ulotnych w jednoznaczny sposób określiła ten rodzaj zbiorów. Powstałe w Bibliotece Narodowej przepisy opracowania druków ulotnych dotyczą jedno- i kilkustronicowych ulotek, afiszy, plakatów, folderów, zaproszeń itp. Wśród druków ulotnych obok wyżej wymienionych znajdą się również książki (kodeksy). Do ich opracowania mają zastosowanie przepisy katalogowania książek, a w przypadku druków ulotnych ciągłych przepisy katalogowania czasopism.

 

Nie zawsze druk ulotny musi być opracowany indywidualnie. Nowością w prezentowanych przepisach katalogowania jest opracowanie grupowe (opis zbiorczy) zespołu druków ulotnych. Pozwala on bibliotekarzom na tworzenie zespołu dokumentów dotyczących jednego wydarzenia, jednej instytucji itp.

 

Oddzielną grupę druków ulotnych stanowią pocztówki, które również są uwzględnione w przepisach katalogowania. Zaleca się indywidualnie opracowanie każdej pocztówki (nawet będącej w albumie), ale dopuszcza się również tworzenie zespołów pocztówek o tej samej tematyce.

 

Przepisy katalogowania druków ulotnych oparto na zaktualizowanym w ostatnich latach standardzie ISBD w jego skonsolidowanej postaci, w niewielkim tylko stopniu wzbogaconym o rozwiązania przejęte ze standardu RDA (rezygnacja ze stosowania skrótów, rezygnacja z reguły wyliczania do trzech elementów, rezygnacja z poprawiania i komentowania błędów w miejscu ich wystąpienia, wprowadzenie reguły „bierz, co widzisz”).

 

Istotne uzupełnienie tekstu Przepisów katalogowania stanowią liczne aneksy, które pomogą bibliotekarzom w katalogowaniu druków ulotnych.

1. Zasady ogólne

1.1 Zawartość i budowa opisu

Opis bibliograficzny druków ulotnych może zawierać następujące elementy zebrane w sześciu strefach (występowanie poszczególnych elementów jest uzależnione od budowy i/lub zawartości publikacji):

a) strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności:

  • tytuł właściwy
  • dodatek (dodatki) do tytułu
  • oznaczenie (oznaczenia) odpowiedzialności

 

b) strefa wydania:

  • oznaczenie wydania
  • dodatkowe oznaczenie wydania

 

c) strefa adresu wydawniczego (strefa publikacji, produkcji, dystrybucji itp.):

  • miejsce wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • nazwa wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • data wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • miejsce druku lub wytworzenia
  • nazwa drukarni lub wytwórcy
  • data druku lub wytworzenia

 

d) strefa opisu fizycznego:

  • określenie formy druku ulotnego i/lub objętość
  • oznaczenie ilustracji
  • format
  • dodatek

 

e) strefa uwag

 

f) strefa identyfikatora i sposobu uzyskania druku ulotnego:

  • identyfikator (np. ISBN)
  • informacje uzupełniające
  • określenie sposobu uzyskania druku ulotnego.

 

W katalogowanej pozycji większość elementów może:

  • wystąpić kilkakrotnie w tym samym języku i/lub systemie pisma, zawierając kolejne dane (np. kilka dodatków do tytułu, miejsc wydania czy numerów ISBN)
  • być powtórzona w innym języku i/lub systemie pisma jako tak zwany element równoległy (np. tytuł równoległy, równoległy dodatek do tytułu, równoległe oznaczenie wydania).

 

Dobór elementów opisu bibliograficznego oraz ich kolejność w obrębie poszczególnych stref ustalają dalsze przepisy.

1.2 Forma graficzna opisu

1.2.1 Układ graficzny


Układ graficzny dotyczy sposobu prezentacji opisów w różnego rodzaju zbiorach informacji o dokumentach, a zwłaszcza bibliografiach, w tym bibliografii narodowej, nie dotyczy jednak bibliografii załącznikowych i przypisów bibliograficznych. W katalogach komputerowych sposób prezentacji danych jest zdefiniowany przez tzw. szablony wyświetlania uwzględniające różne przesłanki, nie tylko przepisy katalogowania i ścisłe stosowanie określonych w nich znaków umownych.

 

Kolejne strefy opisu bibliograficznego podaje się w ciągłości wiersza. Tylko strefę uwag oraz strefę identyfikatora i sposobu uzyskania druku ulotnego podaje się od nowego wiersza z wcięciem.

 

Każdą strefę, oprócz pierwszej, pisaną w ciągłości wiersza, poprzedza się kropką, odstępem, myślnikiem, odstępem (. — ). Jeżeli daną strefę zaczyna się od nowego wiersza z wcięciem (co wyraźnie oddziela ją od strefy poprzedniej), należy pominąć znak umowny poprzedzający strefę.

 

Jeżeli strefa powtarza się w ciągłości wiersza, każde jej powtórzenie poprzedza się kropką, odstępem, myślnikiem, odstępem (. — ). Jeżeli strefa zostaje powtórzona od nowego wiersza, nie stosuje się znaku umownego poprzedzającego strefę.

 

Jeżeli w opisie nie występuje pierwszy element strefy, znaki umowne poprzedzające dalszy element strefy, który w tej sytuacji rozpoczyna strefę, pomija się, zastępując je w zapisie w ciągłości wiersza kropką, odstępem, myślnikiem, odstępem (. — ) poprzedzającymi strefę (np. w odniesieniu do dodatkowego oznaczenia wydania przy braku oznaczenia wydania jako takiego).

 

Do opisu nie włącza się stref lub elementów, które nie mają zastosowania w opisie danej publikacji, pomija się również znaki umowne poprzedzające lub zamykające taką strefę lub element (np. oznaczenie ilustracji w opisie druku ulotnego bez materiału ilustracyjnego).

Przykład 1.
Cenniki pracowni artystycznej p. f. „Photographie Moderne” i programy Warszawskiej Szkoły Fotograficznej w Warszawie. — Warszawa : [wydawca nieznany], 1908 ([Warszawa] : L. Bogusławski). — 54 strony ; 17 cm.

Przykład 2.
Małopolska : aktywnie zimą = active winter = aktivnyj otdych zimoj / [redakcja Iwona Baturo]. — Kraków : Amistad, 2010. — 56 stron : ilustracje ; 15x21 cm.
Tekst równolegle w języku polskim, angielskim i rosyjskim.
ISBN 978-83-61355-21-2 (egzemplarz bezpłatny)

Przykład 3.
Odezwa! Bracia Żydzi! : [Incipit:] W celu uczczenia wraz z całem żydostwem świata, poległych braci w Palestynie, w obronie siedziby narodowej [...] = Ojfruf! Iden! Brider un szwester! : [Incipit:] Kedej cu beehrn, cizamen mitn gancn judiszn folk [...]. — Ostrów Mazowiecka : [wydawca nieznany], [1929] (Ostrów [Mazowiecka] : Druk. L. Knyszyński). — [2] strony ; 27x17 cm.
Palestyna w żydowskich drukach ulotnych wydanych w II Rzeczypospolitej poz. 14.
Tekst równolegle w języku polskim i jidysz

Przykład 4.
[Wybory parlamentarne w Polsce]. — [Polska] : [wydawca nieznany], [2015]. — [4] teki : ilustracje ; 38x36 cm.

 

1.2.2 Znaki umowne


Znaki umowne stosuje się w celu oddzielenia kolejnych stref opisu bibliograficznego oraz wyróżnienia poszczególnych elementów w obrębie stref.

 

Każdy element opisu bibliograficznego poprzedza się lub oddziela znakami umownymi. Znak umowny poprzedzający element opisu pomija się, jeżeli dany element rozpoczyna strefę.

 

Jeżeli dany element powtarza się, to każde jego wystąpienie poprzedza się znakami umownymi właściwymi dla tego elementu.

 

Przed znakiem umownym i po nim występuje odstęp (pojedyncza spacja na klawiaturze) w celu zaznaczenia jego funkcji znaku oddzielającego. Wyjątek stanowią przecinek (,) i kropka (.), których nie poprzedza się odstępem, odstęp powinien występować tylko po nich.

 

Nawiasy zwykłe ( () ) i kwadratowe ( [] ) traktuje się jako jeden znak (znak dwuelementowy), stosując odstęp przed pierwszym (otwierającym) nawiasem i po drugim (zamykającym) nawiasie (elemencie znaku). Przed nawiasem zwykłym lub kwadratowym i po nim może wystąpić tylko pojedyncza spacja. Jeżeli po zamykającym nawiasie zwykłym lub kwadratowym występuje przecinek lub kropka jako znak umowny albo inny znak interpunkcyjny przejęty z katalogowanej pozycji — nie stosuje się odstępu.

 

W nawiasie kwadratowym ( [] ) podaje się informacje znalezione poza podstawowym źródłem danych. Jeżeli następujące po sobie elementy w tej samej strefie przejęto spoza podstawowego źródła danych, każdy z nich należy ująć w odrębny nawias kwadratowy.

Przykład 5.
[Bydgoszcz] : [wydawca nieznany], 2014
[Miejsce wydania ustalono na podstawie treści druku ulotnego.]

Przykład 6.
Warszawa : [wydawca nieznany], [2017]
[Strefa uwag: Rok wydania ustalono na podstawie daty wpływu egzemplarza obowiązkowego.]

Dobór znaków umownych oraz ich stosowanie w obrębie poszczególnych stref ustalają dalsze przepisy. Na początku omówienia każdej strefy przedstawiono odpowiednie dla niej, najczęściej spotykane schematy stosowania znaków umownych.

 

1.2.3 Grupowanie elementów równoległych


Każdą przejmowaną do opisu wersję równoległą elementu (tj. wyrażoną w innym języku i/lub systemie pisma) poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ).

Przykład 7.
XII. Congressus Mariologicus Internationalis (18-24 Augusti 1996) et XIX. Congressus Marianus Internationalis (24-26 Augusti 1996) = XII. Międzynarodowy Kongres Mariologiczny (18-24 sierpnia 1996) i XIX Międzynarodowy Kongres Maryjny (24-26 sierpnia 1996) / tłumaczenie Teresa Bałuk-Ulewicz
[Tytuł równoległy.]

Przykład 8.
Szpitalnictwo w Polsce = Les Hôpitaux en Pologne = Das Krankenhauswesen in Polen = Hospitals in Poland / Polskie Towarzystwo Szpitalnictwa
[Trzy tytuły równoległe.]

Przykład 9.
Obwieszczenie : [Incipit:] Poleca się Publiczności chodzić tylko po prawej stronie ulicy [...] = Bekanntmachung : [Incipit:] Das Publikum wird angehalten, stets auf der rechten Seite der Strasse zu gehen [...] / Komendant
[Tytuł równoległy z równoległym incipitem.]

Przykład 10.
Wielkopolska : gospodarka = economy = Wirtschaft
[Dwa równoległe dodatki do tytułu.]

Jeżeli w jednej strefie kolejne elementy mają swoje wersje równoległe, elementy w każdym z języków i/lub systemów pisma grupuje się i podaje łącznie. Elementy wewnątrz grupy poprzedza się odpowiednimi dla każdego z nich znakami umownymi. Grupę elementów zapisanych w pierwszym języku i/lub systemie pisma poprzedza się znakiem umownym właściwym dla pierwszego elementu tej grupy, natomiast każdą kolejną grupę elementów (wyrażoną w odmiennym języku i/lub systemie pisma) poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ).

Przykład 11.
I Festiwal Polskich Oper Współczesnych : 7-28 października 2001 = 1st Contemporary Polish Opera Festival : 7-28 October 2001 / tłumaczenie Michał Kubicki ; Warszawska Opera Kameralna
[Tytuł równoległy z równoległym dodatkiem do tytułu.]

Przykład 12.
Adomas Mickevicius : poetas ir Lietuva : apybraiža = Adam Mickiewicz : poeta i Litwa : zarys = Adam Mickiewicz : poet and Lithuania : essay / Vytautas Kubilius
[Dwa tytuły równoległe, każdy z dwoma równoległymi dodatkami do tytułu.]

1.3 Jednostka opisu

Jednostką opisu bibliograficznego może być:

  • pojedynczy druk ulotny (np. plakat, afisz, odezwa, ulotka, zaproszenie, broszura)
  • zespół druków ulotnych wyodrębniony na podstawie określonego kryterium (np. publikacje dotyczą wydarzenia, imprezy, działalności osoby czy instytucji, także zespół pocztówek o tej samej tematyce)

1.4 Źródła danych

Wybór głównego źródła danych zależy od typu publikacji. Ogólne kryteria to:


a. kompletność danych służącej do identyfikacji:
źródło podające najpełniejsze, najbardziej przejrzyste i miarodajne informacje


b. styczność źródła względem danych:
źródło najbliższe zawartości publikacji, takie jak źródło wewnętrzne


c. stabilność źródła danych:
najbardziej trwałe źródło.

 

1.4.1 Kolejność źródeł danych

 

Dane do opisu należy przejmować z następujących źródeł, zachowując podaną niżej kolejność:

 

Pojedynczy druk ulotny (opis indywidualny)

1. cały druk ulotny
2. adnotacje, dopiski, pieczęcie na druku ulotnym
3. źródła spoza druku ulotnego, np. bibliografie, w tym narodowe, katalogi, uznane wydawnictwa informacyjne, także internetowe
4. inne źródła, np. informacje od darczyńcy.

 

Zespół druków ulotnych (opracowanie grupowe, opis zbiorczy)

1. zespół druków ulotnych
2. źródła spoza zespołu druków ulotnych, np. bibliografie, w tym narodowe, katalogi, uznane wydawnictwa informacyjne, także internetowe
3. inne źródła, np. informacje od darczyńcy.

 

 

1.4.2 Główne źródła danych


Jeżeli występują co najmniej dwa źródła danych, które mogą być głównym źródłem danych dla publikacji, wówczas wybiera się źródło występujące jako pierwsze, poza następującymi przypadkami:


1. Jeżeli publikacja zawiera główne źródła danych w co najmniej dwóch językach i/lub systemach pisma, wówczas za główne źródło danych uznaje się:

a. źródło w języku i/lub systemie pisma, który odpowiada językowi i/lub systemowi pisma zawartości lub dominuje w zawartości publikacji
b. źródło w języku i/lub systemie pisma przekładu, jeżeli wiadomo, że publikacja jest tłumaczeniem
c. źródło w oryginalnym języku i/lub systemie pisma, w którym zawartość jest wyrażona
d. źródło występujące jako pierwsze.

 

2. Jeżeli publikacja zawiera główne źródła danych noszące różne daty, należy wybrać źródło wskazujące początek imprezy/wydarzenia.

 

1.4.3 Podstawowe źródła danych


Poszczególne strefy opisu bibliograficznego mają wyznaczone podstawowe źródła, z których przede wszystkim należy przejmować dane. Informacje pochodzące z innych źródeł niż podstawowe dla danej strefy należy przejmować do opisu w nawiasie kwadratowym lub podawać tylko w strefie uwag, stosownie do dalszych szczegółowych postanowień.

1.5 Język i system pisma

Stosuje się dwie zasady, w zależności od strefy opisu.

 

Elementy opisu przejmowane z katalogowanej pozycji, a więc należące do:

  • strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • strefy wydania
  • strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)
  • strefy uwag (dotyczy tylko tych uwag, w których podaje się dane przejmowane z katalogowanej pozycji, np. tytuł oryginału, warianty tytułów, cytata bibliograficzna)

podaje się w języku i/lub systemie pisma, w jakim zapisano je w źródle danych. W razie potrzeby znaki i litery niełacińskie poddaje się konwersji (transliteruje, transkrybuje lub latynizuje) na znaki łacińskie według norm i zaleceń międzynarodowych podanych w Aneksie nr 20.

 

Jeżeli tytuł publikacji jest wyrażony w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, stosuje się odpowiednie kryteria wyboru tytułu właściwego.

 

Jeżeli poszczególne inne elementy opisu są wyrażone w publikacji w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, do opisu przejmuje się przede wszystkim wersję w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego, a gdy takiej wersji brak — wersję wyróżnioną typograficznie lub podaną jako pierwszą, gdy takiego wyróżnienia brak.
Wersje w innych językach i/lub systemach pisma podaje się jako wersje równoległe, o ile szczegółowe postanowienia nie nakazują innego rozwiązania.

 

Elementy opisu, które nie są przejmowane z katalogowanej pozycji, tylko formułowane przez katalogującego, a więc należące do:

  • strefy opisu fizycznego
  • strefy uwag (nie dotyczy uwag, w których podaje się dane przejmowane z katalogowanej pozycji, np. tytuł oryginału, warianty tytułów, cytata bibliograficzna)
  • strefy identyfikatora i sposobu uzyskania druku ulotnego

podaje się w języku polskim.

1.6 Pisownia

1.6.1 Forma gramatyczna, ortografia


Elementy opisu przejmowane z katalogowanej pozycji, a więc należące do:

  • strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • strefy wydania
  • strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)
  • strefy uwag (dotyczy tylko części uwag)

podaje się w formie, w jakiej występują w źródle danych, o ile postanowienia dotyczące danego elementu nie nakazują przyjęcia innego rozwiązania.

 

Zachowuje się sformułowania, pisownię i formy gramatyczne, to znaczy:

  • nie uwspółcześnia się pisowni

Przykład 13.
Co robić? : [Incipit:] I Po Manifeście. Świeżo ogłoszony Manifest założył fundamenty Konstytucyi pod postacią rękojmi, umożliwiających i uprzedzających jej budowę [...]

Przykład 14.
Drohobycz : nakł. Polskiej Partji Socjalistycznej, [193-] (Drohobycz : J. Lowenkopfa)

  • nie poprawia się ani nie komentuje pomyłek, błędów, literówek czy niepoprawnych znaków diakrytycznych w miejscu ich wystąpienia

Przykład 15.
Żolnierze Polscy! : [Incipit:] Pozdrowienie wam posyła Litewski lud roboczy! Pozdrowienie i bratnie ostrzeżenie [...] / Komitet włościan Litwy
[W tytule właściwym zachowano błędną formę żolnierze.]

  • nie zmienia się form gramatycznych

Przykład 16.
Kraków : nakładem Towarzystwa Muzycznego, 1907 (Kraków : W. L. Anczyc i Spółka)
[Nazwę wydawcy podano w dopełniaczu, zachowując towarzyszące określenie.]

  • nie rozwija się skrótów

Przykład 17.
Centrum św. Jana / [tekst: Iwona Berent, Monika Czajkowska-Kostka ; foto: Iwona Berent, Andrzej Drewniak, Radosław Jachimowicz]
[Zachowano skrót występujący w tytule właściwym.]

Przykład 18.
W-wa : nakładem M. Grölla
[Zachowano skróty występujące w nazwie miejsca wydania i nazwie wydawcy.]

Przykład 19.
[Afisz] : [Incipit:] W sobotę 5 maja r.b. w sali Z.Z.K. Komitet Odbudowy Teatru w Pruszkowie urządza zabawę taneczną [...] / Komitet Miejski P.P.R. w Pruszkowie
[Zachowano skróty występujące w incipicie i oznaczeniu odpowiedzialności.]

  • bez zmian przejmuje się znaki interpunkcyjne, w tym wielokropek

Przykład 20.
... aby paliły się przed Panem nieustannie : światło w kulcie i obrzędach religijnych : judaizm, prawosławie, katolicyzm / [tekst informatora Ewa Podlewska-Bem, Maria Łukaszewicz ; Muzeum Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego]
[Pozostawiono wielokropek rozpoczynający tytuł właściwy.]

Przykład 21.
... z pod znaku Batorego i Zamoyskiego ... / [Państwowe Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie]
[Pozostawiono wielokropek znajdujący się na początku i na końcu tytułu właściwego.]

Przykład 22.
Zaproszenie na obchód z okazji dwudziestopięciolecia Klubu Sportowego „Polonia 1912” w Lesznie
[W zapisie tytułu pozostawiono cudzysłów.]

Przykład 23.
Uwaga!!! : [Incipit:] Zapraszamy do kawiarni „Pod Murkiem” Elektoralna 7 gdzie spędzisz mile czas, zjesz dobre, niedrogie śniadanko, smaczny obiad, obfitą zupę. Podwieczorki przy dźwiękach muzyki [...]
[Pozostawiono trzy wykrzykniki na końcu tytułu właściwego.]

  • nie zapisuje się akcentów wyrazowych ani pochylenia samogłosek

Przykład 24.
Obowiązki Wydziałowych i ich pomocników w organizacyi administracyjnej Miasta Krakowa
[Na druku: Obowiązki Wydziałowych i ich pomocników w organizacyi administracyjnéj Miasta Krakowa.]

  • nie dodaje się rozwiązania słownego liczb wyrażonych cyframi.

 

Sprostowania, komentarze, wyjaśnienia podaje się tylko w strefie uwag.

 

Wyjątki:

  • występujące w tytule nawiasy kwadratowe (z wyjątkiem znajdujących się w formułach chemicznych, matematycznych itp.) należy oddawać przez nawiasy zwykłe. Inne rodzaje nawiasów należy przejmować bez zmian. Jeżeli jednak cały tytuł właściwy ujęty jest w źródle danych w jakikolwiek nawias, należy w opisie pominąć ten nawias. Powyższe zasady dotyczą wszystkich elementów opisu
  • jeżeli tytuł właściwy zawiera w sobie tytuł innego dzieła lub cytat wyróżniony w źródle danych wyłącznie kursywą, ujmuje się je w cudzysłów w celu zachowania zamierzonego graficznego wyróżnienia tej części tytułu
  • znak równości występujący w funkcji łącznika wewnątrzwyrazowego zamienia się na łącznik wewnątrzwyrazowy
  • cudzysłów — niezależnie od formy graficznej występującej w źródle danych — należy oddawać za pomocą jednej formy graficznej, domyślnej dla danego systemu komputerowego (dostępnej „z klawiatury”), np. " ". W niniejszych Przepisach jako formę obowiązującą przyjęto zgodny z polskimi zasadami interpunkcji cudzysłów podwójny: „ ”.

Przykład 25.
[Afisz] : [Incipit:] 29 czerwca godzina 11-ta „Wesele lalki”, „Biedulka” […]
[Tytuł zawiera tytuł innego dzieła, który jest wyróżniony graficznie. Dodano cudzysłów w celu oddania tego wyróżnienia.]

 

1.6.2 Duże i małe litery


Pierwsza litera pierwszego wyrazu każdej strefy opisu bibliograficznego powinna być zapisana dużą literą. Ponadto w przypadku niektórych elementów lub części elementów opisu (np. tytuł równoległy, tytuł oboczny) pierwsza litera pierwszego wyrazu tego elementu również powinna być pisana dużą literą.


W pozostałych przypadkach duże i małe litery zapisuje się zgodnie z zasadami ortograficznymi języka użytego w opisie, niezależnie od sposobu zapisu w źródle danych.

Przykład 26.
Szpitalnictwo w Polsce = Les Hôpitaux en Pologne = Das Krankenhauswesen in Polen = Hospitals in Poland / Polskie Towarzystwo Szpitalnictwa
[Pierwsze słowo każdego tytułu równoległego zapisuje się dużą literą.]

Przykład 27.
Obywatele wyborcy! : [Incipit:] Walka wyborcza ma się ku końcowi. We wtorek, dnia 15 b.m. staje do urn wyborczych cenzusowa część ludności Warszawy [...]
[Na druku pierwsza część tytułu zapisana wersalikami.]

Wyjątki:

  • pierwsze słowo tytułu właściwego oraz tytułu obocznego zapisuje się dużą literą niezależnie od pisowni użytej w źródle danych, chyba że jest to symbol (matematyczny, fizyczny, chemiczny itp.), w przypadku którego zmiana wielkości litery powoduje zmianę znaczenia, np.:

– π (stała matematyczna, rodzaj wiązania chemicznego, symbol cząstki elementarnej)

– Π (symbol iloczynu)

  • szczególne zabiegi stylistyczno-interpunkcyjne użyte przez autora w tytule właściwym (np. wielokropek na początku tytułu)
  • w przypadku nazw wydawcy o ustalonym, nietypowym zapisie dużych i małych liter, przejmuje się zapis bez zmian, o ile jest to zapis rozpowszechniony, a nie jednostkowy zabieg typograficzny.

Przykład 28.
... z pod znaku Batorego i Zamoyskiego ...
[W zapisie tytułu właściwego pozostawiono początkowy wielokropek. W związku z tym pierwsze słowo tytułu właściwego przejęto z druku ulotnego zapisane małą literą, ponieważ wielokropek wskazuje na celowe pominięcie domniemanego początkowego fragmentu tytułu.]

Przykład 29.
Gdańsk : słowo/obraz terytoria, 2015
[Nazwa wydawcy została przejęta w formie konsekwentnie stosowanej przez wydawcę, tzn. bez użycia dużych liter.]

 

1.6.3 Stosowanie skrótów


Zrezygnowano ze stosowanych dotychczas łacińskich czy polskich skrótów umownych oraz skracania wyrazów typowych regulowanego niegdyś przez odpowiednie normy.

 

Elementy opisu przejmowane z katalogowanej pozycji, a więc należące do:

  • strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • strefy wydania
  • strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)
  • strefy uwag (dotyczy tylko części uwag)

podaje się w takiej formie, w jakiej występują w źródle danych, nie rozwija się więc zastanych skrótów ani samodzielnie nie skraca żadnych danych.

 

W przypadku elementów opisu, które w swoim brzmieniu nie są przejmowane z katalogowanej pozycji, tylko formułowane samodzielnie przez katalogującego, a więc należących do:

  • strefy opisu fizycznego
  • strefy uwag
  • strefy identyfikatora i sposobu uzyskania druku ulotnego

również nie stosuje się skrótów umownych ani skracania wyrazów typowych.

 

W tym przypadku stosowanie skrótów zostało ograniczone do niezbędnego minimum:

  • najczęściej spotykane, najbardziej rozpowszechnione skróty
  • symbole chemiczne, fizyczne, matematyczne, geograficzne itp., w tym:

– symbole pierwiastków chemicznych

– symbole jednostek miar

– kierunki geograficzne (strony świata)

  • występujące przed imieniem lub nazwiskiem:

– stopnie naukowe

– stopnie wojskowe

– godności kościelne i zakonne.


Wykaz skrótów stosowanych w opisie bibliograficznym podano w Aneksie nr 15.

 

1.6.4 Symbole


O ile wykorzystywany system komputerowy na to pozwala, symbole i inne znaki (w tym także typograficzne) zapisuje się w formie, w jakiej występują w źródle danych.

Przykład 30.
Lauren Deutsch : jazz & tradition / Dionizy Piątkowski ; Galeria Fotografii „pf”
[Znak pisarski & przejęto z druku ulotnego.]

Przykład 31.
Rozporządzenie! : [Incipit:] § 1. Wszyscy właściciele ogrodów owocowych są obowiązani, oznaczoną przez Wydział Gospodarczy ilość owoców dostarczyć po ustanowionych cenach do magazynu [...]
[Znak pisarski § przejęto z druku ulotnego.]

Jeżeli jakiegoś znaku czy symbolu nie można przejąć do opisu ze względów technicznych, zastępuje się go opisem lub odpowiednikiem literowym albo słownym ujętym w nawias kwadratowy i w razie potrzeby podaje uwagę wyjaśniającą w strefie uwag.

Przykład 32.
I [love] Małopolska
[Strefa uwag: Symbol serca występujący na druku zastąpiono wyrazem love.]

1.7 Prostowanie i wyjaśnianie danych

Informacje mylne i fikcyjne lub błędnie zapisane słowa przejmuje się z katalogowanej pozycji w niezmienionej postaci. Nie komentuje się ich ani nie prostuje w miejscu wystąpienia. Sprostowania, komentarze, wyjaśnienia itp. podaje się tylko w strefie uwag.

Przykład 33.
[Afisz] : [Incipit:] W Niedzielę dnia 5go Stycznia 1867 r. „Urszula Majerin czyli Śmierć Zygmunta III” dramat w 5 aktach z prologiem, przez Konstantego Majeranowskiego [...]
[Strefa uwag: Na druku błędnie wydrukowany rok, prawidłowy 1866.]

Przykład 34.
Wydanie 3
[Strefa uwag: Na druku błędne oznaczenie wydania, prawidłowe: Wydanie 4.]

Przykład 35.
Zambrów : [Komenda Główna AK], 1938
[Strefa uwag:
Wydawnictwo konspiracyjne
Miejsce i rok wydania fikcyjne, prawidłowe: Warszawa, 1943.]

Wyjątki:


W miejscu wystąpienia komentuje się

  • niezgodność numeru ostatniej liczbowanej strony (karty, łamu) ciągu z jego rzeczywistą objętością
  • niewłaściwy ISBN.

Przykład 36.
III [właściwie II] ; 23 cm

Przykład 37.
ISBN 978-83-62485-04-9 (błędny)

2. Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności

Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności obejmuje:

  • tytuł właściwy
  • tytuł równoległy (tytuły równoległe)
  • dodatek (dodatki) do tytułu
  • równoległy dodatek do tytułu (równoległe dodatki do tytułu)
  • oznaczenie (oznaczenia) odpowiedzialności.

2.1 Znaki umowne

W strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności stosuje się następujące znaki umowne:

 

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza każdy dodatek do tytułu
  • poprzedza każdy równoległy dodatek do tytułu podany po tytule równoległym

( / ) odstęp, prawy ukośnik, odstęp

  • poprzedza pierwsze oznaczenie odpowiedzialności podane po dowolnym tytule

(, ) przecinek, odstęp

  • poprzedza każdą kolejną nazwę w obrębie jednego oznaczenia odpowiedzialności

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • oddziela kolejne oznaczenia odpowiedzialności (oznaczenia odpowiedzialności innego rodzaju)

( = ) odstęp, znak równości, odstęp

  • poprzedza każdy tytuł równoległy
  • poprzedza każdy równoległy dodatek do tytułu podany po dodatku do tytułu (gdy brak tytułu równoległego).

2.2 Kolejność elementów

Elementy strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności (o ile odpowiednie dane występują) podaje się w następującej kolejności:

  • tytuł właściwy
  • dodatek do tytułu
  • oznaczenie odpowiedzialności.

 

Kolejność ta ulega zmianie, gdy:

  • elementy opisu są ze sobą powiązane składniowo
  • uwzględnia się równoległe wersje elementów.

 

Szczegółowe zasady podano przy omówieniu poszczególnych elementów strefy.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

a. Dzieła anonimowe bez jakichkolwiek oznaczeń odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy : dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy : równoległy dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = Tytuł równoległy : równoległy dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = równoległy dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = równoległy dodatek do tytułu = równoległy dodatek do tytułu

 

b. Dzieła autorskie oraz dzieła anonimowe z oznaczeniem odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / pierwsza nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności, druga nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju, kolejna nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / pierwsza nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności, kolejna nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju ; kolejne oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = Tytuł równoległy : równoległy dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju, kolejna nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju.

2.3 Źródła danych

Podstawowym źródłem danych dla strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności jest cały druk ulotny (w przypadku opracowania grupowego — zbiór druków ulotnych).


W przypadku braku tytułu w druku ulotnym przejmuje się go ze źródeł spoza dokumentu. W szczególnych sytuacjach dopuszcza się samodzielne nadanie tytułu przez katalogującego. W obu przypadkach tytuł podaje się w nawiasie kwadratowym.

 

W strefie uwag podaje się:

  • informacje uzupełniające i wyjaśniające tytuł (gdy zachodzi taka potrzeba)
  • źródło tytułu właściwego:
  • przejętego spoza druku ulotnego
  • utworzonego przez katalogującego
  • występujące poza podstawowym źródłem danych:
  • warianty tytułu właściwego
  • tytuły równoległe
  • dodatki do tytułu
  • dane dotyczące odpowiedzialności ustalone na podstawie zewnętrznych źródeł.

2.4 Język i system pisma

Tytuł i oznaczenie odpowiedzialności zapisuje się w języku i/lub systemie pisma, w którym zostały podane w podstawowym źródle danych. W razie potrzeby poddaje się je konwersji według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).

2.5 Tytuł właściwy

Tytuł właściwy to podstawowy tytuł wyróżniający się na druku ulotnym wystarczający do identyfikacji tego druku.


Tytuł właściwy zawsze należy podawać jako pierwszy element opisu bibliograficznego, nawet jeżeli w podstawowym źródle danych został on poprzedzony oznaczeniem odpowiedzialności, nadtytułem lub napisami innego rodzaju (z wyjątkiem sytuacji, kiedy oznaczenie odpowiedzialności poprzedzające tytuł właściwy jest z nim powiązane gramatycznie).

 

Tytuł właściwy nie obejmuje:

  • tytułu równoległego
  • dodatku do tytułu równoległego
  • dodatku do tytułu.

 

2.5.1 Wybór tytułu właściwego


Jeżeli w podstawowym źródle danych występuje więcej niż jeden tytuł tej samej pracy wyrażony w tym samym języku i/lub systemie pisma, za tytuł właściwy uznaje się:

  • tytuł wyróżniony typograficznie, z wyjątkiem przypadków, gdy wyróżniony tytuł ma wyraźnie charakter dodatku do tytułu
  • pierwszy z tytułów, jeżeli żaden nie został wyróżniony typograficznie
  • tytuł wyróżniający znaczeniowo, jeżeli wyróżnienie typograficzne lub kolejność nie stanowią podstawy wyboru.

 

Pozostałe tytuły występujące w podstawowym źródle danych należy traktować jako dodatki do tytułu i przejmuje się je do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności.

 

Jeżeli w podstawowym źródle danych tytuł druku ulotnego wyrażony jest w dwóch lub więcej językach i/lub systemach pisma, za tytuł właściwy uznaje się tytuł w języku głównej części druku ulotnego.


Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, ponieważ żaden z języków nie dominuje w tekście lub żaden z tytułów nie jest wyrażony w języku części druku ulotnego, podaje się:

  • tytuł wyróżniony typograficznie
  • pierwszy z tytułów występujących w podstawowym źródle danych, jeśli żaden z nich nie jest wyróżniony typograficznie.

 

Jeżeli druk ulotny jest dwustronny i każda ze stron jest zapisana w innym języku i/lub systemie pisma, tytuł właściwy podaje się w języku polskim (jeśli występuje na dokumencie) lub w języku miejsca wydania (gdy na dokumencie nie występuje język polski).

 

Pozostałe tytuły występujące w podstawowym źródle danych należy traktować jako tytuły równoległe i przejmuje się je do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności.

Przykład 38.
XII. Congressus Mariologicus Internationalis (18-24 Augusti 1996) et XIX. Congressus Marianus Internationalis (24-26 Augusti 1996) = XII. Międzynarodowy Kongres Mariologiczny (18-24 sierpnia 1996) i XIX Międzynarodowy Kongres Maryjny (24-26 sierpnia 1996) / tłumaczenie Teresa Bałuk-Ulewicz
[Wobec braku wyróżnienia typograficznego jednego z tytułów i braku dominującego języka w treści druku (tekst równoległy w języku polskim i angielskim), tytuły podano w kolejności ich występowania na druku.]

 

2.5.2 Tytuł dla zespołu druków ulotnych


Przy opracowaniu zespołu druków ulotnych, tytuł nadaje katalogujący. Tytuł ten zapisuje się w nawiasie kwadratowym.

Przykład 39.
[Wybory parlamentarne w Polsce]
[Strefa adresu wydawniczego: [Polska] : [wydawca nieznany], [2015]

 

2.5.3 Pisownia tytułu właściwego


Tytuł właściwy przejmuje się ze źródła danych dosłownie, z zachowaniem sformułowań i ortografii, lecz bez konieczności zachowania dużych liter, to znaczy:

  • nie uwspółcześnia się pisowni

Przykład 40.
Obowiązki Wydziałowych i ich pomocników w organizacyi administracyjnej Miasta Krakowa

  • nie poprawia się pomyłek, błędów, literówek lub niepoprawnych znaków diakrytycznych

Przykład 41.
Żolnierze Polscy! : [Incipit:] Pozdrowienie wam posyła Litewski lud roboczy! Pozdrowienie i bratnie ostrzeżenie [...] / Komitet włościan Litwy
[W tytule właściwym zachowano błędną formę Żolnierze, bez komentowania i poprawiania błędu w miejscu jego wystąpienia.]

  • skróty występujące w tytule przejmuje się bez zmian

Przykład 42.
Doroczny pokaz psów rasowych w Warszawie w dn. 14, 15 i 16 maja 1938 r. Dolina Szwajcarska, ul. Szopena 3
[W tytule właściwym zachowano skróty.]

Przykład 43.
[Afisz] : [Incipit:] W sobotę 5 maja r.b. w sali Z.Z.K. Komitet Odbudowy Teatru w Pruszkowie urządza zabawę taneczną [...] / Komitet Miejski P.P.R. w Pruszkowie

  • nie zapisuje się akcentów wyrazowych ani pochylenia samogłosek

Przykład 44.
Obowiązki Wydziałowych i ich pomocników w organizacyi administracyjnej Miasta Krakowa
[Na druku: Obowiązki Wydziałowych i ich pomocników w organizacyi administracyjnéj Miasta Krakowa.]

  • nie dodaje się rozwiązania słownego liczb wyrażonych cyframi
  • duże i małe litery zapisuje się zgodnie z zasadami ortograficznymi danego języka.

 

Znaki interpunkcyjne (w tym wielokropek), typograficzne, symbole i cyfry zapisuje się w takiej formie, w jakiej występują w źródle danych. Wyjątek stanowi kropka kończąca niewyróżniający tytuł właściwy, po którym podaje się incipit tekstu dokumentu. Kropkę taką pomija się w opisie.

Przykład 45.
… z pod znaku Batorego i Zamoyskiego ... / Państwowe Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie
[Pozostawiono wielokropek znajdujący się na początku i końcu tytułu właściwego.]

Przykład 46.
Uwaga!!! : [Incipit:] Zapraszamy do kawiarni „Pod Murkiem” Elektoralna 7 gdzie spędzisz mile czas, zjesz dobre, niedrogie śniadanko, smaczny obiad, obfitą zupę. Podwieczorki przy dźwiękach muzyki [...]
[Pozostawiono trzy wykrzykniki na końcu tytułu właściwego.]

Przykład 47.
Rozporządzenie! : [Incipit:] § 1. Wszyscy właściciele ogrodów owocowych są obowiązani, oznaczoną przez Wydział Gospodarczy ilość owoców dostarczyć po ustanowionych cenach do magazynu [...]
[Znak pisarski § przejęto z druku ulotnego.]

Przykład 48.
Obwieszczenie : [Incipit:] Poleca się Publiczności chodzić tylko po prawej stronie ulicy [...] = Bekanntmachung : [Incipit:] Das Publikum wird angehalten, stets auf der rechten Seite der Strasse zu gehen [...] / Komendant
[W dokumencie tytuł właściwy (polski i niemiecki) zakończony kropką.]

Jeżeli jakiegoś znaku czy symbolu nie można przejąć do opisu ze względów technicznych, zastępuje się go opisem lub odpowiednikiem literowym albo słownym ujętym w nawias kwadratowy i w razie potrzeby podaje uwagę wyjaśniającą w strefie uwag.

 

Wyjątki:

  • pierwsze słowo tytułu właściwego oraz tytułu obocznego zapisuje się dużą literą niezależnie od pisowni użytej w źródle danych, chyba, że jest to symbol (matematyczny, fizyczny, chemiczny itp.), w przypadku którego zmiana wielkości litery powoduje zmianę znaczenia, np.:

– π (stała matematyczna, rodzaj wiązania chemicznego, symbol cząstki elementarnej)
– Π (symbol iloczynu)

 

  • występujące w tytule nawiasy kwadratowe (z wyjątkiem znajdujących się w formułach chemicznych, matematycznych itp.) należy oddawać przez nawiasy zwykłe. Inne rodzaje nawiasów należy przejmować bez zmian. Jeżeli jednak cały tytuł właściwy jest ujęty w źródle danych w jakiekolwiek nawias, należy w opisie pominąć ten nawias. Powyższe zasady dotyczą wszystkich elementów opisu.
  • jeżeli tytuł właściwy zawiera w sobie tytuł innego dzieła lub cytat wyróżniony w źródle danych wyłącznie kursywą, ujmuje się je w cudzysłów w celu zachowania zamierzonego graficznego wyróżnienia tej części tytułu
  • znak równości występujący w funkcji łącznika wewnątrzwyrazowego zamienia się na łącznik wewnątrzwyrazowy
  • cudzysłów — niezależnie od formy graficznej występującej w źródle danych — należy oddawać za pomocą jednej formy graficznej, domyślnej dla danego systemu komputerowego (dostępnej „z klawiatury”), np. " ". W niniejszych Przepisach jako formę obowiązującą przyjęto zgodny z polskimi zasadami interpunkcji cudzysłów podwójny: „ ”.

Przykład 49.
[Afisz] : [Incipit:] 29 czerwca godzina 11-ta „Wesele lalki”, „Biedulka” […]
[Tytuł zawiera tytuł innego dzieła, który jest wyróżniony graficznie. Dodano cudzysłów w celu oddania tego wyróżnienia.]

 

2.5.4 Inne elementy opisu zawarte w tytule


Dane należące do innych elementów opisu bibliograficznego (np. nazwa wydawcy, oznaczenie odpowiedzialności, oznaczenie wydania, materiał ilustracyjny itd.), które poprzez powiązanie składniowe stanowią integralną część tytułu właściwego, włącza się do tytułu właściwego, przejmując je w formie, w jakiej występują w źródle danych, niezależnie od wyróżnień typograficznych poszczególnych części tytułu.

Przykład 50.
Odezwa Towarzystwa Kultury Polskiej / Zarząd Towarzystwa Kultury Polskiej

Przykład 51.
Odezwa Zarządu Muzeum Narodowego w Rapperswylu dotycząca pamiątek męczeństwa polskiego / [Władysław Plater]

Przykład 52.
List otwarty B. Prusa : Szanowni Współobywatele! : [Incipit:] Piszę ten list, jako człowiek bezpartyjny i bezinteresowny w kwestyi wyborów [...]

 

2.5.5 Tytuł niewyróżniający i brak tytułu


Jeśli tytuł właściwy nie jest wyróżniający, nie wystarcza do identyfikacji dokumentu (jest np. zawołaniem albo określeniem formy, rodzaju dokumentu), uzupełnia się go początkowym fragmentem tekstu dokumentu. Tekst taki poprzedza się ujętym w nawias kwadratowy wyrażeniem wprowadzającym „Incipit:”. Miejsce zakończenia cytowania incipitu oznacza się wielokropkiem ujętym w nawias kwadratowy ( [...] ). Jeżeli na końcu niewyróżniającego tytułu właściwego występuje kropka, pomija się ją w opisie. Inne znaki interpunkcyjne (znak zapytania, wykrzyknik) zachowuje się.

 

Początkowy fragment tekstu występującego w dokumencie poprzedzony słowem „Incipit:” traktuje się jako dodatek do tytułu i poprzedza dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 53.
Obywatele! : [Incipit:] Podobnie jak ubiegłego roku będziemy tego roku w dniu 29 czerwca obchodzić uroczyście Święto Morza [...] : Przemyśl, dnia 25-go czerwca 1934 / Zarząd król. wolnego miasta Przemyśla

Przykład 54.
Do Obywateli Wschodniej Galicji : Rodacy! : [Incipit:] Dekretem Rządu Narodowego z dnia 19. Sierpnia do L. 151 przez Nadzwyczajnego pełnomocnika Rządu przysłanym, rozwiązany został Komitet Wschodniej Galicji [...]

Przykład 55.
Rodacy! Baczność! : [Incipit:] Rząd Towarzyszy Piłsudskiego, Moraczewskiego i S-ki widzi, iż zaufania Narodu nie zdobędzie [...] / Armja Wyzwolenia

Przykład 56.
Odezwa! Bracia Żydzi! : [Incipit:] Gdy przed stu kilkudziesięciu laty [...]

Przykład 57.
Odezwa. Bracia Żydzi! : [Incipit:] Znowuż z broczącego krwią żydowską Erec-Izrael dochodzi nas szczęk oręża [...] : Warszawa, 26.03.1937 / Brith-Hachajal im. Wł. Żabotyńskiego w Polsce. Zarząd Główny

Przykład 58.
Dokąd pójść wieczorem? : [Incipit:] Alhambra Restaurant-Varieté ul Jansa 5 (gmach Filharm.) od 1 do 15 maja mają nowy program [...]

Przykład 59.
Rozporządzenie! : [Incipit:] § 1. Wszyscy właściciele ogrodów owocowych są obowiązani, oznaczoną przez Wydział Gospodarczy ilość owoców dostarczyć po ustanowionych cenach do magazynu [...]

Przykład 60.
Do Jego Ekselencji Szefa Zarządu przy Generał – Gubernatorstwie : [Incipit:] Stosownie do sporządzonego na rok 1916 projektu budżetu wydatki miasta na potrzeby zwykłe wynoszą [...] : Warszawa, dnia 6 kwietnia 1916 r. / podpisał prezydent Zdz. Lubomirski
[W dokumencie tytuł właściwy zakończony kropką.]

Przykład 61.
Obwieszczenie : [Incipit:] Poleca się Publiczności chodzić tylko po prawej stronie ulicy [...] : Radom, d. 24 Października 1914 r. / Komendant
[W dokumencie tytuł właściwy zakończony kropką.]

Jeśli w podstawowym źródle danych brak wyróżnionego tekstu, który można zapisać przed incipitem, podaje się w nawiasie kwadratowym rodzajową nazwę druku ulotnego, np. repertuar, bilet, ulotka, afisz, program itp.

Przykład 62.
[Plakat] : [Incipit:] Druga Stołeczna Wystawa radjowa [...]

Przykład 63.
[Afisz] : [Incipit:] W sobotę 5 maja r.b. w sali Z.Z.K. Komitet Odbudowy Teatru w Pruszkowie urządza zabawę taneczną [...] / Komitet Miejski P.P.R. w Pruszkowie

Przykład 64.
[Ogłoszenie] : [Incipit:] Rada Uczestników Scalenia Gruntów m. Ostrowi-Mazowieckiej zawiadamia Uczestników Scalenia, że w terminach i kolejności niżej podanych odbędzie się czytanie działek [...] : Ostrów-Mazowiecka dn. 15 stycznia 1928 r.

Tytuł spoza druku ulotnego – zarówno przejęty ze źródeł danych, jak i nadany przez katalogującego – ujmuje się w nawias kwadratowy. W strefie uwag podaje się źródło tytułu.

Przykład 65.
[Bukiet z maków i zboża]
[Strefa uwag: Tytuł nadany przez katalogującego.]
[Na awersie pocztówki brak napisów, nie można więc podać incipitu.]

2.6 Tytuł równoległy

Tytuł równoległy to tytuł wyrażony w innym języku i/lub systemie pisma niż tytuł właściwy. Tytuł równoległy występuje w podstawowym źródle danych jako odpowiednik tytułu właściwego.

 

Jeżeli w podstawowym źródle danych tytuł tego samego dzieła jest wyrażony w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, każdy tytuł, którego nie uznano za tytuł właściwy, przejmuje się do opisu jako tytuł równoległy.

 

Tytuły równoległe występujące poza podstawowym źródłem danych podaje się tylko w strefie uwag, bez wskazania ich lokalizacji.

 

Każdy tytuł równoległy poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ). Tytuł równoległy podaje się po tytule właściwym (lub po dodatkach do tytułu bądź po oznaczeniach odpowiedzialności, jeżeli w opisie występują także wersje równoległe tych elementów).

 

Dwa lub więcej tytuły równoległe podaje się:

  • w porządku wynikającym z układu typograficznego
  • w kolejności występowania, gdy brak wyróżnień typograficznych.

Przykład 66.
XII. Congressus Mariologicus Internationalis (18-24 Augusti 1996) et XIX. Congressus Marianus Internationalis (24-26 Augusti 1996) = XII. Międzynarodowy Kongres Mariologiczny (18-24 sierpnia 1996) i XIX Międzynarodowy Kongres Maryjny (24-26 sierpnia 1996) / tłumaczenie Teresa Bałuk-Ulewicz
[Tytuł równoległy.]

Przykład 67.
Obwieszczenie : [Incipit:] Poleca się Publiczności chodzić tylko po prawej stronie ulicy [...] = Bekanntmachung : [Incipit:] Das Publikum wird angehalten, stets auf der rechten Seite der Strasse zu gehen [...] / Komendant
[Tytuł równoległy z równoległym incipitem.]

Przykład 68.
Szpitalnictwo w Polsce = Les Hôpitaux en Pologne = Das Krankenhauswesen in Polen = Hospitals in Poland / Polskie Towarzystwo Szpitalnictwa
[Z uwagi na brak wyróżnienia typograficznego tytuły równoległe podano w kolejności ich występowania.]

2.7 Dodatek do tytułu

Dodatek do tytułu to wyraz lub wyrażenie w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego uzupełniające tytuł właściwy. Rozróżnia się: podtytuł i nadtytuł.

 

Za dodatek do tytułu nie uznaje się takich elementów, jak: motto, dedykacja, inwokacja (lub inne wyrażenia wprowadzające, które nie stanowią części tytułu właściwego), nazwy honorowych patronatów, programów finansujących, grantów, informacje o nagrodach itp.


Należy zwracać uwagę, czy informacja poprzedzająca tytuł w źródle danych stanowi nadtytuł, czy też nazwę serii, instytucji sprawczej itp.

 

Jako dodatek do tytułu traktuje się miejsce z datą lub samą datę (wydarzenia, imprezy, wystawienia, zatwierdzenia dokumentu itp.) zapisane na dole lub górze druku ulotnego, będące informacją potrzebną do identyfikacji dokumentu.

Przykład 69.
Ogłoszenie : [Incipit:] Wznawia się targi na zwierzęta domowe na targowicy miejskiej w Brzesku we wtorki każdego tygodnia [...] : Brzesko 18/IV 1945 / starosta powiatowy A. Kowalik ; Starostwo Powiatowe Brzeskie
[Jako dodatek do tytułu podano miejsce i datę zapisane pod tekstem.]

Przykład 70.
Żołnierze AK! : [Incipit:] Wojsko Polskie ramię przy ramieniu z Armią Czerwoną zajęło Pragę [...] : M.p. 18.9.44 r. / Komenda Obw. AK Praga ; Komendant Obwodu Andrzej ppłk.
[Jako dodatek do tytułu podano datę zapisaną nad tekstem.]

Dodatki do tytułu występujące w podstawowym źródle danych przejmuje się do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności.

 

Każdy dodatek do tytułu poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ). Pierwszy wyraz każdego dodatku do tytułu zapisuje się małą literą, jeżeli jest to zgodne z zasadami ortograficznymi danego języka.

 

Dodatek (dodatki) do tytułu podaje się zasadniczo po tytule właściwym, jednakże:

  • jeżeli występuje tytuł równoległy (bez równoległego dodatku do tytułu), dodatek do tytułu podaje się po tytule równoległym
  • jeżeli występuje tytuł równoległy z równoległym dodatkiem do tytułu, dodatek do tytułu podaje się po tytule właściwym (wersje językowe grupuje się razem).

 

Jeżeli w podstawowym źródle danych występują dwa (lub więcej) elementy uznane za dodatki do tytułu, jako pierwszy podaje się element wyróżniony typograficznie. Jeśli brak takiego wyróżnienia, dodatki do tytułu podaje się w kolejności ich występowania.

Przykład 71.
Polagra : Międzynarodowe Targi Rolno-Przemysłowe / redaktor naczelny Józef Mozio
[Jeden dodatek do tytułu.]

Przykład 72.
II Wrocławski Festiwal Oratoryjno-Kantatowy „Wratislavia Cantans” : Śpiewający Wrocław : Wrocław 25-30 sierpnia 1967 / redakcja Ewa Kofin ; Państwowa Filharmonia we Wrocławiu
[Dwa dodatki do tytułu.]

2.8 Równoległy dodatek do tytułu

Równoległy dodatek do tytułu to dodatek wyrażony w innym języku i/lub systemie pisma niż tytuł właściwy. Może on występować łącznie z tytułem równoległym lub samodzielnie.

 

Pierwszy wyraz każdego równoległego dodatku do tytułu zapisuje się małą literą, jeżeli jest to zgodne z zasadami ortograficznymi danego języka.

 

Równoległe dodatki do tytułu występujące w podstawowym źródle danych przejmuje się do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności.

 

Równoległy dodatek do tytułu poprzedza się:

  • dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ), jeżeli podaje się go po odpowiadającym mu tytule równoległym lub innym równoległym dodatku do tytułu wyrażonym w tym samym języku i/lub systemie pisma
  • znakiem równości z odstępem po obu stronach znaku ( = ), gdy brak tytułu równoległego i wszystkie równoległe dodatki do tytułu podaje się po dodatku do tytułu (dodatku wyrażonym w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego).

 

Innymi słowy, jeżeli w podstawowym źródle danych znajdują się równoległe dodatki do tytułu, należy:

  • dodatek do tytułu wyrażony w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego podać po tytule właściwym, natomiast
  • równoległe dodatki do tytułu podać po tytułach równoległych odpowiadających im pod względem języka i/lub systemu pisma
  • jeżeli brak tytułów równoległych, należy wszystkie równoległe dodatki do tytułu podać po dodatku (dodatkach) do tytułu.

Przykład 73.
I Festiwal Polskich Oper Współczesnych : 7-28 października 2001 = 1st Contemporary Polish Opera Festival : 7-28 October 2001 / tłumaczenie Michał Kubicki ; Warszawska Opera Kameralna
[Równoległy dodatek do tytułu podany po tytule równoległym (grupowanie elementów równoległych).]

Przykład 74.
Adomas Mickevicius : poetas ir Lietuva : apybraiža = Adam Mickiewicz : poeta i Litwa : zarys = Adam Mickiewicz : poet and Lithuania : essay / Vytautas Kubilius
[Dwa tytuły równoległe, każdy z dwoma równoległymi dodatkami do tytułu (grupowanie elementów równoległych).]

Przykład 75.
Wielkopolska : gospodarka = economy = Wirtschaft
[Brak tytułu równoległego, dwa równoległe dodatki do tytułu podane po dodatku do tytułu.]

Przykład 76.
„Wratislavia Cantans” : 27 Międzynarodowy Festiwal Oratoryjno-Kantatowy = 27th International Oratorio-Cantata Festival : Wrocław 6-19 IX 1992 / redaktor Kazimierz Kościukiewicz ; tłumaczenie Piotr Pękała
[Równoległy dodatek do tytułu podany po odpowiadającym mu dodatku do tytułu, przed kolejnym dodatkiem do tytułu.]

2.9 Oznaczenie odpowiedzialności

Oznaczenie odpowiedzialności to nazwa i/lub wyrażenie:

  • określające podmiot odpowiedzialny za intelektualną i/lub artystyczną zawartość druku ulotnego. Podmiotem odpowiedzialnym może być osoba (autor, współtwórca) lub ciało zbiorowe (instytucja sprawcza)
  • wskazujące funkcje osoby w procesie powstania druku ulotnego.

 

Pierwsze oznaczenie odpowiedzialności podawane po jakimkolwiek tytule (tytuł właściwy, tytuł równoległy, dodatek do tytułu itd.) poprzedza się prawym ukośnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( / ).


Oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju (autorzy — redaktor, autor — ilustrator, nazwy osób — nazwy ciał zbiorowych itd.) niepowiązane spójnikiem lub innym wyrażeniem oddziela się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).


W obrębie jednego oznaczenia odpowiedzialności (oznaczenia odpowiedzialności tego samego rodzaju) poszczególne nazwy osób lub ciał zbiorowych niepowiązane spójnikiem lub innym wyrażeniem oddziela się przecinkiem i odstępem (, ).

Przykład 77.
List otwarty do PP. Członków Spółdzielczego Towarzystwa budowy domów dla Urzędników Skarbowych i pracujących umysłowo w Łodzi / K. Ślaski

Przykład 78.
„Wratislavia Cantans” : 27 Międzynarodowy Festiwal Oratoryjno-Kantatowy = 27th International Oratorio-Cantata Festival : Wrocław 6-19 IX 1992 / redaktor Kazimierz Kościukiewicz ; tłumaczenie Piotr Pękała
[Oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju oddzielone średnikiem.]

Przykład 79.
II Wrocławski Festiwal Oratoryjno-Kantatowy „Wratislavia Cantans” : Śpiewający Wrocław : Wrocław 25-30 sierpnia 1967 / redakcja Ewa Kofin ; Państwowa Filharmonia we Wrocławiu
[Różne oznaczenia odpowiedzialności (osoba — instytucja) oddzielone średnikiem, osoba przed instytucją.]

Podstawowym źródłem danych dla oznaczenia odpowiedzialności jest cały druk ulotny. Informacje dotyczące oznaczenia odpowiedzialności ustalone na podstawie źródeł spoza katalogowanej pozycji podaje się tylko w strefie uwag.

 

2.9.1 Forma nazw przejmowanych do oznaczenia odpowiedzialności


Nazwy podmiotów odpowiedzialnych za intelektualną i/lub artystyczną zawartość druku ulotnego oraz pełniących określone funkcje w procesie powstania druku ulotnego przejmuje się do oznaczenia odpowiedzialności wraz z występującymi przy nich wyrażeniami i skrótami (np. tytuły, godności, afiliacje itp.).

Przykład 80.
[Afisz] : [Incipit:] Plan stawiennictwa poborowych rocznika 1910, ochotników urodzonych w latach 1911, 1912 i 1913, pobor. z roczników 1909 i 1908, którzy dotychczas nie uregulowali stosunku do wojskowości [...] : Mołodeczno, dnia 18 marca 1931 r. / J. de Tramecourt, Starosta Powiatowy

Przykład 81.
Postępowanie w chorobie niedokrwiennej serca : program edukacyjny / pod redakcją prof. dr. hab. med. Mirosława Dłużniewskiego

 

2.9.2 Określenie rodzaju współpracy


Wyrazy lub wyrażenia określające rodzaj wkładu pracy osoby lub ciała zbiorowego w intelektualną i/lub artystyczną zawartość druku ulotnego oraz wskazujące jej (jego) funkcje w procesie powstania druku ulotnego traktuje się jako integralną część oznaczenia odpowiedzialności i przejmuje w formie występującej w źródle danych.

Przykład 82.
„W Dworku 200 lat temu” : Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków 18 kwiecień / opracowanie graficzne Antoni Owczarek

Przykład 83.
[Afisz] : [Incipit:] Dyrektor Muzeum Okręgowego w Sieradzu zaprasza do Muzeum Walewskich w Tubądzinie w dniu 23 maja 2010 r. o godz. 18.00 na „Koncert majowy na flet i fortepian” [...] / projekt plastyczny Karolina Antczak

Przykład 84.
Do Jego Ekselencji Szefa Zarządu przy Generał – Gubernatorstwie : [Incipit:] Stosownie do sporządzonego na rok 1916 projektu budżetu wydatki miasta na potrzeby zwykłe wynoszą [...] : Warszawa, dnia 6 kwietnia 1916 r. / podpisał prezydent Zdz. Lubomirski

Przez współtwórców, to znaczy osoby lub ciała zbiorowe mające wkład w intelektualną i/lub artystyczną zawartość druku ulotnego oraz pełniące funkcje w procesie powstania druku ulotnego, rozumie się przede wszystkim:

  • tłumaczy
  • ilustratorów, fotografów, projektantów lub inne osoby o autorskim wkładzie artystycznym.

 

W opisie bibliograficznym pomija się nazwy osób i ciał zbiorowych, które nie są odpowiedzialne za intelektualną i/lub artystyczną zawartość druku ulotnego, np.:

  • redaktorów technicznych
  • honorowych patronów
  • tłumaczy streszczeń
  • tłumaczy podpisów pod zdjęciami.

 

2.9.3 Więcej niż jedna osoba lub ciało zbiorowe


Nazwy osób i/lub ciał zbiorowych spełniających zróżnicowane funkcje podaje się w odrębnych oznaczeniach odpowiedzialności (oznaczeniach odpowiedzialności różnego rodzaju).
Poszczególne oznaczenia odpowiedzialności podaje się w kolejności, w jakiej występują w podstawowym źródle danych, chyba że wyróżnienia typograficzne sugerują inne ich uporządkowanie. Kolejne oznaczenia odpowiedzialności należy oddzielać średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ), z wyjątkiem wypadków, gdy traktuje się je jako jedno wyrażenie.

 

Nazwy dwóch i więcej osób lub ciał zbiorowych spełniających taką samą funkcję (np. autorów, ilustratorów, instytucji sprawczych) należy wymieniać w jednym oznaczeniu odpowiedzialności. Należy przy tym zachować kolejność nazw występujących w źródle danych. Kolejne nazwy należy oddzielać przecinkiem z odstępem po znaku (, ), z wyjątkiem przypadków, gdy są ze sobą powiązane składniowo.

 

Nazwy osób zawsze podaje się przed nazwami ciał zbiorowych.

Przykład 85.
Koleżanki i koledzy! : [Incipit:] W dniu 30 września 1935 r. Ubezpieczalnia Społeczna w Warszawie zapowiedziała wejście w życie z dniem 1 stycznia 1936 r. nowych przepisów służbowych i równocześnie wymówiła pracę stukilkudziesięciu naszym kolegom [...] / Grot Stefan, Skulimowski Franciszek ; Zjednoczony Związek Zawodowy Pracowników Ubezpieczeń Społecznych Oddział III w Warszawie
[Nazwy osób podano przed nazwami ciał zbiorowych. Nazwy kolejnych osób w ramach jednego oznaczenia odpowiedzialności oddzielone przecinkiem.]

Przykład 86.
[Afisz] : [Incipit:] Dnia 18 marca 1945 r. o godz. 10-ej rano odbędą się wielkie zgromadzenia publiczne w Kino-Teatrach: „Apollo”, „Bałtyk”, „Rialto” na temat: „Witamy Żołnierzy Polskich walczących o granice Polski na Bałtyku, Odrze i Nissie” [...] / Rada Związków Zawodowych w Lublinie, Stronnictwo Ludowe, Polska Partia Robotnicza, Polska Partia Socjalistyczna, Stronnictwo Demokratyczne
[Kolejne nazwy instytucji w ramach jednego oznaczenia odpowiedzialności oddzielone przecinkiem.]

 

2.9.4 Brak oznaczenia odpowiedzialności


Jeżeli nazwa podmiotu (osoby lub ciała zbiorowego) odpowiedzialnego za intelektualną i/lub artystyczną zawartość druku ulotnego stanowi integralną część tytułu właściwego i w tej funkcji została przejęta do opisu, nie powtarza się jej w oznaczeniu odpowiedzialności.

Przykład 87.
Odezwa Polskiej Ligi Przyjaciół Zwierząt

Przykład 88.
Odezwa Zarządu Muzeum Narodowego w Rapperswylu dotycząca pamiątek męczeństwa polskiego / [Władysław Plater]

Przykład 89.
Statuta Krakowskiego Towarzystwa Śpiewu = Statuten der Krakauer Liedertafel

Przykład 90.
List otwarty B. Prusa : Szanowni Współobywatele! : [Incipit:] Piszę ten list, jako człowiek bezpartyjny i bezinteresowny w kwestyi wyborów [...]

3. Strefa wydania

Strefa wydania obejmuje:

  • oznaczenie wydania
  • dodatkowe oznaczenie wydania.

3.1 Znaki umowne

W strefie wydania stosuje się następujące znaki umowne:

 

(, ) przecinek, odstęp

  • poprzedza dodatkowe oznaczenie wydania.

3.2 Kolejność elementów

Elementy strefy wydania (o ile odpowiednie dane występują) podaje się w następującej kolejności:

  • oznaczenie wydania
  • dodatkowe oznaczenie wydania.

 

Jeżeli elementy strefy wydania są ze sobą powiązane składniowo, należy odstąpić od podanej wyżej kolejności i przejmować je do opisu w kolejności ich występowania w źródle danych.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

Oznaczenie wydania

 

Oznaczenie wydania, dodatkowe oznaczenie wydania

3.3. Źródła danych

Podstawowym źródłem danych dla strefy wydania jest cały druk ulotny.

 

Jeżeli w kolejnym co do ważności źródle danych (np. pieczątka na druku) znajduje się oznaczenie wydania odbiegające od oznaczenia przejętego już do opisu z ważniejszego źródła danych, oznaczenie takie podaje się w strefie uwag.

Przykład 91.
[Strefa uwag: Druk po cenzurze, z niepełnym tekstem].

Dopuszcza się podawanie oznaczenia wydania ustalonego na podstawie danych spoza druku ulotnego. Dane te (słowo „Wydanie” i numer wydania podany liczbą arabską) ujmuje się w nawias kwadratowy, a ich źródło wyjaśnia w strefie uwag.

Przykład 92.
[Wydanie 5]
[Strefa uwag: Wydanie ustalono na podstawie katalogu wydawcy.]

3.4 Język i system pisma

Elementy strefy wydania zapisuje się w języku i/lub systemie pisma, w którym zostały podane w źródle danych. W razie potrzeby poddaje się je konwersji według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).

 

Jeżeli oznaczenie wydania jest wyrażone w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, podaje się wyłącznie formę w języku tytułu właściwego. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się formę występującą jako pierwszą. Form w innych językach nie przejmuje się do opisu.

3.5 Sposób zapisu oznaczenia wydania

Oznaczenie wydania przejmuje się do opisu w formie występującej w źródle danych.

 

Liczebniki zapisane słownie lub cyframi rzymskimi przejmuje się bez zmian, podobnie jak oznaczenie wyrażone innymi znakami. Jeżeli jakiegoś symbolu nie można przejąć do opisu ze względów technicznych, zastępuje się go odpowiednim wyrazem lub wyrażeniem ujętym w nawias kwadratowy i podaje się wyjaśnienie w strefie uwag.

Przykład 93.
Wydanie 2-gie

Przykład 94.
Wydanie IV

Przykład 95.
Piąte wydanie

Przykład 96.
Wydanie nowe

Przykład 97.
Edycja druga, przejrzana

Przykład 98.
4th edition, extensively augmented & revised

Przykład 99.
3. Auflage

Przykład 100.
Zweite durchgesehene Auflage

W opisie uwzględnia się oznaczenie pierwszego wydania, jeżeli informacja została podana na druku ulotnym.

Przykład 101.
Wydanie pierwsze

Przykład 102.
Wyd. I

Przykład 103.
Wydanie I w tej edycji

Jeżeli oznaczenie wydania składa się z litery lub cyfry bez wyrazów towarzyszących, należy dodać słowo „Wydanie” w nawiasie kwadratowym.

 

Jeżeli oznaczenie wydania występujące w źródle danych jest błędne i wymaga sprostowania, przejmuje się je do opisu bez zmian, podając jednocześnie wyjaśnienie w strefie uwag.

Przykład 104.
Wydanie 3
[Strefa uwag: Na druku błędne oznaczenie wydania, prawidłowe: Wydanie 4.]

3.6 Oznaczenie wydania

Oznaczenie wydania zawiera zazwyczaj wyraz „wydanie” (lub jego odpowiednik w innym języku i/lub systemie pisma) oraz numerację związaną z wydaniem (np. „wydanie czwarte”).

 

Oznaczenie wydania może ponadto zawierać określenie lub określenia wskazujące na różnice opisywanego wydania w stosunku do wcześniejszych wydań danego druku ulotnego (np. „nowe wydanie”, „wydanie poprawione”), bądź też na brak takich różnic, np.:

  • brak różnic pod względem zawartości

Wydanie V
Wydanie stereotypowe
Wydanie 3 niezmienione
Wydanie 2, bez zmian

 

  • różnice pod względem zawartości

Wydanie przejrzane i poprawione
Wydanie skrócone
3. vermehrte und verbesserte Auflage
Revised illustrated edition

 

  • różnice pod względem zasięgu geograficznego

Wydanie warszawskie
American edition

 

  • różnice językowe

English edition
Wydanie dwujęzyczne

 

  • różnice związane z grupą odbiorców

Wydanie sejmowe dla posłów 29go Sejmu Z. N. P.

 

  • różnice wskazujące na szczególny format lub formę fizyczną

Wydanie kieszonkowe

 

  • różne daty związane z zawartością

Again completely revised 1938 edition
Stan prawny na dzień 1 kwietnia 2015 r.
Stan na dzień 30 czerwca 1980

 

  • szczególne okoliczności towarzyszące wydaniu.

Edycja specjalna
Wydanie jubileuszowe

3.7 Dodatkowe oznaczenie wydania

Dodatkowe oznaczenie wydania obejmuje:

  • oznaczenie dodruku w obrębie danego wydania
  • następne oznaczenie wydania podane po pierwszym oznaczeniu wydania.

 

Dodatkowe oznaczenie wydania przejmuje się w formie występującej w źródle danych.

 

Dodatkowe oznaczenie wydania poprzedza się przecinkiem i odstępem (, ).

 

Jeżeli w źródle danych występuje więcej niż jedno oznaczenie wydania, zapisuje się je w kolejności wskazanej przez wyróżnienie typograficznie, a gdy takiego wyróżnienia brak, w kolejności przejętej ze źródła. Oznaczenie wydania podane po pierwszym oznaczeniu wydania zapisuje się po przecinku z następującym po nim odstępem (, ).

 

Gdy brak oznaczenia wydania, dodatkowe oznaczenie wydania podaje się na początku strefy, a więc z pominięciem poprzedzającego przecinka i odstępu

 

a) dodruk, nakład

Przykład 105.
Wydanie pierwsze, dodruk pierwszy

Przykład 106.
Wydanie II w nowym układzie, (dodruk)

Przykład 107.
Second edition, 1988 revision

 

b) więcej niż jedno oznaczenie wydania.

Przykład 108.
Wydanie X, (kieszonkowe IV)

Przykład 109.
Wydanie całkowite w nowym układzie, edycja druga, przejrzana

4. Strefa adresu wydawniczego (strefa publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)

Strefa adresu wydawniczego (strefa publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) obejmuje:

  • miejsce wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • nazwa wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • data wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • miejsce druku lub wytworzenia
  • nazwa drukarni lub wytwórcy
  • data druku lub wytworzenia.

4.1 Znaki umowne

W strefie adresu wydawniczego (strefie publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) stosuje się następujące znaki umowne:

 

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza nazwę drugiego i kolejnych miejsc wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • poprzedza nazwę drugiego i kolejnych miejsc druku lub wytworzenia

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza nazwę każdego wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • poprzedza nazwę każdej drukarni lub wytwórcy

(, ) przecinek, odstęp

  • poprzedza datę wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • poprzedza datę druku lub wytworzenia

( = ) odstęp, znak równości, odstęp

  • rozdziela daty wydania podane w źródle danych według różnych kalendarzy

( () ) odstęp, nawias zwykły, odstęp

  • obejmuje dane dotyczące druku, tzn. miejsce druku, nazwę drukarni i datę druku ujmuje się łącznie w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku (przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym)

4.2 Kolejność elementów

Elementy strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) podaje się w następującej kolejności:

  • miejsce wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • nazwa wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • data wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • miejsce druku lub wytworzenia
  • nazwa drukarni lub wytwórcy
  • data druku lub wytworzenia.

 

Miejsce wydania, nazwa wydawcy oraz data wydania są elementami obowiązkowymi opisu bibliograficznego. Miejsce druku, nazwę drukarni oraz datę druku podaje się w opisach druków ulotnych wydawanych do 1945 roku, o ile informacje te występują na druku ulotnym. Informacje związane z drukiem podaje się dla druków ulotnych wydanych po 1945 roku jedynie w celu identyfikacji, np. gdy na druku ulotnym brak informacji o miejscu wydania i wydawcy.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce wydania ; miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy ; miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce dystrybucji : nazwa dystrybutora, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa dystrybutora, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data dystrybucji

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania (miejsce druku : nazwa drukarni, data druku)

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania (miejsce druku : nazwa drukarni)

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania (data druku)

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data druku

4.3 Źródła danych

Podstawowym źródłem danych dla strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) jest cały druk ulotny.

 

Dopuszcza się podawanie elementów adresu wydawniczego ustalonych na podstawie danych spoza druku ulotnego (np. serwis e-ISBN). Dane te ujmuje się w nawias kwadratowy i wyjaśnia w strefie uwag.

Przykład 110.
Gdańsk : [Oficynka], 2016
[Strefa uwag: Nazwa wydawcy na podstawie serwisu e-ISBN.]

Przykład 111.
Roselands Walmer : [wydawca nieznany], [ok. 1905]
[Strefa uwag: Rok wydania na podstawie tekstu.]

Przykład 112.
[Wilno] : [wydawca nieznany], 1822
[Strefa uwag: Miejsce wydania na podstawie Estr — Estr XIX t. 3, s. 526.]

4.4 Strefa adresu wydawniczego dla zespołu druków ulotnych

Przy opracowaniu zespołu druków ulotnych, dane dotyczące adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) podaje się w nawiasie kwadratowym na podstawie informacji z zespołu druków ulotnych lub z innych źródeł danych.

Przykład 113.
[Polska] : [wydawca nieznany], [2015]
[Zespół dotyczy wyborów parlamentarnych w Polsce w 2015 r.]

4.5 Język i system pisma

Elementy strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) zapisuje się w języku i/lub systemie pisma, w którym zostały podane w źródle danych. W razie potrzeby poddaje się je w konwersji według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).


Jeżeli miejsce wydania i/lub nazwa wydawcy są wyrażone w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, podaje się wyłącznie formę w języku tytułu właściwego. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się formę występującą jako pierwsza. Form w innych językach nie przejmuje się do opisu.

4.6 Miejsce wydania

Miejsce wydania przejmuje się w formie występującej w źródle danych. Uwzględnia się przyimki przed nazwą miejsca wydania, podobnie jak towarzyszące im słowa lub wyrażenia związane z nazwą miejsca wydania i niepowiązane składniowo z nazwą wydawcy.

 

W pierwszej kolejności miejsce wydania przejmuje się ze stopki redakcyjnej i/lub oznaczenia miejsca z datą. Jeśli brak jest takich informacji a miejsce wydania można ustalić na podstawie tekstu, zapisujemy je w języku polskim w mianowniku w nawiasie kwadratowym.

Przykład 114.
Warszawa : Czytelnik, 1986

Przykład 115.
W Warszawie : nakładem Polskiej Partji Socjalistycznej, 1928

Przykład 116.
[Kraków] : [wydawca nieznany], 1934
[Miejsce wydania ustalone na podstawie treści dokumentu.]

Jeżeli w źródle danych występuje zarówno nazwa miejscowości jak i większej jednostki administracyjnej (np. stanu, prowincji itp.), obie nazwy przejmuje się do opisu.


Dopuszcza się dodanie do nazwy miejsca wydania niewystępującej w źródle danych nazwy większej jednostki administracyjnej ujętej w nawias kwadratowy, jeżeli jest to potrzebne do identyfikacji miejsca wydania (np. w celu odróżnienia od innej miejscowości o takiej samej nazwie).

Przykład 117.
Boston, MA : G. K. Hall, 1990
[Miejsce wydania wraz z skrótem nazwy stanu przejęto z druku ulotnego.]

Przykład 118.
London [Ontario] : [wydawca nieznany], [1972]
[Nazwa stanu dodana przez osobę katalogującą w celu odróżnienia od Londynu w Wielkiej Brytanii.]

 

4.6.1 Brak miejsca wydania


Jeżeli na druku ulotnym brak miejsca wydania i nie można ustalić go na podstawie tekstu, przyjmuje się następujące rozwiązania:

  • podanie miejsca wydania ustalonego na podstawie źródeł spoza druku ulotnego
  • podanie przypuszczalnego miejsce wydania ze znakiem zapytania
  • podanie nazwy kraju wydania lub innej jednostki administracyjnej (stanu, prowincji)
  • podanie nazwy przypuszczalnego kraju wydania lub innej jednostki administracyjnej ze znakiem zapytania
  • podanie określenia „miejsce nieznane”, jeżeli nie można ustalić choćby przypuszczalnego miejsca wydania.

Przykład 119.
[Warszawa] : Wydawnictwo MG, 2015
[Strefa uwag: Miejsce wydania na podstawie serwisu e-ISBN.]

Przykład 120.
[Wrocław?] : NAWA — Niezależna Agencja Wydawnicza Solidarności Walczącej, [1988]
[Strefa uwag: Przypuszczalne miejsce wydania na podstawie miejsca wydania innych publikacji wydawcy.]

Przykład 121.
[Wielka Brytania] : Union Press, 1985

Przykład 122.
[Polska?] : [wydawca nieznany], [2016]

Przykład 123.
[Miejsce nieznane] : [wydawca nieznany], [2015]

 

4.6.2 Miejsce dystrybucji


Miejsce dystrybucji podaje się w strefie adresu wydawniczego (strefie publikacji, produkcji, dystrybucji itp.), jeżeli miejsce wydania oraz nazwa wydawcy są nieznane.

Przykład 124.
Warszawa : skład główny w Księgarni E. Wende i Spółka, 1909

Przykład 125.
Szczecin : dystrybucja D. W. Publishing, [1995]

4.7 Nazwa wydawcy

Nazwę wydawcy przejmuje się w formie występującej w źródle danych. Nie skraca się ani nie pomija poszczególnych elementów nazwy wydawcy stanowiących jej integralną część, nawet jeżeli jest to:

  • nazwa miejsca siedziby wydawcy
  • określenie dotyczące stanu prawnego instytucji (S.A., Ltd., spółka z.o.o. itp.)
  • wyrażenie typu: „we współpracy”, „na zlecenie”.

 

Określenia wyrażające inną funkcję niż wydawniczą przejmuje się do opisu w formie, w jakiej występują w źródle danych.

 

Każdą nazwę wydawcy, producenta i/lub dystrybutora poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 126.
Kraków : nakładem Dyrekcyi Teatru Miejskiego, 1902 (Kraków : Drukarnia „Czasu”)

Przykład 127.
[Lubawka] : Agencja Fotograficzna Pro-Fot ; Kamienna Góra : na zlecenie Gminy Kamienna Góra, 2012

Przykład 128.
Siedlce : [wydanie własne autorki], 1989

Dużą literą zapisuje się pierwsze słowo nazwy wydawcy, kolejne wyrazy zgodnie z zasadami ortograficznymi danego języka. W przypadku nazw o ustalonym, nietypowym zapisie dużych i małych liter przejmuje się zapis bez zmian, o ile jest to zapis rozpowszechniony, a nie jednostkowy zabieg typograficzny.

 

W przypadku ciał zbiorowych o strukturze hierarchicznej przejmuje się formę i kolejność elementów nazwy występującą w źródle danych, oddzielając poszczególne człony kropkami, jeśli występują w mianowniku. Jeśli poszczególne człony zostały podane w przypadku zależnym, przejmuje się tę formę bez zmian.

Przykład 129.
Warszawa : Katedra Informatyki Gospodarczej i Analiz Ekonomicznych. Wydział Nauk Ekonomicznych. Uniwersytet Warszawski, 2000
[Nazwa o budowie hierarchicznej, poszczególne człony występujące w źródle danych w mianowniku rozdzielono kropkami.]

Przykład 130.
Kraków : Departament Turystyki, Sportu i Promocji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Zespół ds. Regionalnego Systemu Informacji Turystycznej : Małopolska Organizacja Turystyczna, 2015

Jeżeli nazwa wydawcy występująca w źródle danych jest fikcyjna, błędna, niepełna lub wymaga wyjaśnienia, przejmuje się ją bez zmian, podając jednocześnie odpowiednią uwagę wyjaśniającą w strefie uwag z właściwą i/lub prawidłowo zapisaną nazwą wydawcy.

Przykład 131.
Warszawa: nakładem Krzysztowa Kowalskiego, [1927]
[Strefa uwag: Na druku błędna nazwa wydawcy, prawidłowa: Krzysztofa Kowalskiego.]

 

4.7.1 Właściciel ISBN


W przypadku druków ulotnych mających ISBN wydanych na terenie Polski obowiązkowo należy sprawdzić właściciela ISBN z kodem kraju 83 w bazie polskich wydawców w serwisie e-ISBN: https://e-isbn.pl

 

Jeżeli drukowi ulotnemu został przydzielony ISBN z puli wydawcy, którego nazwa nie występuje na druku ulotnym, podaje się ją w nawiasie kwadratowym, dodając w strefie uwag informację o źródle danych.

Przykład 132.
[Bydgoszcz] : [Archikonfraternia Literacka w Warszawie. Dom w Bydgoszczy], 2014
[Strefa uwag: Miejsce i nazwa wydawcy według serwisu e-ISBN.]
[Strefa identyfikatora: ISBN 978-83-933459-4-6]

Przykład 133.
Łódź : [Oficyna Wydawnicza Varia] ; Warszawa : Oficyna Wydawnicza Reduta, 2016
[Strefa uwag: Nazwa pierwszego wydawcy na podstawie serwisu e-ISBN.]
[Strefa identyfikatora: ISBN 83-86167-57-2]

 

4.7.2 Więcej niż jeden wydawca


Jeżeli w źródle danych występują nazwy więcej niż jednego wydawcy, przejmuje się je w kolejności wskazanej przez wyróżnienie typograficzne lub w kolejności występowania, gdy takiego wyróżnienia brak.


Jeżeli każdy z wydawców jest związany z innym miejscem wydania, nazwy poszczególnych wydawców poprzedza się właściwymi dla nich miejscami wydania.


Jeżeli wydawcy są związani z tym samym miejscem wydania, nazwę wspólnego miejsca wydania podaje się tylko raz — przed nazwą pierwszego z wymienianych wydawców.

Przykład 134.
[Lubawka] : Agencja Fotograficzna Pro-Fot ; Kamienna Góra : na zlecenie Gminy Kamienna Góra, 2012

Przykład 135.
Warszawa : staraniem Środowiska Żołnierzy Batalionu Armii Krajowej „Zaremba-Piorun” : „Adiutor”, 1995

Przykład 136.
Rzeszów : Wydawnictwo Koraw : przy współpracy z Regionalnym Stowarzyszeniem Pamięci Historycznej „Ślad”, 2015

 

4.7.3 Nazwa dystrybutora


Nazwę dystrybutora przejmuje się do opisu, jeżeli w źródle danych brak nazwy wydawcy.


Jeżeli w źródle danych nazwie dystrybutora towarzyszy określenie wyrażające jego funkcję, przejmuje się je bez zmian. Jeżeli brak takiego określenia, należy w razie potrzeby (np. jeżeli nazwa dystrybutora nie wskazuje na jego funkcję) dodać je w nawiasie kwadratowym.


Przy zapisie nazwy dystrybutora stosuje się takie same reguły jak w przypadku nazwy wydawcy.

Przykład 137.
Warszawa : dystrybucja na terenie Polski ZETDEZET, 1995
[Na druku brak nazwy wydawcy; występuje jedynie nazwa oraz ISBN dystrybutora.]

Przykład 138.
Lwów : nakładem Lwowskiej Drukarni Nowoczesnej, 1935 (Lwów : Lwowska Drukarnia Nowoczesna)

 

4.7.4 Brak nazwy wydawcy i dystrybutora


Jeżeli na druku ulotnym brak nazwy wydawcy i nie można jej ustalić na podstawie źródeł spoza druku ulotnego, przejmuje się do opisu nazwę dystrybutora. Jeżeli jednak nazwa dystrybutora również jest nieznana, w miejsce nazwy wydawcy podaje się określenie „wydawca nieznany” ujęte w nawias kwadratowy.

Przykład 139.
Kraków : [wydawca nieznany], 1977
[Na druku brak nazwy wydawcy, dystrybutora i drukarni, i nie można ich ustalić na podstawie innych źródeł.]

4.8 Data wydania

Rok wydania podaje się cyframi arabskimi, niezależnie od formy występującej w źródle danych (wyrażenie słowne, cyfry rzymskie, litery alfabetu hebrajskiego, cerkiewnosłowiańskiego itd.).


Jeżeli wiadomo, że data występująca w źródle danych jest fikcyjna, błędna, niepełna lub wymaga wyjaśnienia, przejmuje się ją bez zmian, podając wyjaśnienie z poprawną datą wydania w strefie uwag.


Datę wydania, produkcji i/lub dystrybucji poprzedza się przecinkiem z odstępem po znaku (, ).

Przykład 140.
Warszawa : [wydawca nieznany], 2011

 

4.8.1 Data dzienna na druku ulotnym


Jeżeli zapisana na dole lub górze druku ulotnego data dzienna została przejęta do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności jako dodatek do tytułu (zobacz pkt. 2.7.), nie powtarza się jej w tej formie w strefie adresu wydawniczego. Gdy zachodzi taka konieczność (np. brak daty wydania i dystrybucji), jako datę wydania podaje się tylko rok.

Przykład 141.
[Brzesko] : [wydawca nieznany], [1945] (Druk Pow. Urzędu Infor. i Prop. w Brzesku)
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Ogłoszenie : [Incipit:] Wznawia się targi na zwierzęta domowe na targowicy miejskiej w Brzesku we wtorki każdego tygodnia [...] : Brzesko 18/IV 1945 / starosta powiatowy A. Kowalik ; Starostwo Powiatowe Brzeskie]
[Strefa uwag: Rok wydania ustalono na podstawie treści dokumentu.]
[Na dokumencie brak adresu wydawniczego, jest tylko nazwa drukarni. Data dzienna zapisana pod tekstem została przejęta do opisu jako dodatek do tytułu, w adresie wydawniczym ta sama data została podana tylko w formie roku.]

 

4.8.2 Data według kalendarza innego niż gregoriański


Rok wydania podany w źródle danych według kalendarza innego niż gregoriański przejmuje się bez zmian, dodając po odstępie odpowiedni rok według kalendarza gregoriańskiego ujęty w nawias kwadratowy.

Przykład 142.
Kraków ; [wydawca nieznany], 2114 [1987]
[Na druku rok wydania według kalendarza buddyjskiego: 2114.]

Przykład 143.
Farvardin : Zandecic S'y'esi Tebriz, 1331 [1952]
[Na druku rok wydania według kalendarza perskiego: 1331.]

Jeżeli początek roku w obu kalendarzach nie jest zbieżny, a w źródle danych brak daty dziennej lub miesięcznej pozwalającej na jednoznaczne przeliczenie roku wydania, w nawiasie kwadratowym podaje się obie daty roczne możliwe według kalendarza gregoriańskiego połączone spójnikiem „lub”.

Przykład 144.
Krakau : E. Kiwetz, 5689 [1928 lub 1929]
[Na druku rok wydania według kalendarza żydowskiego, brak daty miesięcznej czy dziennej uniemożliwia jednoznaczne przeliczenie roku na kalendarz gregoriański.]

Jeżeli w źródle danych data wydania została określona podwójnie, to znaczy według kalendarza gregoriańskiego i innego niż gregoriański, przejmuje się obie daty, rozdzielając je znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ). Jako pierwszą podaje się datę wyrażoną według kalendarza innego niż gregoriański.

Przykład 145.
Kraków : nakładem „Naczelnictwo Haszomer Hadati”, 5693 = 1933 (Kraków : Drukarnia „Reinassance”)

 

4.8.3 Data dystrybucji


Datę dystrybucji podaje się obowiązkowo, jeżeli w źródle danych brak daty wydania.

 

W razie potrzeby przejmuje się do opisu datę dystrybucji odmienną od daty wydania, podając ją za datą wydania. Datę dystrybucji zawsze poprzedza się określeniem „dystrybucja”.

Przykład 146.
Kraków : [wydawca nieznany], 1939, [dystrybucja 1945]
[Datę dystrybucji ustalono na podstawie źródeł spoza druku ulotnego.]

 

4.8.4 Brak daty wydania i dystrybucji


Jeżeli na druku ulotnym brak daty wydania i daty dystrybucji, w jej miejsce podaje się najpóźniejszą datę związaną z drukiem. Gdy brak daty druku, podaje się najpóźniejszą datę związaną z nadaniem praw autorskich. Datę inną niż data wydania poprzedza się odpowiednim określeniem: druk, copyright (gdy w źródle danych występuje pełne lub skrócone określenie słowne lub słowne w połączeniu z abrewiaturą) lub abrewiaturą © (jeśli w źródle danych występuje sama abrewiatura).

 

Jeżeli na druku ulotnym brak jakiejkolwiek daty związanej z procesem wydawniczym lub prawami autorskimi, obowiązkowo podaje się ustaloną lub przybliżoną datę wydania określoną na podstawie zawartości dokumentu lub źródeł spoza nich, np. na podstawie katalogu wydawniczego, bibliografii, informacji o premierze, daty wpływu egzemplarza obowiązkowego, czasu aktywności wydawcy lub autora, daty cenzury lub imprimatur itp.

 

Do zapisu dat przybliżonych stosuje się określenia „ok.”, „przed”, „po”, „nie przed”, „nie po”, „między … a …”.
Jeżeli data jest znana z dokładnością do dziesięciolecia lub stulecia, stosuje się określenie „między … a …”, podając datę początkową i końcową danego dziesięciolecia lub stulecia.

Przykład 147.
Warszawa : Wojskowa Agencja Wydawnicza, copyright 2015
[Na druku brak daty wydania i daty dystrybucji. Przyjęto, że data wydania jest tożsama z datą copyrightu.]

Przykład 148.
[Warszawa] : [miejsce nieznane], [1933] ([miejsce nieznane] : [drukarz nieznany])
[Strefa uwag: Data wydania ustalona na podstawie daty wpływu egzemplarza obowiązkowego.]

Przykład 149.
Wrocław : Polskie Towarzystwo Ludoznawcze ; Warszawa : Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, druk 1971
[Na druku brak daty wydania i daty dystrybucji. W miejsce daty wydania podano datę druku.]

Przykład 150.
[Warszawa] : [wydawca nieznany], [około 1930] (Warszawa : Drukarnia „Robotnika”)
[Strefa uwag: Rok wydania ustalono na podstawie treści dokumentu.]

Przykład 151.
Warszawa : [wydawca nieznany], [2017]
[Strefa uwag: Rok wydania ustalono na podstawie daty wpływu egzemplarza obowiązkowego.]

Przykład 152.
Warszawa : Skład główny: J. Poznański, [po 1905] ([miejsce nieznane] : [drukarz nieznany])
[Strefa uwag: Dolną granicę roku wydania wyznacza układ pocztówki.]

Przykład 153.
Nowogródek : nakładem Komitetu Mickiewiczowskiego, [1935-1937] ([Kraków] : „Anczyc”)
[Strefa uwag: Rok wydania według: Jerzy Morgulec, Słownik nakładców i wydawców pocztówek na Ziemiach Polskich, oraz poloników. Cz. 6, Warszawa 2001.]

 

4.8.5 Data wydania dla zespołu druków ulotnych


Przy opracowaniu zespołu druków ulotnych, za datę wydania przyjmuje się datę wydarzenia / imprezy (zespół dotyczący wydarzenia, imprezy) lub przedział lat (np. zespół dotyczący działalności osoby, instytucji, zespół pocztówek o tej samej tematyce). Datę wydania zapisuje się w nawiasie kwadratowym cyframi arabskimi w formie roku lub przedziału lat.

4.9 Miejsce druku i nazwa drukarni

Miejsce druku oraz nazwę drukarni podaje się obowiązkowo, jeżeli jest spełniony jeden z poniższych warunków:

  • opis dotyczy druku ulotnego wydanego na terenie Polski lub polonicum zagranicznego wydanych przed 1945 r.
  • w przypadku druku ulotnego wydanego po 1945 r. gdy nieznane jest miejsce wydania i nazwa wydawcy

 

Zasady przejmowania danych dotyczących miejsca druku i nazwy drukarni są takie same jak w przypadku miejsca wydania i nazwy wydawcy.

 

Miejsce druku i nazwę drukarni ujmuje się w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku, to znaczy przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym ( () ). Nazwę drukarni poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 154.
[Miejsce nieznane] : [wydawca nieznany], 1947 (Poznań : Drukarnia Wydawnicza)

Przykład 155.
Lwów : nakładem Księgarni Polskiej B. Połonieckiego ; Warszawa : Księgarnia pod Firmą E. Wende i Spółka, 1907 (we Lwowie : odbito czcionkami drukarni „Słowa Polskiego” pod zarządem Józefa Ziembińskiego)

5. Strefa opisu fizycznego

Strefa opisu fizycznego obejmuje:

  • określenie formy druku ulotnego i/lub objętość
  • oznaczenie ilustracji
  • format
  • dodatek. 

5.1 Znaki umowne

W strefie opisu fizycznego stosuje się następujące znaki umowne:

 

( () ) odstęp, nawias zwykły, odstęp — odstęp przed pierwszym i po drugim elemencie znaku

  • obejmuje objętość podaną po określeniu formy druku ulotnego
  • obejmuje objętość, inne cechy fizyczne i wymiary dodatku

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza oznaczenie ilustracji
  • poprzedza opis fizyczny dodatku

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza format

( + ) odstęp, znak dodawania, odstęp

  • poprzedza każde oznaczenie dodatku

( [] ) odstęp, nawias kwadratowy, odstęp — odstęp przed pierwszym i po drugim elemencie znaku

  • obejmuje liczbę stron nieliczbowanych.

5.2 Kolejność elementów

Elementy opisu podaje się w następującej kolejności:

  • określenie formy druku ulotnego i/lub objętość
  • oznaczenie ilustracji
  • format
  • dodatek.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

Określenie formy druku ulotnego (objętość) ; format

 

Objętość ; format

 

Objętość : oznaczenie ilustracji ; format

 

Objętość ; format + dodatek

 

Objętość : oznaczenie ilustracji ; format + dodatek

 

Objętość : oznaczenie ilustracji ; format + dodatek : opis fizyczny dodatku

 

Objętość ; format + dodatek + dodatek

 

Określenie formy druku ulotnego (objętość) : oznaczenie ilustracji ; format + dodatek (objętość dodatku : inne cechy fizyczne dodatku ; wymiary dodatku)

5.3 Źródła danych

Źródłem danych dla opisu fizycznego jest cały druk ulotny.

5.4 Język i system pisma

Elementy opisu fizycznego podaje się w języku polskim. Tytuł dodatku podaje się w języku występującym na dokumencie, w razie potrzeby poddaje się go konwersji według zasad szczegółowych dla danego pisma (zobacz Aneks nr 20).


Jeżeli tytuł dodatku występuje w więcej niż jednym języku, podaje się wyłącznie formę w języku dominującym w dodatku. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się tytuł wyróżniony typograficznie lub, jeśli brak wyróżnień typograficznych, pierwszy z tytułów występujących w dodatku.

5.5 Określenie formy druku ulotnego i/lub objętości

5.5.1 Określenie formy druku ulotnego


Dla druków ulotnych w formie innej niż kodeks podaje się liczbę jednostek wyrażoną cyframi arabskimi wraz z określeniem formy (np. karta, teka, pudełko, harmonijka, skoroszyt, zwój) i objętością wyrażoną stronami, kartami itd.

 

Objętość podawaną po określeniu formy druku ulotnego ujmuje się w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku ( () ), to znaczy przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym.

Przykład 156.
[1] karta ; 30x21 cm

Przykład 157.
[1] karta złożona ; 40x20 cm ; po złożeniu 20x10 cm

Przykład 158.
Harmonijka (8 stron) ; 20x10 cm

Przykład 159.
Harmonijka ([12] stron) ; 20x10 cm

 

5.5.2 Określenie formy dla zespołu druków ulotnych


Przy opracowaniu zespołu druków ulotnych podaje się ilość tek, w których przechowuje się opisywany zbiór druków ulotnych. W nawiasie zwykłym podaje się ilość poszczególnych form druków ulotnych przechowywanych w danej tece (tekach). Nie podaje się ilości stron (kart) dokumentów, nawet sumarycznej.

Przykład 160.
[1] teka ([25] afiszy) ; 39x29 cm

Przykład 161.
[3] teki ([30] afiszy, [15] ulotek, [20] folderów) ; 39x29 cm

 

5.5.3 Ogólne zasady podawania objętości


Objętość druku ulotnego w formie kodeksu składającego się z jednego woluminu podaje się w stronach, kartach, łamach zależnie od sposobu liczbowania ciągów w druku ulotnym. Jeżeli karty są numerowane z obu stron, stosuje się określenie „strony”. Jeżeli karty są numerowane wyłącznie z jednej strony, stosuje się określenie „karty”. Numerację w łamach podaje się, jeżeli na stronie jest więcej niż jeden łam i numerowane są łamy a nie strony lub karty.


Oddaje się sposób numeracji zastosowany w druku ulotnym: cyfry arabskie, rzymskie, oznaczenie literami (wówczas podaje się pierwszą i ostatnią literę). Numery stron wyrażone słownie lub innymi, niewymienionymi wyżej znakami podaje się cyframi arabskimi. Nazwę jednostki liczbowania podaje się w liczbie i przypadku gramatycznym zgodnym z wartością ostatniego ciągu.


Jeżeli karty są zadrukowane z obu stron, ale numerowane tylko z jednej strony, w opisie fizycznym podaje się odpowiednią liczbę kart i wyjaśnienie w strefie uwag.

Przykład 162.
10 stron ; 20 cm

Przykład 163.
8 kart ; 20 cm

Przykład 164.
A-C, VI, 8 stron : ilustracje ; 22 cm

Przykład 165.
7 kart ; 20 cm
[Strefa uwag: Karty zadrukowane dwustronnie.]

Jeśli na druku ulotnym brak liczbowania stron lub kart, podaje się dokładną liczbę zadrukowanych stron lub kart. Liczbę stron lub kart podaje się wówczas cyframi arabskimi ujętymi w nawias kwadratowy.

Przykład 166.
[2] strony ; 28x15 cm

Przykład 167.
[1] karta ; 28x20 cm

Dla określenia pełnej objętości druku ulotnego podaje się także strony nieliczbowane, niewliczone w ciągi numerowane i znajdujące się pomiędzy pierwszą a ostatnią zadrukowaną stroną, z uwzględnieniem reklam, ogłoszeń, stron niezadrukowanych itp. Liczby stron nieliczbowanych ujmuje się w nawiasy kwadratowe i podaje w kolejności ich występowania w druku.

Przykład 168.
VII, [3], 5, [1] strona ; 20 cm

Jeżeli druk ulotny zawiera kilka ciągów liczbowań, podaje się wszystkie ciągi, oddzielając je od siebie przecinkiem i spacją.

Przykład 169.
3, 4, 10 stron ; 30 cm

 

5.5.4 Tablice


Liczbę tablic podaje się po przecinku, po informacji o numeracji stron, zgodnie z oznaczeniem na druku ulotnym. Liczbę stron lub kart nieliczbowanych podaje się cyframi arabskimi ujętymi w nawias kwadratowy.


Jeżeli karty tablic są zadrukowane po obu stronach, a numerowane jednostronnie, do strefy opisu fizycznego przejmuje się liczbowanie z druku ulotnego i podaje wyjaśnienie w strefie uwag.

Przykład 170.
4 strony, [1] karta tablic złożona : ilustracja ; 20 cm

Przykład 171.
8 stron, VIII kart tablic : ilustracje ; 24 cm
[Strefa uwag: Karty tablic zadrukowane dwustronnie.]

 

5.5.5 Karty złożone


Jeżeli druk ulotny jest w formie karty złożonej, zaznacza się to w opisie, podając wymiary przed i po złożeniu.

Przykład 172.
[1] karta złożona ; 40x20 cm ; po złożeniu 20x10 cm

 

5.5.6 Równoległa numeracja sąsiednich stron


Jeżeli sąsiednie strony są oznaczone tym samym numerem (np. druki ulotne z równoległym tekstem w dwóch językach), wymienia się oba ciągi liczbowania i podaje wyjaśnienie w strefie uwag.

Przykład 173.
8, 8 stron ; 20 cm
[Strefa uwag: Równoległa numeracja stron.]

 

5.5.7 Numeracja stron w kierunkach przeciwnych


Jeżeli ciągi stron w druku ulotnym są numerowane w kierunkach przeciwnych (np. druki ulotne wydane w dwóch językach), podaje się ciągi numeracji w kolejności ich występowania, rozpoczynając od strony, z której tytuł został przejęty do strefy tytułu i odpowiedzialności.

Przykład 174.
3, 4 strony ; 24 cm
[Strefa uwag: Numeracja stron w kierunkach przeciwnych.]

 

5.5.8 Numeracja stron od prawej do lewej


Informację o numerowaniu stron od prawej do lewej podaje się tylko w przypadku publikacji w językach, dla których taki kierunek tekstu nie jest naturalny. Dla publikacji w języku hebrajskim czy arabskim nie podaje się takiej uwagi (kierunek od prawej do lewej jest naturalny dla tych języków).

Przykład 175.
4 strony ; 20 cm
[Strefa uwag: Numeracja od prawej do lewej.]

 

5.5.9 Błędy w liczbowaniu stron (kart, łamów)


Jeżeli numer ostatniej liczbowanej strony (karty, łamu) ciągu nie przedstawia jego rzeczywistej objętości, przejmuje się błędną wartość z druku ulotnego, podając za nią poprawny numer ujęty w nawias kwadratowy wraz z poprzedzającym go określeniem „właściwie”. W razie potrzeby podaje się wyjaśnienie w strefie uwag.

Przykład 176.
VI [właściwie IV] ; 23 cm

5.6 Oznaczenie ilustracji

Uwzględnia się informacje o materiale ilustracyjnym występującym w tekście lub na osobnych tablicach. Podaje się w porządku alfabetycznym poszczególne rodzaje ilustracji i ich liczbę (pojedynczą lub mnogą): faksymilia, fotografie, portrety, tablice genealogiczne, wykresy.

 

Za ilustracje nie uważa się tabel, które zawierają dane statystyczne lub tekstowe. Nie zaznacza się, że niektóre lub wszystkie ilustracje są kolorowe.

 

Oznaczenie ilustracji poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 177.
6 stron : fotografie, ilustracje ; 20 cm

5.7 Format druku ulotnego

Podaje się wysokość i szerokość druku ulotnego.

 

Format druku ulotnego poprzedza się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

 

Wszystkie wartości po przecinku zaokrągla się w górę do pełnych centymetrów. Wyjątek stanowią druki ulotne o wymiarach mniejszych niż 5x3 centymetry. W tym wypadku podaje się centymetry i milimetry. Przy podawaniu dwóch wymiarów liczby łączy się znakiem „x”.

Przykład 178.
[1] karta ; 30x21 cm
[Dokładne wymiary wynoszą 29,2x20,7 cm.]

Przykład 179.
[1] karta ; 2,5x3,1 cm

Jeżeli druk ulotny został wydany w formie karty złożonej, ale jest ona przeznaczona do użytkowania po rozłożeniu, podaje się wymiary karty rozłożonej i złożonej.

Przykład 180.
[1] karta złożona ; 40x20 cm ; po złożeniu 20x10 cm

5.8 Format druku ulotnego dla zespołu druków ulotnych

Przy opracowaniu zespołu druków ulotnych podaje się wymiary opakowania, w którym przechowuje się zespół druków ulotnych.

Przykład 181.
[1] teka ; 39x29 cm

6. Strefa uwag

W strefie uwag podaje się:

  • dane należące do innych stref opisu bibliograficznego, których przepisy nie pozwalają włączyć do odpowiedniej strefy bądź też nakazują lub pozwalają podać je tylko w strefie uwag
  • dane wyjaśniające informacje podane w innych strefach opisu bibliograficznego
  • dodatkowe informacje uznane za ważne.

 

Informacje podane w strefie uwag mogą dotyczyć dowolnego aspektu opisywanej jednostki rękopiśmiennej.

 

Specyficzny charakter uwag nie pozwala na ich kompletne wyliczenie. Można je kategoryzować według stref opisu bibliograficznego. Oprócz uwag odnoszących się do tych stref, można podawać uwagi, które nie wiążą się z żadną strefą opisu bibliograficznego.

6.1 Źródła danych

Informacje służące do sformułowania uwag przejmuje się z druku ulotnego (np. uwaga o bibliografii, źródle finansowania) lub spoza niej (np. uwaga dotycząca tytułu, odpowiedzialności lub adresu wydawniczego).

6.2 Język i system pisma

Tekst uwagi formułuje się w języku polskim w sposób zwięzły i przejrzysty. Wyjątek stanowią uwagi przejmowane w języku tekstu druku ulotnego.

Przykład 182.
Nad tekstem: S'' razrěšenìâ Načal'stva
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: [Afisz] : [Incipit:] Benefis'' Eleny Stahovič v'' Četverg'' 8 Ânvarâ 1887 goda „Anna de Kervil'” [...] = [Incipit:] Benefis Heleny Stachowicz we Czwartek, dnia 20 Stycznia 1887 roku „Anna de Kerviller” [...].]

6.3 Znaki umowne

Strefa uwag nie ma własnych znaków umownych. W przypadku podawania sformalizowanej uwagi dotyczącej zawartości opisywanego druku ulotnego podaje się znaki umowne zgodne ze znakami strefy tytułu i odpowiedzialności.

6.4 Sposób zapisu

W przypadku uwag formułowanych przez katalogującego nie stosuje się skracania wyrazów, z wyjątkiem skrótów przewidzianych do stosowania w opisie bibliograficznym (zobacz Aneks nr 15).

 

Wyrażenia wprowadzające powinny być jednolite. Tekst uwagi należy oddzielać od wyrażenia wprowadzającego dwukropkiem, przy czym nie jest to znak umowny, a zwykły znak interpunkcyjny, z odstępem tylko po znaku.

 

Jeżeli uwaga zawiera odesłanie do innego obiektu bibliograficznego, należy podać dane pozwalające na jego identyfikację.

6.5 Kolejność uwag

Uwagi podaje się w następującej kolejności:


1. Sformalizowana uwaga o zawartości
2. Uwagi dotyczące poszczególnych stref opisu bibliograficznego

a. uwagi dotyczące tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
b. uwagi dotyczące oznaczenia wydania
c. uwagi dotyczące adresu wydawniczego
d. uwagi dotyczące opisu fizycznego
e. inne uwagi
f. uwagi dotyczące ISBN

3. Uwaga o bibliografii i indeksach
4. Uwaga o ograniczeniu w rozpowszechnianiu
5. Uwaga o grupie odbiorców
6. Uwaga o innej postaci fizycznej
7. Uwaga o źródle finansowania
8. Uwaga o języku.

6.6 Uwagi dotyczące tytułu

W strefie uwag podaje się informacje o źródle tytułu właściwego, jeżeli:

  • na druku ulotnym brak tytułu właściwego i został on przejęty spoza dokumentu
  • na druku ulotnym brak tytułu właściwego i został on nadany przez katalogującego.

Przykład 183.
Tytuł nadany przez katalogującego.

6.7 Uwagi dotyczące oznaczeń odpowiedzialności

W strefie uwag podaje się następujące informacje dotyczące oznaczenia odpowiedzialności:

  • informacje o oznaczeniu odpowiedzialności ustalonym na podstawie źródeł spoza druku ulotnego
  • sprostowania i komentarze dotyczące oznaczenia odpowiedzialności (np. błędnie przypisanego, fikcyjnego lub wątpliwego)
  • sprostowanie błędnej formy nazwy osoby lub ciała zbiorowego podanych na druku ulotnym.

Przykład 184.
[Plakat] : [Incipit:] Druga Stołeczna Wystawa radjowa [...]
[Strefa uwag: Autor według Plakat polski, 2009 : Tadeusz Gronowski.]

6.8 Uwagi dotyczące oznaczenia wydania

W strefie uwag podaje się następujące informacje dotyczące oznaczenia wydania:

  • prawidłowe oznaczenie wydania, jeżeli w strefie oznaczenia wydania podano błędne oznaczenie przejęte z opisywanego druku ulotnego
  • informacje o oznaczeniu wydania ustalonym na podstawie źródeł spoza druku ulotnego
  • inne informacje związane z danym wydaniem.

Przykład 185.
Wydanie 3.
[Strefa uwag: Na druku błędne oznaczenie wydania, prawidłowe: Wydanie 4.]

Przykład 186.
Wydano w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości.

6.9 Uwagi dotyczące adresu wydawniczego

W strefie uwag podaje się informacje uzupełniające, wyjaśniające i prostujące związane z adresem wydawniczym.

Przykład 187.
Nazwa wydawcy na podstawie serwisu e-ISBN.

Przykład 188.
Brlin : Wegweiser-Verlag, © 1931.
[Strefa uwag: Na druku błędna nazwa miejsca wydania, prawidłowa: Berlin.]

Przykład 189.
Warszawa: nakładem Krzysztowa Kowalskiego, [1927]
[Strefa uwag: Na druku błędna nazwa wydawcy, prawidłowa: Krzysztofa Kowalskiego.]

Przykład 190.
Warszawa : nakładem Redakcji „Głosu”, 1999 (Warszawa : druk F. Csernáka)
[Strefa uwag: Na stronie tytułowej błędny rok wydania, prawidłowy na okładce: 1899. 

6.10 Uwagi dotyczące opisu fizycznego

W strefie uwag podaje się informacje dotyczące opisu fizycznego, m.in.:

  • źródło danych, na podstawie którego ustalono właściwą objętość lub inne elementy opisu fizycznego
  • osobliwości w liczbowaniu stron, kart, łamów, błędy w paginacji itd.
  • informacje o wspólnej oprawie np.: etui, teka
  • informacje szczegółowe o dodatku i jego opis fizyczny, jeżeli nie podano tych informacji w strefie opisu fizycznego.

Przykład 191.
Liczba stron na podstawie BP 1901-1939
[Strefa opisu fizycznego: [20] stron ; 25 cm]

Przykład 192.
Równoległa numeracja stron 1-28
[Strefa opisu fizycznego: 28, 28 stron : 22 cm]

Przykład 193.
Numeracja stron w kierunkach przeciwnych
[Strefa opisu fizycznego: 33, 31 stron ; 24 cm]

Przykład 194.
Karty zadrukowane dwustronnie.

6.11 Uwaga o wersji oryginalnej

Uwagę o wersji oryginalnej podaje się w przypadku, gdy podstawę opisu stanowi reprodukcja.

 

Uwagę podaje się w postaci sformalizowanej, z podziałem na strefy opisu bibliograficznego. Kolejne elementy opisu bibliograficznego oryginału poprzedza się właściwymi dla nich znakami umownymi. Do uwagi przejmuje się wyłącznie te elementy opisu oryginału, które są odmienne od elementów zawartych w opisie reprodukcji (najczęściej adres wydawniczy lub tytuł).

 

Opis oryginału poprzedza się wyrażeniem wprowadzającym w języku polskim. Można przejąć określenie podane przez wydawcę (np. reprint, przedruk, faksymile, przedruk fotooffsetowy) lub, w przypadku braku takiej informacji, użyć ogólnego określenia „reprodukcja”. Wyrażenie wprowadzające powinno być wyrażeniem przyimkowym zawierającym przyimek „z”: „Reprodukcja z:”, „Reprint z:”, „Facsimile z:” itp.

Przykład 195.
Reprint z: [Miejsce nieznane] : [wydawca nieznany], [1989]
[Reprint wydany w 2009 r. pod tym samym tytułem co oryginał.]

Jeżeli oryginał nie zawiera informacji o miejscu wydania i nazwie wydawcy, a został wydany pod tym samym tytułem, dopuszczalne jest podanie uwagi w niesformalizowanej postaci.

Przykład 196.
Reprint wydania z 1989 r.
[Reprint wydany w 2009 r. pod tym samym tytułem co oryginał.]

6.12 Inne uwagi

W strefie uwag podaje się informacje przejęte z opisywanego druku ulotnego, które nie przynależą do żadnej strefy opisu bibliograficznego ani też nie wynikają np. z tytułu lub dodatku do tytułu, np.:

  • uwagi dotyczące konferencji, seminarium lub innej imprezy powiązanej z opracowywanym drukiem ulotnym (miejsca, daty, nazwy imprezy)
  • uwagi mające na celu lepszą identyfikację druku ulotnego.

Przykład 197.
Materiały z konferencji naukowej, 4-5 października 2012 r., Wrocław

6.13 Uwagi dotyczące identyfikatora i sposobu uzyskania druku ulotnego

W strefie uwag podaje się informacje dotyczące ISBN ustalonego na podstawie źródeł spoza druku ulotnego:

  • odpowiedniej zagranicznej bibliografii narodowej lub katalogu biblioteki centralnej
  • serwisu e-ISBN.

Przykład 198.
ISBN na podstawie serwisu e-ISBN.

6.14 Uwaga o ograniczeniu w rozpowszechnianiu

W strefie uwag podaje się informacje o ograniczeniu w rozpowszechnianiu druku ulotnego. Informację o rodzaju ograniczeń przejmuje się z druku ulotnego.

Przykład 199.
Na prawach rękopisu.

Przykład 200.
Do użytku służbowego.

Przykład 201.
Do użytku wewnętrznego.

Przykład 202.
Wydano jako manuskrypt w nakładzie 200 egzemplarzy numerowanych.

Przykład 203.
Poufne.

6.15 Uwaga o grupie odbiorców

W strefie uwag podaje się informacje o grupie odbiorców. Z opisywanego druku ulotnego przejmuje się tylko te informacje, które uznaje się za ważne dla określenia grupy odbiorców. Nie podaje się uwag równoznacznych z informacjami występującymi w innych strefach opisu zawierającymi dane przejęte z opisywanego druku ulotnego. Nie przejmuje się także określeń marketingowych np.: „tylko dla rowerzystów”, itp.


Uwagę podaje się w formie występującej na druku ulotnym, w razie potrzeby skracając tekst uwagi z zachowaniem sensu i poprawności gramatycznej.

Przykład 204.
Katalog filmów erotycznych
[Strefa uwag: Wiek: 18+.]

6.16 Uwaga o źródle finansowania

W strefie uwag podaje się informacje o źródle finansowania druku ulotnego. Nazwy instytucji podaje się zgodnie z zasadami tworzenia deskryptorów korporatywnych, a nazwy osób podaje się w mianowniku. Jeżeli druk ulotny był współfinansowany przez wiele osób lub ciał zbiorowych, dopuszcza się podanie ogólnej informacji charakteryzującej źródła finansowania. Nie pomija się informacji o ze środków publicznych.

Przykład 205.
Współfinansowanie: ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu wieloletniego Niepodległa na lata 2017-2022.

Pomija się:

  • nazwy programów, funduszy, numery grantów itp.
  • informacje, które nie identyfikują konkretnych osób lub ciał zbiorowych (np. „Publikacja dotowana ze źródeł prywatnych”, „Druk poradnika sfinansowano z 1% podatku”)
  • informacje dotyczące sfinansowania publikacji przez samego autora, jeżeli jest on także wydawcą

 

Wszystkie fundusze i programy europejskie zastępuje się nazwą: Unia Europejska.

 

W przypadku finansowania przez organy administracji państwowej lub samorządowej podaje się nazwę organu terytorialnego np. Urząd Marszałkowski (Województwo Mazowieckie), Samorząd (Województwo Podlaskie), Powiat Płocki, Miasto Gdynia.

 

Zachowuje się nazwy funkcji osób publicznych (np. dziekan, burmistrz, prezydent miasta), ale pomija ich imiona i nazwiska.

 

Nazwę ciała zbiorowego lub osoby finansującej poprzedza się wyrażeniem wprowadzającym: „Finansowanie:” lub „Współfinansowanie:”.

 

Dwa różne źródła (współ)finansowania rozdziela się przecinkiem i odstępem.

Przykład 206.
Współfinansowanie: Unia Europejska.
[Na druku ulotym: Publikacja została przygotowana w ramach projektu „Scientia nobilitat — podnoszenie kwalifikacji pracowników administracyjnych i zarządzających systemu ochrony zdrowia” nr WND-POWR. 05.02.00-00-0048/16, dofinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój, Oś priorytetowa V: „Wsparcie dla obszaru zdrowia, Działanie 5.2 Działania projakościowe i rozwiązania organizacyjne w systemie ochrony zdrowia ułatwiające dostęp do niedrogich, trwałych oraz wysokiej jakości usług zdrowotnych”.]

Przykład 207.
Współfinansowanie: Gmina Pysznica.
[Na druku: Publikacja została dofinansowana z budżetu Gminy Pysznica.]

6.17 Uwaga o języku

W strefie uwag podaje się informacje o języku, jeżeli inne strefy opisu nie dostarczają pełnych danych o języku, a opisywany druk ulotny spełnia przynajmniej jeden z następujących warunków:

  • zawiera tekst w więcej niż jednym języku
  • język tekstu jest inny niż język tytułu właściwego i nie znajduje to odzwierciedlenia w innych strefach opisu.

 

6.17.1 Język tekstu równoległego


Języki tekstu wymienia się w kolejności alfabetycznej. W przypadku tekstów równoległych, jeżeli jeden z języków stanowił podstawę przekładu dla pozostałych wersji językowych, podaje się go jako pierwszy a pozostałe w kolejności alfabetycznej.

Przykład 208.
Tekst równolegle w języku angielskim, polskim i rosyjskim.
[Tekst równoległy w trzech językach, brak informacji o tłumaczeniu. Żaden z języków tekstu nie jest dominujący, wymieniono je w kolejności alfabetycznej.]

Przykład 209.
Tekst równolegle w języku polskim, angielskim i rosyjskim.
[Tekst równoległy w trzech językach, żaden z języków tekstu nie jest dominujący. Tekst angielski i rosyjski jest przetłumaczony z języka polskiego. Najpierw podano język oryginału, języki tłumaczeń wymieniono w kolejności alfabetycznej.]

 

6.17.2 Język streszczenia


Uwagę o języku streszczenia podaje się wyłącznie, gdy streszczenie jest w innym języku niż tekst główny druku i/lub streszczana część tekstu (np. praca, artykuł, rozdział, część). W przypadku streszczeń dotyczących jedynie części tekstu podaje się informację, jakiej części tekstu dotyczą. Jeżeli nie wszystkie części tekstu są opatrzone streszczeniem obcojęzycznym, podaje się ogólną informację o ich liczbie stosując określenia „niektóre” (przynajmniej jedno streszczenie) lub „większość”. Nie podaje się uwagi o streszczeniu obcojęzycznym, jeśli wystąpiło ono jedynie przy jednej pracy.

Przykład 210.
Streszczenie w języku angielskim.
[Na druku występuje tylko jedno streszczenie w języku angielskim.]

Przykład 211.
Streszczenia w języku francuskim i niemieckim.
[Na druku występują dwa streszczenia tekstu głównego: jedno w języku francuskim i jedno w języku niemieckim.]

 

6.17.3 Uwaga o systemie pisma


Uwagę o systemie pisma podaje się jeżeli:

  • do zapisu języka wykorzystuje się obecnie więcej niż jeden system pisma (np. w języku serbskim, azerbejdżańskim, tatarskim, kurdyjskim, mongolskim)
  • do zapisu języka wykorzystano na druku ulotnym inny system pisma niż powszechnie obecnie stosowany dla danego języka (np. język białoruski zapisany alfabetem łacińskim)
  • na druku ulotnym występuje zapis alfabetem Braille’a lub w innym systemie pisma przeznaczonym dla osób niewidomych
  • dla zaznaczenia innego kroju pisma niż antykwa, przede wszystkim pisma gotyckiego
  • istnieje potrzeba wyrażania innego specjalnego sposobu zapisu, np. alfabetu fonetycznego.

 

Z reguły podaje się wyłącznie nazwę odpowiedniego systemu pisma. Jeżeli uwaga o systemie pisma jest nieczytelna, należy podać informację, którego z języków tekstu uwaga dotyczy.

Przykład 212.
Cyrylica.

Przykład 213.
Pismo gotyckie.

Przykład 214.
Alfabet Braille’a.

7. Strefa identyfikatora i sposobu uzyskania druku ulotnego

Strefa identyfikatora i sposobu uzyskania druku ulotnego zawiera następujące elementy:

  • identyfikator (np. ISBN)
  • informacje uzupełniające
  • sposób uzyskania druku ulotnego.

7.1 Znaki umowne

W strefie identyfikatora i sposobu uzyskania druku ulotnego stosuje się następujące znaki umowne:

 

( () ) odstęp, nawias zwykły, odstęp — odstęp przed pierwszym i po drugim elemencie znaku

  • łącznie obejmuje informacje uzupełniające dla ISBN
  • łącznie obejmuje informacje uzupełniające dla warunków dostępności (ceny)

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza każdą dodatkową informację uzupełniającą

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza warunki dostępności, o ile nie stanowią pierwszego elementu strefy.

7.2 Kolejność elementów

Elementy strefy identyfikatora i sposobu uzyskania druku ulotnego podaje się w następującej kolejności:

  • poprawne i prawidłowo przypisane identyfikatory
  • informacja uzupełniająca/informacje uzupełniające
  • warunki dostępności
  • niewłaściwy identyfikator.

 

W przypadku braku możliwości ustalenia prawidłowego ISBN na pierwszym miejscu podaje się niewłaściwy ISBN a następnie informacje uzupełniające.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

ISBN

 

Warunki dostępności

 

ISBN : warunki dostępności

 

ISBN (informacja uzupełniająca)

 

ISBN (informacja uzupełniająca) : warunki dostępności

 

ISBN (informacja uzupełniająca ; informacja uzupełniająca) : warunki dostępności

 

ISBN niewłaściwy (informacja uzupełniająca)

 

ISBN poprawny (informacja uzupełniająca) ISBN niewłaściwy (informacja uzupełniająca)

7.3 Źródła danych

Podstawowym źródłem danych dla tej strefy jest cały druk ulotny.

 

Jeżeli na druku ulotnym występuje wyłącznie niewłaściwy ISBN, stosuje się poniższe rozwiązania:

  • w przypadku druków ulotnych wydanych na terenie Polski właściwy ISBN ustala się na podstawie serwisu e-ISBN https://e-isbn.pl/IsbnWeb/
  • w przypadku druków ulotnych zagranicznych właściwy ISBN można przejąć z odpowiedniej bibliografii narodowej, katalogu biblioteki centralnej lub bazy danych międzynarodowej agencji ISBN https://grp.isbn-international.org.

 

Cenę oraz inne warunki dostępności przejmuje się wyłącznie z opisywanego druku ulotnego.

7.4 Język i system pisma

Elementy strefy identyfikatora i sposobu uzyskania druku ulotnego podaje się w języku polskim.

7.5 ISBN

ISBN (International Standard Book Number), Międzynarodowy Znormalizowany Numer Książki, to niepowtarzalne oznaczenie cyfrowe identyfikujące jedno wydanie książki/druku ulotnego lub jego wariant różniący się formatem, rodzajem papieru, oprawą lub nośnikiem. W 1974 roku w Polsce został wprowadzony 10-cyfrowy ISBN, od 2007 roku stosuje się ISBN 13-cyfrowy.
ISBN 13-cyfrowy składa się z pięciu grup (cyfr):

  • prefiksu 978 lub 979
  • kodu kraju lub strefy językowej wydania
  • kodu wydawcy
  • kodu publikacji
  • cyfry kontrolnej

 

Cyfrę kontrolną sprawdza się wyliczając algorytm na poprzednich cyfrach. ISBN 10- i 13-cyfrowe są wyliczane na podstawie odmiennych algorytmów. Liczba cyfr w każdym elemencie numeru ISBN dla grupy rejestracyjnej, wydawcy i publikacji różni się długością.

Przykład 215.
ISBN 83-88710-57-5
[ISBN dla druku ulotnego wydawnictwa Studio Full Scan ok. 1999 r.]

Przykład 216.
ISBN 978-83-945551-0-8
[ISBN dla druku ulotnego wydawnictwa Kambas Group Kamil Szympruch wydanego w 2016 roku.]

 

7.5.1 Więcej niż jeden ISBN

 

Jeżeli na druku ulotnym występuje kilka poprawnych i prawidłowo przypisanych ISBN, podaje się je w następującej kolejności:

  • ISBN przypisany opisywanemu wariantowi wydania
  • ISBN 13-cyfrowy, jeżeli w druku występuje także jego wariant 10-cyfrowy.

 

Każdy ISBN podaje się w osobnej strefie pisanej od nowego wiersza z wcięciem.

 

7.5.2 Niewłaściwy ISBN


ISBN uznaje się za niewłaściwy jeżeli:

  • jest błędny pod względem długości lub struktury
  • został wcześniej wykorzystany do identyfikacji innej publikacji.

 

Jeżeli na druku ulotnym występuje ISBN oryginału lub ISBN poprzednich wydań, nie przejmuje się ich do strefy ISBN. Informację o nich podaje się jedynie w strefie uwag.

 

Jeżeli na druku ulotnym występuje ISBN rozpoznany jako niewłaściwy, podaje się odpowiednią informację uzupełniającą: „błędny” lub „ponownie nadany”.

Przykład 217.
ISBN 978-83-62485-04-9 (błędny)

Poprawny ISBN można ustalić w następujących przypadkach:

  • błąd występuje w jednej z trzech pierwszych części ISBN lub na ich styku, czyli w prefiksie (978 lub 979), kodzie kraju lub kodzie wydawcy
  • przeliczyć 10-cyfrowy ISBN (bez prefiksu) na 13-cyfrowy ISBN
  • wydawca zarejestrował druk ulotny w serwisie e-ISBN i podał tam jej właściwy ISBN.

 

Jeżeli na druku ulotnym występuje wyłącznie błędny ISBN, a ustalenie prawidłowego numeru jest możliwe, poprawny ISBN przejmuje się do strefy ISBN i podaje się w pierwszej kolejności wraz z odpowiednią informacją wyjaśniającą w strefie uwag.

Przykład 218.
ISBN 978-83-61006-39-8 (oprawa miękka) ISBN 978-86-31006-39-8 (błędny)
[Strefa uwag: ISBN na podstawie informacji z serwisu e-ISBN.]

Przykład 219.
ISBN 978-83-65521-80-4 (oprawa miękka) ISBN 978-83-65521-80-6 (błędny)
[Strefa uwag: ISBN na podstawie informacji z serwisu e-ISBN.]

Jeżeli nie można ustalić, który ISBN identyfikuje druk ulotny, należy przejąć oba ISBN do opisu jako poprawne bez wyjaśniania w strefie uwag.

7.6 Informacje uzupełniające

Informacje uzupełniające dotyczą:

  • błędnego lub ponownie nadanego ISBN

 

Informacje uzupełniające podaje się w formie ujednoliconej. Informacje uzupełniające, które dotyczą jednego ISBN, ujmuje się łącznie w nawias zwykły ( () ). Dodatkowe informacje uzupełniające (informacje innego rodzaju) podaje się po średniku z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

Przykład 220.
ISBN 978-83-61512-87-0 (błędny ISBN)

 

7.6.1 Nazwa wydawcy


Jeżeli druk ulotny został wydany przez więcej niż jednego wydawcę, każdy ISBN należy opatrzyć zwięzłą i czytelną informacją uzupełniającą identyfikującą właściwego wydawcę. Informacją uzupełniającą może być np.: akronim, forma skrócona lub pełna nazwa wydawcy. Warunkiem zastosowania odpowiedniego rozwiązania jest czytelność informacji.

 

Jeżeli ISBN należy do osoby prywatnej, jako informację uzupełniającą podaje się inicjał(y) imienia oraz nazwisko. Jeśli wydawca sam dokonał rozróżnienia, stosując akronim lub inną formą swojej nazwy, można przejąć je do opisu.

7.7 Sposób uzyskania druku ulotnego

Cenę oraz inne warunki dostępności przejmuje się wyłącznie z opisywanego druku ulotnego.

 

Cenę druku ulotnego podaje się cyframi arabskimi poprzedzonymi odpowiednim symbolem waluty lub kodem ISO 4217, zależnie od formy występującej na druku ulotnym. Zdawkowe jednostki pieniężne (np. grosze, centy) zapisuje się po przecinku. Kolejne ceny w różnych walutach oddziela się przecinkiem i odstępem. W razie potrzeby po cenie dodaje się zwięzłą informację wyjaśniającą ujętą w nawias zwykły.

 

W opisie druków ulotnych dystrybuowanych bezpłatnie podaje się określenie „egzemplarz bezpłatny”.

 

Określenie warunków dostępności podaje się po dwukropku z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 221.
ISBN 978-83-88710-57-5 : egzemplarz bezpłatny