Dokumenty elektroniczne

Wstęp

Od wielu lat polscy bibliotekarze odczuwają brak jednolitych i aktualnych przepisów katalogowania wszystkich typów zbiorów bibliotecznych, w tym także dokumentów elektronicznych, których forma w ciągu ostatnich dziesięcioleci uległa znacznym przeobrażeniom. Prezentowane opracowanie stara się wyjść naprzeciw oczekiwaniom środowiska i kodyfikuje przepisy katalogowania.

 

Za punkt wyjścia całości przepisów przyjęto książkę pojmowaną szeroko, we wszystkich formach wydawniczych (w kategoriach rynku wydawniczego — we wszystkich formach produktu), niezależnie od nośnika, formy zapisu czy sposobu prezentacji treści. Skupiając się na oczywistych różnicach między książką drukowaną, elektroniczną a dźwiękową, nie można dzisiaj tracić z pola widzenia, że poszczególne materializacje stanowią ucieleśnienie tej samej realizacji dzieła (rodzina modeli konceptualnych FRBR wywiera coraz mocniejszy wpływ na praktykę katalogowania). Normą jest już dzisiaj jednoczesne publikowanie przez wydawców książki papierowej, e-booka i audiobooka. Wspólne przepisy katalogowania pozwalają zunifikować opisy bibliograficzne różnych typów publikacji, a w efekcie ułatwić użytkownikom bibliotek dostęp do poszukiwanych materiałów czy korzystanie z katalogów bibliotecznych w ogóle, realizując główne założenia Międzynarodowej Deklaracji Katalogowania (ICP), która w centrum działań bibliotek stawia ich użytkownika, jego potrzeby i wygodę w kontakcie z biblioteką.

 

Opracowane przez Bibliotekę Narodową Przepisy katalogowania dokumentów elektronicznych starają się pogodzić różne, czasami sprzeczne podejścia: z jednej strony dobrze ugruntowany zwyczaj i tradycję opisu bibliograficznego mocno osadzonego w standardzie ISBD obecnym w polskich bibliotekach od kilkudziesięciu już lat, z drugiej próby zmiany paradygmatu opisu bibliograficznego związane z dynamicznie rozwijającym się standardem RDA, następnie potrzeby i wygodę użytkowników bibliotek (przede wszystkim czytelność, zrozumiałość i nieprzeładowanie opisów i danych w nich zawartych), wreszcie wymogi krajowej centrali bibliograficznej i urzędowej rejestracji całości produkcji wydawniczej — miarodajne, jednoznaczne i możliwie precyzyjne opisy bibliograficzne.

 

Przepisy katalogowania dokumentów elektronicznych oparto na normie „Opis bibliograficzny. Dokumenty elektroniczne” PN-N-01152-13 wydanej we wrześniu 2000 r., której zapisy skonfrontowano z praktyką opisu tego typu publikacji w Bibliotece Narodowej, jako że dynamicznie rozwijające się dokumenty elektroniczne niejednokrotnie wymagały sięgania po rozwiązania przyjęte w katalogowaniu innych typów publikacji czy tworzenia nowych praktyk. Ponadto przepisy katalogowania oparto na zaktualizowanym w ostatnich latach standardzie ISBD w jego skonsolidowanej postaci, w niewielkim tylko stopniu wzbogaconym o rozwiązania przejęte ze standardu RDA (rezygnacja ze stosowania skrótów, rezygnacja z reguły wyliczania do 3 elementów, rezygnacja z poprawiania i komentowania błędów w miejscu ich wystąpienia, wprowadzenie reguły „bierz, co widzisz”). Zrezygnowano także z rozróżnienia trzech stopni szczegółowości opisu bibliograficznego, wychodząc z założenia, że opis powinien być możliwie szczegółowy, a stopień wykorzystania danych w różnych sposobach ich prezentacji nie powinien wynikać z przepisów katalogowania.

 

Przepisy katalogowania dokumentów elektronicznych koncentrują się na tych aspektach opisu bibliograficznego, które są specyficzne albo unikalne dla tego typu publikacji. Z założenia przepisy te powinny być czytane w połączeniu z przepisami katalogowania dla innych publikacji, np. dokumentów kartograficznych czy czasopism.

 

Istotne uzupełnienie tekstu Przepisów katalogowania stanowią aneksy, w których zamieszczono wykazy norm i zaleceń międzynarodowych dotyczących konwersji znaków i alfabetów niełacińskich na znaki łacińskie, skrótów dopuszczonych do stosowania w opisie bibliograficznym i nazw rodzajowych występujących w tytułach serii oraz słownik terminologiczny.

1. Zasady ogólne

1.1 Zawartość i budowa opisu

Opis bibliograficzny dokumentu elektronicznego może zawierać następujące elementy zebrane w ośmiu strefach (występowanie poszczególnych elementów jest uzależnione od budowy i/lub zawartości publikacji):

 

a) strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności:

  • tytuł właściwy
  • dodatek (dodatki) do tytułu
  • tytuł pracy współwydanej (tytuły prac współwydanych)
  • oznaczenie (oznaczenia) części
  • tytuł (tytuły) części
  • oznaczenie (oznaczenia) odpowiedzialności

 

b) strefa wydania:

  • oznaczenie wydania
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania
  • dodatkowe oznaczenie wydania
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące dodatkowego oznaczenia wydania

 

c) strefa szczegółowego oznaczenia rodzaju i wielkości dokumentu:

  • oznaczenie rodzaju dokumentu
  • oznaczenie wielkości dokumentu

 

d) strefa adresu wydawniczego (strefa publikacji, produkcji, dystrybucji itp.):

  • miejsce wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • nazwa wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • data wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • miejsce sporządzenia kopii
  • nazwa sporządzającego kopię
  • data sporządzenia kopii

 

e) strefa opisu fizycznego:

  • określenie formy i liczby nośników fizycznych
  • oznaczenie innych cech fizycznych
  • wymiary
  • dodatek

 

f) strefa serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego:

  • tytuł właściwy serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego
  • dodatki do tytułu serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego
  • oznaczenie podserii
  • tytuł podserii
  • ISSN
  • numeracja związana z serią i/lub wieloczęściowym dokumentem elektronicznym

 

g) strefa uwag

 

h) strefa identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu elektronicznego:

  • identyfikator (np. ISBN, DOI)
  • informacje uzupełniające
  • określenie sposobu uzyskania dokumentu elektronicznego.

 

W katalogowanej pozycji większość elementów może:

  • wystąpić kilkakrotnie w tym samym języku i/lub systemie pisma, zawierając kolejne dane (np. kilka dodatków do tytułu, miejsc wydania czy numerów ISBN)
  • być powtórzona w innym języku i/lub systemie pisma jako tak zwany element równoległy (np. tytuł równoległy, równoległy dodatek do tytułu, równoległe oznaczenie wydania).

 

Dobór elementów opisu bibliograficznego oraz ich kolejność w obrębie poszczególnych stref ustalają dalsze przepisy.

1.2 Forma graficzna opisu

1.2.1 Układ graficzny


Układ graficzny dotyczy sposobu prezentacji opisów w różnego rodzaju zbiorach informacji o dokumentach, a zwłaszcza bibliografiach, w tym bibliografii narodowej, nie dotyczy jednak bibliografii załącznikowych i przypisów bibliograficznych. W katalogach komputerowych sposób prezentacji danych jest zdefiniowany przez tzw. szablony wyświetlania uwzględniające różne przesłanki, nie tylko przepisy katalogowania i ścisłe stosowanie określonych w nich znaków umownych.

 

Kolejne strefy opisu bibliograficznego podaje się w ciągłości wiersza. Tylko strefę uwag oraz strefę identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu elektronicznego podaje się od nowego wiersza z wcięciem.

 

Każdą strefę, oprócz pierwszej, pisaną w ciągłości wiersza, poprzedza się kropką, odstępem, myślnikiem, odstępem (. — ). Jeżeli daną strefę zaczyna się od nowego wiersza z wcięciem (co wyraźnie oddziela ją od strefy poprzedniej), należy pominąć znak umowny poprzedzający strefę.

 

Jeżeli strefa powtarza się w ciągłości wiersza, każde jej powtórzenie poprzedza się kropką, odstępem, myślnikiem, odstępem (. — ). Jeżeli strefa zostaje powtórzona od nowego wiersza, nie stosuje się znaku umownego poprzedzającego strefę.

 

Jeżeli w opisie nie występuje pierwszy element strefy, znaki umowne poprzedzające dalszy element strefy, który w tej sytuacji rozpoczyna strefę, pomija się, zastępując je w zapisie w ciągłości wiersza kropką, odstępem, myślnikiem, odstępem (. — ) poprzedzającymi strefę (np. w odniesieniu do dodatkowego oznaczenia wydania przy braku oznaczenia wydania jako takiego).

 

Do opisu nie włącza się stref lub elementów, które nie mają zastosowania w opisie danej publikacji, pomija się również znaki umowne poprzedzające lub zamykające taką strefę lub element (np. strefę serii w przypadku dokumentu elektronicznego nienależącego do żadnej serii).

Przykład 1.
Budowa sklepów internetowych. — Dane. — Tarnów : LearnART, copyright 2009. — 1 dysk optyczny (DVD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm.
Wymagania systemowe: IBM PC; Windows XP/Vista/7; 256 MB RAM; rozdzielczość ekranu 1024x768; karta dźwiękowa; napęd DVD. — Tytuł z etykiety na dysku. — Na opakowaniu: Strefa kursów : praktyczne filmy instruktażowe.
ISBN 978-83-61045-37-3

Przykład 2.
Krótka historia Internetu / Jakub Frankiewicz. — Dane tekstowe. — Rzeszów : Accadia Group, 2011. — (Komunikacja Społeczna (Rzeszów)).
Tryb dostępu: online. — Tytuł z ekranu tytułowego. — Dokument online dostępny w Repozytorium Dokumentów Elektronicznych BN.
Bibliografia.
ISBN 978-83-932022-7-0

Przykład 3.
Wiedźmin 3 : Dziki Gon. — Gra. — Warszawa : CD-Projekt, copyright 2015. — 4 dyski optyczne (DVD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm + Broszura : 16 s ; 20 cm + 1 dysk optyczny (CD-ROM) : ścieżka dźwiękowa.
Wymagania systemowe minimalnie: procesor Intel Core i5-2500K 3.3GHz lub AMD Phenom II X4940; 6 GB RAM; 35 GB wolnego miejsca na dysku twardym; MS Windows 64-bitowy 7 lub 64-bitowy Windows 8; DirectX11, karta graficzna NVIDIA GeForce GTX 660 lub AMD Radeon HD 7870; Dolby Digital Plus Home Theater Edition lub Dolby Digital Plus Advanced; czytnik CD/DVD-ROM.9 / Vertex Shader / Pixel Shader 2.0 (Nvidia GeForce 6800/ ATI Radeon X800); karta dźwiękowa zgodna z DirectX 0.9c; napęd DVD-ROM. — Tytuł z opakowania.

Przykład 4.
Obraz i metoda / pod redakcją Agnieszki Seidel-Grzesińskiej i Kseni Stanickiej-Brzezickiej. — Dane tekstowe. — Wrocław : Agencja Wydawnicza Argi, 2014. — 1 dysk optyczny (CD-ROM) : kolor ; 12 cm. — (Cyfrowe Spotkania z Zabytkami, ISSN 1899-4423 ; 4)
Wymagania systemowe: IBM PC; Windows; przeglądarka internetowa; Adobe Flash; czytnik CD-ROM. — Tytuł z ekranu tytułowego.
ISBN 978-83-64358-33-3

Przykład 5.
Diagnoza przedszkolna : karty wyrównawcze i rozwijające / [Beata Okraska-Ćwiek, Małgorzata Walczak-Sarao ; opracowanie informatyczne i graficzne RobaQ Studio Robert Polaszczyk]. — Wersja 2.0. — Multimedia interakcyjne. — Warszawa : Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2014. — 1 dysk optyczny (CD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm.
Wymagania systemowe: Procesor Pentium; 128 MB RAM; MS Windows 2000/XP/Vista/Win7/8; rozdzielczość 1024x768; karta dźwiękowa; czytnik plików PDF np. Adobe Reader; czytnik CD-ROM. — Tytuł z etykiety na dysku.
ISBN 978-83-02-14371-7

Przykład 6.
Multimedialna rehabilitacja afazji. Cz. 1. — Program. — Gliwice ; Niezdrowice : Wydawnictwo Komlogo Piotr Gruba, 2011. — 1 dysk optyczny (CD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm.
Wymagania systemowe: PC; 512 MB RAM XP, 1 GB RAM Vista/7; 350 MB wolnego miejsca na HDD; Windows XP/Vista/7; grafika 1024x768; karta dźwiękowa; czytnik CD-ROM. — Tytuł z etykiety na dysku.
ISBN 83-922521-7-9

Przykład 7.
Piszesz? Napisz! Wydaj : vademecum młodego pisarza / Katarzyna Kłoś. — Dane tekstowe. — [Siedlce] : Wydawnictwo Internetowe HaveanicEbook.pl, 2014.
Tryb dostępu: online. — Tytuł z ekranu tytułowego. — Miejsce wydania na podstawie serwisu e-ISBN.
ISBN 978-83-64820-01-4

Przykład 8.
Bibliografia ekonomicznych i społecznych zagadnień pracy : piśmiennictwo polskie za 2012 r. Cz. 1-2 / [pod redakcją Anny Radwańskiej, Ewy Wyglądały] ; Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego. — Dane tekstowe. — Warszawa : Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego, 2014.
Tryb dostępu: online. — Tytuł z ekranu tytułowego. — Na ekranie tytułowym ISSN 0525-4833.
Indeksy.

Przykład 9.
Drohiczyn N-34-130-C-d-1 / wykonawca GIS-Projekt, Jolanta Popielarska. — Dane kartograficzne. — [Białystok] : Marszałek Województwa Podlaskiego, 2014. — 1 mapa online : kolor. — (Mapa topograficzna 1:10 000. Układ PL-UTM)
Tytuł znad ramki mapy. — Dokument online dostępny w Repozytorium Dokumentów Elektronicznych BN. — 1:10 000 ; współrzędne prostokątne w układzie PL-UTM, współrzędne geodezyjne w układzie PL-ETRF 89, elipsoida GRS80 (E 22°41’15”-E 22°41’15”/N 52°25’00”-N 52°22’30”). — Mapa w skali 1:10 000 zapisana w postaci elektronicznej — o stałym zakresie treści z możliwością jedynie mechanicznego powiększania. — Układ wysokościowy PL-KRON86-NH. — Opracowanie topograficzne 2013 r., opracowanie kartograficzne 2014 r. — Rzeźba terenu: poziomice, punkty wysokości. — Objaśnienie znaków na lewym marginesie. — Na dolnym marginesie podział administracyjny.
Treść mapy w języku polskim, legenda także w języku angielskim.
ISBN 978-83-62528-69-1

Przykład 10.
MultiKurs : multimedialny kurs 5 języków obcych : angielski, niemiecki, francuski, włoski, hiszpański. T. 1 / [autorzy Magdalena Bochenko, Ilona Jurkiewicz, Ewa Kędzierska, Radosław Kucharczyk, Emanuele Liaci, Izabela Radomska, Katarzyna Wiśniewska ; scenariusz kursu Jakub Bero, Karolina Kostrzębska, Karolina Sobocińska, Anna Wieczorek, Katarzyna Zimnoch, Janusz Zołociński ; opracowanie graficzne Grzegorz Czechowski ; animacje, ilustracje, filmy wideo Marek Przybysz ; animacje, ilustracje, filmy wideo Virus Group ; zdjęcia Mariusz Jachimczuk ; zdjęcia Ingram Publishing, Digital Vision ; programowanie oraz montaż programu Tomasz Budzeń, Jakub Jankowski, Paweł Nowacki, Marek Wacko, Robert Wąsowski ; koordynacja projektu Łukasz Grabowski / Agora SA, Karolina Kostrzębska / Edgard, Jacek Zbiegień / Edgard]. — Wydanie promocyjne. — Multimedia interakcyjne. — Warszawa : Edgard językiobce.pl : Agora SA, © 2009. — 1 dysk optyczny (CD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm + Podręcznik : 68 s. ; 20 cm. — (Biblioteka Gazety Wyborczej).
Wymagania systemowe: IBM PC; Windows 2000/XP/Vista PL; 500-600 MB miejsca na dysku; karta graficzna — jakość kolorów min. 24 bity; rozdzielczość ekranu min. 1024x768, rozmiar czcionki domyślny 96 dpi; karta dźwiękowa; zainstalowany Flash Player w wersji 10; CD/DVD-ROM. — Tytuł z etykiety na dysku.
Zawiera: Lekcja 1 Skąd pochodzisz? ; Lekcja 2 W szkole, w domu
Wersja angielska, francuska, niemiecka, włoska, hiszpańska.
ISBN 978-83-7552-528-1 (t. 1) : zł 9,99 (0% VAT)
ISBN 978-83-7552-527-4 (seria).

 

1.2.2 Znaki umowne


Znaki umowne stosuje się w celu oddzielenia kolejnych stref opisu bibliograficznego oraz wyróżnienia poszczególnych elementów w obrębie stref.

 

Każdy element opisu bibliograficznego poprzedza się lub oddziela znakami umownymi. Znak umowny poprzedzający element opisu pomija się, jeżeli dany element rozpoczyna strefę.

 

Jeżeli dany element powtarza się, to każde jego wystąpienie poprzedza się znakami umownymi właściwymi dla tego elementu.

 

Przed znakiem umownym i po nim występuje odstęp (pojedyncza spacja na klawiaturze) w celu zaznaczenia jego funkcji znaku oddzielającego. Wyjątek stanowią przecinek (,) i kropka (.), których nie poprzedza się odstępem, odstęp powinien występować tylko po nich.

 

Nawiasy zwykłe ( () ) i kwadratowe ( [] ) traktuje się jako jeden znak (znak dwuelementowy), stosując odstęp przed pierwszym (otwierającym) nawiasem i po drugim (zamykającym) nawiasie (elemencie znaku). Przed nawiasem zwykłym lub kwadratowym i po nim może wystąpić tylko pojedyncza spacja. Jeżeli po zamykającym nawiasie zwykłym lub kwadratowym występuje przecinek lub kropka jako znak umowny albo inny znak interpunkcyjny przejęty z katalogowanej pozycji — nie stosuje się odstępu.

 

W nawiasie kwadratowym ( [] ) podaje się informacje znalezione poza podstawowym źródłem danych. Jeżeli następujące po sobie elementy w tej samej strefie przejęto spoza podstawowego źródła danych, każdy z nich należy ująć w odrębny nawias kwadratowy.

Przykład 11.
[Warszawa] : [Oficyna Wydawnicza Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego], [2013]
[Strefa uwag: Miejsce wydania, nazwa wydawcy oraz rok wydania na podstawie serwisu e-ISBN.]

Przykład 12.
Kraków : Małopolski Instytut Kultury, [2013]
[Strefa uwag: Rok wydania na podstawie strony internetowej wydawcy.]

Dobór znaków umownych oraz ich stosowanie w obrębie poszczególnych stref ustalają dalsze przepisy. Na początku omówienia każdej strefy przedstawiono odpowiednie dla niej, najczęściej spotykane schematy stosowania znaków umownych.

 

1.2.3 Grupowanie elementów równoległych


Każdą przejmowaną do opisu wersję równoległą elementu (tj. wyrażoną w innym języku i/lub systemie pisma) poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ).

Przykład 13.
Badania nieniszczące = Non-destructive testing / Polski Rejestr Statków
[Tytuł równoległy.]

Przykład 14.
Bibliografia Zawartości Czasopism / Biblioteka Narodowa = National Library
[Równoległe oznaczenie odpowiedzialności.]

Przykład 15.
Nomina : multimedialny słownik anatomiczny = multimedia anatomical dictionary / [Jerzy Gielecki, Witold Gacek, Tomasz Wilczak]
[Równoległy dodatek do tytułu.]

Jeżeli w jednej strefie kolejne elementy mają swoje wersje równoległe, elementy w każdym z języków i/lub systemów pisma grupuje się i podaje łącznie. Elementy wewnątrz grupy poprzedza się odpowiednimi dla każdego z nich znakami umownymi. Grupę elementów zapisanych w pierwszym języku i/lub systemie pisma poprzedza się znakiem umownym właściwym dla pierwszego elementu tej grupy, natomiast każdą kolejną grupę elementów (wyrażoną w odmiennym języku i/lub systemie pisma) poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ).

Przykład 16.
Rybne regionalia : atlas kulinarny = Regional fish dishes : a culinary atlas = Regionale fischgerichte : kulinarischer Bildband / [opracowanie Elżbieta Skóra ; przekład na język angielski Jolanta Idźkowska, przekład na język niemiecki Krzysztof Gębura] ; LGD Mazurskie Morze, LGR Pojezierze Dobiegniewskie
[Dwa tytuły równoległe, każdy z równoległym dodatkiem do tytułu.]

Przykład 17.
Rocznik Statystyczny Województwa Małopolskiego / Urząd Statystyczny w Krakowie = Małopolskie Voivodship Statistical Yearbook / Statistical Office in Kraków.
[Tytuł równoległy i równoległe oznaczenie odpowiedzialności.]

Przykład 18.
(Informacje i Opracowania Statystyczne / Główny Urząd Statystyczny = Information and Statistical Papers / Central Statistical Office)
[Równoległy tytuł rodzajowy serii i równoległe oznaczenie odpowiedzialności dotyczące serii.]

1.3 Jednostka opisu

Jednostką opisu bibliograficznego może być:

  • jednostka fizyczna (pojedynczy nośnik elektroniczny lub dokument o dostępie zdalnym)
  • zespół jednostek fizycznych (więcej niż jeden nośnik elektroniczny).

 

Zarówno jednostka fizyczna, jak i zespół jednostek fizycznych mogą zawierać:

  • jeden dokument elektroniczny
  • kilka dokumentów elektronicznych
  • fragment (fragmenty) dokumentu elektronicznego (dokumentów elektronicznych).

 

W obu przypadkach (jednostka fizyczna, zespół jednostek fizycznych) mogą to być:

  • publikacje samodzielne wydawniczo (jednoczęściowy dokument elektroniczny)
  • części publikacji wieloczęściowych (część wieloczęściowego dokumentu elektronicznego).

 

Opis bibliograficzny powinien odzwierciedlać zamierzenie wydawcy i dotyczyć:

  • publikacji samodzielnej wydawniczo
  • jednej części publikacji wieloczęściowej
  • w uzasadnionych przypadkach — całości publikacji wieloczęściowej lub zgromadzonych części tej publikacji
  • pakietu dokumentów elektronicznych.

 

Szczególnym rodzajem publikacji wieloczęściowej lub publikacji współwydanych jest pakiet dokumentów elektronicznych złożony z publikacji samodzielnych wydawniczo (np. wydanych wcześniej niezależnie od siebie), które wydawca, najczęściej ze względów marketingowych, połączył w całość za pomocą nowego opakowania, czasem nadając im wspólny tytuł.

 

W przypadku publikacji zawierających kilka nośników fizycznych należy zwrócić szczególną uwagę na ich zawartość oraz oznaczenia i prawidłowo rozpoznać, czy jest to:

  • wieloczęściowy dokument elektroniczny posadowiony na więcej niż jednym nośniku fizycznym (poszczególne nośniki lub ich zawartość mają oznaczenia i/lub tytuły części wchodzących w skład wieloczęściowego dokumentu elektronicznego)
  • jednoczęściowy dokument elektroniczny posadowiony na więcej niż jednym nośniku fizycznym (poszczególne nośniki lub ich zawartość, nawet jeśli są numerowane, nie są częściami wieloczęściowego dokumentu elektronicznego, numer nośnika fizycznego nie jest tożsamy z oznaczeniem części dokumentu wieloczęściowego)
  • pakiet dokumentów elektronicznych — zestaw niezależnych dokumentów, publikacji elektronicznych powiązanych wspólnym opakowaniem, czasem także wspólnym tytułem.

 

Jeżeli ten sam dokument elektroniczny dostępny jest w różnych formach produktu, np.:

  • na różnych rodzajach nośników (np. dysk optyczny i pendrive)
  • na nośnikach tego samego rodzaju, ale różnej wielkości (np. dyskietka 9 cm i 14 cm)
  • w postaci różnych danych wyjściowych lub formatów wyświetlania (np. dokument o dostępie lokalnym odtwarzany z dysku optycznego lub z dyskietki)
  • w różnych formatach plików (np. PDF, MOBI, EPUB)

dla każdej formy produktu (typu nośnika, formatu pliku itd.) sporządza się odrębny opis, nawet jeśli poszczególne formy produktu są opatrzone tym samym ISBN czy innym identyfikatorem.

 

Jeżeli opisywany dokument elektroniczny jest dokumentem multimedialnym posadowionym na dwóch lub więcej nośnikach fizycznych różnego rodzaju traktowanych jako komplet przewidziany do wspólnego użytkowania (np. dysk optyczny z danymi tekstowymi i wideodysk), wówczas należy sporządzić jeden opis bibliograficzny dla dokumentu elektronicznego jako całości. Opis fizyczny poszczególnych nośników fizycznych należy sporządzić według odpowiednich, dalszych ustaleń.

1.4 Źródła danych

Wybór głównego źródła danych zależy od typu publikacji. Ogólne kryteria to:


a. kompletność informacji służącej do identyfikacji:
źródło podające najpełniejsze, najbardziej przejrzyste i miarodajne informacje


b. styczność źródła względem informacji:
źródło najbliższe zawartości publikacji, takie jak źródło wewnętrzne


c. stabilność źródła danych:
najbardziej trwałe źródło.

 

1.4.1 Kolejność źródeł danych


Wybór podstawy opisu dokumentu elektronicznego zależy od trybu dostępu do dokumentu (dostęp zdalny i lokalny) oraz konieczności (bądź braku konieczności) instalowania dokumentu o dostępie lokalnym w celu jego uruchomienia i korzystania z jego zawartości:

  • dokument o dostępie lokalnym niewymagający instalacji:

– odtworzony dokument elektroniczny

 

  • dokument o dostępie lokalnym wymagający instalacji:

– źródła zewnętrzne względem dokumentu (nośnik fizyczny, opakowanie, materiały
towarzyszące i dodatki), tzn. cała publikacja, jednak z wyłączeniem samego dokumentu

 

  • dokument o dostępie zdalnym:

– dokument uzyskany określonym trybem dostępu.

 

Dane do opisu należy przejmować z następujących źródeł, zachowując podaną niżej kolejność:


1. źródła wewnętrzne (zawartość nośnika fizycznego, treść dokumentu dostępnego zdalnie)

a. ekran tytułowy
b. główne menu
c. przedstawienie programu
d. pierwsza wyświetlona informacja
e. krótki tekst, który pojawia się u góry każdego wielostronicowego dokumentu
f. strona domowa
g. inna wyraźnie wyświetlona, identyfikująca informacja


2. źródła zewnętrzne (nośnik fizyczny, opakowanie, dodatki)

a. etykiety na stałe naklejone na nośnik fizyczny lub odbite na nim
b. pojemnik, opakowanie pochodzące od wydawcy, producenta lub dystrybutora
c. dokumentacja lub inne dodatki i materiały towarzyszące (np. list wydawcy)


3. źródła spoza publikacji
np. bibliografie, w tym narodowe, katalogi, bazy danych, uznane wydawnictwa informacyjne, także internetowe.

 

Jeżeli informacje zawarte w źródłach wewnętrznych różnią się dokładnością, należy spośród nich wybrać to źródło, które dostarcza informacji najbardziej kompletnych. Analogicznie należy postąpić w przypadku źródeł zewnętrznych.

 

Informacje brakujące w wybranym źródle danych uzupełnia się na podstawie innych źródeł wchodzących w skład publikacji lub źródeł spoza publikacji, zgodnie z dalszymi postanowieniami.

 

Przy wykorzystywaniu dokumentacji (lub innych materiałów towarzyszących) jako źródła danych należy wyraźnie odróżnić dane odnoszące się tylko do dokumentacji (lub innych materiałów towarzyszących) od tych, które dotyczą dokumentu elektronicznego.

 

W przypadku dokumentów współwydanych pod wspólnym tytułem należy wybrać to źródło, które podaje tytuł wspólny.

 

Jeżeli opisywany dokument elektroniczny jest dokumentem multimedialnym posadowionym na dwóch lub więcej nośnikach fizycznych różnego rodzaju traktowanych jako komplet przewidziany do wspólnego użytkowania (np. dysk optyczny z danymi tekstowymi i wideodysk), z których każda ma swoje własne źródła danych, wybiera się źródło dostarczające danych odnoszących się do dokumentu jako całości i zawierające tytuł wspólny.

 

1.4.2 Główne źródła danych


Jeżeli występują co najmniej dwa źródła danych, które mogą być głównym źródłem danych dla publikacji, wówczas wybiera się źródło występujące jako pierwsze, poza następującymi przypadkami:


1. Jeżeli publikacja zawiera główne źródła danych w co najmniej dwóch językach i/lub systemach pisma, wówczas za główne źródło danych uznaje się:

a. źródło w języku i/lub systemie pisma, które odpowiada językowi i/lub systemowi pisma zawartości lub dominuje w zawartości publikacji
b. źródło w języku i/lub systemie pisma przekładu, jeżeli wiadomo, że publikacja jest tłumaczeniem
c. źródło w oryginalnym języku i/lub systemie pisma, w którym zawartość jest wyrażona
d. źródło występujące jako pierwsze.


2. Jeżeli publikacja zawiera główne źródła danych noszące różne daty, należy wybrać źródło oznaczone późniejszą albo najpóźniejszą datą.

 

Główny ekran tytułowy


Jeżeli dokument elektroniczny ma dwa lub więcej ekrany tytułowe w tym samym języku i/lub systemie pisma, jako główny ekran tytułowy należy traktować:


1. ekran tytułowy z najpóźniejszą datą wydania


2. ekran tytułowy przedstawiający dokument elektroniczny w aspekcie, którego dotyczy opis, np.:

  • przy opisie pojedynczej części wieloczęściowego dokumentu elektronicznego — ekran tytułowy dotyczący opisywanej części, a nie całości publikacji
  • dla faksymile — ekran tytułowy z informacjami dotyczącymi reprodukcji.

 

W przypadku wielojęzycznego dokumentu elektronicznego z oddzielnymi ekranami tytułowymi w poszczególnych językach i/lub systemach pisma za główny ekran tytułowy należy uznać pierwsze z następujących po sobie źródeł.

 

1.4.3 Podstawowe źródła danych


Poszczególne strefy opisu bibliograficznego mają wyznaczone podstawowe źródła, z których przede wszystkim należy przejmować dane. Informacje pochodzące z innych źródeł niż podstawowe dla danej strefy należy przejmować do opisu w nawiasie kwadratowym lub podawać tylko w strefie uwag, stosownie do dalszych szczegółowych postanowień.

1.5 Język i system pisma

Stosuje się dwie zasady, w zależności od strefy opisu.

 

Elementy opisu przejmowane z katalogowanej pozycji, a więc należące do:

  • strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • strefy wydania
  • strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)
  • strefy serii
  • strefy uwag (dotyczy tylko tych uwag, w których podaje się dane przejmowane z katalogowanej pozycji, np. tytuł oryginału, warianty tytułów, cytata bibliograficzna)

podaje się w języku i/lub systemie pisma, w jakim zapisano je w źródle danych. W razie potrzeby znaki i litery niełacińskie poddaje się konwersji (transliteruje, transkrybuje lub latynizuje) na znaki łacińskie według norm i zaleceń międzynarodowych podanych w Aneksie nr 20.

 

Jeżeli tytuł publikacji jest w niej wyrażony w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, stosuje się odpowiednie kryteria wyboru tytułu właściwego.

 

Jeżeli poszczególne inne elementy opisu są wyrażone w publikacji w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, do opisu przejmuje się przede wszystkim wersję w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego, a gdy takiej wersji brak — wersję wyróżnioną typograficznie lub podaną jako pierwszą, gdy takiego wyróżnienia brak.

 

Wersje w innych językach i/lub systemach pisma podaje się jako wersje równoległe, o ile szczegółowe postanowienia nie nakazują innego rozwiązania.

 

Elementy opisu, które nie są przejmowane z katalogowanej pozycji, tylko formułowane przez katalogującego, a więc należące do:

  • strefy szczegółowego oznaczenia rodzaju i wielkości dokumentu
  • strefy opisu fizycznego
  • strefy uwag (nie dotyczy uwag, w których podaje się dane przejmowane z katalogowanej pozycji, np. tytuł oryginału, warianty tytułów, cytata bibliograficzna)
  • strefy identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu elektronicznego

podaje się w języku polskim.

1.6 Pisownia

1.6.1 Forma gramatyczna, ortografia


Elementy opisu przejmowane z katalogowanej pozycji, a więc należące do:

  • strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • strefy wydania
  • strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)
  • strefy serii
  • strefy uwag (dotyczy tylko części uwag)

podaje się w formie, w jakiej występują w źródle danych, o ile postanowienia dotyczące danego elementu nie nakazują przyjęcia innego rozwiązania.

 

Zachowuje się sformułowania, pisownię i formy gramatyczne, to znaczy:

  • nie uwspółcześnia się pisowni

Przykład 19.
Dyariusz Sejmu Piotrkowskiego R. P. 1565 / opracowanie źródłowe i opracowanie tekstu Włodzimierz Domagalski ; projekt całości i opracowanie tekstu Andrzej Kutrasiński ; interfejs, grafika, html Adam Kutrasiński
[W tytule zachowano dawną formę Dyariusz.]

  • nie poprawia się ani nie komentuje pomyłek, błędów, literówek czy niepoprawnych znaków diakrytycznych w miejscu ich wystąpienia

Przykład 20.
Dzień 17 września 1939 roku : Deryłozy k/Celejowa / Ranciszek Jóźków ; opracował Tadeusz Jóźków
[W oznaczeniu odpowiedzialności zachowano błędną formę Ranciszek.]

  • nie zmienia się form gramatycznych

Przykład 21.
Obraz i metoda / pod redakcją Agnieszki Seidel-Grzesińskiej i Kseni Stanickiej-Brzezickiej
[Nazwy redaktorek pozostawiono w dopełniaczu.]

  • nie rozwija się skrótów
  • bez zmian przejmuje się znaki interpunkcyjne, w tym wielokropek

Przykład 22.
Audiodeskrypcja : pierwsze kroki... / Grażyna Adamowicz-Grzyb
[Pozostawiono wielokropek znajdujący się na końcu dodatku do tytułu.]

  • nie zapisuje się akcentów wyrazowych ani pochylenia samogłosek
  • nie dodaje się rozwiązania słownego liczebników wyrażonych cyframi

 

Sprostowania, komentarze, wyjaśnienia podaje się tylko w strefie uwag.

 

Wyjątki:

  • występujące w tytule nawiasy kwadratowe (z wyjątkiem znajdujących się w formułach chemicznych, matematycznych itp.) należy oddawać przez nawiasy zwykłe. Inne rodzaje nawiasów należy przejmować bez zmian. Jeżeli jednak cały tytuł właściwy ujęty jest w źródle danych w jakikolwiek nawias, należy w opisie pominąć ten nawias. Powyższe zasady dotyczą wszystkich elementów opisu
  • jeżeli tytuł właściwy zawiera w sobie tytuł innego dzieła lub cytat wyróżniony w źródle danych wyłącznie kursywą, ujmuje się je w cudzysłów w celu zachowania zamierzonego graficznego wyróżnienia tej części tytułu
  • znak równości występujący w funkcji łącznika wewnątrzwyrazowego zamienia się na łącznik wewnątrzwyrazowy
  • cudzysłów — niezależnie od formy graficznej występującej w źródle danych — należy oddawać za pomocą jednej formy graficznej, domyślnej dla danego systemu komputerowego (dostępnej „z klawiatury”), np. " ". W niniejszych Przepisach jako formę obowiązującą przyjęto zgodny z polskimi zasadami interpunkcji cudzysłów podwójny: „ ”.
  • znaki interpunkcyjne i typograficzne poprzedzające dodatki do tytułu pomija się, zamieniając je na znak umowny poprzedzający dodatek do tytułu — dwukropek z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 23.
Japoński dramat telewizyjny : Mukōda Kuniko, Yamada Taichi i „taiga dorama”
[Tytuł zawiera wyrażenie, które na ekranie tytułowym jest wyróżnione wyłącznie kursywą. Dodano cudzysłów w celu oddania tego wyróżnienia.]

 

1.6.2 Duże i małe litery


Pierwsza litera pierwszego wyrazu każdej strefy opisu bibliograficznego powinna być zapisana dużą literą. Ponadto w przypadku niektórych elementów lub części elementów opisu (np. tytuł sekcji, tytuł równoległy, tytuł oboczny) pierwsza litera pierwszego wyrazu tego elementu również powinna być pisana dużą literą.

 

W pozostałych przypadkach duże i małe litery zapisuje się zgodnie z zasadami ortograficznymi języka użytego w opisie, niezależnie od sposobu zapisu w źródle danych.

Przykład 24.
Leksykon smoków czyli Poradnik dla początkujących smokolubów / Agnieszka Korol ; ilustracje Jolanta Jaworska
[Pierwsze słowo tytułu obocznego zapisuje się dużą literą.]

Wyjątki:

  • pierwsze słowo tytułu właściwego oraz tytułu obocznego zapisuje się dużą literą niezależnie od pisowni użytej w źródle danych, chyba że jest to symbol (matematyczny, fizyczny, chemiczny itp.), w przypadku którego zmiana wielkości litery powoduje zmianę znaczenia, np.:

– π (stała matematyczna, rodzaj wiązania chemicznego, symbol cząstki elementarnej)
– Π (symbol iloczynu)

 

  • szczególne zabiegi stylistyczno-interpunkcyjne użyte przez autora w tytule właściwym (np. wielokropek na początku tytułu)
  • w przypadku nazw wydawcy o ustalonym, nietypowym zapisie dużych i małych liter, przejmuje się zapis bez zmian, o ile jest to zapis rozpowszechniony, a nie jednostkowy zabieg typograficzny
  • w tytule serii w języku polskim wszystkie wyrazy oprócz przyimków i spójników oraz takich wyrażeń jak: „imienia”, „pod wezwaniem”, „do spraw”, należy pisać dużą literą. W przypadku innych języków w zapisie tytułu serii stosuje się zasady ortografii właściwe dla danego języka

Przykład 25.
Zanim odeszli... : fotografie odnalezione w Auschwitz / [redakcja Kersten Brandt, Hanno Loewy, Krystyna Oleksy]
[W zapisie tytułu właściwego pozostawiono wielokropek.]

Przykład 26.
[Toruń] : CD€Expert, [2015]
[Nazwa wydawcy o nietypowym zapisie dużych i małych liter.]

Przykład 27.
(Muzea Świata dla Dzieci)
[Tytuł serii.]

 

1.6.3 Stosowanie skrótów


Zrezygnowano ze stosowanych dotychczas łacińskich czy polskich skrótów umownych oraz skracania wyrazów typowych regulowanego niegdyś przez odpowiednie normy.

 

Elementy opisu przejmowane z katalogowanej pozycji, a więc należące do:

  • strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • strefy wydania
  • strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)
  • strefy serii
  • strefy uwag (dotyczy tylko części uwag)

podaje się w takiej formie, w jakiej występują w źródle danych, nie rozwija się więc zastanych skrótów ani samodzielnie nie skraca żadnych danych.

 

Jedynym wyjątkiem jest tutaj oznaczenie części występujące w dwóch strefach: w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności oraz w strefie serii. Określenia towarzyszące numeracji części skraca się według wykazu skrótów (zobacz Aneks nr 15).

Przykład 28.
Aktualne zagadnienia energetyki : praca zbiorowa. T. 2 / pod redakcją Kazimierza Wójsa, Piotra Szulca

Przykład 29.
Multimedialna rehabilitacja afazji. Cz. 1

Przykład 30.
(Prace Centrum Badań Struktur Demograficznych i Gospodarczych Przednowoczesnej Europy Środkowo-Wschodniej ; t. 1)

W przypadku elementów opisu, które w swoim brzmieniu nie są przejmowane z katalogowanej pozycji, tylko formułowane samodzielnie przez katalogującego, a więc należących do:

  • strefy szczegółowego oznaczenia rodzaju i wielkości dokumentu
  • strefy opisu fizycznego
  • strefy uwag
  • strefy identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu elektronicznego

również nie stosuje się skrótów umownych ani skracania wyrazów typowych.

 

W tym przypadku stosowanie skrótów zostało ograniczone do niezbędnego minimum:

  • najczęściej spotykane, najbardziej rozpowszechnione skróty
  • symbole chemiczne, fizyczne, matematyczne, geograficzne itp., w tym:

– symbole pierwiastków chemicznych
– symbole jednostek miar
– kierunki geograficzne (strony świata)

  • występujące przed imieniem lub nazwiskiem:

– stopnie naukowe
– stopnie wojskowe
– godności kościelne i zakonne.

 

Wykaz skrótów stosowanych w opisie bibliograficznym podano w Aneksie nr 15.

 

1.6.4 Symbole


O ile wykorzystywany system komputerowy na to pozwala, symbole i inne znaki (w tym także typograficzne) zapisuje się w formie, w jakiej występują w źródle danych.

Przykład 31.
Jim Morrison & Pablo Picasso : dialogi / Witek Łukaszewski
[Znak pisarski & przejęto z ekranu tytułowego.]

Przykład 32.
Interkl@sa : polski portal edukacyjny / Fundacja Edukacji Ekonomicznej ; Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności
[Znak pisarski @ przejęto z ekranu tytułowego.]

Przykład 33.
Planowanie i budżetowanie : nowa jakość / Deloitte & Touche

Przykład 34.
Esperanto / Education@Internet

Jeżeli jakiegoś znaku czy symbolu nie można przejąć do opisu ze względów technicznych, zastępuje się go opisem lub odpowiednikiem literowym albo słownym ujętym w nawias kwadratowy i w razie potrzeby podaje wyjaśnienie w strefie uwag.

1.7 Prostowanie i wyjaśnianie danych

Informacje mylne i fikcyjne lub błędnie zapisane słowa przejmuje się z katalogowanej pozycji w niezmienionej postaci. Nie komentuje się ich ani nie prostuje w miejscu wystąpienia. Sprostowania, komentarze, wyjaśnienia itp. podaje się tylko w strefie uwag.

Przykład 35.
Partyzancji Republiki Pińczowskiej. T. 1, Edycja źródeł / Andrzej Kozera
[Strefa uwag: Na stronie tytułowej błędny tytuł, prawidłowy: Partyzanci Republiki Pińczowskiej.]

Wyjątek:

  • W miejscu wystąpienia komentuje się niewłaściwy ISBN.

Przykład 36.
ISBN 978-83-9465571-8-5 (błędny)

2. Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności

Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności obejmuje:

  • tytuł właściwy
  • tytuł równoległy (tytuły równoległe)
  • dodatek (dodatki) do tytułu
  • równoległy dodatek do tytułu (równoległe dodatki do tytułu)
  • tytuł pracy współwydanej (tytuły prac współwydanych)
  • oznaczenie (oznaczenia) części
  • tytuł (tytuły) części
  • oznaczenie (oznaczenia) odpowiedzialności
  • równoległe oznaczenie (oznaczenia) odpowiedzialności.

2.1 Znaki umowne

W strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności stosuje się następujące znaki umowne:

 

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza każdy dodatek do tytułu
  • poprzedza każdy równoległy dodatek do tytułu podany po tytule równoległym

( / ) odstęp, prawy ukośnik, odstęp

  • poprzedza pierwsze oznaczenie odpowiedzialności podane po dowolnym tytule
  • poprzedza pierwsze oznaczenie odpowiedzialności podane po oznaczeniu części, gdy brak tytułu części

(, ) przecinek, odstęp

  • poprzedza każdą kolejną nazwę w obrębie jednego oznaczenia odpowiedzialności
  • poprzedza tytuł części, jeżeli przed tytułem części występuje oznaczenie części

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • oddziela kolejne oznaczenia odpowiedzialności (oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju)
  • poprzedza tytuł każdej kolejnej pracy tego samego autorstwa

(. ) kropka, odstęp

  • poprzedza oznaczenie części
  • poprzedza tytuł części, jeżeli przed tytułem części nie występuje oznaczenie części
  • poprzedza tytuł pierwszej pracy autorstwa innego niż autorstwo pracy poprzedzającej ją w opisie bibliograficznym

( = ) odstęp, znak równości, odstęp

  • poprzedza każdy tytuł równoległy
  • poprzedza każdy równoległy dodatek do tytułu podany po dodatku do tytułu (gdy brak tytułu równoległego)
  • poprzedza każde równoległe oznaczenie odpowiedzialności podane po oznaczeniu odpowiedzialności.

2.2 Kolejność elementów

Elementy strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności (o ile odpowiednie dane występują) podaje się w następującej kolejności:

  • tytuł właściwy
  • dodatek do tytułu
  • oznaczenie odpowiedzialności.

 

Kolejność ta ulega zmianie, gdy:

  • elementy opisu są ze sobą powiązane składniowo
  • uwzględnia się równoległe wersje elementów
  • przedmiotem opisu są prace współwydane bez wspólnego tytułu
  • przedmiotem opisu jest jedna część wieloczęściowego dokumentu elektronicznego o tytule niewyróżniającym (zależnym od tytułu całości).

 

Szczegółowe zasady podano przy omówieniu poszczególnych elementów strefy.

 

Przykładowe schematy układu elementów:


a. Dzieła anonimowe bez jakichkolwiek oznaczeń odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy : dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy : równoległy dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = Tytuł równoległy : równoległy dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = równoległy dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = równoległy dodatek do tytułu = równoległy dodatek do tytułu

 

b. Dzieła autorskie oraz dzieła anonimowe z oznaczeniem odpowiedzialności i pojedyncze części wieloczęściowych dokumentów elektronicznych o tytułach wyróżniających (niezależnych od tytułu całości)

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / pierwsza nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności, druga nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju, kolejna nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / pierwsza nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności, kolejna nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności = równoległe oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności = Tytuł równoległy / równoległe oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju ; kolejne oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = Tytuł równoległy : równoległy dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju, kolejna nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju

 

c. Dzieła jednego autora współwydane bez wspólnego tytułu

 

Tytuł właściwy ; Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy ; Tytuł właściwy ; Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu ; Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy ; Tytuł właściwy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu ; Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju, kolejna nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju

 

d. Dzieła dwóch lub więcej autorów współwydane bez wspólnego tytułu

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności. Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju. Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności. Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności. Tytuł właściwy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności

 

e. Pojedyncze części wieloczęściowego dokumentu elektronicznego o tytułach niewyróżniających (zależnych od tytułu całości)

 

Tytuł całości. Zależny tytuł części

 

Tytuł całości. Zależny tytuł części = Równoległy tytuł całości. Równoległy zależny tytuł części

 

Tytuł całości. Zależny tytuł części / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł całości. Oznaczenie części

 

Tytuł całości. Oznaczenie części, Zależny tytuł części

 

Tytuł całości : dodatek do tytułu. Zależny tytuł części : dodatek do tytułu części

 

Tytuł całości : dodatek do tytułu. Oznaczenie części, zależny tytuł części / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł całości. Zależny tytuł części : dodatek do tytułu części / oznaczenie odpowiedzialności = Równoległy tytuł całości. Równoległy zależny tytuł części : równoległy dodatek do tytułu części / równoległe oznaczenie odpowiedzialności

2.3 Źródła danych

Podstawowym źródłem danych dla strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności jest cała publikacja, to znaczy następujące elementy w podanej niżej kolejności:


1. źródła wewnętrzne (zawartość nośnika fizycznego, treść dokumentu dostępnego zdalnie)

a. ekran tytułowy
b. główne menu
c. przedstawienie programu
d. pierwsza wyświetlona informacja
e. krótki tekst, który pojawia się u góry każdego wielostronicowego dokumentu
f. strona domowa
g. inna wyraźnie wyświetlona, identyfikująca informacja


2. źródła zewnętrzne (nośnik fizyczny, opakowanie, dodatki)

a. etykiety na stałe naklejone na nośnik fizyczny lub odbite na nim
b. pojemnik, opakowanie pochodzące od wydawcy, producenta lub dystrybutora
c. dokumentacja lub inny materiał towarzyszący (np. list wydawcy),

 

przy czym jako podstawę opisu należy wybrać jeden z powyższych elementów według następujących kryteriów:

  • jeżeli poszczególne źródła nie różnią się szczegółowością danych — element znajdujący się najwyżej na liście
  • jeżeli informacje zawarte w źródłach wewnętrznych różnią się dokładnością — źródło, które dostarcza informacji najbardziej kompletnych (analogicznie należy postąpić w przypadku źródeł zewnętrznych)
  • w przypadku dokumentów współwydanych pod wspólnym tytułem — źródło, które podaje tytuł wspólny.

 

W strefie uwag obowiązkowo podaje się informację o źródle tytułu właściwego.

 

Dane przejęte do opisu spoza wybranego podstawowego źródła danych podaje się w nawiasie kwadratowym.

 

W przypadku braku tytułu dokumentu elektronicznego w całej publikacji przejmuje się go ze źródeł spoza publikacji (przede wszystkim z bibliografii, w tym narodowych, katalogów, bazy danych, uznanych wydawnictw informacyjnych, także internetowych). W szczególnych sytuacjach dopuszcza się samodzielne nadanie tytułu przez katalogującego. W obu przypadkach tytuł podaje się w nawiasie kwadratowym.

 

W strefie uwag podaje się:

  • źródło tytułu właściwego
  • informacje uzupełniające i wyjaśniające tytuł (gdy zachodzi taka potrzeba)
  • występujące poza podstawowym źródłem danych:
  • warianty tytułu właściwego
  • dodatki do tytułu
  • tytuły równoległe
  • informacje o oznaczeniu odpowiedzialności:
  • ustalonym na podstawie źródeł spoza dokumentu elektronicznego
  • nieprzejętym do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • sprostowania i komentarze dotyczące:
  • tytułu i jego elementów
  • oznaczenia odpowiedzialności
  • oznaczenia i tytułu części.

2.4 Język i system pisma

Tytuł i oznaczenie odpowiedzialności zapisuje się w języku i/lub systemie pisma, w którym zostały podane w podstawowym źródle danych. W razie potrzeby poddaje się je konwersji według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).

2.5 Tytuł właściwy

Tytuł właściwy to podstawowy tytuł dokumentu elektronicznego, tytuł uznany za główny tytuł dokumentu elektronicznego. Tytuł właściwy zawsze należy podawać jako pierwszy element opisu bibliograficznego, nawet jeżeli w podstawowym źródle danych został poprzedzony oznaczeniem odpowiedzialności, nadtytułem, tytułem serii lub innymi napisami (z wyjątkiem sytuacji, kiedy oznaczenie odpowiedzialności poprzedzające tytuł właściwy jest z nim powiązane gramatycznie).

 

W skład tytułu właściwego wchodzi:

  • tytuł oboczny.

 

Tytuł właściwy nie obejmuje:

  • dodatku do tytułu
  • tytułu równoległego
  • równoległego dodatku do tytułu.

 

2.5.1 Wybór tytułu właściwego


Nazwy pliku nie należy traktować jako tytułu właściwego, chyba że jest to jedyna nazwa występująca w źródłach wewnętrznych i zewnętrznych.

 

Jeżeli w podstawowym źródle danych występuje więcej niż jeden tytuł tej samej pracy wyrażony w tym samym języku i/lub systemie pisma, za tytuł właściwy uznaje się:

  • tytuł wyróżniony typograficznie, z wyjątkiem przypadków, gdy wyróżniony tytuł ma wyraźnie charakter dodatku do tytułu
  • pierwszy z tytułów, jeżeli żaden nie został wyróżniony typograficznie
  • tytuł wyróżniający znaczeniowo, jeżeli wyróżnienie typograficzne lub kolejność nie stanowią podstawy wyboru.

 

Pozostałe tytuły występujące w podstawowym źródle danych należy traktować jako dodatki do tytułu i przejmować je do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności.

 

Odmienne tytuły występujące poza podstawowym źródłem danych podaje się w strefie uwag.

 

Jeżeli w podstawowym źródle danych tytuł dokumentu elektronicznego wyrażony jest w dwóch lub więcej językach i/lub systemach pisma, za tytuł właściwy uznaje się tytuł w języku i/lub systemie pisma głównej części dokumentu elektronicznego.

 

Jeżeli nie można zastosować tego kryterium (ponieważ w dokumencie brak języka naturalnego, żaden z języków nie dominuje w tekście lub żaden z tytułów nie jest wyrażony w języku głównej części dokumentu elektronicznego), podaje się:

  • tytuł wyróżniony typograficznie
  • pierwszy z tytułów występujących w podstawowym źródle danych, jeśli żaden z nich nie jest wyróżniony typograficznie.

Przykład 37.
Zamknięcia rurociągów odpowietrzających = Air Pipe Closing Devices / Polski Rejestr Statków
[Wobec braku wyróżnienia typograficznego jednego z tytułów i przy braku tekstu dominującego w treści dokumentu elektronicznego (tekst równoległy w języku polskim i angielskim), tytuły podano w kolejności ich występowania na stronie tytułowej.]

Pozostałe tytuły należy traktować jako tytuły równoległe i przejmować je do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności.

 

Tytuły równoległe występujące poza podstawowym źródłem danych podaje się w strefie uwag.

 

W przypadku wielojęzycznego dokumentu, z oddzielnymi ekranami tytułowymi w poszczególnych językach i/lub systemach pisma, za źródło tytułu właściwego należy uznać pierwsze z następujących po sobie źródeł.

 

2.5.2 Pisownia tytułu właściwego


Tytuł właściwy przejmuje się ze źródła danych dosłownie, z zachowaniem sformułowań i ortografii, lecz bez konieczności zachowania dużych liter, to znaczy:

  • nie uwspółcześnia się pisowni
  • nie poprawia się pomyłek, błędów, literówek lub niepoprawnych znaków diakrytycznych
  • skróty występujące w tytule przejmuje się bez zmian
  • nie zapisuje się akcentów wyrazowych ani pochylenia samogłosek
  • nie dodaje się rozwiązania słownego liczebników pisanych cyframi
  • duże i małe litery zapisuje się zgodnie z zasadami ortograficznymi danego języka.

 

Znaki interpunkcyjne (w tym wielokropek), typograficzne, symbole i cyfry zapisuje się w takiej formie, w jakiej występują w źródle danych.

 

Jeżeli jakiegoś znaku czy symbolu nie można przejąć do opisu ze względów technicznych, zastępuje się go opisem lub odpowiednikiem literowym albo słownym ujętym w nawias kwadratowy i w razie potrzeby podaje wyjaśnienie w strefie uwag.

 

Wyjątki:

  • pierwsze słowo tytułu właściwego oraz tytułu obocznego zapisuje się dużą literą niezależnie od pisowni użytej w źródle danych, chyba, że jest to symbol (matematyczny, fizyczny, chemiczny itp.), w przypadku którego zmiana wielkości litery powoduje zmianę znaczenia, np.:

– π (stała matematyczna, rodzaj wiązania chemicznego, symbol cząstki elementarnej)
– Π (symbol iloczynu)

  • występujące w tytule nawiasy kwadratowe (z wyjątkiem znajdujących się w formułach chemicznych, matematycznych itp.) należy oddawać przez nawiasy zwykłe. Inne rodzaje nawiasów należy przejmować bez zmian. Jeżeli jednak cały tytuł właściwy jest ujęty w źródle danych w jakikolwiek nawias, należy w opisie pominąć ten nawias
  • jeżeli tytuł właściwy zawiera w sobie tytuł innego dzieła lub cytat wyróżniony w źródle danych wyłącznie kursywą, ujmuje się je w cudzysłów w celu zachowania zamierzonego graficznego wyróżnienia tej części tytułu
  • znak równości występujący w funkcji łącznika wewnątrzwyrazowego zamienia się na łącznik wewnątrzwyrazowy
  • cudzysłów — niezależnie od formy graficznej występującej w źródle danych — należy oddawać za pomocą jednej formy graficznej, domyślnej dla danego systemu komputerowego (dostępnej „z klawiatury”), np. " ". W niniejszych Przepisach jako formę obowiązującą przyjęto zgodny z polskimi zasadami interpunkcji cudzysłów podwójny: „ ”.
  • znaki interpunkcyjne i typograficzne poprzedzające dodatki do tytułu pomija się, zamieniając je na znak umowny poprzedzający dodatek do tytułu — dwukropek z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

 

2.5.3 Forma tytułu właściwego


Tytuł właściwy może składać się jedynie z nazwy rodzajowej albo terminu określającego typ dzieła lub jego intelektualną czy artystyczną zawartość.

Przykład 38.
Programy

Przykład 39.
Katalog

Tytuł właściwy może składać się z nazwy osoby lub ciała zbiorowego.

Przykład 40.
Krystyna Sienkiewicz

Przykład 41.
Andrzej Panufnik / [Beata Bolesławska-Lewandowska, Lech Dzierżanowski ; redakcja Beata Bolesławska-Lewandowska, Lech Dzierżanowski, Grażyna Walczak ; tłumaczenie Zofia Weaver ; autorzy i koordynatorzy projektu Grażyna Walczak, Lech Dzierżanowski ; projekt oprogramowania Maciej Walczak]

Przykład 42.
Biblioteka Główna ASP

Przykład 43.
Huta Katowice / Mateusz Jagoda, Lidia Sankowska, Maciej Kupisiewicz ; konsultacja Leonard Jagoda, Jacek Zommer

Tytuł właściwy może składać się ze skrótowca, akronimu, logo lub zawierać taki element. Jeżeli w podstawowym źródle danych wyróżniony jest tytuł, który zawiera inicjały lub akronim, tytuł ten należy potraktować jako tytuł właściwy.

Przykład 44.
ICTON 2011
[Na ekranie tytułowym tytuł właściwy wyłącznie w postaci akronimu.]

Przykład 45.
PKN
[Na ekranie tytułowym tytuł właściwy wyłącznie w postaci akronimu.]

Pełną formę, jeśli znajduje się w podstawowym źródle danych, należy umieścić jako dodatek do tytułu lub oznaczenie odpowiedzialności.

Przykład 46.
AMME : Achievements in mechanical and materials engineering 29th May — 1st June 2011, Gliwice — Wrocław, Poland
[Akronim i pełna forma znajdują się na ekranie tytułowym. Ponieważ za tytuł właściwy uznano akronim, formę pełną podano jako dodatek do tytułu.]

Przykład 47.
TS 2015 : Train Simulator
[Akronim i pełna forma znajdują się na etykiecie na dysku. Ponieważ za tytuł właściwy uznano akronim, formę pełną podano jako dodatek do tytułu.]

Tytuł właściwy może zawierać cyfry, liczby lub pojedyncze litery.

 

Jeżeli tytuł właściwy składa się z dwóch członów (z których każdy tworzy niezależny tytuł) połączonych spójnikiem „czyli” lub jego odpowiednikiem w języku polskim (np. albo, to jest) czy obcym (np. or, ou, oder, ossia, aneb, sive), drugi człon jest tytułem obocznym. Pierwszy wyraz tytułu obocznego zapisuje się dużą literą.

Przykład 48.
Winnetou, czyli Krótki przewodnik po coachingu / Artur Tołłoczko

Przykład 49.
Inwestor, czyli Sprzedawca piętro wyżej / Anita Zielke

Przykład 50.
Uczta z głupim albo Nocne rozmowy o tym, dlaczego sensowność jest urojeniem / Kamil M. Wieczorek

 

2.5.4 Inne elementy opisu zawarte w tytule


Dane należące do innych elementów opisu bibliograficznego (np. nazwa wydawcy, oznaczenie odpowiedzialności, oznaczenie wydania itd.), które poprzez powiązanie składniowe stanowią integralną część tytułu właściwego, włącza się do tytułu właściwego, przejmując je w formie, w jakiej występują w źródle danych, niezależnie od wyróżnień typograficznych poszczególnych części tytułu.

Przykład 51.
Stanisław Szukalski : [rysunki, rzeźby, medale, opinie]. 1-2 / [opracowanie Roman Romanowicz]
[W tytule zawarta nazwa twórcy.]

Przykład 52.
Wielki multimedialny słownik angielsko-polski polsko-angielski PWN — Oxford = English-Polish and Polish-English dictionary / [redaktor naczelny Jadwiga Linde-Usiekniewicz ; koncepcja programu Maciej Krzywda-Pogorzelski]
[W tytule zawarta nazwa wydawcy.]

Przykład 53.
Prawo na CD : stan prawny na dzień 1 marca 2001
[W tytule zawarty stan prawny będący zazwyczaj oznaczeniem wydania lub jego elementem.]

 

2.5.5 Brak tytułu


Jeżeli dokument elektroniczny zawiera wyświetlony tekst, ale nie ma tytułu właściwego i żadne ze źródeł wewnętrznych czy zewnętrznych nie zawiera elementu, który może zostać uznany za tytuł dokumentu:

  • tytuł przejmuje się z zewnętrznych źródeł bibliograficznych: katalogów wydawniczych, bibliografii lub innych opracowań, uzupełniając go początkowym fragmentem tekstu z wyrażeniem wprowadzającym „Incipit:”
  • w przypadku braku informacji w źródłach bibliograficznych tytuł nadawany jest przez katalogującego i uzupełniony początkowym fragmentem tekstu z wyrażeniem wprowadzającym „Incipit:”. Miejsce zakończenia cytowania incipitu oznacza się wielokropkiem ujętym w nawias kwadratowy ( [...] ).

 

Tytuł spoza publikacji (zarówno przejęty z zewnętrznych źródeł bibliograficznych, jak i nadany przez katalogującego) ujmuje się w nawias kwadratowy. W strefie uwag podaje się źródło tytułu.

 

Początkowy fragment tekstu występującego w dokumencie poprzedzony słowem „Incipit:” traktuje się jako dodatek do tytułu i poprzedza dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

 

Jeżeli jest to konieczne, dodatkowe informacje związane z tematem i zawartością dokumentu elektronicznego bez tytułu można podać w polu uwag.

2.6 Tytuł równoległy

Tytuł równoległy to tytuł wyrażony w innym języku i/lub systemie pisma niż tytuł właściwy. Tytuł równoległy występuje w źródle danych jako odpowiednik tytułu właściwego.

 

Jeżeli w podstawowym źródle danych tytuł tego samego dzieła jest wyrażony w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, każdy tytuł, którego nie uznano za tytuł właściwy, przejmuje się do opisu jako tytuł równoległy.

 

Tytuły równoległe występujące poza podstawowym źródłem danych podaje się tylko w strefie uwag.

 

Każdy tytuł równoległy poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ). Tytuł równoległy podaje się po tytule właściwym (lub po dodatkach do tytułu bądź po oznaczeniach odpowiedzialności, jeżeli w opisie występują także wersje równoległe tych elementów).

 

Dwa lub więcej tytuły równoległe podaje się:

  • w porządku wynikającym z układu typograficznego
  • w kolejności występowania, gdy brak wyróżnień typograficznych.

2.7 Dodatek do tytułu

Dodatek do tytułu to wyraz lub wyrażenie w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego uzupełniające tytuł właściwy. Rozróżnia się: podtytuł i nadtytuł.

 

Za dodatek do tytułu nie uznaje się takich elementów, jak: motto, dedykacja, inwokacja (czy inne wyrażenia wprowadzające, które nie stanowią części tytułu właściwego), nazwy honorowych patronatów, programów finansujących, grantów, informacje o nagrodach itp.

 

Należy zwracać uwagę, czy informacja poprzedzająca tytuł w źródle danych stanowi nadtytuł, czy też nazwę serii, instytucji sprawczej itp.

 

Dodatki do tytułu występujące w podstawowym źródle danych przejmuje się do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności.

 

Każdy dodatek do tytułu poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ). Pierwszy wyraz każdego dodatku do tytułu zapisuje się małą literą, jeżeli jest to zgodne z zasadami ortograficznymi danego języka.

 

Dodatek (dodatki) do tytułu podaje się zasadniczo po tytule właściwym, jednakże:

  • jeżeli występuje tytuł równoległy bez równoległego dodatku do tytułu, dodatek do tytułu podaje się po tytule równoległym (tytuł równoległy podaje się w takiej sytuacji po tytule właściwym)
  • jeżeli występuje tytuł równoległy z równoległym dodatkiem do tytułu, dodatek do tytułu podaje się po tytule właściwym (wersje językowe grupuje się razem).

 

Jeżeli w podstawowym źródle danych występują dwa lub więcej elementy uznane za dodatki do tytułu, jako pierwszy podaje się element wyróżniony typograficznie, jeśli brak takiego wyróżnienia, dodatki do tytułu podaje się w kolejności ich występowania.

Przykład 54.
Epoka Pana Tadeusza : panorama multimedialna / [redakcja Anna Siewierska-Chmaj]

Przykład 55.
Programy komputerowe dla budownictwa : informator multimedialny : prezentacje programów / [opracowanie merytoryczne Urszula Imbierska, Elżbieta Mossakowska pod kierunkiem Zbigniewa Staniszewskiego]

Przykład 56.
Kirchenburgen der Sachsen in Siebenburgen = Briserici fortificate ale sasilor din Transilvania : 154 Farbbilder / fotografie Dan Ioan Dinescu
[Dodatek do tytułu podany po tytule równoległym (brak równoległego dodatku do tytułu).]

Przykład 57.
Polacy z wyboru : rodziny pochodzenia niemieckiego w Warszawie w XIX i XX wieku = Polen aus freier Wahl : Deutschstämmige Familien in Warschau im 19. bis 20. Jahrhundert / [opracowanie biogramów Marcin Siadkowski ; konsultacja merytoryczna Tadeusz W. Świątek]
[Dodatek do tytułu podany po tytule właściwym, ponieważ tytuł równoległy ma „swój” równoległy dodatek do tytułu.]

Dodatki do tytułu spoza podstawowego źródła danych podaje się w strefie uwag.

Przykład 58.
Niemiecki Kein Problem! : intensywny kurs do samodzielnej nauki : poziom podstawowy (A1-A2) / [Waldemar Trambacz ; opracowanie komputerowe Elżbieta Rudomina ; opracowanie graficzne Maciej Panas]
[Strefa uwag: Na opakowaniu podtytuł: Podręcznik do samodzielnej nauki z kursem multimedialnym i nagraniami MP3.]

Przykład 59.
Vietnam War : szlak bohaterów / [programowanie Yuxin Du ; scenariusz John Fuhrman]
[Strefa uwag: Na etykiecie dysku podtytuł: Ho Chi Minh Trail.]

Jeżeli jest to niezbędne do identyfikacji dokumentu elektronicznego, dopuszcza się przejęcie do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności dodatku do tytułu spoza podstawowego źródła danych. Zapisuje się go wówczas w nawiasie kwadratowym.

Przykład 60.
Tłumacz komputerowy języka angielskiego : [translatica premium ze słownikiem] / [kierownik zespołu Krzysztof Jassem]

2.8 Równoległy dodatek do tytułu

Równoległy dodatek do tytułu to dodatek do tytułu wyrażony w innym języku i/lub systemie pisma niż tytuł właściwy. Może on występować łącznie z tytułem równoległym lub samodzielnie (bez tytułu równoległego).

 

Pierwszy wyraz każdego równoległego dodatku do tytułu zapisuje się małą literą, jeżeli jest to zgodne z zasadami ortograficznymi danego języka.

 

Równoległe dodatki do tytułu występujące w podstawowym źródle danych przejmuje się do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności. Równoległe dodatki do tytułu spoza podstawowego źródła danych podaje się w strefie uwag.

 

Równoległy dodatek do tytułu poprzedza się:

  • dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ), jeżeli podaje się go po odpowiadającym mu tytule równoległym lub innym równoległym dodatku do tytułu wyrażonym w tym samym języku i/lub systemie pisma
  • znakiem równości z odstępem po obu stronach znaku ( = ), gdy brak tytułu równoległego i wszystkie równoległe dodatki do tytułu podaje się po dodatku do tytułu (dodatku wyrażonym w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego).

 

Innymi słowy, jeżeli w podstawowym źródle danych znajdują się równoległe dodatki do tytułu, należy:

  • dodatek do tytułu wyrażony w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego podać po tytule właściwym, natomiast
  • równoległe dodatki do tytułu podać po tytułach równoległych odpowiadających im pod względem języka i/lub systemu pisma
  • jeżeli brak tytułów równoległych, należy wszystkie równoległe dodatki do tytułu podać po dodatku (dodatkach) do tytułu.

Przykład 61.
Volin'-Podì'llâ 1943 : vìdoma ì nevìdoma ìstorìâ : Pol's'ka ta Ukraïnc'ka molod' u dìalozì primirennâ = Wołyń-Podole 1943 : historia znana i nieznana : młodzi Polacy i Ukraińcy w dialogu o pojednaniu
[Równoległe dodatki do tytułu podane po odpowiadających im tytułach równoległych.]

Przykład 62.
Bydgoszcz, Toruń : [przewodnik panoramiczny = panoramic guide] / [zarządządzanie projektem Tomasz Pirowski, Mateusz Nuckowski, Piotr Omasta ; zarządzanie danymi i koordynacja zespołu Bartosz Mucha ; teksty Dorota Kozińska]
[Ponieważ brak tytułu równoległego, równoległy dodatek do tytułu został podany po dodatku do tytułu.]

2.9 Oznaczenie odpowiedzialności

Oznaczenie odpowiedzialności to nazwa i/lub wyrażenie:

  • określające podmiot odpowiedzialny za intelektualną i/lub artystyczną zawartość dokumentu elektronicznego. Podmiotem odpowiedzialnym może być osoba (autor, współtwórca) lub ciało zbiorowe (instytucja sprawcza)
  • wskazujące funkcje osoby w procesie powstania dokumentu elektronicznego, indywidualnej pracy zawartej w dokumencie elektronicznym, serii lub podserii itd.

 

Nazwy osób i/lub ciał zbiorowych pełniących różne funkcje podaje się w odrębnych oznaczeniach odpowiedzialności (oznaczeniach odpowiedzialności różnego rodzaju).

 

Poszczególne oznaczenia odpowiedzialności podaje się w kolejności, w jakiej występują w podstawowym źródle danych, chyba że wyróżnienia typograficzne sugerują inne ich uporządkowanie.

 

Pierwsze oznaczenie odpowiedzialności podawane po jakimkolwiek tytule (tytuł właściwy, tytuł równoległy, dodatek do tytułu, tytuł części itd.) lub po oznaczeniu części (gdy brak tytułu części) poprzedza się prawym ukośnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( / ).

 

Oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju (autorzy — redaktor, autor — ilustrator, nazwy osób — nazwy ciał zbiorowych itd.) niepowiązane spójnikiem lub innym wyrażeniem oddziela się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

 

W obrębie jednego oznaczenia odpowiedzialności (oznaczenia odpowiedzialności tego samego rodzaju) poszczególne nazwy osób lub ciał zbiorowych niepowiązane spójnikiem lub innym wyrażeniem oddziela się przecinkiem i odstępem (, ).

Przykład 63.
Produktywność i Microsoft OneNote / Marcin Kwieciński
[Oznaczenie odpowiedzialności po tytule właściwym.]

Przykład 64.
Dokumentacja w transporcie od A do Z : czas pracy kierowcy, zatrudnianie, odpowiedzialność / [redaktor Joanna Banasiak-Lach]
[Oznaczenie odpowiedzialności po dodatku do tytułu.]

Przykład 65.
Biuletyn Statystyczny Województwa Zachodniopomorskiego = Statistical Bulletin of Zachodniopomorskie Voivodship / Urząd Statystyczny w Szczecinie
[Oznaczenie odpowiedzialności po tytule równoległym.]

Przykład 66.
Wratislavia Cantans : [album multimedialny = multimedia album] / [scenariusz i reżyseria Adam Śmigielski]
[Oznaczenie odpowiedzialności po równoległym dodatku do tytułu.]

Przykład 67.
Warunki i zadania w zakresie handlu zagranicznego po akcesji Polski do Unii Europejskiej : raport przygotowany przez Zespół Międzyresortowy. T. 1-4 / Rządowe Centrum Studiów Strategicznych
[Oznaczenie odpowiedzialności po oznaczeniu części.]

Przykład 68.
Od ułamków do liczb czyli Radź sobie sam / [scenariusz programu Krystyna Dałek ; opracowanie informatyczne programu Łukasz Wojakowski]
[Oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju oddzielone średnikiem.]

Przykład 69.
Fizyka : klasa 1 gimnazjum : [programy komputerowe] / [scenariusz programów i uwagi metodyczne Jerzy Ginter, Witold Łucznik, Włodzimierz Natorf ; opracowanie informatyczne programu Tomasz Rozent]
[Oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju niepowiązane składniowo oddzielone średnikiem, kolejne nazwy w ramach tego samego oznaczenia odpowiedzialności oddzielone przecinkiem.]

Przykład 70.
Bajki / Charles Perrault ; opracowała Halina Kozioł ; redakcja Edyta Wygonik, Paulina Małochleb ; ilustracje Marek Szal
[Cztery oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju rozdzielone średnikiem, kolejne nazwy w ramach tego samego oznaczenia odpowiedzialności oddzielone przecinkiem.]

Przykład 71.
Militarne aspekty odrodzenia Rzeczypospolitej (1914-1921) : bibliografia / autorzy Władysław Henzel, Irena Sawicka ; współpraca Andrzej Grodecki, Katarzyna Kaczor, Izabela Kowalska, Wiesława Krynicka, Renata Łanik ; Centralna Biblioteka Wojskowa
[Różne oznaczenia odpowiedzialności oddzielone średnikiem, różne nazwy w obrębie tego samego oznaczenia odpowiedzialności oddzielone przecinkiem, osoby przed instytucjami.]

Oznaczenia odpowiedzialności przejęte spoza podstawowego źródła danych podaje się w nawiasie kwadratowym. Informacje dotyczące oznaczenia odpowiedzialności ustalone na podstawie źródeł spoza katalogowanej pozycji podaje się tylko w strefie uwag.

Przykład 72.
Angielski w pracy i w biznesie. Cz. 1 / [Dorota Guzik]
[Strefa uwag: Nazwę autora przejęto z pojemnika.]

Przykład 73.
Dziennik osiągnięć ucznia : kształcenie zintegrowane / [konsultacja Monika Skwarczyło, Dorota Szynkaruk ; redakcja programu Katarzyna Gładysz, Wojciech Jędrychowski ; programowanie Wiesław Kolaczek ; opracowanie graficzne Marek Sebastian Lenarczyk, Mateusz Wrzaszcz]
[Strefa uwag: Oznaczenie odpowiedzialności po wybraniu opcji „Pomoc” i „O programie”.]

W przypadku antologii oraz prac zbiorowych do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności nie przejmuje się nazw autorów poszczególnych prac wziętych ze spisu treści i nagłówków ich prac.

 

W dwóch przypadkach do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności przejmuje się nazwę ciała zbiorowego związanego z niewyróżniającym tytułem serii:

  • więcej niż jedno ciało zbiorowe podejmowało inicjatywę i/lub sprawowało nadzór merytoryczny nad wydaniem dokumentu elektronicznego
  • nazwa ciała zbiorowego odpowiedzialnego za serię różni się od nazwy ciała zbiorowego odpowiedzialnego za opisywany dokument elektroniczny.

 

2.9.1 Forma nazw przejmowanych do oznaczenia odpowiedzialności


Nazwy podmiotów odpowiedzialnych za intelektualną i/lub artystyczną zawartość dokumentu elektronicznego oraz pełniących określone funkcje w procesie powstania dokumentu elektronicznego przejmuje się do oznaczenia odpowiedzialności wraz z występującymi przy nich wyrażeniami i skrótami (np. tytuły, godności, afiliacje itp.).

 

Przejmując do oznaczenia odpowiedzialności występujące w źródle danych afiliacje autorów i/lub współautorów, podaje się je w nawiasach zwykłych. Jeżeli w źródle danych poszczególne człony nazwy ciała zbiorowego o strukturze hierarchicznej występują w mianowniku, oddziela się je kropkami, niezależnie od tego, w jakiej kolejności te człony występują.

 

2.9.2 Określenie rodzaju współpracy


Przez współtwórców to znaczy osoby lub ciała zbiorowe mające wkład w intelektualną i/lub artystyczną zawartość dokumentu elektronicznego oraz pełniące funkcje w procesie powstania dokumentu elektronicznego rozumie się przede wszystkim:

  • redaktorów naukowych
  • redaktorów prac zbiorowych
  • redaktorów odpowiedzialnych (dla prac bezautorskich zawierających np. dokumenty prawne)
  • redaktorów pracy autorskiej w przypadku, gdy dokument został wydany po raz pierwszy dopiero po śmierci autora
  • autorów i redaktorów wyborów, antologii
  • autorów wstępu, przedmowy, posłowia (zawierających obszerny, merytoryczny komentarz)
  • tłumaczy
  • ilustratorów, fotografów, projektantów, artystów grafików lub inne osoby o autorskim wkładzie artystycznym (szczególnie w przypadku wydawnictw dla dzieci i młodzieży, literatury pięknej, albumów itp.)
  • recenzentów publikacji naukowych
  • konsultantów
  • kompozytorów
  • animatorów
  • osoby pośrednio odpowiedzialne za dokument, np. autora pracy, na podstawie której opracowano oprogramowanie
  • adaptatorów dzieł (przerabiających je na dzieła w postaci elektronicznej)
  • projektantów
  • konstruktorów
  • twórców, którzy mieli udział w tworzeniu zawartości dokumentu lub jego realizacji (np. projektant gry)
  • osoby mające określony wkład w zawartość danego typu dokumentu elektronicznego (np. dyrektor projektu badawczego)
  • instytucje sprawcze

 

W opisie bibliograficznym pomija się nazwy osób i ciał zbiorowych, które nie są odpowiedzialne za intelektualną i/lub artystyczną zawartość dokumentu elektronicznego, np.:

  • redaktorów technicznych
  • honorowych patronów
  • tłumaczy streszczeń
  • tłumaczy podpisów pod zdjęciami

 

Wyrazy lub wyrażenia określające rodzaj wkładu pracy osoby lub ciała zbiorowego w intelektualną i/lub artystyczną zawartość dokumentu elektronicznego oraz wskazujące jej (jego) funkcje w procesie powstania dokumentu elektronicznego traktuje się jako integralną część oznaczenia odpowiedzialności i przejmuje w formie występującej w źródle danych.

Przykład 74.
Sokół wędrowny w lasach / [tekst Dariusz Anderwald, Jan Lontkowski, Sławomir Sielicki, Janusz Sielicki ; czyta Krzysztof Bykowski]

Przykład 75.
Śladami nazw miejskich Warszawy : (z prac zespołu nazewnictwa miejskiego Warszawy) : wybrane plany Warszawy z XVIII-XX wieku / opracowanie Paweł E. Weszpiński

Przykład 76.
Krzeszów : europejska perła baroku : wirtualna wycieczka / [zdjęcia i opracowanie techniczne Marta Zięba i Jan Zięba ; teksty Grzegorz Grajewski]

Przykład 77.
Stajnia marzeń : zimowy rajd / [projekt gry Tom Olsson, Nils Gulliksson, Johan Sjöberg]

Przykład 78.
Klik : wyspa tajemnic / [scenariusz i dialogi Krzysztof Hrynkiewicz ; grafika Bartek Brosz ; główny programista Przemek Jaskot ; koordynator projektu Paweł Kalinowski]

Jeżeli wyrazy lub wyrażenia występujące z nazwą osoby lub instytucji odpowiedzialnej za intelektualną i/lub artystyczną zawartość dokumentu elektronicznego czy pełniących określone funkcje w procesie powstania dokumentu elektronicznego dotyczą zawartości dokumentu elektronicznego, a nie funkcji osób lub ciał zbiorowych, traktuje się je jako dodatek do tytułu.

Przykład 79.
Narzędzia informatyczne wspomagające prognozowanie i monitoring oraz szkolenia w zakresie zagrożeń występujących w kopalniach : teoria i praktyka : praca zbiorowa / pod redakcją Dariusza Musioła i Piotra Pierzyny
[Wyrażenie praca zbiorowa pod redakcją poprzedzające nazwy redaktorów rozdzielono na dwa elementy. Pierwszy — praca zbiorowa uznano za podtytuł, drugi — pod redakcją uznano za część oznaczenia odpowiedzialności.]

Jeżeli nazwy autorów i współautorów występują w podstawowym źródle danych, a określenia rodzaju ich odpowiedzialności poza nim, należy przejąć je do oznaczenia odpowiedzialności. Jako dane spoza podstawowego źródła podaje się je w nawiasie kwadratowym.

Przykład 80.
Ale kino! czyli Co by było, gdyby postaci filmowe były dziećmi / [pomysł i teksty] Maciej Frączyk ; ilustracje Robert Sienicki
[Nazwę autora przejęto z ekranu tytułowego, określenie rodzaju współpracy — ze strony redakcyjnej.]

Dopuszcza się dodanie przez katalogującego określenia wskazującego lub doprecyzowującego rodzaj odpowiedzialności. Określenia takie formułuje się zwięźle w języku polskim i ujmuje w nawias kwadratowy.

 

2.9.3 Więcej niż jedna osoba lub ciało zbiorowe


Nazwy osób i/lub ciał zbiorowych pełniących różne funkcje podaje się w odrębnych oznaczeniach odpowiedzialności (oznaczeniach odpowiedzialności różnego rodzaju).

 

Poszczególne oznaczenia odpowiedzialności podaje się w kolejności, w jakiej występują w podstawowym źródle danych, chyba że wyróżnienia typograficzne sugerują inne ich uporządkowanie. Kolejne oznaczenia odpowiedzialności należy oddzielać średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ), z wyjątkiem wypadków, gdy traktuje się je jako jedno wyrażenie.

 

Nazwy dwóch i więcej osób lub ciał zbiorowych pełniących taką samą funkcję (np. autorów, ilustratorów, instytucji sprawczych) należy wymieniać w jednym oznaczeniu odpowiedzialności. Należy przy tym zachować kolejność nazw występujących w źródle danych. Kolejne nazwy należy oddzielać przecinkiem i odstępem (, ), z wyjątkiem przypadków, gdy są ze sobą powiązane składniowo.

 

Jeżeli osoby i ciała zbiorowe spełniają taką samą funkcję, należy podać je w osobnych oznaczeniach odpowiedzialności (nazwy osób oddziela się od nazw instytucji).

 

Nazwy osób zawsze podaje się przed nazwami ciał zbiorowych.

Przykład 81.
Piękno i brzydota w ujęciu artystycznym i humanistycznym / redakcja Sylwia Romecka-Dymek, Artur Gałkowski, Adrianna Grudzińska-Pham ; Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi
[Kolejność autorów przejęto z ekranu tytułowego, nazwy autorów oddzielono przecinkami, nazwy osób podano przed nazwą ciała zbiorowego.]

Przykład 82.
The Jews in the secret Nazi reports on popular opinion in Germany, 1933-1945 / edited by Otto Dov Kulka and Eberhard Jäckel ; translated by William Templer
[Kolejność autorów przejęto z etykiety na dysku wraz ze spójnikami łączącymi nazwy autorów, oznaczenia odpowiedzialności o różnym charakterze oddzielono średnikami.]

Przykład 83.
Multimedialna Biblia dla dzieci : Księga Rodzaju / Pokój i Dobro Dzieciom ; [we współpracy z Zakonem Ojców Franciszkanów Konwentualnych]
[Uznano, że współpraca redakcyjna i redakcja to odmienne rodzaje odpowiedzialności, odpowiednie oznaczenia rozdzielono średnikiem.]

 

2.9.4 Oznaczenie odpowiedzialności inne niż nazwa osoby lub ciała zbiorowego


Jeżeli w źródle danych jako oznaczenie odpowiedzialności występuje wyrażenie niezawierające nazwy osoby lub ciała zbiorowego, wyrażenie to przejmuje się jako oznaczenie odpowiedzialności.

 

2.9.5 Inne elementy opisu zawarte w oznaczeniu odpowiedzialności


Dane należące do innych elementów opisu (np. tytuł oryginału, informacje dotyczące podstawy przekładu, edycji lub materiału ilustracyjnego itd.), które poprzez powiązanie składniowe stanowią integralną część oznaczenia odpowiedzialności, przejmuje się do opisu w tym charakterze.

Przykład 84.
Tęcza : czkawka wieloryba / [scenariusz i reżyseria Eric Viennot i Nicolas Delaye na podstawie dokumentu elektronicznego Marcusa Pfistera]

Przykład 85.
Komputerowy leksykon łowiecki : program oparty o wydanie książkowe „Vademecum myśliwego” Stanisława Godlewskiego

 

2.9.6 Brak oznaczenia odpowiedzialności


Jeżeli nazwa autora lub ciała zbiorowego odpowiedzialnego za intelektualną i/lub artystyczną zawartość dokumentu elektronicznego stanowi integralną część tytułu właściwego i w tej funkcji została przejęta do opisu, nie powtarza się jej w oznaczeniu odpowiedzialności.

Przykład 86.
Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego

 

2.9.7 Równoległe oznaczenie odpowiedzialności


Równoległe oznaczenie odpowiedzialności to oznaczenie odpowiedzialności wyrażone w innym języku i/lub systemie pisma niż tytuł właściwy.

 

Przejmuje się je do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności tylko wówczas, jeśli znajduje się ono w podstawowym źródle danych, to znaczy gdy główne źródło danych podaje oznaczenie odpowiedzialności w dwóch lub więcej językach i/lub systemach pisma.

 

Równoległego oznaczenia odpowiedzialności spoza podstawowego źródła danych nie przejmuje się do opisu.

 

Równoległe oznaczenie odpowiedzialności poprzedza się:

  • znakiem równości z odstępem po obu stronach znaku ( = ), gdy brak innych elementów równoległych i równoległe oznaczenie odpowiedzialności podaje się po oznaczeniu odpowiedzialności w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego
  • znakiem umownym wynikającym z rodzaju i pozycji oznaczenia odpowiedzialności w ciągu całej strefy, jeśli równoległe oznaczenie odpowiedzialności jest zgrupowane z innymi elementami równoległymi. Znak równości z odstępem po obu stronach znaku ( = ) występuje wówczas tylko na początku takiej grupy.

Przykład 87.
Bibliografia Zawartości Czasopism / Biblioteka Narodowa = National Library

2.10 Prace współwydane

2.10.1 Pod wspólnym tytułem


W przypadku prac wydanych pod wspólnym tytułem jako tytuł właściwy przyjmuje się tytuł wspólny. Tytuły poszczególnych prac wymienione w podstawowym źródle danych lub przy poszczególnych pracach podaje się w strefie uwag.

Przykład 88.
Medale i... / Anna Beata Wątróbska-Wdowiarska ; [autor prezentacji i producent Janusz Wdowiarski ; autor fotografii Marek Gmur ; muzyka Leszek Możdżer]
[Strefa uwag: Zawiera: Chopin impressions / Leszek Możdżer.]

Przykład 89.
Moja pierwsza książeczka / rysunki Franciszki Themerson ; [przełożył Robert Stiller]
[Strefa uwag: Zawiera: Kto zabił Robcia Kogucika? ; Drobna starsza pani ; Trzy małe świnki ; Trzy niedźwiedzie.]

Przykład 90.
Szkoła promująca zalecenia Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem : poradnik metodyczny dla nauczycieli / [Magdalena Ankiersztejn-Bartczak, Agnieszka Górecka ; konsultacja i nadzór merytoryczny Witold Zatoński, Marta Mańczuk, Magdalena Cedzyńska, Irena Przepiórka, Jakub Łobaszewski]
[Strefa uwag: Zawiera: Europejski kodeks walki z rakiem : [2011] / pod redakcją Witolda Zatońskiego. Europejski kodeks walki z rakiem / polskie wydanie pod redakcją Witolda Zatońskiego. Kodeks zdrowego życia / scenariusz i rysunki Szarlota Paweł. Kodeks zdrowego życia / Rafał Bąkowicz i Michał Lebioda.]

 

2.10.2 Bez wspólnego tytułu


Jeżeli w podstawowym źródle danych występują tytuły dwóch lub więcej prac nieopatrzonych wspólnym tytułem, w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności należy podać tytuły poszczególnych prac, zachowując kolejność ich występowania w podstawowym źródle danych, chyba że wyróżnienia typograficzne sugerują inne ich uporządkowanie. Jako tytuł właściwy przyjmuje się tytuł wyróżniony typograficznie lub pierwszy, jeśli brak takiego wyróżnienia.

 

Tytuł drugiej i każdej następnej pracy tego samego autorstwa podaje się po tytule właściwym i dodatku do tytułu (tytule pierwszej pracy) oraz poprzedza się odstępem, średnikiem, odstępem ( ; ).

Przykład 91.
Zamek czarów ; Salon gier

Przykład 92.
Jak Dziad Borowy ze zbójami urządzał popas ; Zmagania z Dusiołem / Piotr Gulak

Tytuł drugiej i każdej następnej pracy innego autorstwa podaje się po oznaczeniu odpowiedzialności dotyczącym pierwszego tytułu, poprzedzając kropką i odstępem (. ).

Przykład 93.
Kodeks karny skarbowy. Ustawa o kontroli skarbowej. Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych

Przykład 94.
Missale Sverinense. Missale Romanum

Jeżeli tytuły prac różnych autorów są połączone składniowo, przejmuje się zapis występujący w źródle danych, bez rozdzielania ich kropką z odstępem.

 

Jeżeli prace współwydane nie mają tytułu wspólnego, za tytuł właściwy uznaje się tytuł wyróżniony typograficznie albo — jeśli brak takiego wyróżnienia — tytuł występujący jako pierwszy w podstawowym źródle danych. Tytuły i oznaczenia odpowiedzialności pozostałych prac podaje się w strefie uwag.

Przykład 95.
Bibliografia województwa sieradzkiego 1975-1998 / [opracowały Anna Jędras, Barbara Kępniak ; udział w gromadzeniu materiałów Jadwiga Lew-Starowicz]
[Strefa uwag: Współwydane: Informacje o bibliotece / opracowali Krystyna Brodowska, Andrzej Gawroński.]

Tytuły równoległe i dodatki do tytułu prac współwydanych tego samego autorstwa podaje się bezpośrednio po tytułach właściwych odpowiednich prac.

Przykład 96.
2 w 1 : dialogi matrymonialne i... ; Asesino, Asesina / Ans Mun

Przykład 97.
Falk : wspomnienie ; Amy Foster ; Jutro / Joseph Conrad ; tłumaczenie Aniela Zagórska

Dodatek do tytułu wspólny dla wszystkich prac tego samego autorstwa podaje się po tytule ostatniej pracy.

 

Wspólny dodatek do tytułu odnoszący się do prac różnego autorstwa podaje się wyłącznie w strefie uwag.

 

W przypadku prac tego samego autorstwa oznaczenie odpowiedzialności podaje się po tytule (dodatkach do tytułu, tytułach równoległych) ostatniej pracy, razem z kolejnymi oznaczeniami odpowiedzialności, o ile dotyczą wszystkich współwydanych prac.
Kolejne oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wszystkich prac współwydanych podaje się po oznaczeniu odpowiedzialności ostatniej pracy poprzedzając odstępem, średnikiem, odstępem ( ; ).

Przykład 98.
Antygona ; Król Edyp / Sofokles ; tłumaczył Kazimierz Morawski ; opracowała Elżbieta Zarych
[Wszystkie oznaczenia odpowiedzialności odnoszą się do obu dramatów.]

Kolejne oznaczenia odpowiedzialności dotyczące poszczególnych prac współwydanych tego samego autorstwa podaje się w strefie uwag.

 

W przypadku prac różnego autorstwa oznaczenie (oznaczenia) odpowiedzialności podaje się po tytułach (dodatkach do tytułu, tytułach równoległych) odpowiednich prac.

2.11 Wieloczęściowe dokumenty elektroniczne

Pojedyncze części wieloczęściowych dokumentów elektronicznych o tytułach wyróżniających (niezależnych od tytułu całości) kataloguje się pod tytułem części, podając informacje dotyczące całości wieloczęściowego dokumentu elektronicznego w strefie serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego.

 

Pojedyncze części wieloczęściowych dokumentów elektronicznych o tytułach niewyróżniających (zależnych od tytułu całości) kataloguje się pod tytułem całości, po którym podaje się oznaczenie części (jeśli występuje) i tytuł części (jeśli występuje).

 

W uzasadnionych przypadkach możliwe jest sporządzenie opisu bibliograficznego całości publikacji wieloczęściowej lub zgromadzonych części tej publikacji.

 

2.11.1 Oznaczenie części


W strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności podaje się oznaczenie części w przypadku:

  • pojedynczej części wieloczęściowego dokumentu elektronicznego, której tytuł nie jest wyróżniający (jest zależny od tytułu całości)
  • dokumentu elektronicznego zawierającego dwie lub więcej odrębnie numerowane części (np. dwie części wydane na jednym nośniku).

 

Oznaczenie części zawiera numer części (obowiązkowo) lub numer wraz z określeniem części. Oznaczenie części przejmuje się wyłącznie z dokumentu elektronicznego. Określenie części skraca się zgodnie z wykazem skrótów (zobacz Aneks nr 15). Numer części podaje się cyframi arabskimi, niezależnie od formy występującej w źródle danych (np. słowna, cyfry rzymskie), z wyjątkiem przypadków, gdy uzasadnione jest dokładne zachowanie formy występującej w źródle danych (np. gdy numeracja jest wyrażona kombinacją cyfr rzymskich i arabskich).

 

Oznaczenie części przejmuje się z całego dokumentu elektronicznego. Dane spoza podstawowego źródła podaje się w nawiasie kwadratowym.

 

Oznaczenie części poprzedza się kropką i odstępem (. ).

Przykład 99.
Zrozumieć fizykę : generator testów : płyta dla nauczyciela z zadaniami do tworzenia testów. Cz. 3
[Na etykiecie dysku: Część 3.]

Przykład 100.
Multimedialny słownik języka polskiego. [Cz. 1] / [redaktor naukowy Bogusław Dunaj, zespół autorski Andrzej Markowski, Bogusław Dunaj, Radosław Pawelec]
[Oznaczenie części przejęto z etykiety na dysku.]

Przykład 101.
Zrozumieć fizykę : zakres rozszerzony : materiały do tworzenia sprawdzianów i testów. Cz. 1 i 2

Przykład 102.
Dzieje Polski. Cz. 2, Poprzez zamieć : [1058-1241] / scenariusz i reżyseria Tomasz Pernak
[Daty przejęto z pudełka.]

Przykład 103.
Szkolenie BHP dla pracowników administracyjno-biurowych. Moduł 2, Organizacja pracy stanowisk biurowych / [opracowanie Beata Naróg]

Przykład 104.
Matematyka dla programistów z przykładami w języku Java. T. 1 / Jacek Piechota

Przykład 105.
Karaoke Radio Eska. Vol. 2 / [Techland]

Jeżeli dokument elektroniczny ma budowę hierarchiczną, podaje się wszystkie oznaczenia części i tytuły (jeśli występują). Oznaczenie części następujące po tytule poprzedza się kropką i odstępem (. ). Kolejne oznaczenia części niepoprzedzone tytułem (występujące bezpośrednio po innym oznaczeniu części) oddziela się tylko odstępem.

Przykład 106.
Business English. Cz. 2 Unit b, Job descriptions

Przykład 107.
Genealogia rodu Gąsieniców w Zakopanem, T. 1 cz. 1 / Maria i Józef Krzeptowscy Jasinek

Cyfry wskazujące poziom nauczania, klasę, cykl wykładów, edycję imprezy itp., a nie oznaczenie części, podaje się jako część tytułu lub dodatku do tytułu w takiej formie, w jakiej wystąpiły w źródle danych i nie zamienia się cyfr rzymskich na cyfry arabskie.

Przykład 108.
Religia 3 : materiały dla trzeciej klasy gimnazjum

Przykład 109.
E-matematyka i zajęcia komputerowe dla klas IV, V, VI / [koordynator projektu Wojciech Piotrowski ; koordynator ds. IT Tomasz Jakubowski]

 

2.11.2 Tytuł części


W strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności podaje się tytuł części wieloczęściowego dokumentu elektronicznego zależny od tytułu całości.

 

Tytuł części przejmuje się z całego dokumentu elektronicznego. Dane spoza podstawowego źródła podaje się w nawiasie kwadratowym.

 

Tytuł części podany po oznaczeniu części poprzedza się przecinkiem i odstępem (, ). Jeżeli brak oznaczenia części, tytuł części poprzedza się kropką i odstępem (. ).

Przykład 110.
Logo obrazki. Cz. 1, Sygmatyzm

Przykład 111.
Power Point 2007 praktyczny kurs obsługi. Cz. 1, Poziom podstawowy i średni / [Justyna Pezowicz, Piotr Gliszczyński]

 

2.11.3 Równoległy tytuł części


Równoległy tytuł części przejmuje się do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności tylko wówczas, jeśli znajduje się on w podstawowym źródle danych, to znaczy gdy główne źródło danych podaje tytuł części w dwóch lub więcej językach i/lub systemach pisma.

 

Równoległy tytuł części występujący poza podstawowym źródłem danych podaje się tylko w strefie uwag.

3. Strefa wydania

Strefa wydania obejmuje:

  • oznaczenie wydania
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania
  • dodatkowe oznaczenie wydania
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące dodatkowego oznaczenia wydania.

3.1 Zasady ogólne

Jako oznaczenie wydania należy traktować wyrażenia dotyczące:

  • wszystkich kopii dokumentu elektronicznego określonych jako wydanie oraz
  • wszystkich kopii dokumentu elektronicznego w określonej formie prezentacji, różniących się zawartością intelektualną lub artystyczną od innych kopii o tej samej formie prezentacji, niezależnie od występowania lub braku formalnego określenia wydania.

 

Jako kolejne wydanie należy traktować wersję dokumentu elektronicznego, w której — w intelektualnej lub artystycznej zawartości — pojawiły się znaczące zmiany:

  • uzupełnienia i usunięcia danych
  • zmiany w języku oprogramowania
  • zmiany podnoszące lub ulepszające skuteczność (wydajność) dokumentu elektronicznego
  • modyfikacje w języku programowania lub systemie operacyjnym, które umożliwiają zgodność dokumentu elektronicznego z innymi urządzeniami i systemami operacyjnymi.

 

Jako nowego wydania nie należy traktować:

  • zmiany rodzaju nośnika fizycznego (np. z dyskietki na kasetę) i/lub jego wielkości (np. z dyskietki 14 cm na dyskietkę 9 cm),
  • zmiany formatu pliku w odniesieniu do drukarki (np. z formatu ASCII na format PostScript),
  • zmiany w formatach związanych z systemem (z IBM na Macintosh),
  • zmiany dotyczącej kodowania znaków lub zblokowania i gęstości zapisu,
  • zmiany w środkach przekazu danych lub w formacie wyświetlania (np. dokument o dostępie zdalnym odtworzony na dyskietce lub dysku optycznym).

 

Jeżeli na dokumencie elektronicznym znajduje się wiele oznaczeń wydań odnoszących się do części lub fragmentów dokumentu, w strefie oznaczenia wydania podaje się oznaczenie (oznaczenia) odnoszące się do dokumentu jako całości. Jeżeli takiego oznaczenia brak, oznaczenie (oznaczenia) wydania podaje się w strefie uwag.

3.2 Znaki umowne

W strefie wydania stosuje się następujące znaki umowne:

 

(, ) przecinek, odstęp

  • poprzedza dodatkowe oznaczenie wydania
  • poprzedza każdą kolejną nazwę w obrębie jednego oznaczenia odpowiedzialności dotyczącego wydania
  • poprzedza każdą kolejną nazwę w obrębie jednego oznaczenia odpowiedzialności dotyczącego dodatkowego oznaczenia wydania

( / ) odstęp, prawy ukośnik, odstęp

  • poprzedza pierwsze oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania
  • poprzedza pierwsze oznaczenie odpowiedzialności dotyczące dodatkowego oznaczenia wydania

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza kolejne oznaczenia odpowiedzialności (oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju).

3.3 Kolejność elementów

Elementy strefy wydania (o ile odpowiednie dane występują) podaje się w następującej kolejności:

  • oznaczenie wydania
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania
  • dodatkowe oznaczenie wydania
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące dodatkowego oznaczenia wydania.

 

Jeżeli elementy strefy wydania są ze sobą powiązane składniowo, należy odstąpić od podanej wyżej kolejności i przejmować je do opisu w kolejności ich występowania w źródle danych.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

Oznaczenie wydania

 

Oznaczenie wydania, dodatkowe oznaczenie wydania

 

Oznaczenie wydania / oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania

 

Oznaczenie wydania / oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania, dodatkowe oznaczenie wydania

 

Oznaczenie wydania / oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania, druga nazwa w ramach tego oznaczenia odpowiedzialności, trzecia nazwa w ramach tego oznaczenia odpowiedzialności

 

Oznaczenie wydania / oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania, druga nazwa w ramach tego oznaczenia odpowiedzialności, trzecia nazwa w ramach tego oznaczenia odpowiedzialności, dodatkowe oznaczenie wydania

 

Oznaczenie wydania / pierwsze oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania ; drugie oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania

 

Oznaczenie wydania / pierwsze oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania ; drugie oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania, dodatkowe oznaczenie wydania

 

Oznaczenie wydania / oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania, dodatkowe oznaczenie wydania / oznaczenie odpowiedzialności dotyczące dodatkowego oznaczenia wydania.

3.4. Źródła danych

Podstawowym źródłem danych dla strefy wydania jest cała publikacja, to znaczy następujące elementy:


1. źródła wewnętrzne (zawartość nośnika fizycznego, treść dokumentu dostępnego zdalnie)

a. ekran tytułowy
b. główne menu
c. przedstawienie programu
d. pierwsza wyświetlona informacja
e. krótki tekst, który pojawia się u góry każdego wielostronicowego dokumentu
f. strona domowa
g. inna wyraźnie wyświetlona, identyfikująca informacja


2. źródła zewnętrzne (nośnik fizyczny, opakowanie, dodatki)

a. etykiety na stałe naklejone na nośnik fizyczny lub odbite na nim
b. pojemnik, opakowanie pochodzące od wydawcy, producenta lub dystrybutora
c. dokumentacja lub inny materiał towarzyszący (np. list wydawcy).

 

Jeżeli w kolejnym co do ważności źródle danych znajduje się oznaczenie wydania odbiegające od oznaczenia przejętego już do opisu z ważniejszego źródła danych, oznaczenie takie podaje się w strefie uwag.

3.5 Język i system pisma

Elementy strefy wydania zapisuje się w języku i/lub systemie pisma, w którym zostały podane w źródle danych. W razie potrzeby poddaje się je konwersji według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).

 

Jeżeli oznaczenie wydania jest wyrażone w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, podaje się wyłącznie formę w języku tytułu właściwego. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się formę występującą jako pierwszą. Form w innych językach nie przejmuje się do opisu.

3.6 Sposób zapisu oznaczenia wydania

Oznaczenie wydania przejmuje się do opisu w formie występującej w źródle danych.

 

Liczebniki zapisane słownie lub cyframi rzymskimi przejmuje się bez zmian, podobnie jak oznaczenie wyrażone innymi znakami. Jeżeli jakiegoś symbolu nie można przejąć do opisu ze względów technicznych, zastępuje się go odpowiednim wyrazem lub wyrażeniem ujętym w nawias kwadratowy i podaje się wyjaśnienie w strefie uwag.

Przykład 112.
Version 1.18

Przykład 113.
Wersja 2.0 dla Windows

Przykład 114.
10 edition

Jeżeli oznaczenie wydania składa się z litery lub cyfry bez wyrazów towarzyszących, należy dodać słowo „Wydanie” lub jego odpowiednik w nawiasie kwadratowym.

 

Jeżeli oznaczenie wydania występujące w źródle danych jest błędne i wymaga sprostowania, przejmuje się je do opisu bez zmian, podając jednocześnie wyjaśnienie w strefie uwag.

3.7 Oznaczenie wydania

Oznaczenie wydania zawiera zazwyczaj słowo „wydanie” (lub jego odpowiednik) oraz numerację związaną z wydaniem (np. „wydanie czwarte”).

 

Jako oznaczenie wydania traktuje się:

  • słowo „wydanie” (lub jego odpowiednik w innym języku i/lub systemie pisma)
  • termin pokrewny, taki jak:
  • „wersja” (version, release)
  • „poziom” (level)
  • „aktualizacja” (update)
  • określenie słowne wskazujące różnice między wydaniami:
  • „wydanie nowe”
  • „revised edition” itp.

 

Oznaczenie wydania może ponadto zawierać określenie lub określenia wskazujące na różnice opisywanego wydania w stosunku do wcześniejszych wydań danego dokumentu elektronicznego (np. „nowe wydanie”, „wydanie poprawione”) bądź też na brak takich różnic, np.:

  • brak różnic pod względem zawartości
  • różnice pod względem zawartości

Wydanie 3. zmienione
Wersja 2.0 uzupełniona
Edycja rozszerzona

 

  • różnice pod względem zasięgu geograficznego

Polish ed.

  • różnice językowe

Multilingual edition, version 4.0
English-language edition
Wydanie pierwsze po polsku

  • różnice związane z grupą odbiorców

Wydanie elektroniczne dla nauczyciela
Wersja dla wykładowcy

  • różnice wskazujące na szczególny format lub formę fizyczną

Wersja 1.0 dla MS Windows

  • różne daty związane z zawartością

Edycja 2007
Wersja 3.2, stan prawny wrzesień 2012.

  • szczególne okoliczności towarzyszące wydaniu

Anniversary edition
Edycja premium
Edycja kolekcjonerska
Edycja specjalna
Limited edition

 

W opisie uwzględnia się oznaczenie pierwszego wydania, jeżeli informacja została podana w dokumencie.

 

W przypadku okresowo uaktualnianych dokumentów elektronicznych dostępnych zdalnie, oznaczenie wydania w strefie wydania pomija się. Odpowiednią uwagę podaje się w strefie uwag.

 

Jeżeli w dokumencie brak oznaczenia wydania, ale jego zawartość wskazuje na znaczące zmiany w stosunku do poprzednich wersji, można dodać oznaczenie wydania w języku polskim ujęte w nawias kwadratowy.

 

Jako oznaczeń wydania nie należy traktować oznaczeń występujących w dokumentacji towarzyszącej opisywanemu dokumentowi elektronicznemu, chyba że odnoszą się one do tego dokumentu.

 

Jeżeli na dokumencie elektronicznym znajduje się wiele oznaczeń wydań odnoszących się do części lub fragmentów dokumentu, w strefie oznaczenia wydania podaje się oznaczenie (oznaczenia) odnoszące się do dokumentu jako całości. Jeżeli takiego oznaczenia brak, oznaczenie (oznaczenia) wydania podaje się w strefie uwag.

 

Dopuszcza się podawanie oznaczenia wydania ustalonego na podstawie danych spoza dokumentu elektronicznego. Dane te (słowo „Wydanie” lub jego odpowiednik i numer wydania podany liczbą arabską) ujmuje się w nawias kwadratowy, a ich źródło wyjaśnia w strefie uwag.

 

3.7.1 Oznaczenie wydania zawierające elementy innych stref opisu bibliograficznego


Jeżeli dane dotyczące innych elementów opisu bibliograficznego (np. pierwowzór wydania, materiał ilustracyjny) są składniowo powiązane z oznaczeniem wydania i stanowią jego integralną część, należy przejąć je do strefy wydania. Danych takich nie powtarza się już we właściwej im strefie.

 

3.7.2 Oznaczenie wydania zawarte w innej strefie opisu bibliograficznego


Jeżeli oznaczenie wydania poprzez powiązanie składniowe lub logiczne stanowi integralną część danych umieszczonych w innej strefie opisu bibliograficznego (najczęściej tytułu właściwego, dodatku do tytułu lub oznaczenia odpowiedzialności), nie powtarza się go w strefie wydania.

Przykład 115.
Kodeks spółek handlowych : polska i angielska wersja językowa / [translated by Anna Setkowicz-Ryszka, Elżbieta Gołębiowska ; współpraca Wydawnictwo Tepis]

Przykład 116.
Sacrum na znaczkach poczty Polskiej : wydanie specjalne z okazji pielgrzymki Jana Pawła II do Polski w 2002 roku

 

3.7.3 Oznaczenie wydania prac współwydanych


Dla prac współwydanych w strefie wydania podaje się wyłącznie oznaczenie wydania dotyczące całości edycji. Oznaczenia wydania odnoszące się do poszczególnych dzieł podaje się w strefie uwag.

Przykład 117.
45 pomysłów na powieść : strony B singli 1992-1996 ; Bildungsroman / Krzysztof Varga
[Strefa uwag: 45 pomysłów na powieść, wydanie 2., zmienione, Bildungsroman, wydanie 3., zmienione]
[W publikacji brak oznaczenia wydania dotyczącego całości, dzieła współwydane bez wspólnego tytułu mają odrębne oznaczenia wydania.]

3.8 Oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania

Oznaczenia odpowiedzialności dotyczące wydania:

  • odnoszą się do osób lub ciał zbiorowych będących współtwórcami intelektualnej i/lub artystycznej zawartości opisywanego wydania dokumentu elektronicznego, ale nie wszystkich jego wydań
  • mogą wskazywać funkcje tych osób, np. redaktor nowego wydania, ilustrator
  • mogą zawierać nazwy osób lub ciał zbiorowych odpowiedzialnych za opracowanie uzupełnień, załączników itp. w nowym wydaniu.

 

W przypadku wątpliwości, czy dane oznaczenie odpowiedzialności dotyczy opisywanego wydania, czy wszystkich wydań, oznaczenie należy przejąć do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności.

 

Oznaczenie odpowiedzialności dotyczące pierwszego wydania zawsze podaje się w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności.

 

Oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania przejmuje się w formie występującej w źródle danych.

 

Pierwsze oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania poprzedza się ukośnikiem prawym z odstępem po obu stronach ( / ). Kolejne oznaczenia odpowiedzialności, tj. oznaczenia odmiennego rodzaju współpracy (o ile nie są połączone spójnikiem) poprzedza się średnikiem z odstępem po obu stronach ( ; ). Kolejne nazwy w ramach jednego oznaczenia odpowiedzialności (o ile nie są połączone spójnikiem) poprzedza się przecinkiem z następującym po nim odstępem (, ). Określenia towarzyszące nazwom, w tym oznaczenia rodzaju współpracy, traktuje się jako integralne elementy nazw.

Przykład 118.
Wydanie 1. polskie / pod redakcją Zbigniewa Zagórskiego

Przykład 119.
Wydanie 2. (uzupełnione) / tłumaczenie uzupełnień Kamil Kuraszkiewicz i Radosław Januszewski

Oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania może być wyrażone z pominięciem nazw osobowych, np. przez wskazanie funkcji danej osoby. Oznaczenie takie przejmuje się w formie występującej w źródle danych.

 

Informacje o materiale uzupełniającym tekst główny (np. wstępie, posłowiu, bibliografii) traktuje się dwojako:

  • jako oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania, jeżeli zawiera dane o twórcy tego materiału
  • jako oznaczenie wydania, gdy brak danych o twórcy tego materiału.

3.9 Dodatkowe oznaczenie wydania

Dodatkowe oznaczenie wydania obejmuje:

  • oznaczenie wznowienia
  • następne oznaczenie wydania podane po pierwszym jego oznaczeniu.

 

Dodatkowe oznaczenie wydania podaje się, jeżeli w dokumencie jest formalne oznaczenie mówiące, że:

  • dokument elektroniczny należy do wydania w obrębie danego wydania
  • dokument elektroniczny należy do wydania, które jest ekwiwalentem pierwszego nazwanego wydania.

 

Dodatkowe oznaczenie wydania przejmuje się w formie występującej w źródle danych.

 

Dodatkowe oznaczenie wydania poprzedza się przecinkiem i odstępem (, ).

 

Jeżeli w źródle danych występuje więcej niż jedno oznaczenie wydania, zapisuje się je w kolejności wskazanej przez wyróżnienie typograficznie, a gdy takiego wyróżnienia brak, w kolejności przejętej ze źródła. Oznaczenie wydania podane po pierwszym oznaczeniu wydania zapisuje się po przecinku z następującym po nim odstępem (, ).

 

Dodatkowe oznaczenie wydania może zajmować trzy położenia w strefie, to znaczy:

  • gdy brak oznaczenia odpowiedzialności dotyczącego wydania, dodatkowe oznaczenie wydania podaje się bezpośrednio po oznaczeniu wydania
  • gdy oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania występuje w opisie, dodatkowe oznaczenie wydania podaje się po oznaczeniu odpowiedzialności dotyczącym wydania
  • gdy brak oznaczenia wydania, dodatkowe oznaczenie wydania podaje się na początku strefy, a więc z pominięciem poprzedzającego przecinka i odstępu.

Przykład 120.
Wydanie 3., edycja 2007

Przykład 121.
Wydanie 4, wersja 1.3

3.10 Oznaczenie odpowiedzialności dotyczące dodatkowego oznaczenia wydania

Oznaczenie odpowiedzialności dotyczące dodatkowego oznaczenia wydania (np. odnoszące się do kolejnego oznaczenia wydania podanego po pierwszym oznaczeniu wydania, ale nie całego wydania) przejmuje się zgodnie z postanowieniami dotyczącymi oznaczenia odpowiedzialności dotyczącego wydania (pkt. 3.8.).

4. Strefa szczegółowego oznaczenia rodzaju i wielkości dokumentu elektronicznego

4.1 Źródła danych

Źródłem danych do strefy szczegółowego oznaczenia rodzaju i wielkości dokumentu elektronicznego jest cała publikacja.

4.2 Oznaczenie rodzaju dokumentu elektronicznego

Oznaczenie rodzaju dokumentu elektronicznego podaje się dla wszystkich typów dokumentów elektronicznych, przede wszystkim jednak dla dokumentów o dostępie zdalnym, dla których nie ma zastosowania strefa opisu fizycznego.

 

Jako oznaczenie rodzaju dokumentu elektronicznego podaje się jedno z poniższych określeń charakteryzujących zawartość opisywanego dokumentu elektronicznego:

 

a) Dane:

  • Czcionki
  • Dane graficzne
  • Zapis muzyczny
  • Dane liczbowe
  • Dane odwzorowujące
  • Dane kartograficzne
  • Dane dźwiękowe
  • Dane tekstowe
  • Bibliograficzna baza danych
  • Czasopismo elektroniczne
  • Aktualizowana baza danych

 

b) Program:

 

  • Oprogramowanie aplikacyjne
  • Program projektowania komputerowego
  • Program zarządzania bazą danych
  • Program wykonawczy
  • Gra (Gry)
  • Program arkusza kalkulacyjnego
  • Procesor tekstu
  • Oprogramowanie systemowe
  • System operacyjny
  • Język programowania
  • Program wyszukiwawczy


c) Dane i program:

  • Multimedia interakcyjne
  • Usługi online.

 

Określenie może zostać przejęte z dokumentu bądź nadane przez katalogującego, jeśli brak określenia na dokumencie. Określenia nadanego przez katalogującego nie podaje się w nawiasie kwadratowym. Podaje się określenie odpowiadające podstawowej (a nie marginalnej) zawartości dokumentu. Należy podać jak najbardziej szczegółowe określenie. Jeżeli istnieje potrzeba podania dwóch określeń, łączy się je spójnikiem „i”.

Przykład 122.
Multimedia interakcyjne

Przykład 123.
Aktualizowana baza danych

Przykład 124.
Dane tekstowe

4.3 Oznaczenie wielkości dokumentu elektronicznego

Jeśli informacja o wielkości dokumentu elektronicznego jest dostępna, podaje się ją w nawiasie zwykłym bezpośrednio po informacji o rodzaju dokumentu elektronicznego. Wyrażenie określające wielkość dokumentu należy podać w języku polskim, a liczby cyframi arabskimi.

 

Podaje się liczbę plików, którą należy, jeśli jest to możliwe, uzupełnić:

  • liczbą rekordów i/lub liczbą bajtów — jeżeli dokument zawiera wyłącznie dane,
  • liczbą instrukcji i/lub liczbą bajtów — jeśli dokument zawiera program.

 

Liczbę bajtów podaje się w formie występującej w źródle (np. megabajty, MB, Mbytes). Liczbę bajtów (rekordów, instrukcji) należy poprzedzić dwukropkiem. Jeżeli nie jest możliwe podanie dokładnej liczby rekordów i/lub bajtów lub liczby instrukcji i/lub bajtów, należy podać je w przybliżeniu; jeżeli liczby nie da się oszacować, należy podać odpowiednią uwagę w strefie uwag.

 

W przypadku wieloczęściowego dokumentu elektronicznego podaje się liczbę rekordów i/lub bajtów lub liczbę instrukcji i/lub bajtów dla poszczególnych dokumentów. Jeżeli liczb jest bardzo dużo lub są one skomplikowane, liczbę rekordów i/lub bajtów można podać w strefie uwag.

Przykład 125.
Dane tekstowe (1 plik tekstowy EPUB : 2 MB)

Przykład 126.
Program (1 plik tekstowy PDF, 1 plik tekstowy TXT, 1 plik graficzny JPEG, 1 plik graficzny PNG, 1 plik danych)

Przykład 127.
Multimedia interakcyjne (1 plik tekstowy PDF, 1 plik graficzny JPEG, 1 plik wideo FLV)

Przykład 128.
Multimedia interakcyjne (2 dyski optyczne (CD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm + Instrukcja + Zestaw słuchawkowy)

Przykład 129.
Program (1 plik wykonywalny EXE)

Przykład 130.
Dane (1 dysk optyczny (DVD-ROM) : kolor ; 12 cm + broszura)

Przykład 131.
Dane tekstowe (1 dysk optyczny (CD-ROM) : kolor ; 12 cm) (1 plik tekstowy PDF, 1 plik tekstowy TXT, 1 plik graficzny PNG)

Jeżeli dokument elektroniczny jest skompresowany, nie podaje się informacji o jego wielkości.

5. Strefa adresu wydawniczego (strefa publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)

Strefa adresu wydawniczego (strefa publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) obejmuje:

  • miejsce wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • nazwę wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • datę wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • miejsce sporządzenia kopii
  • nazwę sporządzającego kopię
  • datę sporządzenia kopii.

5.1 Znaki umowne

W strefie adresu wydawniczego (strefie publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) stosuje się następujące znaki umowne:

 

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza nazwę drugiego i kolejnych miejsc wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • poprzedza nazwę drugiego i kolejnych miejsc sporządzenia kopii lub wytworzenia

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza nazwę każdego wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • poprzedza nazwę każdego sporządzającego kopię

(, ) przecinek, odstęp

  • poprzedza datę wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • poprzedza datę sporządzenia kopii

( = ) odstęp, znak równości, odstęp

  • rozdziela daty wydania podane w źródle danych według różnych kalendarzy

( () ) odstęp, nawias zwykły, odstęp

  • obejmuje dane dotyczące sporządzenia kopii, tzn. miejsce sporządzenia kopii, nazwę sporządzającego kopię i datę sporządzenia kopii ujmuje się łącznie w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku (przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym).

5.2 Kolejność elementów

Elementy strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) podaje się w następującej kolejności:

  • miejsce wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • nazwa wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • data wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • miejsce sporządzenia kopii
  • nazwa sporządzającego kopię
  • data sporządzenia kopii.

 

Miejsce wydania, nazwa wydawcy oraz data wydania są elementami obowiązkowymi opisu bibliograficznego. Miejsce sporządzenia kopii, nazwę sporządzającego kopię oraz datę sporządzenia kopii podaje się w opisach dokumentów elektronicznych, w których brak informacji o miejscu wydania/dystrybucji, nazwie wydawcy/dystrybutora oraz dacie wydania/produkcji.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce wydania ; miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy ; miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce dystrybucji : nazwa dystrybutora, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa dystrybutora, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data dystrybucji

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania (miejsce sporządzenia kopii : nazwa sporządzającego kopię, data sporządzenia kopii)

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania (miejsce sporządzenia kopii : nazwa sporządzającego kopię)

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania (data sporządzenia kopii)

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data sporządzenia kopii

5.3 Źródła danych

Dane do strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) należy przejmować z następujących źródeł, zachowując podaną niżej kolejność:


1. źródła wewnętrzne (zawartość nośnika fizycznego, treść dokumentu dostępnego zdalnie)

a. ekran tytułowy
b. główne menu
c. przedstawienie programu
d. pierwsza wyświetlona informacja
e. krótki tekst, który pojawia się u góry każdego wielostronicowego dokumentu
f. strona domowa
g. inna wyraźnie wyświetlona, identyfikująca informacja


2. źródła zewnętrzne (nośnik fizyczny, opakowanie, dodatki)

a. etykiety na stałe naklejone na nośnik fizyczny lub odbite na nim
b. pojemnik, opakowanie pochodzące od wydawcy, producenta lub dystrybutora
c. dokumentacja lub inne dodatki i materiały towarzyszące (np. list wydawcy).

 

Jeżeli informacje zawarte w źródłach wewnętrznych różnią się dokładnością, należy spośród nich wybrać to źródło, które dostarcza informacji najbardziej kompletnych. Analogicznie należy postąpić w przypadku źródeł zewnętrznych.

 

Dopuszcza się podawanie elementów adresu wydawniczego ustalonych na podstawie danych spoza dokumentu (np. serwis e-ISBN, strona internetowa wydawcy). Dane te ujmuje się w nawias kwadratowy i wyjaśnia w strefie uwag.

Przykład 132.
Warszawa : [Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych], 2015
[Strefa uwag: Nazwa wydawcy na podstawie serwisu e-ISBN.]

Przykład 133.
[Miejsce nieznane] : [Reed], [1995]
[Strefa uwag: Rok wydania na podstawie właściwości plików.]

5.4 Język i system pisma

Elementy strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) zapisuje się w języku i/lub systemie pisma, w którym zostały podane w źródle danych. W razie potrzeby poddaje się je konwersji według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).


Jeżeli miejsce wydania i/lub nazwa wydawcy są wyrażone w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, podaje się wyłącznie formę w języku tytułu właściwego. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się formę występującą jako pierwsza. Form w innych językach nie przejmuje się do opisu.


Uzupełnienia pochodzące spoza podstawowego źródła danych podaje się w języku polskim.

5.5 Miejsce wydania

Miejsce wydania przejmuje się w formie występującej w źródle danych. Uwzględnia się przyimki przed nazwą miejsca wydania, podobnie jak towarzyszące im słowa lub wyrażenia związane z nazwą miejsca wydania i niepowiązane składniowo z nazwą wydawcy.

Przykład 134.
Warszawa : Kancelaria Senatu, 2014

Jeżeli w źródle danych występuje zarówno nazwa miejscowości, jak i większej jednostki administracyjnej (np. stanu, prowincji itp.), obie nazwy przejmuje się do opisu.

 

Dopuszcza się dodanie do nazwy miejsca wydania niewystępującej w źródle danych nazwy większej jednostki administracyjnej ujętej w nawias kwadratowy, jeżeli jest to potrzebne do identyfikacji miejsca wydania (np. w celu odróżnienia od innej miejscowości o takiej samej nazwie).

 

Jeżeli wiadomo, że nazwa miejsca wydania występująca w źródle danych jest fikcyjna, błędna, niepełna lub wymaga wyjaśnienia, przejmuje się ją do opisu bez zmian, podając jednocześnie odpowiednią uwagę wyjaśniającą w strefie uwag z właściwym i/lub prawidłowo zapisanym miejscem wydania.

 

5.5.1 Więcej niż jedno miejsce wydania


Jeżeli źródło danych zawiera więcej niż jedno miejsce wydania związane z nazwą jednego wydawcy, przejmuje się je w kolejności wskazanej przez wyróżnienie typograficzne lub w kolejności występowania, gdy takiego wyróżnienia brak.

 

Jeżeli miejsca wydania są związane z różnymi wydawcami, podaje się je przed nazwą odpowiedniego wydawcy w kolejności wskazanej przez wyróżnienie typograficzne lub w kolejności występowania, gdy takiego wyróżnienia brak.

 

Nazwę drugiego i kolejnych miejsc wydania poprzedza się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

Przykład 135.
Gliwice ; Niezdrowice : Wydawnictwo Komlogo Piotr Gruba, 2014

Przykład 136.
Warszawa : Nowa Era ; Gdańsk : Young Digital Planet, 2011

W przypadku międzynarodowych korporacji wydawniczych, które w podstawowym źródle danych podają wszystkie swoje siedziby na świecie (np. Harlequin, Springer, Peter Lang itd.), przejmuje się wyłącznie nazwę miejsca wydania związanego z wydaniem opisywanego dokumentu elektronicznego, ustalonego na podstawie informacji podanych najczęściej na stronie redakcyjnej (np. kod kraju w ISBN) lub w innym miejscu w dokumencie elektronicznym. Informacje o wystąpieniu w podstawowym źródle danych innych siedzib wydawcy podaje się wyłącznie w strefie uwag.

 

5.5.2 Brak miejsca wydania


Jeżeli w dokumencie elektronicznym brak miejsca wydania, przyjmuje się następujące rozwiązania, zachowując następującą kolejność:

  • podanie miejsca dystrybucji
  • podanie miejsca wydania ustalonego na podstawie źródeł spoza dokumentu elektronicznego
  • podanie przypuszczalnego miejsca wydania ze znakiem zapytania
  • podanie nazwy kraju wydania lub innej jednostki administracyjnej (stanu, prowincji)
  • podanie nazwy przypuszczalnego kraju wydania lub innej jednostki administracyjnej ze znakiem zapytania
  • podanie miejsca sporządzenia kopii po podaniu określenia “miejsce nieznane”
  • podanie określenia „miejsce nieznane”, jeżeli nie można ustalić choćby przypuszczalnego miejsca wydania.

Przykład 137.
[Słupno] : Agencja Artmusic, 2015
[Strefa uwag: Miejsce wydania na podstawie serwisu e-ISBN.]

Przykład 138.
[Francja] : Auralog ; Ostrów Wielkopolski : Techland, copyright 2004

Przykład 139.
[Miejsce nieznane] : [wydawca nieznany], [2002]

 

5.5.3 Miejsce dystrybucji


Miejsce dystrybucji podaje się w strefie adresu wydawniczego (strefie publikacji, produkcji, dystrybucji itp.), jeżeli miejsce wydania oraz nazwa wydawcy są nieznane.

Przykład 140.
Warszawa : dystrybucja Galapagos, copyright 2011

Ponadto miejsce dystrybucji odmienne od nazwy miejsca wydania uwzględnia się, jeżeli w opisie podaje się nazwę dystrybutora.

5.6 Nazwa wydawcy

Nazwę wydawcy przejmuje się w formie występującej w źródle danych. Nie skraca się ani nie pomija poszczególnych elementów nazwy wydawcy stanowiących jej integralną część, nawet jeżeli jest to:

  • nazwa miejsca siedziby wydawcy
  • określenie dotyczące stanu prawnego instytucji (S.A., Ltd., spółka z.o.o. itp.)
  • wyrażenie typu: „we współpracy”, „na zlecenie”.

 

Określenia wyrażające inną funkcję niż wydawniczą przejmuje się do opisu w formie, w jakiej występują w źródle danych.

 

Każdą nazwę wydawcy, producenta i/lub dystrybutora poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 141.
Berlin : Tivola Verlag GmbH & Co KG ; Szczecin : Parasol Multimedia, copyright 1997

Przykład 142.
[Kielce] : Europejskie Stowarzyszenie Promocji Nauki ; [Złota] : Gminna Biblioteka Publiczna w Złotej, 2015

Przykład 143.
Warszawa : Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy : na zamówienie Ministra Środowiska, copyright 2014

Przykład 144.
[Zielona Góra] : Jeden Taki Pan, 2018

Jeżeli w podstawowym źródle danych znajduje się nazwa wydawcy wyrażona zarówno słownie, jak i w postaci logotypu, do opisu przejmuje się tę pierwszą, pomijając formę ze znaku graficznego.

 

Jeżeli w podstawowym źródle danych znajduje się tylko logotyp wydawcy, a zawartą w nim nazwę można odczytać, przejmuje się ją do opisu.

Przykład 145.
Pelplin : Bernardinum, copyright 2017
[Na ekranie tytułowym: Bernardinum, na stronie redakcyjnej Wydawnictwo „Bernardinum” — nazwę wydawcy przejęto do opisu w formie występującej na ekranie tytułowym.]

Dużą literą zapisuje się pierwsze słowo nazwy wydawcy, kolejne wyrazy zgodnie z zasadami ortograficznymi danego języka. W przypadku nazw o ustalonym, nietypowym zapisie dużych i małych liter przejmuje się zapis bez zmian, o ile jest to zapis rozpowszechniony, a nie jednostkowy zabieg typograficzny.

Przykład 146.
[Toruń] : CD€Expert, [2015]

W przypadku ciał zbiorowych o strukturze hierarchicznej przejmuje się formę i kolejność elementów nazwy występującą w źródle danych, oddzielając poszczególne człony kropkami, jeśli występują w mianowniku. Jeśli poszczególne człony zostały podane w przypadku zależnym, przejmuje się tę formę bez zmian.

Przykład 147.
Łódź : Zakład Obróbki Skrawaniem i Narzędzi. Instytut Obrabiarek i Technologii Budowy Maszyn, 1997
[Nazwa o budowie hierarchicznej, poszczególne człony występujące w podstawowym źródle danych w mianowniku rozdzielono kropkami.]

Przykład 148.
Sopot : Polskie Wydawnictwa Profesjonalne. Oddział Wydawnictwo Prawnicze Lex, 2000

Przykład 149.
Lublin : Polskie Towarzystwo Ekonomiczne. Zakład Szkolenia i Doradztwa Ekonomicznego, 2014

Jeżeli nazwa wydawcy występująca w źródle danych jest fikcyjna, błędna, niepełna lub wymaga wyjaśnienia, przejmuje się ją bez zmian, podając jednocześnie odpowiednią uwagę wyjaśniającą w strefie uwag z właściwą i/lub prawidłowo zapisaną nazwą wydawcy.

 

Nie przejmuje się do strefy adresu wydawniczego nazw wydawców oryginalnych wydań, którzy występują w dokumencie elektronicznym (najczęściej na opakowaniu czy w dodatku) wyłącznie w celach marketingowych (m. in. w przypadku wydań komiksów, poradników dla informatyków itp.).

 

5.6.1 Oficjalna nazwa wydawcy a imprint


W celu rozróżnienia typów wydawanych przez siebie publikacji jeden wydawca może używać dwóch lub więcej imprintów. Wydawca może samodzielnie stworzyć własne imprinty lub przejmując całość produkcji wydawniczej innej firmy, nadal używać jej nazwy na nowo opublikowanych książkach. W takiej sytuacji nazwa przejętego wydawnictwa jest używana jako imprint nowego właściciela (np. Wydawnictwo W.A.B. wchodzące od 2012 r. w skład Grupy Wydawniczej Foksal).

 

Nazwę wydawcy przejmuje się z podstawowego źródła danych zgodnie z podanymi wyżej zasadami, bez względu na to, czy jest ona imprintem wydawcy identycznym z jego oficjalną nazwą, czy nie.

Przykład 150.
Warszawa : Wydawnictwo Zielona Sowa, copyright 2018
[Oficjalna nazwa wydawcy jest tożsama z imprintem — nazwą marketingową.]

Przykład 151.
Warszawa : Grupa Wydawnicza Foksal, copyright 2018
[Imprint tożsamy z oficjalną nazwą grupy wydawniczej.]

Przykład 152.
Warszawa : Wydawnictwo W.A.B., 2016
[Na ekranie tytułowym występuje tylko imprint wydawcy. Nazwa Grupa Wydawnicza Foksal występuje w innej części dokumentu elektronicznego i nie przejęto jej do opisu.]

Przykład 153.
Wrocław : Wydaje.pl, copyright 2012
[Imprint tożsamy z oficjalną nazwą wydawcy.]

Przykład 154.
Warszawa : Wydawnictwo W.A.B., 2013
[W dokumencie elektronicznym występuje wyłącznie imprint wydawcy. Nazwa Grupa Wydawnicza Foksal nie występuje w żadnej części dokumentu elektronicznego.]

 

5.6.2 Właściciel ISBN


W przypadku dokumentów elektronicznych wydanych na terenie Polski obowiązkowo należy sprawdzić właściciela ISBN z kodem kraju 83 w bazie polskich wydawców w serwisie e-ISBN: https://e-isbn.pl

 

Jeżeli dokumentowi elektronicznemu został przydzielony ISBN z puli wydawcy, którego nazwa nie występuje w dokumencie, podaje się ją w nawiasie kwadratowym, dodając w strefie uwag informację o źródle danych.

Przykład 155.
[Nowodworce] : [Stowarzyszenie na Rzecz Dziedzictwa Kulturowego i Zrównoważonego Rozwoju Mała Ojczyzna], 2014
[Strefa identyfikatora: ISBN 978-83-939086-0-8]
[Strefa uwag: Miejsce wydania i nazwa wydawcy na podstawie serwisu e-ISBN.]

Jeżeli w serwisie e-ISBN oficjalna nazwa wydawcy jest odmienna od imprintu wydawcy, do strefy adresu wydawniczego przejmuje się imprint wydawcy.

 

5.6.3 Więcej niż jeden wydawca


Jeżeli w źródle danych występują nazwy więcej niż jednego wydawcy, przejmuje się je w kolejności wskazanej przez wyróżnienie typograficzne lub w kolejności występowania, gdy takiego wyróżnienia brak.

 

Jeżeli każdy z wydawców jest związany z innym miejscem wydania, nazwy poszczególnych wydawców poprzedza się właściwymi dla nich miejscami wydania.

 

Jeżeli wydawcy są związani z tym samym miejscem wydania, nazwę wspólnego miejsca wydania podaje się tylko raz — przed nazwą pierwszego z wymienianych wydawców.

Przykład 156.
Bochum : Lotman-Institute of Russian and Soviet Culture ; Moscow : Russian State Archive of Literature and Art, copyright 1996

Przykład 157.
[Ostrów Wielkopolski] : Techland ; Warszawa : Infor Biznes, copyright 2011

Przykład 158.
Łódź : Pro-Media CD : Opus, copyright 1996
[Dwóch wydawców ze wspólnym miejscem wydania.]

 

5.6.4 Nazwa dystrybutora


Nazwę dystrybutora przejmuje się do opisu, jeżeli w źródle danych brak nazwy wydawcy.

 

Jeżeli w źródle danych nazwie dystrybutora towarzyszy określenie wyrażające jego funkcję, przejmuje się je bez zmian. Jeżeli brak takiego określenia, należy w razie potrzeby (np. jeżeli nazwa dystrybutora nie wskazuje na jego funkcję) dodać je w nawiasie kwadratowym.

 

Przy zapisie nazwy dystrybutora stosuje się takie same zasady jak w przypadku nazwy wydawcy.

 

5.6.5 Drukarnia jako wydawca


Jeżeli sporządzający kopię jest odpowiedzialny za cały proces wydawniczo-produkcyjny dokumentu elektronicznego, podaje się jego nazwę w miejsce nazwy wydawcy.

 

5.6.6 Brak nazwy wydawcy i dystrybutora


Jeżeli w publikacji brak nazwy wydawcy i nie można jej ustalić na podstawie źródeł spoza dokumentu elektronicznego, przejmuje się do opisu nazwę dystrybutora albo nazwę sporządzającego kopię, jeśli pełni on także funkcję wydawcy. Jeżeli jednak nazwa dystrybutora ani nazwa sporządzającego kopię również są nieznane, w miejsce nazwy wydawcy podaje się określenie „wydawca nieznany” ujęte w nawias kwadratowy.

Przykład 159.
[Wrocław : wydawca nieznany, 2010]
[W dokumencie elektronicznym brak nazwy wydawcy, dystrybutora i sporządzającego kopię i nie można ich ustalić na podstawie innych źródeł.]

Nazwę sporządzającego kopię, ale niepełniącego funkcji wydawcy, podaje się w nawiasie.

5.7 Data wydania

Rok wydania podaje się cyframi arabskimi, niezależnie od formy występującej w źródle danych (wyrażenie słowne, cyfry rzymskie, litery alfabetu hebrajskiego, arabskiego, cerkiewnosłowiańskiego itd.).


Jeżeli w źródle danych występuje data dzienna i/lub miesięczna oraz rok według kalendarza gregoriańskiego, do opisu przejmuje się datę dzienną, miesiąc, rok.


Jeżeli wiadomo, że data występująca w źródle danych jest fikcyjna, błędna, niepełna lub wymaga wyjaśnienia, przejmuje się ją bez zmian, podając wyjaśnienie z poprawną datą wydania w strefie uwag.


Datę wydania, produkcji i/lub dystrybucji poprzedza się przecinkiem z odstępem po znaku (, ).

Przykład 160.
Gdańsk : Aidem Media, 2004

W opisie całości wieloczęściowego dokumentu elektronicznego, jeżeli poszczególne części mają różne daty wydania, należy podać rok wydania części najwcześniej wydanej i rok wydania części najpóźniej wydanej połączone kreską. Jeżeli dokument nie został skompletowany, należy podać tylko rok wydania części najwcześniej wydanej z następującą po niej kreską.

Przykład 161.
Warszawa : Dom Wydawniczy ABC, 2005-2008

Przykład 162.
Warszawa : Instytut Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa, 2002-

 

5.7.1 Data według kalendarza innego niż gregoriański


Rok wydania podany w źródle danych według kalendarza innego niż gregoriański przejmuje się bez zmian, dodając po odstępie odpowiedni rok według kalendarza gregoriańskiego ujęty w nawias kwadratowy.

 

Jeżeli początek roku w obu kalendarzach nie jest zbieżny, a w źródle danych brak daty dziennej lub miesięcznej pozwalającej na jednoznaczne przeliczenie roku wydania, w nawiasie kwadratowym podaje się oba lata możliwe według kalendarza gregoriańskiego połączone spójnikiem „lub”.

 

Rok wyrażony według kalendarza żydowskiego podany w skróconej rachubie należy uzupełnić o początkowe pięć tysięcy ujęte w nawias kwadratowy.

 

Jeżeli w źródle danych jest podana data miesięczna lub dzienna wraz z rokiem według kalendarza niegregoriańskiego, przejmuje się wszystkie elementy daty w celu poprawnej identyfikacji roku według kalendarza gregoriańskiego.

 

Jeżeli w źródle danych data wydania została określona podwójnie, to znaczy według kalendarza gregoriańskiego i niegregoriańskiego, przejmuje się obie daty, rozdzielając je znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ). Jako pierwszą podaje się datę wyrażoną według kalendarza niegregoriańskiego.

 

Jeżeli w źródle danych jest podana data miesięczna lub dzienna wraz z rokiem według kalendarza niegregoriańskiego i gregoriańskiego, przejmuje się wszystkie elementy dat.

 

5.7.2 Data dystrybucji


Datę dystrybucji podaje się obowiązkowo, jeżeli w źródle danych brak daty wydania.

 

W razie potrzeby przejmuje się do opisu datę dystrybucji odmienną od daty wydania, podając ją za datą wydania po przecinku i odstępie (, ). Datę dystrybucji zawsze poprzedza się określeniem „dystrybucja”.

 

5.7.3 Brak daty wydania i dystrybucji


Jeżeli w dokumencie elektronicznym brak daty wydania i daty dystrybucji, w jej miejsce podaje się najpóźniejszą datę związaną z nadaniem praw autorskich lub datę sporządzenia kopii. Datę inną niż data wydania poprzedza się odpowiednim określeniem: „copyright” (gdy w źródle danych występuje pełne lub skrócone określenie słowne lub słowne w połączeniu z abrewiaturą) lub abrewiaturą „©” (jeśli w źródle danych występuje sama abrewiatura) albo „sporządzono”.

 

Jeżeli w dokumencie elektronicznym jest kilka dat copyright związanych z różnymi aspektami jego wytworzenia (np. oddzielne daty copyright dla danych tekstowych, dźwięku, grafiki, dokumentacji), a brak daty publikacji czy dystrybucji odnoszącej się do dokumentu jako całości, należy podać najpóźniejszą datę copyright, niezależnie od tego, że odnosi się ona tylko do jednego aspektu sporządzenia dokumentu elektronicznego. Pozostałe daty copyright odnoszące się do innych aspektów powstania dokumentu elektronicznego można umieścić w strefie uwag.

 

W strefie adresu wydawniczego nie należy podawać dat copyright odrębnych prac zawartych w opisywanym dokumencie elektronicznym; można je umieścić w strefie uwag.

 

Jeżeli w dokumencie elektronicznym brak jakiejkolwiek daty związanej z procesem wydawniczym lub prawami autorskimi, obowiązkowo podaje się ustaloną lub przybliżoną datę wydania określoną na podstawie zawartości dokumentu elektronicznego lub źródeł spoza niego, np. na podstawie katalogu wydawniczego, bibliografii, informacji o premierze lub zapowiedzi, daty wpływu egzemplarza obowiązkowego, czasu aktywności wydawcy lub autora, daty cenzury lub imprimatur itp.

 

Do zapisu dat przybliżonych stosuje się określenia „ok.”, „przed”, „po”, „nie przed”, „nie po”, „między … a …”.
Jeżeli data jest znana z dokładnością do dziesięciolecia lub stulecia, stosuje się określenie „między … a …”, podając datę początkową i końcową danego dziesięciolecia lub stulecia.

Przykład 163.
Dąbrowa Górnicza : Nicolas Games, copyright 2005
[W dokumencie elektronicznym brak daty wydania i daty dystrybucji. Jako datę wydania przyjęto datę copyrightu.]

Przykład 164.
Warszawa : Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, copyright 2011
[Strefa uwag: Data copyright 2009 podana w poszczególnych częściach podręcznika, data copyright 2011 z Info — o programie dla każdej części.]
[Przejęto najpóźniejszą datę z copyrightu.]

Przykład 165.
[Miejsce nieznane] : [wydawca nieznany], [2002]
[Strefa uwag: Data wydania na podstawie właściwości płyty.]

 

5.7.4 Miejsce sporządzenia kopii i nazwa sporządzającego kopię


Miejsce sporządzenia kopii oraz nazwę sporządzającego kopię podaje się obowiązkowo, jeżeli nieznane są zarówno miejsce wydania (dystrybucji), jak i nazwa wydawcy (dystrybutora).

 

Zasady przejmowania danych dotyczących miejsca sporządzenia kopii i nazwy sporządzającego kopię są takie same jak w przypadku miejsca wydania i nazwy wydawcy.

 

Miejsce sporządzenia kopii i nazwę sporządzającego kopię ujmuje się w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku, to znaczy przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym ( () ). Nazwę sporządzającego kopię poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

 

5.7.5 Data sporządzenia kopii


Datę sporządzenia kopii podaje się, jeżeli jest ona odmienna od daty wydania lub dystrybucji.

 

Datę sporządzenia kopii razem z miejscem sporządzenia kopii i nazwą sporządzającego kopię ujmuje się w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym elementem znaku i po drugim elemencie znaku, to znaczy przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym ( () ).

 

Datę sporządzenia kopii podawaną po nazwie sporządzającego kopię poprzedza się przecinkiem z odstępem po znaku (, ). Jeżeli nie podaje się miejsca sporządzenia kopii ani nazwy sporządzającego kopię, datę sporządzenia kopii poprzedza się określeniem „sporządzono”, a całość ujmuje w nawias zwykły.

 

Nie stosuje się nawiasu zwykłego, jeżeli data sporządzenia kopii jest podawana w miejsce nieznanej daty wydania (dystrybucji).

6. Strefa opisu fizycznego

Strefa opisu fizycznego obejmuje:

  • liczbę nośników fizycznych
  • określenie nośnika fizycznego
  • inne cechy fizyczne
  • format (wymiary nośnika)
  • dodatek.

 

Strefę opisu fizycznego stosuje się tylko w odniesieniu do dokumentów elektronicznych o dostępie lokalnym, tzn. posadowionych na nośniku/nośnikach fizycznych. W przypadku dokumentów elektronicznych dostępnych zdalnie strefa opisu fizycznego nie ma zastosowania.

6.1 Znaki umowne

W strefie opisu fizycznego stosuje się następujące znaki umowne:

 

( () ) odstęp, nawias zwykły, odstęp — odstęp przed pierwszym i po drugim elemencie znaku

  • obejmuje formatu zapisu danych na dysku optycznym
  • obejmuje wymiary nośnika fizycznego dokumentu elektronicznego
  • obejmuje objętość, inne cechy fizyczne i wymiary dodatku

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza oznaczenie innych cech fizycznych
  • poprzedza opis fizyczny dodatku

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza format (wymiary nośnika)

( + ) odstęp, znak dodawania, odstęp

  • poprzedza każde oznaczenie dodatku.

( [] ) odstęp, nawias kwadratowy, odstęp — odstęp przed pierwszym i po drugim elemencie znaku

  • obejmuje liczbę stron nieliczbowanych dodatku.

6.2 Kolejność elementów

Elementy opisu podaje się w następującej kolejności:

  • liczba nośników fizycznych
  • określenie nośnika fizycznego
  • inne cechy fizyczne
  • format (wymiary nośnika)
  • dodatek.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

Liczba i określenie nośnika fizycznego ; format

 

Liczba i określenie nośnika fizycznego ; format + dodatek

 

Liczba i określenie nośnika fizycznego : oznaczenie innych cech fizycznych ; format

 

Liczba i określenie nośnika fizycznego : oznaczenie innych cech fizycznych ; format + dodatek

6.3 Źródła danych

Źródłem danych dla strefy opisu fizycznego jest cała publikacja.

6.4 Język i system pisma

Elementy opisu fizycznego podaje się w języku polskim. Tytuł dodatku podaje się w języku występującym w dokumencie elektronicznym, w razie potrzeby poddaje się go konwersji według zasad szczegółowych dla danego pisma (zobacz Aneks nr 20).

 

Jeżeli tytuł dodatku występuje w więcej niż jednym języku, podaje się wyłącznie formę w języku dominującym w dodatku. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się tytuł wyróżniony typograficznie lub, jeśli brak wyróżnień typograficznych, pierwszy z tytułów występujących w dodatku.

6.5 Liczba nośników i określenie nośnika fizycznego

Podaje się liczbę i rodzaj nośników fizycznych, na których posadowiony jest opisywany dokument elektroniczny. Liczbę nośników wyraża się cyframi arabskimi, zaś rodzaj nośnika w języku polskim, używając odpowiednich określeń, np.:

  • dyskietka
  • dysk optyczny
  • kaseta magnetyczna
  • zwój magnetyczny.

 

Informacje o poszczególnych nośnikach oddziela się przecinkami.

 

W nawiasie zwykłym podaje się określenie formatu zapisu danych na dysku optycznym, np.:

  • CD-ROM
  • Photo-CD
  • DVD.

Przykład 166.
2 dyski optyczne (CD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm

Przykład 167.
1 dysk optyczny (DVD-ROM) : dźwięk, kolor ; 20 cm

Przykład 168.
1 pendrive : dźwięk, kolor + Instrukcja: 12 stron ; 13 cm

Przykład 169.
1 kartridż : dźwięk, kolor ; 12 cm + Instrukcja : 26 stron ; 12 cm

6.6 Inne cechy fizyczne

Przy opisywaniu dokumentu, na którym utrwalono zapis dźwięku lub który może wygenerować dźwięk, podaje się określenie „dźwięk”.

 

Przy opisywaniu dokumentu, który może być wyświetlony w dwóch lub więcej kolorach lub z którego można wygenerować dwa kolory lub więcej kolorów, podaje się określenie „kolor”.

 

Nie należy podawać informacji o kolorze w przypadku dokumentów elektronicznych, które są wyświetlane w jednym kolorze (np. czarno-białym czy białym, zielonym lub bursztynowym na ciemnym tle).

 

Wymagania dotyczące wytwarzania dźwięku (np. potrzebne syntetyzatory, moduły wejścia akustycznego) oraz wymagania dotyczące sprzętu i oprogramowania potrzebnego do wyświetlania lub generowania koloru (np. katy graficzne, monitory kolorowe) należy podawać w strefie uwag jako wymagania systemowe.

Przykład 170.
1 dysk optyczny (CD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm
[W strefie uwag: Wymagania systemowe: procesor Pentium II 300/32 MB; Windows 95/98/2000/XP; karta graficzna SVGA z 16 MB zgodna z Direct 3D; sterownik DirectX 8.0; czytnik CD-ROM.]

Przykład 171.
1 pendrive : dźwięk, kolor
[W strefie uwag: Wymagania systemowe: procesor Pentium III 1,4 GHz; 1 GB RAM (dla Win XP min. 512 MB); 300 MB wolnego miejsca na dysku; system operacyjny Windows XP/Vista/7; karta graficzna rozdzielczość 1024x768; karta dźwiękowa; port USB; głośniki.]

6.7 Format (wymiary nośnika)

Format (wymiary nośnika) podaje się w centymetrach, zaokrąglając w górę do pełnego centymetra. Bierze się pod uwagę wymiary samego nośnika, nie uwzględniając wymiarów opakowania, np. kieszeni dyskietki lub innego pojemnika. Poszczególne dane należy oddzielać przecinkiem. Wymiary poprzedza się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

 

Liczba i rodzaj podawanych wymiarów zależy od rodzaju nośnika:

  • w przypadku dyskietek i taśm magnetycznych na szpulach (zwój) należy podawać:
  • średnicę
  • opcjonalnie — szerokość i długość taśmy magnetycznej
  • w przypadku kaset magnetycznych należy podawać:
  • długość i szerokość kasety, jeżeli wielkości te są inne niż standardowe (10x7 cm)
  • szerokość taśmy, jeżeli jest inna niż standardowa (4 mm)
  • w przypadku dokumentów zapakowanych, np. zestawu dyskietek w pojemniku, można podawać wymiary opakowania, stosując określenie „w pojemniku” i podając wymiary pojemnika
  • jeżeli opisywany dokument elektroniczny jest dostępny na nośnikach o różnych wymiarach, należy podać wymiary najmniejszego i największego nośnika oddzielone kreską.

Przykład 172.
1 dysk optyczny (CD-ROM) : kolor ; 8 cm

Przykład 173.
13 dysków optycznych (CD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm

Przykład 174.
1 pendrive : dźwięk, kolor ; w pojemniku 21x15x5 cm

6.8 Dodatek

Dla publikacji, która jest rozpowszechniana z opisywanym dokumentem elektronicznym i nie może być użytkowany niezależnie od niej, nie tworzy się osobnego opisu bibliograficznego.

 

Przy oznaczaniu dodatku podaje się:

  • wyraz lub wyrażenie pisane małą literą, charakteryzujące dodatek, takie jak:
  • kaseta dźwiękowa
  • dyskietka
  • instrukcja
  • podręcznik
  • przewodnik
  • broszura
  • lub tytuł dodatku
  • liczbę jednostek fizycznych, jeżeli jest ich więcej niż jedna
  • opcjonalnie — krótki opis fizyczny sporządzony zgodnie z zasadami opisu dokumentów danego rodzaju.

 

W przypadku dokumentów elektronicznych dostępnych zdalnie (w opisie których nie stosuje się strefy opisu fizycznego) informację o dodatku należy podawać w strefie uwag.

 

Każde oznaczenie dodatku poprzedza się znakiem dodawania z odstępem po obu stronach znaku ( + ).

 

Liczbę stron dodatku w formie kodeksu (książka, broszura) poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ). Format dodatku w formie kodeksu poprzedza się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

 

Opis fizyczny dodatku ujmuje się w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku ( () ), czyli przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym.

Przykład 175.
1 dysk optyczny (DVD) : dźwięk, kolor ; 12 cm + Przewodnik użytkownika

Przykład 176.
1 dysk optyczny (DVD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm + Podręcznik : 20 stron ; 19 cm

Przykład 177.
3 dyski optyczne (CD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm + ulotka

Przykład 178.
1 dysk optyczny (Blu-ray Disc) : dźwięk, kolor ; 12 cm + instrukcja : 26 stron ; 18 cm

Przykład 179.
1 dysk optyczny (DVD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm + 1 CD Audio

Przykład 180.
4 dyski optyczne (CD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm + 2 kasety dźwiękowe (16, 23 cm)

Jeżeli dodatek posiada dużo cech odmiennych, takich jak dodatki do tytułu, oznaczenie odpowiedzialności, w strefie opisu fizycznego podaje się ogólne określenie charakteryzujące dodatek oraz opcjonalnie opis fizyczny. Tytuł dodatku wraz z dodatkiem do tytułu i oznaczeniem odpowiedzialności i ewentualnymi innymi elementami podaje się w strefie uwag.

Przykład 181.
2 dyski optyczne (CD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm + Instrukcja obsługi
[Strefa uwag: Dodatek: Crime cities : instrukcja obsługi. 64 strony : ilustracje ; 12 cm.]

Przykład 182.
1 dysk optyczny (CD-ROM) : dźwięk ; 12 cm + Dyskietka + Broszura
[Strefa uwag: Dodatek: Basic English expressions. Warszawa : Premiere Training Company LTD., 1995. 36 stron ; 13 x 14 cm.]

Przykład 183.
1 dysk optyczny (CD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm + Album
[Strefa uwag: Dodatek: Epoka Pana Tadeusza / [redakcja Janusz Pulnar]. 89 stron : ilustracje ; 30 cm. ISBN 83-907563-9-2.]

Przykład 184.
1 dysk optyczny (CD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm + Broszura
[Strefa uwag: Dodatek: Historia polskiego mianownictwa anatomicznego / Jerzy Gielecki, Jarosław Wysocki. 15 stron ; 20 cm.]

6.9 Dokument elektroniczny na różnych nośnikach

Jeżeli ten sam dokument elektroniczny dostępny jest w różnych formach produktu, np.:

  • na różnych rodzajach nośników (np. dysk optyczny i pendrive)
  • na nośnikach tego samego rodzaju ale różnej wielkości (np. dyskietka 9 cm i 14 cm)
  • w postaci różnych danych wyjściowych czy formatów wyświetlania (np. dokument o dostępie lokalnym odtwarzany z dysku optycznego lub z dyskietki)
  • w różnych formatach plików (np. PDF, MOBI, EPUB)

dla każdej formy produktu (typu nośnika, formatu pliku itd.) sporządza się odrębny opis, nawet jeśli poszczególne formy produktu są opatrzone tym samym ISBN czy innym identyfikatorem.

6.10 Multimedia interakcyjne/komplet

Jeżeli opisywany dokument elektroniczny jest dokumentem multimedialnym posadowionym na dwóch lub więcej nośnikach fizycznych różnego rodzaju traktowanych jako komplet przewidziany do wspólnego użytkowania (np. dysk optyczny z danymi tekstowymi i wideodysk), wówczas należy sporządzić jeden opis bibliograficzny dla dokumentu elektronicznego jako całości. Natomiast dla każdego rodzaju nośnika wchodzącego w skład takiej publikacji należy sporządzić odrębny opis fizyczny w osobnych liniach.

6.11 Dokument elektroniczny o dostępie zdalnym

Charakterystykę (rodzaj i wielkość) dokumentu elektronicznego o dostępie zdalnym podaje się w strefie szczegółowego oznaczenia rodzaju i wielkości dokumentu, pomijając strefę opisu fizycznego.

7. Strefa serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego

Strefa serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego obejmuje:

  • tytuł właściwy serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego
  • tytuł równoległy serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego
  • dodatki do tytułu serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego
  • równoległe dodatki do tytułu serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego
  • oznaczenie podserii
  • tytuł podserii
  • ISSN
  • numerację związaną z serią i/lub wieloczęściowym dokumentem elektronicznym.

7.1 Znaki umowne

W strefie serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego stosuje się następujące znaki umowne:

 

( () ) odstęp, nawias zwykły, odstęp — odstęp przed pierwszym i po drugim elemencie znaku

  • obejmuje zespół elementów dotyczących jednej serii (w tym podserii, jeśli występuje) i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego

( () () ) nawias zwykły, odstęp, nawias zwykły

  • zespoły elementów dotyczących poszczególnych dwóch lub więcej serii (w tym podserii) i/lub wieloczęściowych dokumentów elektronicznych ujmuje się w odrębne nawiasy zwykłe i oddziela odstępem

( = ) odstęp, znak równości, odstęp

  • poprzedza każdy tytuł równoległy
  • poprzedza każdy równoległy dodatek do tytułu, jeśli nie jest podawany po tytule równoległym

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza każdy dodatek do tytułu
  • poprzedza równoległy dodatek do tytułu podawany po tytule równoległym

( / ) odstęp, prawy ukośnik, odstęp

  • poprzedza pierwsze oznaczenie odpowiedzialności

(, ) przecinek, odstęp

  • poprzedza każde kolejne oznaczenie odpowiedzialności tego samego rodzaju
  • poprzedza ISSN serii lub podserii
  • poprzedza tytuł podserii podawany po oznaczeniu podserii

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza każde kolejne oznaczenie odpowiedzialności różnego rodzaju
  • poprzedza numerację w obrębie serii lub podserii

(. ) kropka, odstęp

  • poprzedza oznaczenie podserii podawane po tytule serii
  • poprzedza tytuł podserii podawany po tytule serii (gdy brak oznaczenia podserii).

7.2 Kolejność elementów

Kolejność i obecność elementów w strefie serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego zależy od rodzaju elementów występujących w poszczególnych miejscach w dokumencie (w pewnych sytuacjach niektóre elementy można podać tylko w strefie uwag). Podstawowa, wyjściowa kolejność elementów w tej strefie to:

  • tytuł właściwy serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego
  • ISSN
  • numeracja związaną z serią i/lub wieloczęściowym dokumentem elektronicznym.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

a. Seria główna

 

(Tytuł serii)

 

(Tytuł serii ; numeracja)

 

(Tytuł serii, ISSN ; numeracja)

 

(Tytuł serii : dodatek do tytułu serii)

 

(Tytuł serii : dodatek do tytułu serii ; numeracja)

 

(Tytuł serii : dodatek do tytułu serii, ISSN ; numeracja)

 

(Tytuł serii / oznaczenie odpowiedzialności serii ; numeracja)

 

(Tytuł serii / oznaczenie odpowiedzialności serii, ISSN ; numeracja)

 

b. Podseria

 

(Wyróżniający tytuł podserii)

 

(Wyróżniający tytuł podserii ; numeracja podserii)

 

(Wyróżniający tytuł podserii, ISSN podserii ; numeracja podserii)

 

(Tytuł serii. Niewyróżniający tytuł podserii ; numeracja podserii)

 

(Tytuł serii. Niewyróżniający tytuł podserii, ISSN podserii ; numeracja podserii)

 

(Tytuł serii / oznaczenie odpowiedzialności serii. Niewyróżniający tytuł podserii, ISSN podserii ; numeracja podserii)

 

(Tytuł serii. Oznaczenie podserii, Niewyróżniający tytuł podserii, ISSN podserii ; numeracja podserii)

 

(Tytuł serii. Oznaczenie sekcji, ISSN sekcji ; numeracja sekcji)

 

c. Elementy równoległe

 

(Tytuł serii = Tytuł równoległy serii)

 

(Tytuł serii = Tytuł równoległy serii ; numeracja)

 

(Tytuł serii = Tytuł równoległy serii, ISSN ; numeracja)

 

(Tytuł serii ; numeracja = Tytuł równoległy serii ; równoległa numeracja)

 

(Tytuł serii, ISSN ; numeracja = Tytuł równoległy serii ; równoległa numeracja)

 

(Tytuł serii = Tytuł równoległy serii : dodatek do tytułu serii)

 

(Tytuł serii = Tytuł równoległy serii : dodatek do tytułu serii : dodatek do tytułu serii)

 

(Tytuł serii : dodatek do tytułu serii = Tytuł równoległy serii : równoległy dodatek do tytułu serii ; numeracja)

 

(Tytuł serii : dodatek do tytułu serii = równoległy dodatek do tytułu serii ; numeracja)

 

(Tytuł serii = Tytuł równoległy serii / oznaczenie odpowiedzialności serii ; numeracja)

 

(Tytuł serii = Tytuł równoległy serii / oznaczenie odpowiedzialności serii, ISSN ; numeracja)

 

(Tytuł serii. Niewyróżniający tytuł podserii = Tytuł równoległy serii. Niewyróżniający tytuł równoległy podserii, ISSN podserii ; numeracja podserii)

 

d. wieloczęściowy dokument elektroniczny

 

(Tytuł wieloczęściowego dokumentu elektronicznego)

 

(Tytuł wieloczęściowego dokumentu elektronicznego; numeracja)

 

(Tytuł wieloczęściowego dokumentu elektronicznego : dodatek do tytułu)

 

(Tytuł wieloczęściowego dokumentu elektronicznego : dodatek do tytułu ; numeracja)

 

(Tytuł wieloczęściowego dokumentu elektronicznego / oznaczenie odpowiedzialności)

 

(Tytuł wieloczęściowego dokumentu elektronicznego / oznaczenie odpowiedzialności ; numeracja)

 

(Tytuł wieloczęściowego dokumentu elektronicznego / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności odmiennego charakteru ; numeracja)

 

(Tytuł wieloczęściowego dokumentu elektronicznego. Określenie części ; numeracja)

 

(Tytuł wieloczęściowego dokumentu elektronicznego. Określenie części, Tytuł części / oznaczenie odpowiedzialności ; numeracja)

 

(Tytuł wieloczęściowego dokumentu elektronicznego = Tytuł równoległy dokumentu elektronicznego wieloczęściowego)

 

(Tytuł wieloczęściowego dokumentu elektronicznego = Tytuł równoległy dokumentu elektronicznego wieloczęściowego ; numeracja)

 

(Tytuł wieloczęściowego dokumentu elektronicznego : dodatek do tytułu = Tytuł równoległy dokumentu elektronicznego wieloczęściowego : równoległy dodatek do tytułu)

 

(Tytuł wieloczęściowego dokumentu elektronicznego : dodatek do tytułu = Tytuł równoległy dokumentu elektronicznego wieloczęściowego : równoległy dodatek do tytułu ; numeracja)

 

(Tytuł wieloczęściowego dokumentu elektronicznego : dodatek do tytułu = równoległy dodatek do tytułu ; numeracja)

 

e. Więcej niż jedna seria, seria i wieloczęściowy dokument elektroniczny

 

(Dane pierwszej serii) (Dane drugiej serii)

 

(Dane wieloczęściowego dokumentu elektronicznego) (Dane serii)

7.3 Źródła danych

Podstawowym źródłem danych dla strefy serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego jest cała publikacja, to znaczy następujące elementy w podanej niżej kolejności:


1. źródła wewnętrzne (zawartość nośnika fizycznego, treść dokumentu dostępnego zdalnie)

a. ekran tytułowy
b. główne menu
c. przedstawienie programu
d. pierwsza wyświetlona informacja
e. krótki tekst, który pojawia się u góry każdego wielostronicowego dokumentu
f. strona domowa
g. inna wyraźnie wyświetlona, identyfikująca informacja


2. źródła zewnętrzne (nośnik fizyczny, opakowanie, dodatki)

a. etykiety na stałe naklejone na nośnik fizyczny lub odbite na nim
b. pojemnik, opakowanie pochodzące od wydawcy, producenta lub dystrybutora
c. dokumentacja lub inny materiał towarzyszący (np. list wydawcy).

 

Informacje pochodzące spoza publikacji ujmuje się w nawias kwadratowy.

7.4 Język i system pisma

Elementy strefy serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego zapisuje się w języku i/lub systemie pisma, w którym zostały podane w źródle danych. W razie potrzeby poddaje się je konwersji według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).

7.5 Pisownia (przejmowanie danych)

W strefie serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego:

  • nie stosuje się uwspółcześnionej pisowni
  • nie poprawia się pomyłek błędów, literówek lub niepoprawnych znaków diakrytycznych
  • nie zapisuje się akcentów wyrazowych ani pochylenia samogłosek
  • znaki interpunkcyjne, typograficzne, symbole i cyfry zapisuje się w formie występującej w źródle danych
  • numerację części podaje się cyframi arabskimi, niezależnie od formy występującej w źródle danych (np. słowna, cyfry rzymskie), z wyjątkiem przypadków gdy uzasadnione jest dokładne zachowanie formy występującej w źródle danych (np. gdy numeracja jest wyrażona kombinacją cyfr rzymskich i arabskich)
  • w tytule serii w języku polskim wszystkie wyrazy, oprócz przyimków i spójników oraz takich wyrażeń jak: „imienia”, „pod wezwaniem”, „do spraw”, należy pisać dużą literą. W przypadku innych języków w zapisie tytułu serii stosuje się zasady ortografii właściwe dla danego języka
  • w tytule wieloczęściowego dokumentu elektronicznego tylko pierwsze słowo zapisuje się dużą literą, pozostałe — zgodnie z ortografią danego języka.

Przykład 185.
(Cyfrowe Spotkania z Zabytkami, ISSN 1899-4423 ; 5)
[Tytuł serii.]

Przykład 186.
(Encyklopedia multimedialna PWN ; 9)
[Tytuł wieloczęściowego dokumentu elektronicznego.]

7.6 Tytuł serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego

7.6.1 Tytuł właściwy serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego


Tytuł właściwy serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego przejmuje się w formie, w jakiej występuje w źródle danych, z zachowaniem podanej wyżej kolejności źródeł.

 

Tytuł właściwy serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego, jako element początkowy zespołu elementów dotyczących serii, poprzedza się nawiasem zwykłym otwierającym (().

 

Seria

Przykład 187.
(EduROM Gra Edukacyjna : kolekcja ; 10)

Przykład 188.
(COOLtowa Kolekcja)

Przykład 189.
(EuroPlus+)

 

Wieloczęściowy dokument elektroniczny

Przykład 190.
(Encyklopedia pwn.pl. Kultura ; 14)

Jeżeli w różnych miejscach dokumentu elektronicznego występują wyrażone w tym samym języku i/lub systemie pisma odmienne tytuły tej samej serii lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego, należy przejąć tytuł podany w podstawowym źródle danych. Jeżeli takiego tytułu brak — tytuł z następnego źródła danych, w podanej wyżej kolejności.

 

Odmienne tytuły nieprzejęte do strefy serii podaje się w strefie uwag wraz z informacją o umiejscowieniu w dokumencie.

 

Jeżeli tytuł serii wyrażony jest jedynie znakiem graficznym, nie podaje się jej nazwy w strefie serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego. W strefie uwag podaje się nazwę serii nadaną przez katalogującego lub powszechnie znaną.

 

Jeżeli tytuł serii jest częściowo wyrażony znakiem graficznym, nazwę serii podaje się w strefie serii, przejmując występujący w tytule znak graficzny. Jeżeli jakiegoś znaku czy symbolu nie można przejąć ze względów technicznych, zastępuje się go opisem lub odpowiednikiem literowym albo słownym ujętym w nawias kwadratowy i w razie potrzeby podaje uwagę wyjaśniającą w strefie uwag.

 

W przypadku publikacji (szczególnie z zakresu literatury pięknej), które nie są wydawane pod wspólnym tytułem w ramach serii czy cyklu, ale które według informacji od autora i/lub wydawcy mają zgodnie z jego/ich zamierzeniem stanowić cykl, nie podaje się żadnych danych w strefie serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego.

 

Informacje o tzw. cyklu bez tytułu podaje się tylko w strefie uwag.

Przykład 191.
Złodzieje snów / Maggie Stiefvater ; przełożył Piotr Kucharski
[Strefa uwag: Stanowi t. 2. cyklu, t. 1. pt.: Król kruków.]
[W dokumencie brak tytułu cyklu i numeracji, informacja o cyklu pochodzi od katalogującego.]

Jeżeli wydawca dokumentu elektronicznego nie opatrzył go tytułem serii, ale szata graficzna oraz wykaz pozycji danej serii (np. w późniejszych tomach) pozwala na identyfikację serii, ustalony tytuł należy podać w nawiasie kwadratowym.

 

7.6.2 Tytuł równoległy serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego


Jeżeli w dokumencie elektronicznym tytuł właściwy serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego jest wyrażony w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, za tytuł właściwy uznaje się tytuł w języku głównej części dokumentu. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się:

  • tytuł wyróżniony typograficznie
  • pierwszy z tytułów występujących w podstawowym źródle danych, jeśli brak wyróżnień typograficznych.

 

Pozostałe tytuły występujące w podstawowym źródle danych podaje się jako tytuły równoległe w kolejności ich występowania lub wskazanej poprzez wyróżnienie typograficzne.

 

Za tytuł równoległy uznaje się także odmienny językowo od tytułu właściwego tytuł oryginału serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego, jeżeli występuje on w dokumencie w tym charakterze.

 

Tytuł równoległy poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ). Tytuł równoległy podaje się po tytule właściwym.

 

Jeżeli występują równoległe wersje innych elementów strefy serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego, dane wyrażone w tym samym języku i/lub systemie pisma należy grupować razem i całą grupę poprzedzić znakiem równości z odstępem po obu stronach znaku. Wewnątrz grupy należy stosować znaki umowne odpowiadające poszczególnym elementom.

Przykład 192.
(Informacje i Opracowania Statystyczne / Główny Urząd Statystyczny = Information and Statistic Papers / Central Statistical Office)
[Tytuł równoległy serii wraz z równoległym oznaczeniem odpowiedzialności serii.]

 

7.6.3 Tytuł rodzajowy i tytuł niewyróżniający


Jeżeli tytułem serii jest nazwa rodzajowa (np. Zeszyty Naukowe, Skrypty, Materiały) lub tytuł niewyróżniający (np. Matematyka, Historia, Zoologia), do strefy serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego przejmuje się oznaczenie odpowiedzialności dotyczące serii. Wykaz nazw rodzajowych (zobacz Aneks nr 21).

 

Oznaczenie odpowiedzialności serii przejmuje się w formie występującej w źródle danych. Jeżeli oznaczenie odpowiedzialności jest powiązane składniowo z tytułem serii, przejmuje się je do opisu w takiej formie bez zmian. Jeżeli nie jest powiązane składniowo — podaje się je po prawym ukośniku z odstępem po obu stronach znaku ( / ).

 

Jeżeli oznaczenie odpowiedzialności występuje w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, podaje się wyłącznie formę w języku tytułu właściwego serii. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się formę występującą jako pierwsza.

Przykład 193.
(Analizy Statystyczne / Urząd Statystyczny w Poznaniu)
[Tytuł niewyróżniający — nazwa rodzajowa.]

Oznaczenia odpowiedzialności związanego z serią nie podaje się w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności. Wyjątek stanowią dwie sytuacje:

  • więcej niż jedno ciało zbiorowe podejmowało inicjatywę i/lub sprawowało nadzór merytoryczny nad wydaniem dokumentu elektronicznego;
  • nazwa ciała zbiorowego odpowiedzialnego za serię różni się od nazwy ciała zbiorowego odpowiedzialnego za opisywany dokument elektroniczny.

Przykład 194.
(Studia i Analizy Statystyczne / Główny Urząd Statystyczny)
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Jakość życia, kapitał społeczny, ubóstwo i wykluczenie społeczne w Polsce / [zespół autorski Daniel Verger i Alexandre Lebrère] ; Główny Urząd Statystyczny, Urząd Statystyczny w Łodzi]
[Instytucja związana z niewyróżniającym tytułem serii nie jest jedyną instytucją podejmującą inicjatywę i/lub sprawującą nadzór merytoryczny nad wydaniem dokumentu elektronicznego, dlatego została podana w oznaczeniu odpowiedzialności.]

Przykład 195.
(Studia i Analizy Statystyczne / Główny Urząd Statystyczny)
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Ubóstwo w Polsce w latach 2013 i 2014 / [zespół autorski Anna Bieńkuńska, Mikołaj Haponiuk, Karol Sobestjański, Paweł Armatys, Joanna Drop, Izabela Jachowicz, Elżbieta Kolasa ; Główny Urząd Statystyczny. Departament Badań Społecznych i Warunków Życia ; Urząd Statystyczny w Łodzi].
[W strefie tytułu i odpowiedzialności odpowiedzialność jest hierarchiczna. W strefie serii odpowiedzialność tylko instytucji nadrzędnej.]

Jeżeli tytułem wieloczęściowego dokumentu elektronicznego jest tytuł zbiorczy (np. Dzieła zebrane, Wybór pism, Dramaty, Listy), do strefy serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego przejmuje się oznaczenie odpowiedzialności.

 

Oznaczenie odpowiedzialności wieloczęściowego dokumentu elektronicznego przejmuje się w formie występującej w źródle danych. Jeżeli oznaczenie odpowiedzialności jest powiązane składniowo z tytułem wieloczęściowego dokumentu elektronicznego, przejmuje się je do opisu w takiej formie bez zmian. Jeżeli nie jest powiązane składniowo — podaje się je po prawym ukośniku z odstępem po obu stronach znaku ( / ).

 

Jeżeli oznaczenie odpowiedzialności występuje w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, podaje się wyłącznie formę w języku tytułu właściwego wieloczęściowego dokumentu elektronicznego. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się formę występującą jako pierwsza.

Przykład 196.
(Dzieła zebrane / Stanisław Ignacy Witkiewicz ; wydanie krytyczne ze wstępem Jana Błońskiego ; komitet redakcyjny — przewodniczący Janusz Degler, Bohdan Michalski, Lech Sokół ; 18)

 

7.6.4 Dodatek do tytułu serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego


Dodatek (dodatki) do tytułu serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego podaje się po tytule właściwym lub po tytułach równoległych (jeśli występują).

 

Jeżeli w źródle danych występują dwa lub więcej dodatki do tytułu, jako pierwszy podaje się dodatek wyróżniony typograficznie. Jeśli brak takiego wyróżnienia, dodatki do tytułu podaje się w kolejności ich występowania.

 

Pierwszy wyraz dodatku do tytułu zapisuje się małą literą, jeżeli jest to zgodne z zasadami ortograficznymi danego języka.

 

Każdy dodatek do tytułu poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

 

Seria

Przykład 197.
(EduROM Gra Edukacyjna : kolekcja ; 10)

Przykład 198.
(Inforbank : system informacji profesjonalnej)

 

Wieloczęściowy dokument elektroniczny

Przykład 199.
(Przepisy Joli : prawdziwie domowa kuchnia)

 

7.6.5 Równoległy dodatek do tytułu serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego


Jeżeli równoległe dodatki do tytułu towarzyszą tytułom równoległym wyrażonym w tym samym języku i/lub systemie pisma, grupuje się je i całą grupę poprzedza znakiem równości z odstępem po obu stronach znaku ( = ). Równoległe dodatki do tytułu podawane po tytułach równoległych wyrażonych w tym samym języku i/lub systemie pisma poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

 

Jeżeli brak tytułów równoległych, wszystkie równoległe dodatki do tytułu podaje się po dodatku (dodatkach) do tytułu serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego. W takiej sytuacji każdy równoległy dodatek do tytułu poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu stronach znaku ( = ).

7.7 Podseria / część / sekcja

Jeżeli dokument został wydany w podserii o tytule wyróżniającym, w strefie serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego podaje się wyłącznie oznaczenie podserii. Dane dotyczące serii głównej podaje się w strefie uwag, stosując znaki umowne właściwe dla strefy serii. Oznaczenie podserii, jako element początkowy strefy serii, poprzedza się nawiasem zwykłym otwierającym (().

 

Jeżeli dokument elektroniczny został wydany w podserii o tytule niewyróżniającym, w strefie serii podaje się tytuł serii głównej (z ewentualnym oznaczeniem odpowiedzialności dla serii), a tytuł podserii po kropce z odstępem (. ). Pozostałe dane serii głównej podaje się w strefie uwag.

 

Jeżeli podseria oprócz niewyróżniającego tytułu ma także swoje oznaczenie, podaje się je przed tytułem podserii poprzedzone kropką z odstępem. Tytuł podserii podaje się po oznaczeniu podserii poprzedzony przecinkiem i odstępem (, ).

Przykład 200.
(Biblioteka „Toposu”. Biblioteka Poezji)
[Strefa uwag: Numeracja serii głównej: t. 144.]

Przykład 201.
(Tropami Tajemnic Discovery Channel. Historia ; 3)

Przykład 202.
(EduROM. Strefa G ; 1)

Jeżeli w ramach całości wieloczęściowego dokumentu elektronicznego dokonano podziału na części, podserie, sekcje, ich oznaczenia podaje się po tytule, ewentualnie po tytułach równoległych i dodatkach do tytułu. Oznaczenie części poprzedza się kropką i odstępem (. ).

 

Oznaczenie części może zawierać numer lub numer wraz z określeniem części. Określenia przejmuje się wyłącznie z publikacji i skraca zgodnie z wykazem skrótów (zobacz Aneks nr 15). Numer części podaje się cyframi arabskimi, niezależnie od formy występującej w źródle danych (słowna, cyfry rzymskie), z wyjątkiem przypadków, gdy uzasadnione jest zachowanie formy występującej w źródle danych (np. gdy numeracja jest wyrażona kombinacją cyfr rzymskich i arabskich).

 

Tytuł części zależny od tytułu całości poprzedza się przecinkiem i odstępem (, ), o ile występuje oznaczenie części. Jeżeli brak oznaczenia części, tytuł części poprzedza się kropką i odstępem (. ).

Przykład 203.
(Encyklopedia pwn.pl. Kultura ; 14)

Przykład 204.
(Niezbędnik Dobrego Nauczyciela. Seria 3, Edukacja w Okresie Dzieciństwa i Dorastania ; t. 2)

7.8 ISSN

W strefie serii podaje się ISSN, jeżeli występuje w dokumencie elektronicznym.

 

Jeżeli tytuł właściwy serii składa się z tytułu serii głównej i tytułu zależnego podserii, podaje się wyłącznie ISSN podserii. ISSN serii głównej podaje się w strefie uwag.

Przykład 205.
(PC World Kolekcja, ISSN 2084-8056 ; 7)

7.9 Numeracja

Do strefy serii przejmuje się numerację w obrębie serii, podserii i/lub całości wieloczęściowego dokumentu elektronicznego wraz z towarzyszącymi jej określeniami. Numerację podaje się cyframi arabskimi, niezależnie od formy występującej w źródle danych (słownej, cyfr rzymskich), z wyjątkiem przypadków gdy uzasadnione jest dokładne zachowanie formy występującej w źródle danych (np. gdy numeracja jest wyrażona kombinacją cyfr rzymskich i arabskich). Określenia towarzyszące numeracji skraca się według wykazu skrótów określeń towarzyszących numeracji (zobacz Aneks nr 15) i zapisuje się małą literą, chyba że jest to sprzeczne z ortografią danego języka.

 

Jeżeli numeracja składa się z roku i innego numeru, przy czym z początkiem nowego roku numeracja jest wznawiana, jako pierwszy podaje się rok. Jeżeli natomiast numeracja składa się z roku i innego numeru, ale jest ciągła w obrębie całej serii, jako pierwszy podaje się indywidualny numer.

 

Jeżeli numeracja występująca w książce jest błędna, przejmuje się ją do oznaczenia serii bez zmian oraz podaje się wyjaśnienie w strefie uwag.

 

Jeżeli tytuł właściwy serii składa się z tytułu serii głównej i tytułu niewyróżniającego podserii, numerację serii głównej podaje się wyłącznie w strefie uwag.

 

Określenia towarzyszące numeracji serii i książki wielotomowej podaje się po średnik z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

 

Seria

Przykład 206.
(Pluszaki Rozrabiaki ; Odc. 12)

Przykład 207.
(Nowa Dobra Gra ; nr 1/2012)

Przykład 208.
(Szczegółowa mapa geologiczna Polski 1:50 000 ; 58)

 

Wieloczęściowy dokument elektroniczny

Przykład 209.
(Podhalańskie osadnictwo rodowe ; T. 1 cz. 1)

 

7.9.1 Oznaczenie chronologiczne


Jeżeli numeracja składa się zarówno z oznaczenia liczbowego i/lub alfabetycznego, jak i oznaczenia chronologicznego, przejmuje się je do opisu bez zmian. Daty wydania, dystrybucji lub sporządzenia kopii nie traktuje się jako oznaczenia chronologicznego.

 

7.9.2 Numeracja w więcej niż jednym języku


Równoległe określenia towarzyszące numeracji przejmuje się, jeżeli towarzyszą im tytuły równoległe serii. Jeżeli w dokumencie elektronicznym występuje zarówno tytuł równoległy serii i/lub podserii, jak i równoległe określenie towarzyszące numeracji, przejmuje się oba bezpośrednio za tytułem właściwym/równoległym, któremu odpowiadają językowo. Jeżeli określenie występuje tylko w jednym języku i/lub systemie pisma, podaje się je za ostatnim tytułem równoległym.

 

7.9.3 Więcej niż jeden system numeracji


Jeżeli seria posiada dwa odrębne systemy numeracji, podaje się je w kolejności występującej w dokumencie elektronicznym, rozdzielając je przecinkiem i odstępem.

Przykład 210.
(Annales Zoologici ; t. 20, nr 11)

 

7.9.4 Nowy ciąg numeracji


Jeżeli dotychczasowy ciąg numerów serii został zastąpiony nowym ciągiem poprzedzonym określeniem typu „nowa seria”, „seria druga” itp. lub ich odpowiednikiem w innym języku, przejmuje się to określenie wraz z nowym ciągiem numeracji, rozdzielając je przecinkiem i odstępem.

 

7.9.5 Opis więcej niż jednego numeru


Przy opisie więcej niż jednej części serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego podaje się pierwszy i ostatni numer oddzielone łącznikiem, jeżeli numery następują kolejno po sobie. Jeżeli numery nie następują kolejno po sobie, wymienia się je wszystkie, rozdzielając przecinkiem i odstępem.

Przykład 211.
(Łacina w Polsce = Latin in Poland : zeszyty naukowe, ISSN 1427-4485 ; z. 3-4)

Przykład 212.
(Podręczniki / Akademia Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego w Poznaniu, ISSN 0303-5107 ; nr 31, 39)

7.10 Dokument elektroniczny należący do więcej niż jednej serii

Jeżeli dokument elektroniczny wchodzi w skład więcej niż jednej serii, zespoły elementów dotyczących poszczególnych serii należy ujmować w odrębne nawiasy zwykłe i podawać w strefie serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego w kolejności alfabetycznej według tytułów serii.

 

Jeżeli dokument elektroniczny wchodzi jednocześnie w skład serii oraz stanowi część wieloczęściowego dokumentu elektronicznego, w pierwszej kolejności podaje się oznaczenie wieloczęściowego dokumentu elektronicznego.

Przykład 213.
(Edukacyjne Programy dla Dzieci) (Szkoła Przyszłości)
[Alfabetyczna kolejność tytułów serii.]

8. Strefa uwag

W strefie uwag podaje się:

  • dane należące do innych stref opisu bibliograficznego, których jednak przepisy nie pozwalają włączyć do odpowiedniej strefy lub też nakazują czy pozwalają podać tylko w strefie uwag
  • dane wyjaśniające informacje podane w innych strefach opisu bibliograficznego
  • dodatkowe informacje uznane za ważne.

 

Informacje podane w strefie uwag mogą dotyczyć dowolnego aspektu opisywanego dokumentu elektronicznego.

 

Specyficzny charakter uwag nie pozwala na ich kompletne wyliczenie. Można je kategoryzować według stref opisu bibliograficznego. Oprócz uwag odnoszących się do tych stref, można podawać uwagi, które nie wiążą się z żadną strefą opisu bibliograficznego.

8.1 Źródła danych

Informacje służące do sformułowania uwag przejmuje się z dokumentu elektronicznego (np. uwaga o bibliografii, źródle finansowania) lub spoza niego (np. uwaga dotycząca tytułu lub odpowiedzialności, uwaga dotycząca adresu wydawniczego).

8.2 Język i system pisma

Tekst uwagi formułuje się w języku polskim w sposób zwięzły i przejrzysty. Wyjątek stanowią uwagi przejmowane w języku tekstu dokumentu elektronicznego, np.: Dissertatio. Universitas Litteraria Friderica Guilelma Berolinensis, oraz dane bibliograficzne cytowanych dokumentów.

8.3 Znaki umowne

Strefa uwag nie ma własnych znaków umownych, niemniej:

  • w przypadku sformalizowanej uwagi o zawartości dokumentu elektronicznego stosuje się znaki umowne używane w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • podając dane serii głównej, stosuje się znaki umowne stosowane w strefie serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego

8.4 Sposób zapisu

W przypadku uwag formułowanych przez katalogującego nie stosuje się skracania wyrazów, z wyjątkiem skrótów przewidzianych do stosowania w opisie bibliograficznym (zobacz Aneks nr 15).

 

Wyrażenia wprowadzające powinny być jednolite. Tekst uwagi należy oddzielać od wyrażenia wprowadzającego dwukropkiem, przy czym nie jest to znak umowny, a zwykły znak interpunkcyjny, z odstępem tylko po znaku (: ).

 

Jeżeli uwaga zawiera odesłanie do innego obiektu bibliograficznego, należy podać dane pozwalające na jego identyfikację.

 

Poszczególne uwagi należy oddzielać kropką, odstępem, myślnikiem, odstępem (. — ), z wyjątkiem przypadków, gdy podaje się je od nowego wiersza.

8.5 Kolejność uwag

Uwagi podaje się w następującej kolejności:


1. Uwaga o wymaganiach systemowych
2. Uwaga o trybie dostępu
3. Uwaga o utworach współwydanych
4. Sformalizowana uwaga o zawartości
5. Uwagi dotyczące poszczególnych stref opisu bibliograficznego

a. uwagi dotyczące tytułu
b. uwagi dotyczące oznaczenia odpowiedzialności
c. uwagi dotyczące oznaczenia wydania
d. uwagi dotyczące rodzaju i wielkości pliku
e. uwagi dotyczące adresu wydawniczego
f. uwagi dotyczące opisu fizycznego
g. uwagi dotyczące serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego
h. inne uwagi
i. uwagi dotyczące identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu elektronicznego

6. Uwaga o pracy dyplomowej i dysertacji
7. Uwaga o bibliografii i indeksie
8. Uwaga o ograniczeniu w rozpowszechnianiu
9. Uwaga o grupie odbiorców
10. Uwaga o wersji oryginalnej
11. Uwaga o innej postaci fizycznej
12. Uwaga o źródle finansowania
13. Uwaga o języku
14. Uwaga o nagrodzie.

8.6 Uwaga o wymaganiach systemowych

Jeśli informacja jest dostępna, w strefie uwag należy określić wymagania systemowe warunkujące możliwość korzystania z dokumentu elektronicznego. Uwagę formułuje się w języku i/lub systemie pisma, w jakim odpowiednie informacje występują w źródle danych oraz poprzedza się wyrażeniem wprowadzającym „Wymagania systemowe:”. Poszczególne określenia wymagań systemowych oddziela się średnikiem i odstępem (; ).

 

W przypadku dokumentów elektronicznych posadowionych na kilku różnych nośnikach fizycznych (np. dysku optycznym i wideodysku) należy sporządzić odrębną uwagę o wymaganiach systemowych dla poszczególnych nośników fizycznych.

 

Uwagę o wymaganiach systemowych należy podawać jako pierwszą w strefie uwag.

 

Elementy uwagi o wymaganiach systemowych należy podawać w następującej kolejności:

  • nazwa, model i/lub numer komputera (numery komputerów)
  • wielkość pamięci
  • nazwa i wersja systemu operacyjnego (systemów operacyjnych)
  • oprogramowanie (w tym języki programowania)
  • urządzenia peryferyjne
  • modyfikacje sprzętu komputerowego.

Przykład 214.
Wymagania systemowe: Komputer IBM PC lub w pełni zgodny; procesor 486 DX2 120 MHz lub szybszy (zalecany Pentium); 16 MB pamięci RAM; system operacyjny Windows 95, 98 lub Windows NT; napęd CD-ROM (minimum 2x); karta graficzna działająca w rozdzielczości 800x600 w 256 kolorach; karta dźwiękowa.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Miliard w rozumie : [multimedialna gra edukacyjna].]

Przykład 215.
Wymagania systemowe: 8MB RAM; Windows'95; drukarka.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Przyjazne testy z komputera : matematyka dla szkoły podstawowej : klasa 5/6/7/8 / [autorzy Agnieszka Kraszewska, Klemens Stróżyński].]

Przykład 216.
Wymagania systemowe: Pentium; 8 MB RAM; Windows 3.x, 95, 98, NT; CD-ROM x 4; grafika 800x600 w 256 kolorach; karta dźwiękowa.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: To speak & to live in America. Cz. 1 : [Multimedialny kurs języka angielskiego] / redakcja merytoryczna i konsultacja Tomasz Paszyński ; tłumaczenie Janina Szymańska-Kumaniecka.]

Przykład 217.
Wymagania systemowe: Prozessor Intel Pentium oder höher; 512 MB RAM; Windows XP SP3 (32 bit), XP SP2 (64 bit), Vista SP 1, Windows 7; grafikkarte mit einer Mindestauflösung von 1024x768; Flash Player Version 10.0b oder höher; CD-/DVD-ROM-Laufwerk.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Hallo Anna 3 : Deutsch für Kinder : digitales Lehrbuch / Olga Sverlova.]

Przykład 218.
Wymagania systemowe: XBox 360/XBox LIVE; 7 MB to save game; 256 MB for system updates; HDTV 720p/1080i/1080p; in-game Dolby Digital.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Neverdead.]

Uwaga o wymaganiach systemowych może także zawierać dostępne informacje techniczne o dokumencie elektronicznym, takie jak:

  • obecność lub brak pewnego rodzaju kodów
  • gęstość zapisu
  • parytet (bit parzystości, nieparzystości, kontrola parzystości, nieparzystości)
  • dopuszczalna długość bloków
  • język programowania
  • częstotliwość modulacji
  • rozdzielczość,

 

a w przypadku zapisu dźwiękowego i rejestracji audiowizualnej:

  • nazwę handlową lub informację o systemie rejestracji (np. VHS)
  • częstotliwość modulacji
  • rozdzielczość.

8.7 Uwaga o trybie dostępu

W przypadku dokumentów elektronicznych o dostępie zdalnym w strefie uwag podaje się informacje o trybie dostępu do dokumentu. Określa się metodę dostępu i adres lokalizacji. Adres zapisuje się w formie występującej w źródle, z uwzględnieniem interpunkcji, pisowni wielkich i małych liter. Informacje dotyczące trybu dostępu poprzedza się wyrażeniem wprowadzającym „Tryb dostępu:”.

 

Uwagę dotyczącą trybu dostępu należy podawać jako drugą, w przypadku braku uwagi dotyczącej wymagań systemowych — jako pierwszą.

Przykład 219.
Tryb dostępu: online
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Sterylizacja : sterylizatory parowe : duże sterylizatory / Polski Komitet Normalizacyjny.]

Przykład 220.
Tryb dostępu: online
[Strefa uwag: Dokument online dostępny w Repozytorium Dokumentów Elektronicznych BN.]
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Upadek Arcymaga / Przemysław Kałaska.]

8.8 Uwaga o pracach współwydanych

W strefie uwag podaje się informacje o utworach (pracach) współwydanych bez wspólnego tytułu, gdy tytuły tych prac nie są wymienione w podstawowym źródle danych dla strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności (np. na ekranie tytułowym).

 

Uwagę rozpoczyna się od odpowiedniego wyrażenia wprowadzającego:

  • „Współwydane z:”
  • „Współwydane z wersją …”
  • „Na dysku z:”.

 

Obowiązkowo podaje się tytuł pracy współwydanej (tytuły prac współwydanych). Inne dane bibliograficzne, takie jak: dodatki do tytułu, oznaczenie odpowiedzialności, oznaczenie wydania, adres wydawniczy, określenie formy i liczby nośników fizycznych, podaje się, jeżeli są odmienne od danych bibliograficznych opisywanego dokumentu elektronicznego jako całości.

 

W opisie wieloczęściowych dokumentów elektronicznych dane mogą obejmować: oznaczenie części, jej tytuł i dodatki do tytułu oraz rok wydania.

 

Jeżeli uwaga o pracach współwydanych zawiera tytuł więcej niż jednej pracy, informacje dotyczące poszczególnych prac wymienia się w kolejności ich występowania w dokumencie elektronicznym. Tytuły prac tego samego autorstwa rozdziela się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ), natomiast prace różnego autorstwa rozdziela się kropką i odstępem po znaku (. ) — analogicznie jak w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności.

Przykład 221.
Współwydane z: Powstająca lwica / Lisa Bevere.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Nieustępliwi : siła, której potrzebujemy, aby nigdy się nie poddać / John Bevere.]

Przykład 222.
Współwydane z: Kanon krajoznawczy województwa łódzkiego / pod redakcją Jolanty Śledzińskiej, Andrzeja Wielochy i Bogdana Włodarczyka. ISBN 97-883-7005-526-4. Wybieram wędrowanie : poradnik młodego turysty / pod redakcją Jolanty Śledzińskiej i Andrzeja Wielochy. Wydanie 2. ISBN 978-83-7005-527-1. Rodzinne wędrowanie : poradnik jak wędrować z dziećmi, żeby nie zniechęcić ich do turystyki / pod redakcją Jolanty Śledzińskiej i Andrzeja Wielochy. ISBN 978-83-7005-524-0. Wybieram rower! Poradnik młodego turysty / pod redakcją Jolanty Śledzińskiej i Andrzeja Wielochy. ISBN 978-83-7005-536-3.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Rowerem przez Polskę.]

8.9 Sformalizowana uwaga o zawartości

W strefie uwag podaje się informacje o zawartości lub częściowej zawartości opracowywanego dokumentu elektronicznego. Uwaga zawiera tytuły poszczególnych prac lub ich części wydane pod wspólnym tytułem oraz może zawierać oznaczenie odpowiedzialności i inne informacje towarzyszące.

Przykład 223.
Zawiera: Kto zabił Robcia Kogucika? ; Drobna starsza pani ; Trzy małe świnki ; Trzy niedźwiedzie.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Moja pierwsza książeczka / rysunki Franciszki Themerson ; [przełożył Robert Stiller].]

Przykład 224.
Zawiera: Europejski kodeks walki z rakiem : [2011] / pod redakcją Witolda Zatońskiego. Europejski kodeks walki z rakiem / polskie wydanie pod redakcją Witolda Zatońskiego. Kodeks zdrowego życia / scenariusz i rysunki Szarlota Paweł. Kodeks zdrowego życia / Rafał Bąkowicz i Michał Lebioda.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Szkoła promująca zalecenia Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem : poradnik metodyczny dla nauczycieli / [Magdalena Ankiersztejn-Bartczak, Agnieszka Górecka ; konsultacja i nadzór merytoryczny Witold Zatoński, Marta Mańczuk, Magdalena Cedzyńska, Irena Przepiórka, Jakub Łobaszewski].]

8.10 Uwagi dotyczące tytułu

8.10.1 Uwaga o źródle tytułu właściwego


Obowiązkowo podaje się uwagę o źródle tytułu właściwego, niezależnie od tego, czy został on przejęty z katalogowanego dokumentu elektronicznego, czy spoza niego. Uwaga o źródle tytułu właściwego wskazuje, które ze źródeł danych zostało uznane za źródło podstawowe dla strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności. Uwagę podaje się w języku polskim, w sposób sformalizowany.

Przykład 225.
Tytuł z ekranu tytułowego.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Między nami literkami / [teksty wierszy Katarzyna Mróz ; redakcja i opracowanie materiałów edukacyjnych Renata Zając ; ilustracje i opracowanie multimedialne Dawid Polkowski].]

Przykład 226.
Tytuł z głównego menu.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Encyklopedia sportu. [Vol. 1-2] / [redakcja Tomasz Hankiewicz, Szymon Tątała].]

Przykład 227.
Tytuł z ekranu instalacyjnego.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Wielki multimedialny słownik angielsko-polski polsko-angielski PWN — Oxford = English-Polish and Polish-English dictionary / [redaktor naczelny Jadwiga Linde-Usiekniewicz ; koncepcja programu Maciej Krzywda-Pogorzelski].]

Przykład 228.
Tytuł z etykiety na dysku.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Wesoła szkoła sześciolatka / [scenariusz Danuta Kręcisz, Małgorzata Walczak].]

Przykład 229.
Tytuł z opakowania.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: www.weiter_deutsch -1- : [poradnik dla nauczyciela : kurs kontynuacyjny] / Danuta Kin, Adam Krasicki, Monika Ostrowska-Polak.]

 

8.10.2 Inne uwagi dotyczące tytułu


W strefie uwag podaje się następujące uwagi dotyczące tytułu:

  • informacje uzupełniające i wyjaśniające tytuł (gdy zachodzi taka potrzeba)
  • odmienne tytuły dokumentu elektronicznego występujące poza podstawowym źródłem danych
  • dodatki do tytułu spoza podstawowego źródła danych
  • tytuły równoległe spoza podstawowego źródła danych.

Przykład 230.
Tytuł z ekranu tytułowego. Tytuł na etykiecie dysku: Przewodnik po kalwariach metropolii wrocławskiej.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Obiekty kalwaryjskie metropolii wrocławskiej.]

Przykład 231.
Tytuł z ekranu tytułowego. Tytuł na opakowaniu: Tak mówi się i żyje w Ameryce.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: To speak & to live in America. Cz. 1 : [multimedialny kurs języka angielskiego] / redakcja merytoryczna i konsultacja Tomasz Paszyński ; tłumaczenie Janina Szymańska-Kumaniecka.]

Przykład 232.
Tytuł z ekranu tytułowego. Na opakowaniu podtytuł: Inteligentny tłumacz stron internetowych.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Internet translator 2 / [kierownik projektu Marek Łabuzek].]

Przykład 233.
Tytuł z ekranu tytułowego. Tytuł równoległy na etykiecie dysku: The Royal Castle in Warsaw.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Zamek Królewski / [wybór ilustracji, tekst i konsultacja Jerzy Gutkowski, Dorota Juszczak, Ziemowit Koźmiński, Hanna Małachowicz ; redaktor prowadzący Dariusz Szplit].]

8.11 Uwagi dotyczące oznaczeń odpowiedzialności

W strefie uwag podaje się następujące uwagi dotyczące oznaczenia odpowiedzialności:

  • sprostowanie błędnej formy nazwy osoby lub ciała zbiorowego podanych w dokumencie elektronicznym
  • sprostowania i komentarze dotyczące oznaczenia odpowiedzialności (np. błędnie przypisanego, fikcyjnego lub wątpliwego)
  • informacje o oznaczeniu odpowiedzialności nieprzejętym do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • oznaczenia odpowiedzialności spoza opisywanego dokumentu.

8.12 Uwagi dotyczące oznaczenia wydania

W strefie uwag podaje się następujące informacje dotyczące oznaczenia wydania:

  • informacje o zmianach zaistniałych w tytule lub w oznaczeniu odpowiedzialności względem poprzedniego wydania
  • informacje dotyczące historii powstania danego wydania i podstawy edycji
  • oznaczenie wydania, które nie odnosi się do opisywanego dokumentu elektronicznego, ale do wydania oryginalnego
  • prawidłowe oznaczenie wydania, jeżeli w strefie oznaczenia wydania podano błędne oznaczenie przejęte z opisywanego dokumentu elektronicznego
  • informacje o oznaczeniu wydania ustalonym na podstawie źródeł spoza dokumentu elektronicznego
  • oznaczenia wydania prac współwydanych bez wspólnego tytułu, gdy każda z nich ma własne oznaczenie wydania
  • inne informacje związane z danym wydaniem.

Przykład 234.
Od wyd. 7 (2007) opracowanie wersji elektronicznej Wydział Informatyki ZWS pod kierunkiem Andrzeja Paluchowskiego.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Rocznik Statystyczny Województw / [Główny Urząd Statystyczny] = Stalistical Yearbook of the Regions — Poland / [Central Statistical Office] ; opracowanie wersji elektronicznej Wydział Informatyki ZWS pod kierunkiem Haliny Kamińskiej.]
[Strefa adresu wydawniczego: Warszawa : Zakład Wydawnictw Statystycznych, 2001-.]

Przykład 235.
Wydanie 1. pt.: Asertywność w przykładach : jak się zachować w typowych sytuacjach.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Asertywność w praktyce / Dorota Gromnicka.]
[Strefa wydania: Wydanie 2.]

Przykład 236.
Oryginał opublikowany w Wielkiej Brytanii w 1992 roku przez Cassell & Co.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Falconry : art and practice / Emma Ford ; tłumaczenie Adam Mroczek.]
[Uwagę przejęto ze strony redakcyjnej.]

Przykład 237.
Oznaczenie edycji wydania z etykiety na dysku.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Encyklopedia multimedialna PWN / [koordynator projektu CD-ROM Danuta Borowska-Mustafa].]
[Strefa wydania: Wydanie 2, edycja 1998.]

Przykład 238.
Oznaczenie wydania po wybraniu „Pomoc” i „Pomoc do słownika”.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Słownik prawniczy i ekonomiczny angielsko-polski / Janina Jaślan, Henryk Jaślan.]
[Strefa wydania: Wydanie 2.]

 

8.12.1 Uwaga o źródle oznaczenia wydania


W strefie uwag podaje się uwagę o źródle oznaczenia wydania, jeśli jest ono inne niż źródło tytułu właściwego. Uwagę podaje się w języku polskim.

Przykład 239.
Tytuł z etykiety na dysku. — Oznaczenie wydania i stanu prawnego po wybraniu opcji pomoc — o programie Lex Polonica.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Lex Polonica : akty normatywne i orzecznictwo, bibliografia, wzory pism.]
[Strefa wydania: Wydanie 27.]

Przykład 240.
Tytuł z ekranu tytułowego. — Oznaczenie wydania z etykiety na dysku.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Miliard w rozumie : [multimedialna gra edukacyjna].]
[Strefa wydania: Edycja 1999.]

Przykład 241.
Tytuł z ekranu tytułowego. — Oznaczenie wydania z głównego menu.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Dyslektyk 2.]
[Strefa wydania: Wersja 2.000.]

 

8.12.2 Uwaga o dacie aktualizacji/nowelizacji


W strefie uwag podaje się informację o dacie aktualizacji/nowelizacji, jeżeli taka informacja jest dostępna. Uwagę podaje się w formie, w jakiej występuje w źródle danych.

Przykład 242.
Ostatnia aktualizacja 17 maja 2007.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Katalog : 17 maja 2007 / Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.]

 

8.12.3 Uwaga o częstotliwości aktualizacji dokumentów o dostępie zdalnym


W strefie uwag podaje się informację o częstotliwości aktualizacji zawartości dokumentów elektronicznych o dostępie zdalnym. Uwagę podaje się w formie, w jakiej występuje w źródle danych.

Przykład 243.
Aktualizacja w momencie pojawienia się istotnych zmian w prawie.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Zarządzanie wartością nieruchomości : formularze, arkusze kalkulacyjne, kalkulatory i schematy rozliczeń / redakcja merytoryczna Maciej Tertelis.]

8.13 Uwaga dotycząca rodzaju i wielkości pliku

W strefie uwag podaje się dodatkowe informacje dotyczące rodzaju i wielkości pliku, które nie zostały podane w strefie szczegółowego oznaczenia rodzaju i wielkości dokumentu elektronicznego.

Przykład 244.
Pliki rastrowe w formacie png.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Szczegółowa mapa geologiczna Polski / [główny koordynator A. Ber ; Państwowy Instytut Geologiczny].]
[Strefa szczegółowego oznaczenia rodzaju i wielkości dokumentu elektronicznego: Dane kartograficzne.]

Przykład 245.
Płyta zawiera pliki tekstowe oraz pliki instalacyjne programu Calibre.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: II Międzynarodowa Konferencja Techniczna Prohealth : teoria i praktyka koncepcji „Jedno Zdrowie” w zrównoważonej produkcji drobiarskiej / redakcja Piotr Szeleszczuk.]
[Strefa szczegółowego oznaczenia rodzaju i wielkości dokumentu elektronicznego: Dane i program.]

8.14 Uwagi dotyczące adresu wydawniczego

W strefie uwag podaje się informacje o wydawcach, dystrybutorach, datach copyright, pominiętych w strefie adresu wydawniczego; podaje się także informacje uzupełniające, wyjaśniające i prostujące dotyczące adresu wydawniczego.

Przykład 246.
Na etykiecie dysku data copyright 2004 r.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Wikingowie / [redaktor naczelny Andrzej Koziara ; koncepcja Paweł Słowiakowski].]
[Strefa adresu wydawniczego: Warszawa : Media Service Zawada, copyright 2003.]

Przykład 247.
Miejsce i rok wydania na podstawie strony www wydawcy.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Kodeks Dobrej Praktyki Rybackiej w Chowie i Hodowli Ryb.]
[Strefa adresu wydawniczego: [Toruń] : CD€Expert, [2015].]

8.15 Uwagi dotyczące opisu fizycznego

W strefie uwag podaje się dodatkowe informacje o cechach fizycznych dokumentu elektronicznego pominiętych w strefie opisu fizycznego. Podaje się również dodatkowe informacje dotyczące dźwięku i/lub koloru.

Przykład 248.
Zestaw zawiera: płytę DVD, instrukcję, mikrofon.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Dziecięce przeboje : karaoke / Techland.]
[Strefa opisu fizycznego: 1 dysk optyczny (DVD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm + Instrukcja.]

 

8.15.1 Uwaga o dodatku


W strefie uwag podaje się dodatkowe informacje dotyczące dodatku.

Przykład 249.
Dodatek: Kompass 4 : nagrania do testów / Irena Nowicka, Dorota Wieruszewska.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Kompass 4 : poradnik dla nauczyciela / Irena Nowicka, Dorota Wieruszewska.]
[Strefa opisu fizycznego: 1 dysk optyczny (CD-ROM) : kolor ; 12 cm + CD Audio.]

Przykład 250.
Dodatek: Historia polskiego mianownictwa anatomicznego / Jerzy Gielecki, Jarosław Wysocki. 15 stron ; 20 cm.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Nomina : multimedialny słownik anatomiczny = multimedia anatomical dictionary / [Jerzy Gielecki, Witold Gacek, Tomasz Wilczak].]
[Strefa opisu fizycznego: 1 dysk optyczny (CD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm + Broszura.]

 

8.15.2 Uwaga o dokumentacji


W strefie uwag podaje się informację o dokumentacji towarzyszącej dokumentowi elektronicznemu, opisującej wymagania, możliwości, ograniczenia, projekt, instalowanie, działanie oraz utrzymanie tego dokumentu.

 

Podaje się informacje o dokumentacji towarzyszącej dokumentowi elektronicznemu o dostępie zdalnym, w którego opisie nie ma strefy opisu fizycznego, a w strefie szczegółowego oznaczenia rodzaju i wielkości dokumentu elektronicznego nie podaje się informacji o dokumentacji.

 

W uwadze można także podać informacje o dodatku wymienionym w strefie opisu fizycznego dokumentu elektronicznego na nośniku fizycznym.

8.16 Uwagi dotyczące serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego

W strefie uwag podaje się informacje dotyczące serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego, m.in.:

  • nieprzejęte do strefy serii, występujące w różnych miejscach dokumentu, wyrażone w tym samym języku i/lub systemie pisma odmienne tytuły tej samej serii lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego (wraz z informacją o umiejscowieniu w dokumencie)
  • tytuł, ISSN i numerację serii głównej, jeżeli w strefie serii podano podserię o tytule wyróżniającym
  • ISSN i/lub numerację serii głównej, jeżeli w strefie serii podano podserię o tytule niewyróżniającym
  • oznaczenie serii spoza dokumentu elektronicznego
  • wyjaśnienie dotyczące serii oznaczonej wyłącznie znakiem graficznym
  • wyjaśnienia i sprostowania dotyczące tytułu i/lub błędnej numeracji serii i/lub wieloczęściowego dokumentu elektronicznego.

Przykład 251.
Numeracja serii głównej: t. 156.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Atropina / Adrian Sinkowski.]
[Strefa serii: Biblioteka „Toposu”. Biblioteka Poezji.]

Przykład 252.
Wersja drukowana stanowi 456 numer serii.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Dworskie intrygi / Blythe Gifford ; tłumaczenie Ewa Nilsen.]
[Strefa serii: Harlequin Romans Historyczny.]

Przykład 253.
Od 2007 tytuł równoległy serii: Statistical Information and Elaborations / Central Statistical Office.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym w ... R. / Główny Urząd Statystyczny.]
[Strefa serii: Informacje i Opracowania Statystyczne / Główny Urząd Statystyczny.]

Przykład 254.
Na etykiecie dysku: Symulator z serii Premium.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Symulator pociągu 2012.]
[Strefa serii: Niesamowite Maszyny.]

Przykład 255.
Tytuł na grzbiecie pojemnika: Książka elektroniczna z serii Editio Princeps.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Matematyka, fizyka, chemia : zbiór zadań egzaminacyjnych na wyższe uczelnie : [repetytorium kandydata na studia] / [zbiory zadań opracowali i zredagowali Andrzej Dąbrowski, Krystyna Gawęcka, Władysław Woźniak, Piotr Kurzynowski].]
[Strefa serii: Seria Wydawnicza Editio Princeps.]

 

8.16.1 Seria wyrażona wyłącznie znakiem graficznym


Jeżeli w dokumencie elektronicznym znajduje się tylko znak graficzny serii, nie podaje się jej nazwy w strefie serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego. W strefie uwag podaje się nazwę serii nadaną przez katalogującego lub znaną powszechnie.

 

8.16.2 Tzw. cykle bez tytułu


W przypadku dokumentów elektronicznych (szczególnie zaliczających się do literatury pięknej), które nie są wydawane pod wspólnym tytułem, jako części wieloczęściowego dokumentu elektronicznego lub w ramach serii, ale które według informacji od autora i/lub wydawcy mają zgodnie z jego/ich zamierzeniem stanowić cykl, podaje się odpowiednie uwagi wyjaśniające.

 

Przykład 256.
Cykl horrorów opartych na Mitologii Cthulhu według Howarda Phillipsa Lovecrafta.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Zielony Las Nadziei / Marek Pietrachowicz.]

Przykład 257.
Cykl o major Nasti Kamieńskiej.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Cudza maska / Aleksandra Marinina ; przełożyła Aleksandra Stronka.]
[Strefa serii: Mroczna Seria.]

 

8.16.3 ISSN, dodatki i numery specjalne czasopism


W dokumentach elektronicznych stanowiących dodatek do czasopisma lub jego wydanie specjalne podaje się wyłącznie ogólną uwagę zawierającą tytuł czasopisma. Jeżeli w dokumencie elektronicznym występuje także ISSN danego czasopisma, podaje się go w tej samej uwadze.

 

Jeżeli w dokumencie elektronicznym występuje ISSN, ale brak jakiegokolwiek tytułu serii oraz dokument nie stanowi dodatku do czasopisma ani jego wydania specjalnego, podaje się uwagę wyjaśniającą. Uwagę tę stosuje się bez względu na to, czy dany ISSN znajduje się w bazie ISSN, czy też nie.

 

Jeżeli w dokumencie elektronicznym występuje tytuł serii oraz ISSN innej serii lub czasopisma, podaje się uwagę wyjaśniającą.

Przykład 258.
Dodatek do czasopisma „W siodle” nr 1/2012.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Stajnia marzeń : zimowy rajd / [projekt gry Tom Olsson, Nils Gulliksson, Johan Sjöberg].]

Przykład 259.
Na etykiecie dysku ISSN 2083-9383.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: International Centre for Dense Magnetised Plasmas (ICDMP) : presentations of the Ninth Workshop and Expert Meeting : Warsaw Poland October 15-16, 2012 / [meeting organized by International Centre for Dense Magnetised Plasmas (ICDMP), hosted by Institute of Plasma Physics and Laser Microfusion].]

Przykład 260.
Na dokumencie ISSN serii w wersji elektronicznej i papierowej.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: The genus Asteromella (Fungi: Ascomycota) in Poland / Małgorzata Ruszkiewicz-Michalska.]

8.17 Inne uwagi

W strefie uwag podaje się informacje przejęte z opisywanego dokumentu elektronicznego lub spoza niego, które nie przynależą do żadnej strefy opisu bibliograficznego ani też nie wynikają np. z tytułu lub dodatku do tytułu, np.:

  • uwagi dotyczące wystawy w przypadku katalogów wystaw i innych publikacji im towarzyszących (miejsca, daty, nazwy wystawy)
  • uwagi dotyczące konferencji, seminarium lub innej imprezy powiązanej z opracowywanym dokumentem elektronicznym (miejsca, daty, nazwy imprezy)
  • uwagi dotyczące ksiąg pamiątkowych
  • uwagi mające na celu lepszą identyfikację dokumentu elektronicznego
  • uwagi związane z pracami dyplomowymi i dysertacjami
  • uwagi dotyczące zawartości aneksów
  • daty związane z zawartością, użyciem lub ze stanem dokumentu elektronicznego
  • uwagi o związku dokumentu elektronicznego z innymi dokumentami elektronicznymi, z innymi wydaniami, w tym z powtórnymi wydaniami.

Przykład 261.
Płyta zawiera reportaż filmowy oraz materiały z IV Międzynarodowej Konferencji „Śladami wspólnej historii w drodze do europejskiego partnerstwa narodów”, 15 listopada 2013 r., Muzeum Dialogu Kultur w Kielcach (Oddział Muzeum Narodowego)

Przykład 262.
Wystawa: Galeria Dobrej Sztuki Muzeum Częstochowskiego, Częstochowa, 2016

Przykład 263.
Księga pamiątkowa dedykowana Marii Przybysz-Piwko

Przykład 264.
Informacja z planu wydawniczego 2009 r.: wydanie co 5 lat

Przykład 265.
Do publikacji Aneks na płycie CD-ROM „Rynek pracy w Województwie Małopolskim w latach 2004-2008”

Przykład 266.
Oryginalnie wydany przez Planet Moon Studios

Przykład 267.
Tytuł oryginału: The associate. Poprzednie wydanie pt. Prawnik

Przykład 268.
Aktualizacja on-line bieżącego wydania programu dostępna po zarejestrowaniu

8.18 Uwagi dotyczące identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu elektronicznego

W strefie uwag podaje się informacje dotyczące ISBN/ISSN ustalonego na podstawie źródeł spoza dokumentu elektronicznego:

  • odpowiedniej zagranicznej bibliografii narodowej lub katalogu biblioteki centralnej
  • serwisu e-ISBN
  • bazy ISSN.

Przykład 269.
ISSN na podstawie bazy ISSN

Przykład 270.
ISBN na podstawie serwisu e-ISBN

8.19 Uwaga o pracy dyplomowej i dysertacji

Uwaga o pracy dyplomowej i dysertacji obejmuje informacje o:

  • rodzaju pracy lub dysertacji
  • instytucji, w której praca została złożona (z pominięciem instytucji podrzędnych — wydziałów, instytutów, zakładów itp.)
  • roku obrony dyplomu lub uzyskania stopnia naukowego.

 

Uwagę o pracy dyplomowej i dysertacji podaje się w strefie uwag, jeżeli opisywany dokument elektroniczny zawiera tekst całej pracy lub dysertacji.

 

Do określenia rodzaju pracy dyplomowej lub dysertacji stosuje się poniższe terminy:

  • Praca licencjacka
  • Praca inżynierska
  • Praca magisterska
  • Rozprawa doktorska
  • Rozprawa habilitacyjna

 

Jeżeli żaden z powyższych terminów nie jest adekwatny, przejmuje się określenie dotyczące rodzaju pracy dyplomowej z opisywanego dokumentu elektronicznego.

Przykład 271.
Rozprawa doktorska, Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu, 2013

8.20 Uwaga o bibliografii i indeksie

W strefie uwag podaje się informacje o bibliografii załącznikowej lub bibliografii osobowej oraz o indeksach zawartych w opisywanym dokumencie elektronicznym lub dodatku.

 

Podaje się określenia w języku polskim: bibliografia, netografia, filmografia, dyskografia, wykaz aktów prawnych, orzecznictwo wraz ze wskazaniem lokalizacji spisów w tekście (np. numery stron, przy rozdziałach itp.). Jeśli to możliwe, podaje się numery stron, na których znajduje się bibliografia.

 

Jeżeli w dokumencie elektronicznym występuje jednocześnie bibliografia, filmografia lub dyskografia, numery stron wymienia się łącznie, nawet jeśli kolejne spisy zaczynają się na następnej stronie. Numery stron poszczególnych spisów podaje się osobno, jeśli znajdują się na stronach, które z sobą nie sąsiadują.

 

Kolejność podawania uwag:

  • bibliografia osobowa
  • bibliografia, dyskografia, filmografia — w pierwszej kolejności wymienia się bibliografię, następnie kolejne spisy
  • wykaz aktów prawnych, orzecznictwo, glosy
  • indeks(y).

Przykład 272.
Bibliografia przy referatach

Przykład 273.
Bibliografia przy rozdziałach

Przykład 274.
Bibliografia, netografia przy pracach

Przykład 275.
Wykaz aktów prawnych na stronach 149-152. Indeks

Nie wymienia się numerów stron zajmowanych przez indeks(y) ani nie rozróżnia się ich typów. Uwagi o bibliografii i indeksie oddziela się kropką i odstępem.

Przykład 276.
Indeksy

8.21 Uwaga o ograniczeniu w rozpowszechnianiu

W strefie uwag podaje się informacje o ograniczeniu w rozpowszechnianiu dokumentu elektronicznego. Informację o rodzaju ograniczeń przejmuje się z całej publikacji.

Przykład 277.
Do użytku służbowego

Przykład 278.
Do użytku wewnętrznego

Przykład 279.
Materiał nieprzeznaczony do publikowania

Przykład 280.
Poufne

Przykład 281.
Limitowany pakiet demonstracyjny

8.22 Uwaga o grupie odbiorców

W strefie uwag podaje się informacje o grupie odbiorców. Z opisywanego dokumentu elektronicznego przejmuje się tylko te informacje, które uznaje się za ważne dla określenia grupy odbiorców. Nie przejmuje się uwag równoznacznych z informacjami występującymi w innych strefach opisu zawierającymi dane przejęte z opisywanego dokumentu elektronicznego (np. z tytułu, dodatku do tytułu itd.). Nie przejmuje się także określeń marketingowych np.: „powieść dla każdego”, „powieść dla fanów epoki wiktoriańskiej, tajemnicy i zbrodni”, „książka dla fanów kaszy” itp.

 

Uwagę podaje się w formie występującej w dokumencie elektronicznym, w razie potrzeby skracając tekst uwagi z zachowaniem sensu i poprawności gramatycznej.

Przykład 282.
Tylko dla osób dorosłych.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Nowy Wamp CD : pierwszy interaktywny magazyn erotyczny.]

Przykład 283.
Dla dzieci w wieku 6-9 lat.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Klik : wyspa tajemnic / [scenariusz i dialogi Krzysztof Hrynkiewicz ; grafika Bartek Brosz ; główny programista Przemek Jaskot ; koordynator projektu Paweł Kalinowski].]

Przykład 284.
Program przeznaczony jest dla osób fizycznych i firm prowadzących Podatkową Księgę Przychodów i Rozchodów lub Księgę Przychodów (dla podatników objętych Ryczałtem Ewidencjonowanym).
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Mała księgowość „Rzeczpospolitej” : [program do prowadzenia księgowości małej i średniej firmy] / [opracował zespół w składzie Sławomir Ciupiński, Jarosław Ciupiński].]

8.23 Uwaga o wersji oryginalnej

Uwagę o wersji oryginalnej podaje się w przypadku, gdy podstawę opisu stanowi reprodukcja.

 

Uwagę podaje się w sformalizowanej wersji z podziałem na strefy opisu bibliograficznego. Kolejne elementy opisu bibliograficznego oryginału, zapisywane w strefie uwag, oddziela się znakami właściwymi dla poszczególnych stref opisu. Do uwagi przejmuje się wyłącznie te elementy opisu oryginału, które są odmienne od elementów zawartych w opisie reprodukcji (najczęściej adres wydawniczy lub tytuł).

 

Opis oryginału poprzedza się wyrażeniem wprowadzającym w języku polskim. Można przejąć określenie podane przez wydawcę (np. reprint, faksymile) lub, w przypadku braku takiej informacji, użyć ogólnego określenia „reprodukcja”. Wyrażenie wprowadzające powinno być wyrażeniem przyimkowym zawierającym przyimek „z”: „Reprodukcja z:”, „Reprint z:”, „Facsimile z:” itp.

Przykład 285.
Reprodukcja z: Poznań : Drukarnia Kuryera Poznańskiego, 1888-1892.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Arcybiskupi gnieźnieńscy, prymasowie i metropolici polscy od roku 1000 aż do roku 1821 czyli do połączenia arcybiskupstwa gnieźnieńskiego z biskupstwem poznańskim według źródeł archiwalnych. T. 1-5 / Jan Korytkowski ; Pracownia Reprograficzna BUW.]

Przykład 286.
Reprodukcja z: Danzig : Theodor Bertling, 1881.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Pommerellisches Urkundenbuch.
Abt. 1 / bearbeitet von M. Perlbach ; herausgegeben vom Westpreussischen Geschichtsverein.]

Przykład 287.
Reprodukcja z: Warszawa : Akademia Teologii Katolickiej, 1983. (Textus et Studia. Historiam Theologiae in Polonia Excultae Spectantia ; t. 14)
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Liturgia pogrzebu w Polsce : do wydania Rytuału piotrkowskiego (1631) : studium historyczno-liturgiczne / Alfons Labudda.]

8.24 Uwaga o innej postaci fizycznej

W strefie uwag podaje się przejętą z opisywanego dokumentu elektronicznego informację o istnieniu innej, powszechnie dostępnej postaci fizycznej opracowywanego dokumentu, której ISBN nie został wydrukowany na opracowywanym dokumencie.

Przykład 288.
Publikacja dostępna także w wersji drukowanej

Przykład 289.
Dostępne w ASCII oraz PostScript

Przykład 290.
Dostępne w wersji PDF i HTML

Ponadto podaje się informacje:

  • o odmianach nośników fizycznych
  • o dostępności danego dokumentu elektronicznego na dodatkowym nośniku
  • o dostępności danego dokumentu elektronicznego w różnych wersjach systemowych lub maszynowych.

Przykład 291.
Do 1999 roku wydawane na dyskietkach

Przykład 292.
Od zeszytu 4 z grudnia 1999 roku tylko na nośniku optycznym

Przykład 293.
Dokument dostępny także w wersji płytowej (CD-ROM) dostarczonej przez autora

Przykład 294.
Dostępny także online na stronie www Senatu: http://www.senat.gov.pl/aktualnosci/art,8218,wreczenie-nagrod-w-konkursie-gmina-ekoinnowacji.html

8.25 Uwaga o źródle finansowania

W strefie uwag podaje się informacje o źródle finansowania dokumentu elektronicznego. Nazwy instytucji podaje się zgodnie z zasadami tworzenia deskryptorów korporatywnych, a nazwy osób podaje się w mianowniku. Jeżeli dokument był współfinansowany przez wiele osób lub ciał zbiorowych, dopuszcza się podanie ogólnej informacji charakteryzującej źródła finansowania. Nie pomija się informacji o finansowaniu ze środków publicznych.

 

Nazwę ciała zbiorowego lub osoby finansującej poprzedza się wyrażeniem wprowadzającym: „Finansowanie:” lub „Współfinansowanie:”. W przypadku finansowania samego tłumaczenia (zwłaszcza w przypadku przekładów literatury pięknej) nazwę ciała zbiorowego lub osoby poprzedza się wyrażeniem: „Finansowanie tłumaczenia:” lub „Współfinansowanie tłumaczenia:”.

Przykład 295.
Finansowanie: Ministerstwo Edukacji Narodowej

Przykład 296.
Współfinansowanie: Ministerstwo Spraw Zagranicznych
[W dokumencie elektronicznym: Projekt współfinansowany przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych w ramach konkursu „Wsparcie wymiaru samorządowego i obywatelskiej polskiej polityki zagranicznej 2015”.]

Pomija się:

  • nazwy programów, funduszy, numery grantów itp.
  • informacje, które nie identyfikują konkretnych osób lub ciał zbiorowych (np. „Publikacja dotowana ze źródeł prywatnych”, „Druk poradnika sfinansowano z 1% podatku”)
  • informacje dotyczące sfinansowania publikacji przez samego autora, jeżeli jest on także wydawcą.

 

Wszystkie fundusze i programy europejskie zastępuje się nazwą: Unia Europejska.

 

W przypadku finansowania przez organy administracji państwowej lub samorządowej podaje się nazwę organu terytorialnego np. Urząd Marszałkowski (Województwo Mazowieckie), Samorząd (Województwo Podlaskie), Powiat Płocki, Miasto Gdynia.

 

Zachowuje się nazwy funkcji osób publicznych (np. dziekan, burmistrz, prezydent miasta), ale pomija ich imiona i nazwiska.

 

Dwa różne źródła (współ)finansowania rozdziela się przecinkiem i odstępem (, ).

Przykład 297.
Współfinansowanie: Unia Europejska
[W dokumencie elektronicznym: Publikacja została dofinansowana przez Unię Europejską w ramach projektu Erasmus+ Jean Monnet Module „Asia as a Challenge for the European Union”.]

Przykład 298.
Współfinansowanie: Miasto Białystok
[W dokumencie elektronicznym: Publikacja dofinansowana z budżetu Miasta Białystok.]

Przykład 299.
Współfinansowanie: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Uniwersytet Ekonomiczny (Kraków)
[W dokumencie elektronicznym: Publikacja została dofinansowana ze środków MNiSW przyznanych Wydziałowi Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie na badania dla młodych naukowców oraz uczestników studiów doktoranckich. Wydanie publikacji dofinansowane przez Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie.]

Przykład 300.
Współfinansowanie: Piotr i Daniel Olszewscy.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Tajemnica cierpiącego sługi : Izajasz 53 / Mitch Glaser ; [tłumaczenie Sławomir Ryżyk].]

8.26 Uwaga o języku

W strefie uwag podaje się informacje o języku, jeżeli inne strefy opisu nie dostarczają pełnych danych o języku, a opisywany dokument elektroniczny spełnia przynajmniej jeden z następujących warunków:

  • zawiera tekst w więcej niż jednym języku (nie dotyczy podręczników do nauki języka obcego i słowników językowych)
  • jest przekładem lub zawiera przekład
  • zawiera streszczenie w innym języku niż tekst główny lub streszczana część tekstu (np. rozdział, artykuł, referat)
  • język przedmowy, posłowia i/lub spisu treści jest inny niż język tekstu głównego
  • język tekstu jest inny niż język tytułu właściwego i nie znajduje to odzwierciedlenia w innych strefach opisu.

 

W uwagach nie uwzględnia się obcojęzycznych cytatów, przykładów itp. (np. w pracach językoznawczych albo dotyczących teorii przekładu), które służą jedynie zilustrowaniu opisywanych problemów.

 

Języki tekstu, streszczeń itd. wymienia się w kolejności alfabetycznej. W przypadku tekstów równoległych, jeżeli jeden z języków stanowił podstawę przekładu dla pozostałych wersji językowych, podaje się go jako pierwszy, a pozostałe w kolejności alfabetycznej.

 

Uwagi podaje się z zachowaniem poniższej kolejności:

1. uwagi dotyczące języka tekstu głównego i/lub języka oryginału
2. uwagi dotyczące języka wstępu, przedmowy, posłowia
3. uwagi dotyczące języka streszczenia
4. uwagi dotyczące języka spisu treści.

 

Kolejne uwagi, dotyczące jednej z czterech wyżej wymienionych części tekstu, oddziela się kropką. Uwagi można łączyć w jedną frazę, jeżeli dotyczą tego samego języka/języków.

Przykład 301.
Wstęp w języku angielskim, niemieckim, francuskim.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Kraków na starej fotografii 1846-1918 : (ze zbiorów własnych) / [redaktor prowadzący Jacek Salwiński, scenariusz Ewa Gaczoł ; Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, Towarzystwo Pro Museo].]

Przykład 302.
Część tekstu w języku słowackim, polskim. Streszczenie w języku angielskim przy referatach. Wstęp w języku polskim.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Współczesność i perspektywy rozwoju badań nad bezpieczeństwem : monografia naukowa / redakcja naukowa Ladislav Hofreiter.]

 

8.26.1 Język tekstu


Przykład 303.
Gra w języku angielskim, instrukcja w języku polskim.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Supreme Ruler 2020 / [lead designer David Thompson ; lead programmer George Geczy ; game design Daxon Flynn, Christian Latour].]
[Strefa adresu wydawniczego: Dąbrowa Górnicza : Nicolas Games, copyright 2008]
[Język tekstu nie wynika z innych stref opisu.]

Przykład 304.
Możliwość wyboru języka niemieckiego lub polskiego.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Gmina Świebodzin : historia, kultura, turystyka, gospodarka / scenariusz i realizacja Waldemar Płochocki, Tadeusz Politarczyk, Dariusz Dominiak.]
[Strefa adresu wydawniczego: [Świebodzin] : Test Q, copyright 1997.]
[Tekst główny w więcej niż jednym języku: polskim i czeskim.]

Przykład 305.
Do wyboru język instalacji: angielski, niemiecki, hiszpański, francuski, włoski.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Gear Grinder / [produkcja Targem Games].]
[Strefa adresu wydawniczego: Ostrów Wielkopolski : Techland, copyright 2010.]

Przykład 306.
Gry zawierają lektora języka migowego dla dzieci niesłyszących.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Staś i Zosia w szkole : gry edukacyjne : klasa 3.]

Przykład 307.
Możliwość wyboru języka angielskiego brytyjskiego lub języka angielskiego amerykańskiego.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Angielski. CD 1-2 : [ucz się i baw się].]

 

8.26.2 Język tekstu równoległego


Za tekst równoległy uznaje się taki sposób prezentacji tekstu oryginalnego i jego przekładu (przekładów), który umożliwia jednoczesne śledzenie wersji tekstu w różnych językach

Przykład 308.
Tekst równolegle w języku polskim, angielskim.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Rocznik Statystyczny Województwa Małopolskiego / Urząd Statystyczny w Krakowie = Małopolskie Voivodship Statistical Yearbook / Statistical Office in Kraków.]

 

8.26.3 Język oryginału


Uwagę o języku oryginału i/lub języku, z którego wykonano przekład pośredni, podaje się, gdy spełnione są jednocześnie oba poniższe warunki:

  • w opisie brak tytułu oryginału, ponieważ jest on niemożliwy do ustalenia
  • język oryginału nie wynika z danych zawartych w oznaczeniu odpowiedzialności.

Przykład 309.
Norma została opracowana przez KT nr 98 ds. Mebli i jest tłumaczeniem (bez jakichkolwiek zmian) angielskiej wersji Normy Międzynarodowej EN 716-2:2008.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Meble : łóżka dziecięce i łóżka dziecięce składane mieszkaniowe. Cz. 2, Metody badań / Polski Komitet Normalizacyjny.]

Przykład 310.
Język oryginału angielski, napisy polskie.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Ancient quest of Saqqarah / [City Interactive].]

 

8.26.4 Język streszczenia


Uwagę o języku streszczenia podaje się wyłącznie, gdy streszczenie jest w innym języku niż tekst główny dokumentu elektronicznego i/lub streszczana część tekstu (np. praca, artykuł, rozdział, część). W przypadku streszczeń dotyczących jedynie części tekstu, podaje się informację, jakiej części tekstu dotyczą. Jeżeli nie wszystkie części tekstu są opatrzone streszczeniem obcojęzycznym, podaje się ogólną informację o ich liczbie stosując określenia „niektóre” (przynajmniej jedno streszczenie) lub „większość”. Nie podaje się uwagi o streszczeniu obcojęzycznym, jeśli wystąpiło ono jedynie przy jednej pracy.

Przykład 311.
Streszczenie w języku angielskim.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Rocznik Muzeum Częstochowskiego / [Redakcja naukowa Elżbieta Miszczyńska].]

 

8.26.5 Język wstępu / posłowia / spisu treści


Przykład 312.
Streszczenie w języku angielskim przy referatach. Spis treści także w języku angielskim.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Dostrzec więcej : wybrane zagadnienia wizualizacji danych w badaniach nad dziedzictwem kulturowym / pod redakcją Justyny Kolendy, Agnieszki Seidel-Grzesińskiej i Kseni Stanickiej-Brzezickiej.]

 

8.26.6 Wiele języków


Przykład 313.
Możliwość wyboru języka angielskiego, francuskiego, hiszpańskiego, niemieckiego, polskiego.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Lingua land / [ilustracje Marek Frankowski].]

Przykład 314.
Teksty formularzy i wniosków w różnych językach.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Obrót prawny z zagranicą w sprawach cywilnych i karnych / Jan Ciszewski.]

Przykład 315.
Tekst częściowo polski, rosyjski. Streszczenia referatów w różnych językach.
[Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności: Transport Problems 2015 : proceedings VII International Scientific Conference, IV International Symposium of Young Researchers / editor-in-chief A. Sładkowski ; Silesian University of Technology. Faculty of Transport.]

 

8.26.7 Uwaga o systemie pisma


W strefie uwag podaje się uwagę o systemie pisma, jeżeli:

  • do zapisu języka wykorzystuje się obecnie więcej niż jeden system pisma (np. w języku serbskim, azerbejdżańskim, tatarskim, kurdyjskim, mongolskim)
  • do zapisu języka wykorzystano w dokumencie elektronicznym inny system pisma niż powszechnie obecnie stosowany dla danego języka (np. język białoruski zapisany alfabetem łacińskim)
  • w dokumencie elektronicznym występuje zapis alfabetem Braille’a lub w innym systemie pisma przeznaczonym dla osób niewidomych
  • dla zaznaczenia innego kroju pisma niż antykwa, przede wszystkim pisma gotyckiego
  • istnieje potrzeba wyrażania innego specjalnego sposobu zapisu, np. alfabetu fonetycznego.

 

Z reguły podaje się wyłącznie nazwę odpowiedniego systemu pisma. Jeżeli uwaga o systemie pisma jest nieczytelna, należy podać informację, którego z języków tekstu uwaga dotyczy.

Przykład 316.
W aneksie teksty źródłowe w języku cerkiewnosłowiańskim (redakcji średniobułgarskiej), tłumaczone z języka starogreckiego. Streszczenie w języku angielskim

Przykład 317.
Zawiera teksty źródłowe w języku starogreckim

Przykład 318.
Tekst równoległy w języku serbskim, angielskim. Tekst serbski częściowo w alfabecie cyrylickim, częściowo w łacińskim

8.27 Uwaga o nagrodzie

W strefie uwag podaje się informację o nagrodzie przyznanej opisywanej publikacji, o ile informacja ta jest w niej zawarta.

Przykład 319.
Międzynarodowa Nagroda Literacka im. Zbigniewa Herberta, 2017

Przykład 320.
Nagroda za debiut Światowy Dzień Poezji UNESCO 2006

Przykład 321.
Nagroda Główna w Konkursie Literackim „Poznań — miasto to powieść”

Przykład 322.
Nagroda Macavity for Best Mystery 2015, Barry Award, Anthony Award

Przykład 323.
Literacka Nagroda Nobla 2008

9. Strefa identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu elektronicznego

Strefa identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu elektronicznego zawiera następujące elementy:

  • identyfikator (np. ISBN, ISSN, DOI)
  • informacje uzupełniające
  • sposób uzyskania dokumentu elektronicznego.

9.1 Znaki umowne

W strefie identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu elektronicznego stosuje się następujące znaki umowne:

 

( () ) odstęp, nawias zwykły, odstęp — odstęp przed pierwszym i po drugim elemencie znaku

  • łącznie obejmuje informacje uzupełniające dla ISBN i ISSN
  • łącznie obejmuje informacje uzupełniające dla warunków dostępności (ceny)

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza każdą dodatkową informację uzupełniającą

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza warunki dostępności, o ile nie stanowią pierwszego elementu strefy

( = ) odstęp, znak równości, odstęp

  • poprzedza tytuł kluczowy (oddziela ISSN od tytułu kluczowego).

9.2 Kolejność elementów

Elementy strefy identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu elektronicznego podaje się w następującej kolejności:


a) dla ISBN:

  • poprawne i prawidłowo przypisane identyfikatory
  • informacja uzupełniająca/informacje uzupełniające
  • warunki dostępności
  • niewłaściwy identyfikator


b) dla ISSN:

  • ISSN
  • tytuł kluczowy
  • warunki uzyskania czasopisma.

 

W przypadku braku możliwości ustalenia prawidłowego ISBN i/lub ISSN, na pierwszym miejscu podaje się niewłaściwy ISBN i/lub ISSN, a następnie informacje uzupełniające.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

ISBN

 

Warunki dostępności

 

ISBN : warunki dostępności

 

ISBN (informacja uzupełniająca)

 

ISBN (informacja uzupełniająca) : warunki dostępności

 

ISBN : warunki dostępności (informacja uzupełniająca)

 

ISBN (informacja uzupełniająca) : warunki dostępności (informacja uzupełniająca)

 

ISBN (informacja uzupełniająca ; informacja uzupełniająca)

 

Poprawny ISBN (informacja uzupełniająca ; informacja uzupełniająca) : warunki dostępności
Niewłaściwy ISBN (informacja uzupełniająca)

 

Niewłaściwy ISBN (informacja uzupełniająca ; informacja uzupełniająca)

 

Poprawny ISBN (informacja uzupełniająca) Niewłaściwy ISBN (informacja uzupełniająca)

 

ISSN

 

ISSN : warunki dostępności

 

ISSN = Tytuł kluczowy

 

ISSN = Tytuł kluczowy : warunki dostępności

 

ISSN = Tytuł kluczowy : warunki dostępności (informacja uzupełniająca)

 

ISSN (informacja uzupełniająca)

 

DOI

9.3 Źródła danych

Podstawowym źródłem danych dla strefy identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu elektronicznego jest cała publikacja.

 

Jeżeli w publikacji występuje wyłącznie niewłaściwy ISBN i/lub ISSN, stosuje się poniższe rozwiązania:


a) dla ISBN:

  • w przypadku dokumentów elektronicznych wydanych na terenie Polski właściwy ISBN ustala się na podstawie serwisu e-ISBN https://e-isbn.pl/IsbnWeb/
  • w przypadku dokumentów elektronicznych zagranicznych właściwy ISBN można przejąć z odpowiedniej bibliografii narodowej, katalogu biblioteki centralnej lub bazy danych międzynarodowej agencji ISBN https://grp.isbn-international.org


b) dla ISSN:

  • w przypadku czasopism polskich wydanych na terenie Polski właściwy ISSN ustala się na podstawie bazy ISSN
  • w przypadku czasopism zagranicznych właściwy ISSN można przejąć z odpowiedniej bibliografii narodowej, katalogu biblioteki centralnej lub międzynarodowej bazy danych ISSN.

 

Cenę oraz inne warunki dostępności przejmuje się wyłącznie z opisywanej publikacji.

9.4 Język i system pisma

Elementy strefy identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu elektronicznego podaje się w języku polskim z wyjątkiem informacji uzupełniających przejętych z dokumentu elektronicznego, które nie są podawane w ujednoliconej formie, np. nazw wydawców lub oznaczeń części.

9.5 ISBN

ISBN (International Standard Book Number) międzynarodowy znormalizowany numer książki to niepowtarzalne oznaczenie cyfrowe identyfikujące jedno wydanie książki lub jego wariant różniący się formatem, rodzajem papieru, oprawą lub nośnikiem. W 1974 roku w Polsce został wprowadzony 10-cyfrowy ISBN, od 2007 roku stosuje się ISBN 13-cyfrowy.


ISBN 13-cyfrowy składa się z pięciu grup (cyfr):

  • prefiksu 978 lub 979
  • kodu kraju lub strefy językowej wydania
  • kodu wydawcy
  • kodu publikacji
  • cyfry kontrolnej.

 

Cyfrę kontrolną sprawdza się wyliczając algorytm na poprzednich cyfrach. ISBN 10- i 13-cyfrowe są wyliczane na podstawie odmiennych algorytmów.
Liczba cyfr w każdym elemencie numeru ISBN dla grupy rejestracyjnej, wydawcy i publikacji różni się długością.

Przykład 324.
ISBN 83-60147-03-5
[ISBN dla dokumentu elektronicznego Wydawnictwa Naukowego PWN wydanego w 2005.]

Przykład 325.
ISBN 978-83-60147-59-7
[ISBN dla dokumentu elektronicznego Wydawnictwa Naukowego PWN wydanego w 2007.]

 

9.5.1 Więcej niż jeden ISBN


Jeżeli w dokumencie elektronicznym występuje kilka poprawnych i prawidłowo przypisanych ISBN, podaje się je w następującej kolejności:

  • ISBN przypisany opisywanemu wariantowi wydania
  • ISBN całości zestawu, jeżeli każda część zestawu posiada własny ISBN, a opis dotyczy całości
  • ISBN 13-cyfrowy, jeżeli w dokumencie elektronicznym występuje także jego wariant 10-cyfrowy.

 

Każdy ISBN podaje się w osobnej strefie pisanej od nowego wiersza z wcięciem.

Przykład 326.
ISBN 978-83-60199-25-1 (całość)
ISBN 978-83-60199-11-4 (książka)
ISBN 83-60199-25-6 (całość)
ISBN 83-60199-11-6 (książka)
[Kurs do nauki języka niemieckiego na płycie CD oraz podręcznik w wersji papierowej.]

Jeżeli w dokumencie elektronicznym występują również ISBN publikacji, dla których powinny być utworzone osobne opisy bibliograficzne (np. e-booka), w ostatniej kolejności podaje się poniższe określenia:

  • EPUB
  • MOBI
  • PDF
  • wersja papierowa.

Przykład 327.
ISBN 978-83-60097-42-7 (e-book)
ISBN 978-83-60097-40-3 (oprawa miękka)
ISBN 978-83-60097-41-0 (oprawa twarda)
[Opis dotyczy e-booka w formacie PDF. Na publikacji występuje także ISBN wydania papierowego w oprawie miękkiej i w oprawie twardej, które zostały osobno opisane.]

Przykład 328.
ISBN 978-83-942319-6-5 (zbiorczy)
ISBN 978-83-942319-8-9 (EPUB)
ISBN 978-83-942319-9-6 (MOBI)
ISBN 978-83-942319-7-2 (PDF)
[Opis dotyczy dokumentu elektronicznego w formacie ePUB. Na publikacji występują także ISBN różnych formatów e-booków, które zostały osobno opisane.]

9.6 Informacje uzupełniające

Informacje uzupełniające dotyczą:

  • nazwy wydawcy
  • całości i części wieloczęściowego dokumentu elektronicznego lub zestawu
  • innej formy publikacji (np. inny format pliku, wersji papierowej)
  • błędnego lub ponownie nadanego ISBN.

 

Informacje uzupełniające podaje się w formie ujednoliconej. Informacje uzupełniające, które dotyczą jednego ISBN, ujmuje się łącznie w nawias zwykły ( () ). Dodatkowe informacje uzupełniające (informacje innego rodzaju) podaje się po średniku z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

Przykład 329.
ISBN 978-83-64031-48-9 (IS PAN)

Przykład 330.
ISBN 978-83-944852-1-4 (całość)
ISBN 978-83-951075-3-5 (t. 4)

Przykład 331.
ISBN 978-83-7525-803-5 (wersja drukowana)

Przykład 332.
ISBN 978-83-937166-7-8 (on-line PDF)
ISBN 978-83-937166-6-1 (książka w oprawie miękkiej)

Przykład 333.
ISBN 978-83-61693-12-3 (błędny)

Przykład 334.
ISBN 978-83-7464-774-8 (ponownie nadany ; PDF)

 

9.6.1 Nazwa wydawcy


Jeżeli dokument elektroniczny został wydany przez więcej niż jednego wydawcę, każdy ISBN należy opatrzyć zwięzłą i czytelną informacją uzupełniającą identyfikującą właściwego wydawcę. Informacją uzupełniającą może być np.: akronim, forma skrócona lub pełna nazwa wydawcy. Warunkiem zastosowania odpowiedniego rozwiązania jest czytelność informacji.

 

Jeżeli ISBN należy do osoby prywatnej, jako informację uzupełniającą podaje się inicjał(y) imienia (imion) oraz nazwisko. Jeśli wydawca sam dokonał rozróżnienia, stosując akronim lub inną formę swojej nazwy, można przejąć je do opisu.

Przykład 335.
ISBN 978-83-64031-48-9 (IS PAN)
ISBN 978-83-64031-50-2 (WO UW)
[Strefa adresu wydawniczego: Warszawa : Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk : Wydział Orientalistyczny Uniwersytetu Warszawskiego, 2016.]
[Jako informację rozróżniającą oba ISBN podano akronimy obu wydawców.]

 

9.6.2 Całość i część wieloczęściowego dokumentu elektronicznego


Jeżeli dokument elektroniczny opatrzono ISBN części oraz całości wieloczęściowego dokumentu elektronicznego, oba numery należy uzupełnić odpowiednimi informacjami dodatkowymi. W przypadku tomów numerowanych, numery części podaje się cyframi arabskimi niezależnie od formy występującej w książce (cyfry rzymskie, słownie, oznaczenie graficzne, np. gwiazdki itp.). Numeracja (określenie wraz z numerem) powinna być zgodna z zastosowaną w strefie tytułu i odpowiedzialności lub strefie serii i wieloczęściowego dokumentu elektronicznego. ISBN części nienumerowanych można rozróżnić w sposób wskazany przez wydawcę, tytułami lub innymi zwięzłymi określeniami.

 

Do oznaczenia ISBN całości wieloczęściowego dokumentu elektronicznego stosuje się wyłącznie określenie „całość”.

Przykład 336.
BHP w praktyce. CD 1-3 / Mirosława Ohirko, Zenon Ohirko
ISBN 978-83-63267-01-8 (CD 1)
ISBN 978-83-63267-02-5 (CD 2)
ISBN 978-83-63267-03-2 (CD 3)
ISBN 978-83-63267-00-1 (całość)

 

9.6.3 Niewłaściwy ISBN


ISBN uznaje się za niewłaściwy, jeżeli:

  • jest błędny pod względem długości lub struktury
  • został wcześniej wykorzystany do identyfikacji innej publikacji
  • nie odnosi się do opracowywanej dokumentu elektronicznego, np. dotyczy innej postaci fizycznej, innej wersji językowej niż opisywany dokument elektroniczny.

 

Jeżeli w dokumencie elektronicznym występuje ISBN oryginału lub ISBN poprzednich wydań, nie przejmuje się ich do strefy ISBN. Informację o nich podaje się jedynie w strefie uwag.

 

Jeżeli w dokumencie elektronicznym występuje ISBN rozpoznany jako niewłaściwy, podaje się odpowiednią informację uzupełniającą: „błędny” lub „ponownie nadany”.

Przykład 337.
ISBN 978-83-61693-12-3 (błędny)

Przykład 338.
ISBN 978-83-7464-774-8 (ponownie nadany ; PDF)

Przykład 339.
ISBN 978-83-7531
[Strefa uwag: Na publikacji wyłącznie błędny ISBN.]

Poprawny ISBN można ustalić w następujących przypadkach:

  • błąd występuje w jednej z trzech pierwszych części ISBN lub na ich styku, czyli w prefiksie (978 lub 979), kodzie kraju lub kodzie wydawcy
  • przeliczyć 10-cyfrowy ISBN (bez prefiksu) na 13-cyfrowy ISBN
  • wydawca zarejestrował dokument elektroniczny w serwisie e-ISBN i podał tam jego właściwy ISBN.

 

Jeżeli w dokumencie elektronicznym występuje wyłącznie błędny ISBN, a ustalenie prawidłowego numeru jest możliwe, poprawny ISBN przejmuje się do strefy ISBN i podaje się w pierwszej kolejności wraz z odpowiednią informacją wyjaśniającą w strefie uwag. Jeżeli poprawny ISBN nie ma żadnych informacji uzupełniających (np. nazwa wydawcy, format pliku), obowiązkowo należy uzupełnić go informacją uzupełniającą „(poprawny)”.

Przykład 340.
ISBN 978-83-946571-8-5 (poprawny) ISBN 978-83-9465571-8-5 (błędny)
[Strefa uwag: ISBN na podstawie serwisu e-ISBN.]

Przykład 341.
ISBN 978-83-63542-20-7 (poprawny) ISBN 978-83-93542-20-7 (błędny)
[Strefa uwag: ISBN na podstawie serwisu e-ISBN.]

Jeżeli ISBN na opracowywanym dokumencie elektronicznym jest identyczny z ISBN nadanym wcześniej innemu dokumentowi elektronicznemu, należy ustalić, który z nich jest właściwy dla opracowywanego dokumentu elektronicznego, stosując poniższe rozwiązania:

  • sprawdzić w serwisie e-ISBN, któremu dokumentowi elektronicznemu został przypisany ISBN
  • skontaktować się z wydawcą w celu wyjaśnienia.

Przykład 342.
ISBN 978-83-7464-775-5 (wersja papierowa)
ISBN 978-83-7464-774-8 (ponownie nadany ; PDF)
[Na podstawie serwisu e-ISBN ustalono, że jeden z ISBN został nadany innej publikacji.]

Jeżeli nie można ustalić, który ISBN identyfikuje dany dokument elektroniczny, należy przejąć oba ISBN do opisu jako poprawne bez wyjaśniania w strefie uwag.

Przykład 343.
ISBN 978-83-936720-3-5
ISBN 978-83-7453-129-0
[Nie udało się ustalić, który ISBN poprawnie identyfikuje opisywany dokument elektroniczny, w związku z czym oba ISBN przejęto do opisu jako poprawne.]

9.7 ISSN

ISSN (International Standard Serial Number) międzynarodowy znormalizowany numer wydawnictwa ciągłego nadawany jest publikacjom ciągłym (czasopismom, gazetom, seriom numerowanym, rocznikom itp.) niezależnie od nośnika, na którym się ukazują, służy do jednoznacznej identyfikacji danego tytułu. ISSN składa się z akronimu „ISSN” i 8 cyfr oddzielonych łącznikiem między czwartą i piątą cyfrą.

 

ISSN przejmuje się z całej publikacji elektronicznej, jeżeli wiadomo, że jest on prawidłowy. Jeżeli w publikacji występuje wyłącznie błędny ISSN (o błędnej strukturze, pomyłkowo przypisany dokumentowi itp.), nie podaje się go w strefie identyfikatora. W takim przypadku należy ustalić prawidłowy ISSN i podać go w strefie identyfikatora, uzupełniając ujętym w nawias zwykły określeniem „poprawny”, a informacje o błędnym ISSN podać w strefie uwag.

 

Źródła służące weryfikacji ISSN:

  • w przypadku czasopism polskich wydanych na terenie Polski właściwy ISSN ustala się na podstawie bazy ISSN
  • w przypadku czasopism zagranicznych właściwy ISSN można przejąć z odpowiedniej bibliografii narodowej, katalogu biblioteki centralnej lub międzynarodowej bazy danych ISSN.

 

Jeżeli ISSN zawarty w publikacji elektronicznej nie występuje jeszcze w bazie ISSN, należy przejąć go do opisu, o ile nie został on już przydzielony wydawnictwu związanemu z opisywanym czasopismem (np. tytułowi poprzedniemu, jeżeli wydawnictwo zmieniło tytuł).

 

ISSN tytułów związanych podaje się w strefie uwag, ISSN serii — w strefie serii. Jeżeli wraz ze zmianą wydawcy nastąpiła zmiana ISSN, nowy ISSN należy podać w strefie uwag.

Przykład 344.
ISSN 1640-2200

Przykład 345.
ISSN 2300-665X (poprawny)
[Strefa uwag: Na czasopiśmie ISSN 1429-9623 (błędny).]

9.8 Tytuł kluczowy

Tytuł kluczowy jest nadawany przez narodowy ośrodek ISSN. Do opisu przejmuje się go tylko w przypadku, gdy różni się od tytułu właściwego czasopisma. Tytuł kluczowy przejmuje się z bazy ISSN w formie, w jakiej został nadany, z zachowaniem ortografii, interpunkcji, dużych i małych liter. Tytuł kluczowy przejmuje się z dopowiedzeniami. Dopowiedzenia ujęte są w nawiasy zwykłe.

Przykład 346.
ISSN 1506-4948 = Prawo Przedsiębiorcy (Dyskietka)

Przykład 347.
ISSN 1644-468X = Podatek Dochodowy od Osób Fizycznych (CD-ROM)

Przykład 348.
ISSN 2080-4636 = Bibliografia Dokumentów Elektronicznych (Online)

9.9 Sposób uzyskania dokumentu elektronicznego

Cenę oraz inne warunki dostępności przejmuje się wyłącznie z opisywanej publikacji.

 

Cenę dokumentu elektronicznego podaje się cyframi arabskimi poprzedzonymi odpowiednim symbolem waluty lub kodem ISO 4217, zależnie od formy występującej w publikacji. Zdawkowe jednostki pieniężne (np. grosze, centy) zapisuje się po przecinku. Kolejne ceny w różnych walutach oddziela się przecinkiem i odstępem. W razie potrzeby po cenie dodaje się zwięzłe wyjaśnienie ujęte w nawias zwykły.

 

W opisie dokumentów elektronicznych dystrybuowanych bezpłatnie podaje się określenie „egzemplarz bezpłatny”.

 

Określenie warunków dostępności podaje się po dwukropku z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 349.
ISBN 83-908781-2-7 : zł 53

Przykład 350.
ISBN 978-83-7552-528-1 : zł 9,99 (0% VAT)
[Określenie „0% VAT” przejęto z publikacji i podano jako informację wyjaśniającą dla ceny, ponieważ bez niego nie zostałaby wyrażona rzeczywista cena publikacji.]

Przykład 351.
ISBN 978-83-88846-40-3 : egzemplarz bezpłatny

Przykład 352.
ISSN 2300-9985 : zł 15

Przykład 353.
ISSN 1689-5568 : egzemplarz bezpłatny

9.10 DOI

DOI (Digital Object Identifier) identyfikator obiektu cyfrowego to niepowtarzalne oznaczenie będące częścią systemu DOI określonego w normie ISO 26324.

 

Nazwa (numer, identyfikator) DOI może być przypisana dowolnemu obiektowi własności intelektualnej umieszczonemu w środowisku sieciowym (dane, program komputerowy, strona internetowa, książka, rozdział w książce, artykuł, całe czasopismo naukowe). DOI może być tworzony dla każdej jednostki własności intelektualnej, którą twórca uzna za wartą oddzielnego potraktowania np. rozdział w książce, artykuł, zdjęcie, wykres, fragment artykułu, oprogramowanie, utwór muzyczny itp. Podstawowym kryterium, które musi zostać spełnione, aby można było przypisać i aktywować identyfikator DOI, jest dostępność online obiektu, na który ten identyfikator wskazuje. Typowym przykładem zastosowania DOI jest identyfikowanie elektronicznych wersji publikacji naukowych.

Przykład 354.
10.1371/journal.pbio.0000005
[DOI dla artykułu.]

Przykład 355.
10.1371/journal.pbio.0000005.g005
[DOI dla jednego z wykresów w tym artykule.]

Identyfikator obiektu cyfrowego, w odróżnieniu od identyfikatorów URL, nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu w sieci, lecz jest do niego przypisany na stałe. Wykorzystując odpowiednie usługi i serwisy (np. http://dx.doi.org/), na podstawie DOI można uzyskać podstawowe informacje na temat powiązanego obiektu cyfrowego oraz otrzymać jego aktualny adres w sieci, skąd można pobrać jego kopię lub uzyskać do niego dostęp na określonych warunkach.

 

Aktualność odnośnika skojarzonego z identyfikatorem DOI jest utrzymywana przez podmiot, który zarejestrował taki identyfikator (wydawca, autor bądź inna jednostka). Jeżeli prawa autorskie zostają przekazane innemu podmiotowi, DOI nie ulega zmianie.

 

Nazwy (identyfikatory) DOI składają się z prefiksu i sufiksu oddzielonych ukośnikiem:

  • prefiks wskazuje organizację, która rejestruje obiekt cyfrowy:
  • wskaźnik katalogu o wartości „10”, który w ramach standardu Handle System definiuje następujący po nim ciąg znaków jako nazwę DOI
  • kropka rozdzielająca
  • kod rejestrującego — unikalny ciąg znaków przypisany rejestrującemu
  • sufiks określa obiekt cyfrowy umieszczony w zasobach sieciowych:
  • kod obiektu — unikalny dla poprzedzającego go prefiksu ciąg znaków o dowolnej długości wybrany przez rejestrującego dla konkretnego obiektu (może zawierać identyfikator wygenerowany z innego systemu używanego przez rejestrującego lub oparty na nim np. ISBN, ISSN, ISRC, ISAN, ISTC, ISNI).

 

Cechy identyfikatora DOI:

  • nie ma zdefiniowanego limitu długości nazwy DOI, przedrostka DOI czy sufiksu DOI
  • na początku prefiksu zawsze są trzy znaki: „10.” informujące, że jest to nazwa DOI
  • nie rozróżnia wielkości liter
  • może zawierać dowolne znaki drukowalne z legalnych znaków graficznych Unicode

Przykład 356.
10.1000/182

Przykład 357.
10.1007/b136907

Przykład 358.
10.1108/02640470610689151

Przykład 359.
10.3998/3336451.0004.203

Przykład 360.
10.1007/978-3-540-46129-6

Przykład 361.
10.18778/0208-6069.83.10

Przykład 362.
10.31432/1994-2443-2019-14-1-48-58

Przykład 363.
10.5116/ijme.4dfb.8dfd

Przykład 364.
10.14746/pi.2015.1.2.9

Przykład 365.
10.5840/pjphil20171115

Przykład 366.
10.5506/APhysPolB.48.1787

Przykład 367.
10.1140/epja/i2017-12381-7

Przykład 368.
10.1016/j.iheduc.2003.11.004

Przykład 369.
10.3912/OJIN.Vol23No02PPT22

Przykład 370.
10.1016/j.jorganchem.2006.07.043

Przykład 371.
10.4467/25443283SYM.18.035.9716

Przykład 372.
10.18052/www.scipress.com/IJARM.5.52

Identyfikator DOI może być prezentowany dwojako:

  • w oficjalnym formacie: nazwa DOI poprzedzona akronimem „DOI”
  • jako adres URL w określonej domenie.

Przykład 373.
DOI: 10.18778/0208-6069.83.10
[Oficjalny format DOI.]

Przykład 374.
https://doi.org/10.18778/0208-6069.83.10
http://dx.doi.org/10.18778/0208-6069.83.10
http://dx.medra.org/10.18778/0208-6069.83.10
[Ten sam numer DOI jako adres URL w określonej domenie.]

DOI przejmuje się do strefy identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu elektronicznego tylko wówczas, jeśli został podany w opisywanym dokumencie dostępnym zdalnie. Identyfikator zapisuje się w formie, w jakiej został podany w źródle danych (oficjalny format lub adres URL). Jeżeli w źródle danych identyfikator nie został poprzedzony akronimem „DOI:”, należy podać go przed przejmowanym identyfikatorem.

Przykład 375.
DOI: 10.1140/epja/i2017-12381-7
[Na dokumencie: DOI: 10.1140/epja/i2017-12381-7.]

Przykład 376.
DOI: http://dx.medra.org/10.14597/infraeco.2017.2.2.066
[Na dokumencie: DOI: http://dx.medra.org/10.14597/infraeco.2017.2.2.066.]

Przykład 377.
DOI: https://doi.org/10.4467/25443283SYM.18.035.9716
[Na dokumencie: https://doi.org/10.4467/25443283SYM.18.035.9716.]

Jeżeli DOI występuje w publikacji innego rodzaju niż dokument elektroniczny o dostępie zdalnym (np. artykuł w drukowanym czasopiśmie, wydany drukiem zeszyt czasopisma), należy traktować go jako informację o innej postaci fizycznej danej publikacji.