Ikonografia

Wstęp

Od wielu lat polscy bibliotekarze odczuwają brak jednolitych i aktualnych przepisów katalogowania wszystkich typów zbiorów bibliotecznych. Prezentowane opracowanie stara się wyjść naprzeciw oczekiwaniom środowiska i kodyfikuje przepisy katalogowania.

 

Za punkt wyjścia przyjęto rysunek, grafikę i fotografię, niezależnie od techniki wykonania, nie uwzględniono jednak ich kopii cyfrowych ani form wykonanych z wykorzystaniem technik cyfrowych (born digital). Wspólne przepisy katalogowania pozwalają zunifikować opisy bibliograficzne trzech różnych typów dzieł plastycznych, a w efekcie ułatwić użytkownikom bibliotek dostęp do poszukiwanych materiałów czy korzystanie z katalogów bibliotecznych w ogóle, realizując główne założenia Międzynarodowej Deklaracji Katalogowania (ICP), która w centrum działań bibliotek stawia ich użytkownika, jego potrzeby i wygodę w kontakcie z biblioteką.

 

Opracowane przez Bibliotekę Narodową Przepisy katalogowania rysunków, grafik i fotografii starają się pogodzić różne, czasami sprzeczne podejścia: z jednej strony dobrze ugruntowany zwyczaj i tradycję opisu bibliograficznego mocno osadzonego w standardzie ISBD obecnym w polskich bibliotekach od kilkudziesięciu już lat, z drugiej – próby zmiany paradygmatu opisu bibliograficznego związane z dynamicznie rozwijającym się standardem RDA, następnie potrzeby i wygodę użytkowników bibliotek (przede wszystkim czytelność, zrozumiałość i nieprzeładowanie opisów i danych w nich zawartych), wreszcie wymogi krajowej centrali bibliograficznej i urzędowej rejestracji całości produkcji wydawniczej — miarodajne, jednoznaczne i możliwie precyzyjne opisy bibliograficzne. Opracowując niniejsze przepisy, uwzględniono także charakter i specyfikę zbiorów ikonograficznych. Różnorodność i oryginalność materiału uniemożliwia ścisłe skodyfikowanie zasad opisu dla wszystkich dokumentów reprezentujących trzy odmienne dyscypliny artystyczne. Wymagane jest zachowanie marginesu dowolności w opisie przypadków wymykających się wprowadzonym zasadom, z poszanowaniem dla ich autonomii.

 

Przepisy katalogowania oparto na zaktualizowanym w ostatnich latach standardzie ISBD w jego skonsolidowanej postaci, w niewielkim tylko stopniu wzbogaconym o rozwiązania przejęte ze standardu RDA (rezygnacja ze stosowania skrótów, rezygnacja z reguły wyliczania do 3 elementów, rezygnacja z poprawiania i komentowania błędów w miejscu ich wystąpienia, wprowadzenie reguły „bierz, co widzisz”). Zrezygnowano także z rozróżnienia trzech stopni szczegółowości opisu bibliograficznego, wychodząc z założenia, że opis powinien być możliwie szczegółowy, a stopień wykorzystania danych w różnych sposobach ich prezentacji nie powinien wynikać z przepisów katalogowania.

 

Istotne uzupełnienie tekstu Przepisów katalogowania stanowią aneksy, w których zamieszczono wykazy norm i zaleceń międzynarodowych dotyczących konwersji niełacińskich systemów pisma na alfabet łaciński, skrótów dopuszczonych do stosowania w opisie bibliograficznym oraz słownik terminologiczny.

1. Zasady ogólne

1.1 Zawartość i budowa opisu

Opis bibliograficzny grafiki, rysunku lub fotografii może zawierać następujące elementy zebrane w sześciu strefach (występowanie poszczególnych elementów jest uzależnione od budowy i zawartości publikacji):

 

a) strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności:

  • tytuł właściwy
  • dodatek (dodatki) do tytułu
  • tytuł pracy współwydanej (tytuły prac współwydanych)
  • oznaczenie (oznaczenia) odpowiedzialności.

b) strefa wydania:

  • oznaczenie wydania
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania.

c) strefa adresu wydawniczego (strefa publikacji, produkcji, dystrybucji itp.):

  • miejsce wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • nazwa wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • data wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • miejsce druku lub wytworzenia
  • nazwa drukarni lub wytwórcy
  • data druku lub wytworzenia.

d) strefa opisu fizycznego:

  • określenie postaci fizycznej i objętości
  • opis techniki i innych cech fizycznych
  • format (wymiary)
  • dodatek.

e) strefa uwag

f) strefa identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu.

 

W katalogowanej pozycji większość elementów może:

  • wystąpić kilkakrotnie w tym samym języku i/lub systemie pisma, zawierając kolejne dane (np. kilka dodatków do tytułu, miejsc wydania)
  • być powtórzona w innym języku i/lub systemie pisma jako tak zwany element równoległy (np. tytuł równoległy, równoległy dodatek do tytułu, równoległe oznaczenie wydania).

 

Dobór elementów opisu bibliograficznego oraz ich kolejność w obrębie poszczególnych stref ustalają dalsze przepisy.

1.2 Forma graficzna opisu

1.2.1 Układ graficzny


Układ graficzny dotyczy sposobu prezentacji opisów w różnego rodzaju zbiorach informacji o dokumentach, a zwłaszcza bibliografiach, w tym bibliografii narodowej, nie dotyczy jednak bibliografii załącznikowych i przypisów bibliograficznych. W katalogach komputerowych sposób prezentacji danych jest zdefiniowany przez tzw. szablony wyświetlania uwzględniające różne przesłanki, nie tylko przepisy katalogowania i ścisłe stosowanie określonych w nich znaków umownych.

 

Kolejne strefy opisu bibliograficznego podaje się w ciągłości wiersza. Tylko strefę uwag oraz strefę identyfikatora i sposobu uzyskania podaje się od nowego wiersza z wcięciem.

 

Każdą strefę, oprócz pierwszej, pisaną w ciągłości wiersza, poprzedza się kropką, odstępem, myślnikiem, odstępem (. — ). Jeżeli daną strefę zaczyna się od nowego wiersza z wcięciem (co wyraźnie oddziela ją od strefy poprzedniej), należy pominąć znak umowny poprzedzający strefę.

 

Jeżeli strefa powtarza się w ciągłości wiersza, każde jej powtórzenie poprzedza się kropką, odstępem, myślnikiem, odstępem (. — ). Jeżeli strefa zostaje powtórzona od nowego wiersza, nie stosuje się znaku umownego poprzedzającego strefę.

 

Jeżeli w opisie nie występuje pierwszy element strefy, znak umowny poprzedzający dalszy element strefy, który w tej sytuacji rozpoczyna strefę, pomija się, zastępując go w zapisie w ciągłości wiersza kropką, odstępem, myślnikiem, odstępem (. — ) poprzedzającymi strefę (np. gdy w strefie adresu wydawniczego podano samą datę).

Przykład 1.
W Warszawie : skład u R. Friedleina [...], 1857

Przykład 2.
1922 ([odbitka 1987])
[Data wykonania późniejszej odbitki fotograficznej z oryginalnego negatywu.]

Do opisu nie włącza się stref lub elementów, które nie mają zastosowania w opisie danego obiektu, pomija się również znaki umowne poprzedzające lub zamykające taką strefę lub element.

Przykład 3.
Veues de plusieurs petis endrois des Fauxbourgs de Paris. 6 / S. le Clerc f. — [Stan 1]. — A Paris : chez G. Audran, graveur ordinaire du Roy, [między 1694 i 1695]. — 1 grafika : akwaforta ; 5,7x14,6 cm.
Sygnowana na kompozycji.
Inv. XVIII s., Sébastien Le Clerc, Paris 1980, s. 252.
[Kolejne strefy zapisywane w ciągłości wiersza są oddzielane kropką i myślnikiem z odstępami, strefy zaczęte od nowego wiersza z wcięciem nie są poprzedzone znakami umownymi.]

Przykład 4.
Mort de Didon / N. Loir in. et fecit. — [przed 1679]. — 1 grafika : akwaforta ; 17,2x23,3 cm.
Tytuł i sygnatura pod kompozycją.
W lewym dolnym rogu numeracja: 3.
[Brak strefy wydania. Brak miejsca wydania i nazwy wydawcy, pierwszym elementem strefy adresu wydawniczego jest data wydania, w związku z czym poprzedzający ją przecinek został pominięty, zastępują go znaki poprzedzające strefę (kropka i myślnik z odstępami). Strefa uwag od nowego wiersza z wcięciem, niepoprzedzona kropką i myślnikiem.]

 

1.2.2 Znaki umowne


Znaki umowne stosuje się w celu oddzielenia kolejnych stref opisu bibliograficznego oraz wyróżnienia poszczególnych elementów w obrębie stref.

 

Każdy element opisu bibliograficznego poprzedza się lub oddziela znakami umownymi. Znak umowny poprzedzający element opisu pomija się, jeżeli dany element rozpoczyna strefę.

 

Jeżeli dany element powtarza się, to każde jego wystąpienie poprzedza się znakami umownymi właściwymi dla tego elementu.

 

Przed znakiem umownym i po nim występuje odstęp (pojedyncza spacja na klawiaturze) w celu zaznaczenia jego funkcji znaku oddzielającego elementy strefy. Wyjątek stanowią przecinek (,) i kropka (.), których nie poprzedza się odstępem, odstęp powinien występować tylko po nich.

 

Nawiasy zwykłe ( () ) i kwadratowe ( [] ) traktuje się jako jeden znak (znak dwuelementowy), stosując odstęp przed pierwszym (otwierającym) i po drugim (zamykającym) nawiasie (elemencie znaku). Przed nawiasem zwykłym lub kwadratowym i po nim może wystąpić tylko pojedyncza spacja. Jeżeli po zamykającym nawiasie zwykłym lub kwadratowym występuje przecinek lub kropka jako znak umowny albo inny znak interpunkcyjny przejęty z katalogowanej pozycji — nie stosuje się odstępu.

 

W nawiasie kwadratowym ( [] ) podaje się informacje znalezione poza podstawowym źródłem danych. Jeżeli następujące po sobie elementy w tej samej strefie przejęto spoza podstawowego źródła danych, każdy z nich należy ująć w odrębny nawias kwadratowy.

 

Dobór znaków umownych oraz ich stosowanie w obrębie poszczególnych stref ustalają dalsze przepisy. Na początku omówienia każdej strefy przedstawiono odpowiednie dla niej, najczęściej spotykane schematy stosowania znaków umownych.

 

1.2.3 Grupowanie elementów równoległych


Każdą przejmowaną do opisu wersję równoległą elementu (tj. wyrażoną w innym języku i/lub systemie pisma) poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ).

Przykład 5.
Widok Belwederu w Warszawie = Vue de Belveder à Varsovie / F. Dietrich sc.
[Tytuł równoległy.]

Przykład 6.
St. Marks’ Place = Place St. Marc = Plaza de San Marco
[Dwa tytuły równoległe.]

Jeżeli w jednej strefie kolejne elementy mają swoje wersje równoległe, elementy w każdym z języków i/lub systemów pisma grupuje się i podaje łącznie. Elementy wewnątrz grupy poprzedza się odpowiednimi dla każdego z nich znakami umownymi. Grupę elementów zapisanych w pierwszym języku i/lub systemie pisma poprzedza się znakiem umownym właściwym dla pierwszego elementu tej grupy, natomiast każdą kolejną grupę elementów (wyrażoną w odmiennym języku i/lub systemie pisma) poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ).

Przykład 7.
Polska : na Huculszczyźnie = Pologne : au Pays de Houtzoules
[Tytuł równoległy wraz z równoległym dodatkiem do tytułu grupowane razem.]

1.3 Jednostka opisu

Jednostką opisu bibliograficznego może być (niezależnie od techniki wykonania):

  • dokument ikonograficzny jednoczęściowy (rysunek, grafika, matryca graficzna, fotografia, negatyw)
  • dokument ikonograficzny wieloczęściowy (zawierający dokumenty, które w zamierzeniu autora stanowią pewną całość, np. cykl, fotoreportaż, kampania reklamowa, historyjka obrazkowa)
  • zespół dokumentów ikonograficznych.

 

Dokumenty te mogą być wytworzone zarówno w jednym egzemplarzu, jak i zwielokrotnione, opublikowane i nieopublikowane.
Nie uwzględnia się kopii cyfrowych dzieł ani form wykonanych z wykorzystaniem technik cyfrowych (born digital).

1.4 Źródła danych

Wybór głównego źródła danych zależy od typu opisywanego dokumentu. Ogólne kryteria wyboru źródła danych to:


a. kompletność informacji służącej do identyfikacji:
    źródło podające najpełniejsze, najbardziej przejrzyste i miarodajne informacje

 

b. styczność źródła z informacją:
    źródło najbliższe zawartości publikacji, takie jak oryginalne dokumenty towarzyszące


c. stabilność źródła danych:
    najbardziej trwałe źródło.

 

1.4.1 Kolejność źródeł danych


Dane do opisu należy przejmować z następujących źródeł, zachowując podaną niżej kolejność:


a) podstawowe źródło danych, którym jest tekst umieszczony na dokumencie przez autora (uwzględnia się kolejno: awers, rewers dokumentu, oryginalną oprawę i/lub opakowanie dokumentu):

  • w przypadku dokumentów sporządzonych w jednym egzemplarzu jest to tekst rękopiśmienny napisany przez autora
  • w przypadku dokumentów zwielokrotnionych jest to tekst uzyskany z matrycy graficznej, drukarskiej lub negatywu.

 

b) pozostałe źródła z dokumentu, którymi są:

  • w przypadku dokumentów zwielokrotnionych – tekst rękopiśmienny umieszczony na dokumencie przez autora
  • w przypadku dokumentów zwielokrotnionych lub sporządzonych w jednym egzemplarzu — tekst umieszczony na dokumencie przez osobę inną niż autor.


c) źródła spoza dokumentu:

  • dokumenty towarzyszące
  • inne, poza opisywanym, egzemplarze dokumentu, inne stany, wersje dokumentu
  • źródła publikowane: katalogi wystaw, katalogi zbiorów i katalogi aukcyjne, bibliografie, słowniki artystów, prasa, publikacje reprezentujące daną dziedzinę (także w formie elektronicznej)
  • źródła niepublikowane — spisy proweniencyjne, dawne inwentarze, bazy danych, informacje zebrane od różnych osób i instytucji.


d) obraz utrwalony na dokumencie

 

1.4.2 Podstawowe źródła danych


Poszczególne strefy opisu bibliograficznego mają wyznaczone podstawowe źródła, z których przede wszystkim należy przejmować dane. Informacje pochodzące z innych źródeł niż podstawowe dla danej strefy należy przejmować do opisu w nawiasie kwadratowym lub podawać tylko w strefie uwag, stosownie do dalszych szczegółowych postanowień.

1.5 Język i system pisma

Stosuje się dwie zasady, w zależności od strefy opisu.

 

Elementy opisu przejmowane z katalogowanej pozycji, a więc należące do:

  • strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • strefy wydania
  • strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)
  • strefy uwag (dotyczy tylko tych uwag, w których podaje się dane przejmowane z katalogowanej pozycji, np. warianty tytułów, cytata bibliograficzna)

podaje się w języku, w jakim zapisano je w źródle danych. Znaki niełacińskie poddaje się konwersji (transliteruje, transkrybuje lub latynizuje) na alfabet łaciński według norm i zaleceń międzynarodowych podanych w Aneksie nr 20.

 

Jeżeli tytuł publikacji jest w niej wyrażony w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, stosuje się odpowiednie kryteria wyboru tytułu właściwego.

 

Jeżeli inne elementy opisu są wyrażone w publikacji w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, do opisu przejmuje się przede wszystkim wersję w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego, a gdy takiej wersji brak — wersję wyróżnioną typograficznie lub podaną jako pierwszą, gdy takiego wyróżnienia brak. Wersje w innych językach i/lub systemach pisma niż język tytułu właściwego podaje się jako wersje równoległe, o ile szczegółowe postanowienia nie nakazują innego rozwiązania.

 

W języku polskim podaje się te elementy opisu, które są formułowane przez katalogującego, a nieprzejmowane z katalogowanej pozycji, należące do:

  • strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • strefy wydania
  • strefy opisu fizycznego
  • strefy uwag (nie dotyczy uwag, w których podaje się dane przejmowane z katalogowanej pozycji, np. warianty tytułów, cytata bibliograficzna)
  • strefy identyfikatora i sposobu uzyskania.

1.6 Pisownia

1.6.1 Forma gramatyczna, ortografia


Elementy opisu przejmowane z katalogowanej pozycji, a więc należące do:

  • strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • strefy wydania
  • strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)
  • strefy uwag (dotyczy tylko części uwag)

podaje się w formie, w jakiej występują w źródle danych, o ile postanowienia dotyczące danego elementu nie nakazują przyjęcia innego rozwiązania.

 

Zachowuje się sformułowania, pisownię i formy gramatyczne, to znaczy:

  • • nie uwspółcześnia się pisowni

Przykład 8.
Cypryan Godebski, półkownik dowódzca półku [...]

Przykład 9.
Pomnik Floryana Straszewskiego w Krakowie na plantacyach wzniesiony funduszem składkowym w r. 1875

Przykład 10.
Byszewskiego Półk przedniey Straży : Towarzysz Pocztowy

Przykład 11.
Zamek w Bendzinie : jeden z naydawnieyszych w Polsce, odnowiony podług rysunku Kawalera Lanci / H.Sommer lit.

Przykład 12.
Pałac w Monkotowie = Le Palais de Monkotow / J. Frey sculp. ; S. Vogel delin.

Przykład 13.
Przejzrzane nie miia / Mich. Żukowski s. Leop. 1754

  • nie poprawia się ani nie komentuje pomyłek, błędów, literówek czy niepoprawnych znaków diakrytycznych w miejscu ich wystąpienia

Przykład 14.
Widoc na kopalnię nafty Berta
[W tytule właściwym zachowano błędną formę Widoc.]

Przykład 15.
Boleslaw Smialy przyrzeka xiązetom powrócić wydarte im berła
[W tytule właściwym zachowano błędną formę Boleslaw Smialy oraz xiązetom.]

Przykład 16.
Wilno, widok ogólny z kościoła św. Kazimierza
[W tytule właściwym zachowano błędną formę z kościoła, prawidłowa to z kościołem.]

Przykład 17.
Marszałek Józef Piłsudzki Naczelny Wódz
[W tytule właściwym zachowano błędną formę Piłsudzki.]

Przykład 18.
André Stanislas Młodźieiowski
[W tytule właściwym zachowano błędną formę Młodźieiowski.]

  • nie zmienia się form gramatycznych

Przykład 19.
Adam Mickiewicz / według Walentego Wańkowicza

Przykład 20.
Arthur Potocki / rep. Majeranowski ; p. Sontaga

Przykład 21.
Antoni Edward Odyniec / B. Puc f. ; według fotogramu Brandla

  • nie rozwija się skrótów

Przykład 22.
Forma Miraculosae Lingua S. Joannis Nepomuceni M.

Przykład 23.
Lew Sapieha het. i kan. w. x. l. założyciel klasztoru pp. bernardynek i kościoła s.o Michała w Wilnie / M. Podoliński rytł w Wilnie ; AO Revue.

Przykład 24.
Felix Grodzicki senator wieczysty Rczy. Ptey. Krakowskiey marszałek seymu w r. 1821 Kawaler Orderu S. Stanisław i S. Leopolda

Przykład 25.
Sigismundus III D.G. Rex Pol. M. Dux Lit. Russ. Prus. Mas. Samo. Liv. nec non suec. got. vand. haer. Rex […]
[Zachowano skróty występujące w tytule właściwym.]

Przykład 26.
Aug. Vind. : Ier. Wolff excud. […], [nie po 1724]

Przykład 27.
À Strasbo. : lith. de Simon, [1840]
[Zachowano skróty występujące w nazwie miejsca wydania i nazwie wydawcy.]

Przykład 28.
Dresden : Verl. v. P. A. Müller, [przed 1885]

Przykład 29.
In Hildburghausen : aus d. Kunstanst. d. Bibl. Inst., Eigenthum d. Verleger, [przed 1856]
[Zachowano skróty występujące w nazwie wydawcy.]

  • • bez zmian przejmuje się znaki interpunkcyjne, w tym wielokropek; wyjątek stanowi dwukropek, który jest zamieniany na kropkę i znak równości występujący w funkcji łącznika wewnątrzwyrazowego, który jest zamieniany na łącznik wewnątrzwyrazowy

Przykład 30.
No! Pani Strzałecka, chcecie dwa talarki? — Dawaj pan więcej abyś tylko kupił… / [Tadeusz Grocholski]
[Pozostawiono wielokropek kończący tytuł właściwy.]

Przykład 31.
Matulu!... jeść mi się chce!! — Kiej nie mom ci co dać jeść... / FK
[Pozostawiono wielokropek kończący tytuł właściwy.]

Przykład 32.
P. Willman-Grabowska śpiewa francuskie „chansons”
[W zapisie tytułu pozostawiono cudzysłów występujący na dokumencie.]

Przykład 33.
Ian III Król Pol. W. X. Litewski obrany królem r. 1674. panował do r. 1696
[Dwukropki zamieniono na kropki, na dokumencie zapis: IAN III KRÓL POL: W: X: LITEWSKI Obrany Królem r. 1674. Panował do r. 1696.]

Przykład 34.
Friedrich Augustus. König in Pohlen und Chür-Fürst zu Sachssen
[Znak równości zamieniono na łącznik wewnątrzwyrazowy, na dokumencie zapis: Friedrich Augustus. König in Pohlen und Chür=Fürst zu Sachssen.]

Przykład 35.
Heidelberg im Jahre 1620 : nach einem Stich von M. Merian in der städtischen Kunst- und Alterthümersammlung auf dem Heidelberger Schloß
[Znak równości zamieniono na łącznik wewnątrzwyrazowy, na dokumencie zapis: Heidelberg im Jahre 1620 : nach einem Stich von M. Merian in der städtischen Kunst= und Alterthümersammlung auf dem Heidelberger Schloß.]

  • bez zmian przejmuje się spacje (bądź ich brak) oraz znaki interpunkcyjne (bądź ich brak) w skrótach, inicjałach, akronimach itp. (wyjątkowo dwukropek zastępuje się kropką)

Przykład 36.
Q.F.F.Fq.S. MCMXXXXVIII

Przykład 37.
Biblioteka M. W. R. i O. P. / SC

Przykład 38.
Morskie Oko ; Czarny Staw pod Rysami ; Szpiglasowy Wierch : impresje / HB

Przykład 39.
Ex libris K.B. Wróblewscy / K W

Przykład 40.
Berła nowe czyli wydziałowe Akademii Krakowskiej [...] / J.S.

Przykład 41.
Jędrzej Pietraszek : kobziarz z Zawoja : (pod Babią górą) w Karpatach / JFPiwarski

Przykład 42.
Der Grosse oder Schwarze Teich auf dem Riesen Gebürge / F.A.Tittel. del. et fc.

Przykład 43.
W Warszawie : w Lit. J. V. Fleck & Co.

Przykład 44.
Aug. Vind. : Ieremias Wolff excudit, [między 1712 a 1715]

  • nie zapisuje się akcentów wyrazowych ani pochylenia samogłosek

Przykład 45.
Widok Gdańska z „Biskupiej Góry”
[Na dokumencie zapis: Widok Gdańska z „Biskupiéj Góry”.]

Przykład 46.
Jakób Redel jenerał Woysk Polskich dowódca artyleryi pieszey / Gepner fecit
[Na dokumencie zapis: Jakób Redel jenerał Woysk Polskich dowódca artyleryi pieszéy.]

Przykład 47.
Nestor Kazim. xiąże Sapieha generał artyleryi marszałek konfederacyi litewskiey
[Na dokumencie zapis: Nestor Kazim. xiąże Sapieha generał artyleryi marszałek konfederacyi litewskiéy.]

Przykład 48.
Oddział pierwszy straży ogniowej jadący do pożaru przez ulicę Senatorską
[Na dokumencie zapis: Oddział pierwszy straży ogniowéj jadący do pożaru przez ulicę Senatorską.]

  • nie dodaje się zapisu słownego liczb wyrażonych cyframi.

Przykład 49.
XIII Nemzetkozi Exlibris Kongresszus Budapest 1970 Szept. 3-6

Sprostowania, komentarze, wyjaśnienia podaje się tylko w strefie uwag.

 

Wyjątki:

  • występujące w tytule nawiasy kwadratowe (z wyjątkiem znajdujących się w formułach chemicznych, matematycznych itp.) należy oddawać przez nawiasy zwykłe. Inne rodzaje nawiasów należy przejmować bez zmian. Jeżeli jednak cały tytuł właściwy ujęty jest w źródle danych w jakikolwiek nawias, należy w opisie pominąć ten nawias. Powyższe zasady dotyczą wszystkich elementów opisu.
  • jeżeli tytuł właściwy zawiera w sobie tytuł innego dzieła lub cytat wyróżniony w źródle danych wyłącznie kursywą, ujmuje się je w cudzysłów w celu zachowania zamierzonego graficznego wyróżnienia tej części tytułu.
  • cudzysłów — niezależnie od formy graficznej występującej w źródle danych — należy oddawać za pomocą jednej formy graficznej, domyślnej dla danego systemu komputerowego (dostępnej „z klawiatury”), np. " ". W niniejszych Przepisach jako formę obowiązującą przyjęto zgodny z polskimi zasadami interpunkcji cudzysłów podwójny: „ ”.
  • znaki interpunkcyjne i typograficzne poprzedzające dodatki do tytułu pomija się, zamieniając je na znak umowny poprzedzający dodatek do tytułu — dwukropek z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 50.
Generałowa Malczeska matka autora „Maryi” / J. Schübeler

Przykład 51.
[Scena ze spektaklu „Zemsta” Aleksandra Fredry]
[Tytuł zawiera tytuł innego dzieła.]

Przykład 52.
Jan Królikowski w roli „Rodina”, w dramacie Eugeniusza Sue „Żyd wieczny tułacz” / A. Regulski ; rysował F. Tegazzo ; podług fotografii K. Brandla

 

1.6.2 Duże i małe litery


Pierwsza litera pierwszego wyrazu każdej strefy opisu bibliograficznego powinna być zapisana dużą literą. Ponadto w przypadku niektórych elementów i części elementów opisu (np. tytuł części, tytuł równoległy, tytuł oboczny) pierwsza litera pierwszego wyrazu tego elementu również powinna być pisana dużą literą.


W pozostałych przypadkach duże i małe litery zapisuje się zgodnie z zasadami ortograficznymi języka użytego w opisie, niezależnie od sposobu zapisu w źródle danych.

Przykład 53.
Spekulacja na prędce czyli Handlowa współka (w Warszawie) / JFPiwarski
[Pierwsze słowo tytułu obocznego zapisuje się dużą literą.]

Przykład 54.
Vue du faubourg dit de Cracovie à Varsovie = Widok Krakowskiego Przedmieścia w Warszawie / F. Dietrich sculp. Vars.
[Pierwsze słowo każdego tytułu równoległego zapisuje się dużą literą.]

Przykład 55.
Napoleon und Poniatowsky nach der Schlacht bei Leipzig / A. Fleischmann sc.
[Na dokumencie: Napoleon und Poniatowsky zapisane wersalikami.]

Wyjątki:

  • pierwsze słowo tytułu właściwego oraz tytułu obocznego zapisuje się dużą literą niezależnie od pisowni użytej w źródle danych, chyba, że jest to symbol (matematyczny, fizyczny, chemiczny itp.), w przypadku którego zmiana wielkości litery powoduje zmianę znaczenia, np.:

– π (stała matematyczna, rodzaj wiązania chemicznego, symbol cząstki elementarnej)

– Π (symbol iloczynu)

  • zachowuje się szczególne zabiegi stylistyczno-interpunkcyjne użyte przez autora w tytule właściwym (np. wielokropek na początku tytułu)
  • w przypadku nazw wydawcy o ustalonym, nietypowym zapisie dużych i małych liter przejmuje się zapis bez zmian, o ile jest to zapis rozpowszechniony, a nie jednostkowy zabieg typograficzny
  • w tytule serii wydawniczych w języku polskim wszystkie wyrazy, oprócz przyimków i spójników oraz takich wyrażeń jak: „imienia”, „pod wezwaniem”, „do spraw”, należy pisać dużą literą. W przypadku innych języków w zapisie tytułu serii stosuje się zasady ortografii właściwe dla danego języka.

Przykład 56.
...apres... / Piotr Potworowski
[W zapisie tytułu właściwego pozostawiono początkowy wielokropek. W związku z tym tytuł właściwy rysunku zapisano małą literą, ponieważ wielokropek wskazuje na celowe pominięcie początkowego fragmentu tytułu.]

 

1.6.3 Stosowanie skrótów


Elementy opisu przejmowane z katalogowanej pozycji, a więc należące do:

  • strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • strefy wydania
  • strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)
  • strefy uwag (dotyczy tylko części uwag)

podaje się w takiej formie, w jakiej występują w źródle danych, nie rozwija się więc zastanych skrótów ani nie skraca samodzielnie żadnych danych.

 

Jedynym wyjątkiem jest oznaczenie części występujące w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności. Określenia towarzyszące numeracji części skraca się według wykazu skrótów (zobacz Aneks nr 15).

Przykład 57.
[Krakowskie kamienice]. Cz. 2, tablica 1, rysunek 3

W przypadku elementów opisu, które w swoim brzmieniu nie są przejmowane z katalogowanej pozycji, tylko formułowane samodzielnie przez katalogującego, a więc należących do:

  • strefy opisu fizycznego
  • strefy uwag

również nie stosuje się skrótów umownych ani skracania wyrazów typowych.

 

W tym przypadku stosowanie skrótów zostało ograniczone do niezbędnego minimum:

  • powszechnie stosowane skróty, takie jak „np.”
  • symbole chemiczne, fizyczne, matematyczne, geograficzne itp., w tym:

– symbole pierwiastków chemicznych
– symbole jednostek miar
– kierunki geograficzne (strony świata)

  • występujące przed imieniem lub nazwiskiem:

– stopnie naukowe
– stopnie wojskowe
– godności kościelne i zakonne.

 

Wykaz skrótów stosowanych w opisie bibliograficznym podano w Aneksie nr 15.

 

1.6.4 Symbole


O ile wykorzystywany system komputerowy na to pozwala, symbole i inne znaki (w tym także typograficzne) zapisuje się w formie, w jakiej występują w źródle danych.

Przykład 58.
W Warszawie : w Lit. J. V. Fleck & Co.

Przykład 59.
[Portret Aleksandryny Turno] / Van Bosch & Comp. Hof-Photograph Hirschberg Warmbrunn
[Znak & przejęto z dokumentu.]

Jeżeli jakiegoś znaku czy symbolu nie można przejąć do opisu ze względów technicznych, zastępuje się go opisem lub odpowiednikiem literowym albo słownym ujętym w nawias kwadratowy i w razie potrzeby podaje uwagę wyjaśniającą w strefie uwag.

Przykład 60.
Podhorce (Ukraina, rejon brodzki) / [Adolf Szyszko-Bohusz]
[Strefa uwag: Sygnowany pod kompozycją znakiem artysty.]

Przykład 61.
[Grafika okolicznościowa] : [Incipit:] Potężny jest Wrocław, piękny i przyjemny [...] / [Zygmunt Waśniewski]
[Strefa uwag: Sygnowana pod kompozycją znakiem artysty.]

1.7 Prostowanie i wyjaśnianie danych

Informacje mylne i fikcyjne lub błędnie zapisane słowa przejmuje się z katalogowanej pozycji w niezmienionej postaci. Nie komentuje się ich ani nie prostuje w miejscu wystąpienia. Sprostowania, komentarze, wyjaśnienia itp. podaje się tylko w strefie uwag.

Przykład 62.
S.t Stanislaus Kotska / Konig sc. ; Devéria del.
[Strefa uwag: Na dokumencie błędna forma nazwiska, prawidłowa: Kostka]

Przykład 63.
Grabowiec Becza w kościele farnym w Biczu / Zychowicz rys. i lit.
[Strefa uwag: Przedstawia płytę nagrobną Piotra Sułkowskiego w kościele Bożego Ciała w Bieczu]

Przykład 64.
[Studium kobiety w białej chuście] : [Incipit:] Z rękopism. Bema w Bibl. Jagellon. w Kr
[Strefa uwag: Na dokumencie błędny tytuł rękopisu, prawidłowy: rękopis (Kodeks) Behema.]

Przykład 65.
Michał Oczapowski / lit. A. Aschenbrenner
[Strefa uwag: Na dokumencie błędny inicjał imienia autora, prawidłowa nazwa: Henryk Aschenbrenner.]

Przykład 66.
Szymon Syrenius M. D.r Ziołopis wieku XVI / Wittmann lith. ; Jan Nepo. Bisanski rysował w Krakowie 1839
[Strefa uwag: Na dokumencie błędna nazwa autora wzoru, prawidłowa: Jan Nepomucen Bizański.]

Przykład 67.
Portrait de Juste Lipse / Laguillermie sc. ; Rembrandt
[Strefa uwag: Nad kompozycją błędna nazwa autora wzoru, obecnie autorstwo przypisywane anonimowemu artyście z kręgu Rembrandta.]

Przykład 68.
Barbara Radziwiłłowna
[Strefa uwag: Na dokumencie błędny napis: Barbara Radziwiłłowna, przedstawia Elżbietę Austriaczkę.]

Przykład 69.
Nic. Copernik Natus Thorunii in Polonia [...] / ex authentico prototipo Eras. Reinholdi f. A. Olesz. P.
[Strefa uwag: Na dokumencie błędny napis., przedstawia wizerunek Johanna Stöflera i poniżej wizerunki Mikołaja Kopernika.]

2. Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności

Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności obejmuje:

  • tytuł właściwy
  • tytuł równoległy (tytuły równoległe)
  • dodatek (dodatki) do tytułu
  • równoległy dodatek do tytułu (równoległe dodatki do tytułu)
  • tytuł pracy współwydanej (tytuły prac współwydanych)
  • oznaczenie (oznaczenia) części
  • tytuł (tytuły) części
  • oznaczenie (oznaczenia) odpowiedzialności.

2.1 Znaki umowne

W strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności stosuje się następujące znaki umowne:

 

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza każdy dodatek do tytułu
  • poprzedza każdy równoległy dodatek do tytułu podany po tytule równoległym.

( / ) odstęp, prawy ukośnik, odstęp

  • poprzedza pierwsze oznaczenie odpowiedzialności podane po dowolnym tytule
  • poprzedza pierwsze oznaczenie odpowiedzialności podane po oznaczeniu części, gdy brak tytułu części.

(, ) przecinek, odstęp

  • poprzedza każdą kolejną nazwę w obrębie jednego oznaczenia odpowiedzialności
  • poprzedza tytuł części, jeżeli przed tytułem części występuje oznaczenie części.

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • oddziela kolejne oznaczenia odpowiedzialności (oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju)
  • poprzedza tytuł każdej kolejnej pracy tego samego autorstwa.

(. ) kropka, odstęp

  • poprzedza oznaczenie części
  • poprzedza tytuł części, jeżeli przed tytułem części nie występuje oznaczenie części
  • poprzedza tytuł pierwszej pracy innego autorstwa niż autorstwo pracy poprzedzającej ją w opisie bibliograficznym.

( = ) odstęp, znak równości, odstęp

  • poprzedza każdy tytuł równoległy
  • poprzedza każdy równoległy dodatek do tytułu podany po dodatku do tytułu (gdy brak tytułu równoległego).

2.2 Kolejność elementów

Elementy strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności podaje się w następującej kolejności (o ile odpowiednie dane występują):

  • tytuł właściwy
  • dodatek do tytułu
  • oznaczenie odpowiedzialności.

 

Kolejność ta ulega zmianie, gdy:

  • elementy opisu są ze sobą powiązane składniowo
  • uwzględnia się równoległe wersje elementów
  • przedmiotem opisu są prace współwydane bez wspólnego tytułu
  • przedmiotem opisu jest pojedyncza część dokumentu wieloczęściowego o tytule niewyróżniającym (zależnym od tytułu całości).

 

Szczegółowe zasady podano przy omówieniu poszczególnych elementów strefy.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

a. Dzieła anonimowe bez jakichkolwiek oznaczeń odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy : równoległy dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = Tytuł równoległy : równoległy dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = równoległy dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = równoległy dodatek do tytułu = równoległy dodatek do tytułu

 

b. Dzieła autorskie oraz dzieła anonimowe z oznaczeniem odpowiedzialności i pojedyncze części o tytułach wyróżniających (niezależnych od tytułu całości) wieloczęściowych dokumentów ikonograficznych

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / pierwsza nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności, druga nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju, kolejna nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / pierwsza nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności, kolejna nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju ; kolejne oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = Tytuł równoległy : równoległy dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju, kolejna nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju

 

c. Dzieła jednego autora współwydane bez wspólnego tytułu

 

Tytuł właściwy ; Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy ; Tytuł właściwy ; Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu ; Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy ; Tytuł właściwy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu ; Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju, kolejna nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju

 

d. Dzieła dwóch lub więcej autorów współwydane bez wspólnego tytułu

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności. Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju. Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności. Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności. Tytuł właściwy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności

 

e. Pojedyncze części dokumentów wieloczęściowych o tytułach niewyróżniających (zależnych od tytułu całości)

 

Tytuł całości. Zależny tytuł części

 

Tytuł całości. Zależny tytuł części / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł całości. Oznaczenie części

 

Tytuł całości. Oznaczenie części, Zależny tytuł części

 

Tytuł całości : dodatek do tytułu. Zależny tytuł części : dodatek do tytułu części

 

Tytuł całości : dodatek do tytułu. Oznaczenie części, zależny tytuł części / oznaczenie odpowiedzialności

2.3 Źródła danych

Podstawowym źródłem danych dla strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności jest tekst umieszczony na dokumencie przez autora (uwzględnia się kolejno: awers, rewers, oryginalną oprawę, opakowanie dokumentu); w przypadku dokumentów sporządzonych w jednym egzemplarzu jest to tekst rękopiśmienny napisany przez autora, a w przypadku dokumentów zwielokrotnionych jest to tekst uzyskany z matrycy graficznej, drukarskiej lub negatywu.

 

Pozostałe źródła danych występujące na dokumencie to: w przypadku dokumentów zwielokrotnionych — tekst rękopiśmienny umieszczony na dokumencie przez autora, w przypadku dokumentów zwielokrotnionych lub sporządzonych w jednym egzemplarzu — tekst umieszczony na dokumencie przez osobę inną niż autor.

 

W przypadku braku tytułu na obiekcie przejmuje się go ze źródeł spoza obiektu, na przykład spisów autorskich czy katalogów wystaw. Jeśli takich źródeł brak, samodzielnie nadaje się tytuł. W obu przypadkach tytuł podaje się w nawiasie kwadratowym.

 

Oznaczenia odpowiedzialności przejęte spoza podstawowego źródła danych podaje się w nawiasie kwadratowym. Dodane przez katalogującego doprecyzowanie rodzaju współpracy, niezbędne do identyfikacji obiektu, także podaje się w nawiasie kwadratowym.

 

W strefie uwag podaje się:

  • informacje uzupełniające i wyjaśniające tytuł (gdy zachodzi taka potrzeba)
  • źródło tytułu właściwego:
  • przejętego spoza podstawowego źródła danych
  • przejętego spoza obiektu
  • utworzonego przez katalogującego
  • występujące poza podstawowym źródłem danych:
  • warianty tytułu właściwego
  • tytuły równoległe
  • dodatki do tytułu
  • źródło oznaczenia odpowiedzialności przejętego spoza podstawowego źródła danych
  • dane dotyczące odpowiedzialności ustalone na podstawie źródeł zewnętrznych.

2.4 Język i system pisma

Tytuł i oznaczenie odpowiedzialności zapisuje się w języku, w którym zostały podane w podstawowym źródle danych. Znaki niełacińskie poddaje się konwersji (transliteruje, transkrybuje lub latynizuje) na alfabet łaciński według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).

2.5 Tytuł właściwy

Za tytuł właściwy należy uznać tekst najpełniej charakteryzujący opisywaną grafikę, rysunek lub fotografię, ich typ, postać fizyczną i zawartość artystyczną czy intelektualną, zgodnie z kolejnością źródeł.


Tytuł właściwy zawsze należy podawać jako pierwszy element opisu bibliograficznego, nawet jeżeli w podstawowym źródle danych został poprzedzony oznaczeniem odpowiedzialności, nadtytułem, tytułem serii lub innymi napisami (z wyjątkiem sytuacji, kiedy oznaczenie odpowiedzialności poprzedzające tytuł właściwy jest z nim powiązane gramatycznie).

 

W skład tytułu właściwego wchodzi:

  • tytuł oboczny.

 

Tytuł właściwy nie obejmuje:

  • tytułu równoległego
  • dodatku do tytułu
  • równoległego dodatku do tytułu.

 

2.5.1 Wybór tytułu właściwego


Jeżeli w podstawowym źródle danych występuje więcej niż jeden tytuł tej samej kompozycji, za tytuł właściwy uznaje się:

  • tytuł wyróżniony typograficznie, z wyjątkiem przypadków, gdy wyróżniony tytuł ma wyraźnie charakter dodatku do tytułu
  • pierwszy z tytułów, jeżeli żaden nie został wyróżniony typograficznie
  • tytuł wyróżniający znaczeniowo, jeżeli wyróżnienie typograficzne lub kolejność nie stanowią podstawy wyboru.

 

Pozostałe tytuły należy traktować jako dodatki do tytułu i przejmuje się je do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności. Odmienne tytuły występujące poza podstawowym źródłem danych podaje się w strefie uwag.

Przykład 70.
Jędrzej Pietraszek : kobziarz z Zawoja : (pod Babią górą) w Karpatach / JFPiwarski
[Jako tytuł właściwy wybrano tytuł wyróżniony typograficznie, dodatek do tytułu na dokumencie mniejszą czcionką.]

Przykład 71.
Bolszewizm zagraża! : ojczyzna potrzebuje twoich rąk
[Pierwszy z napisów znajduje się u góry, drugi u dołu dokumentu, żaden z tytułów nie został wyróżniony typograficznie.]

Jeżeli w podstawowym źródle danych ten sam tytuł wyrażony jest w dwóch lub więcej językach i/lub systemach pisma, za tytuł właściwy uznaje się tytuł wyróżniony typograficznie, tytuł najpełniej charakteryzujący dokument, a jeśli żadne z kryteriów nie ma zastosowania — tytuł pierwszy. Pozostałe tytuły należy traktować jako tytuły równoległe i przejmuje się je do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności. Tytuły równoległe występujące poza podstawowym źródłem danych podaje się w strefie uwag.

Przykład 72.
Die Neue Börse zu Berlin = La nouvelle bourse à Berlin.
[Tytuł w języku niemieckim został wyróżniony typograficznie.]

Przykład 73.
Typy Rossiu = Types de Russie.
[Żaden z tytułów nie został wyróżniony typograficznie, napis w języku rosyjskim występuje jako pierwszy.]

Przykład 74.
Vue de Varsovie = Widok Warszawy / [Carl Wilhelm Ullrich].
[Żaden z tytułów nie został wyróżniony typograficznie, napis w języku francuskim występuje jako pierwszy.]

Przykład 75.
Warszawa, Saski ogród zimą = Varšava, Saksonskìj sad'', zimoû = Varsovie, Jardin de Saxe, en hiver / Neue Photographische Gesellschaft A. G., Steglitz-Berlin
[Żaden z tytułów nie został wyróżniony typograficznie, napis w języku polskim występuje jako pierwszy, pozostałe tytuły przejęto w kolejności występowania.]

W opisach zespołów dokumentów ikonograficznych jako tytuł właściwy należy przejąć tytuł nadany zespołowi przez kolekcjonera, dawnego właściciela, lub ten, pod którym zespół był już opisywany. Jeśli zespół został utworzony na bieżące potrzeby przechowywania, opracowania i udostępniania zbiorów, należy tytuł utworzyć, określając jednostkę opisu (np.: zbiór, zespół, kolekcja) i charakteryzując zawartość.

Przykład 76.
Przedwojenne BHP
[Strefa uwag: Tytuł według napisu na opakowaniu.]

Przykład 77.
[Fotografie z podróży Aleksandry i Andrzeja Garlickich do Chile]
[Strefa uwag: Tytuł nadany przez katalogującego.]

Przykład 78.
[Zespół fotografii osób związanych z Agnieszką Osiecką, cz. 7]
[Strefa uwag: Tytuł nadany przez katalogującego.]

Przykład 79.
[Zbiór znaczków pocztowych poczty obozowej oflagu II C w Woldenbergu]
[Strefa uwag: Tytuł nadany przez katalogującego.]

 

2.5.2 Pisownia tytułu właściwego


Tytuł właściwy przejmuje się ze źródła danych dosłownie, z zachowaniem sformułowań i ortografii, lecz bez konieczności zachowania dużych liter, to znaczy:

  • nie uwspółcześnia się pisowni

Przykład 80.
Franciszek Koss, półkownik / rys. z natury J. Głowacki

Przykład 81.
Pomnik Floryana Straszewskiego w Krakowie na plantacyach wzniesiony funduszem składkowym w r. 1875.

Przykład 82.
Delegacya Ligi Kobiet Polskich do koła polskiego we Wiedniu dnia 25/4 1917 r. w sprawie równouprawnienia kobiet w konstytucyi wyodrębnionej Galicyi [Anons firmowy] : [Incipit:] Najlepsza turyńska czekolada z wanilją z fabryki S. Beeli.

Przykład 83.
Byszewskiego Półk przedniey Straży : Towarzysz Pocztowy

  • nie poprawia się pomyłek, błędów, literówek lub niepoprawnych znaków diakrytycznych

Przykład 84.
Święta Agnieszka Panna i Męczennika
[W tytule właściwym zachowano błędną formę Męczennika, bez poprawiania i komentowania błędu w miejscu jego wystąpienia.]

Przykład 85.
Boleslaw Smialy przyrzeka xiązetom powrócić wydarte im berła
[W tytule właściwym zachowano błędną formę Boleslaw Smialy oraz xiązetom, bez poprawiania i komentowania błędu w miejscu jego wystąpienia.]

Przykład 86.
Moniuczko
[W tytule właściwym zachowano błędną formę Moniuczko, komentarz i formę poprawną podano w strefie uwag.]

  • skróty występujące w tytule przejmuje się bez zmian (interpunkcja i spacjowanie)

Przykład 87.
Q.F.F.Fq.S. MCMXXXVIII / MS
[W tytule właściwym zachowano skróty.]

Przykład 88.
Biblioteka M. W. R. i O. P. / SC
[W tytule właściwym zachowano skróty.]

Przykład 89.
D.O.M. Hieronymo Comiti Strzemien Stroynowski Episcopo Vilnensi [...]

Przykład 90.
D. O. M. Annibal Carraccius Bononiensis [...] / Carol Remshard fecit ; [Carlo Maratti]

  • nie zapisuje się akcentów wyrazowych ani pochylenia samogłosek

Przykład 91.
Widok Gdańska z „Biskupiej Góry”
[Na dokumencie zapis: Widok Gdańska z „Biskupiéj Góry”.]

Przykład 92.
Oddział pierwszy straży ogniowej jadący do pożaru przez ulicę Senatorską
[Na dokumencie zapis: Oddział pierwszy straży ogniowéj jadący do pożaru przez ulicę Senatorską.]

Przykład 93.
Jakób Redel jenerał Woysk Polskich dowódca artyleryi pieszey / Gepner fecit.
[Na dokumencie zapis: Jakób Redel jenerał Woysk Polskich dowódca artyleryi pieszéy.]

  • nie dodaje się zapisu słownego liczb wyrażonych cyframi

Przykład 94.
7777 / Z.Ogielski

  • duże i małe litery zapisuje się zgodnie z zasadami ortograficznymi danego języka

Przykład 95.
Time & Death their Thoughts impart on Works of Learning & of Art / [Thomas Rowlandson]
[Na dokumencie zapis: TIME & DEATH their Thoughts impart On Works of Learning & of Art.]

Przykład 96.
Ian III Król Pol. W. X. Litewski obrany królem r. 1674. panował do r. 1696
[Dwukropki zamieniono na kropki, na dokumencie zapis: IAN III KRÓL POL: W: X: LITEWSKI Obrany Królem r. 1674. Panował do r. 1696.]

  • znaki interpunkcyjne (w tym wielokropek), typograficzne, symbole i cyfry zapisuje się w takiej formie, w jakiej występują w źródle danych.

 

Wyjątek stanowi dwukropek, który zamienia się na kropkę oraz znak równości występujący w funkcji łącznika wewnątrzwyrazowego, który zamienia się na łącznik wewnątrzwyrazowy

Przykład 97.
No! Pani Strzałecka, chcecie dwa talarki? — Dawaj pan więcej abyś tylko kupił… / [Tadeusz Grocholski]

Przykład 98.
Baranki! Szynki! : czyli Targ Wielko Sobotni za Żelazną Bramą (w Warszawie) / 18JFP41

Przykład 99.
Mój panie — jestem malarz na rybie sie nie znam — kupuję dla klasztoru panien... / [Tadeusz Grocholski]

Przykład 100.
Matulu!... jeść mi się chce!! — Kiej nie mom ci co dać jeść... / FK
[Pozostawiono wielokropek kończący tytuł właściwy.]

Przykład 101.
Time & Death their Thoughts impart on Works of Learning & of Art / [Thomas Rowlandson]
[Znak pisarski & przejęto z dokumentu.]

Przykład 102.
Ian III Król Pol. W. X. Litewski obrany królem r. 1674. panował do r. 1696
[Dwukropki zamieniono na kropki, na dokumencie zapis: IAN III KRÓL POL: W: X: LITEWSKI Obrany Królem r. 1674. Panował do r. 1696.]

Przykład 103.
Friedrich Augustus. König in Pohlen und Chür-Fürst zu Sachssen
[Znak równości zamieniono na łącznik wewnątrzwyrazowy, na dokumencie zapis: Friedrich Augustus. König in Pohlen und Chür=Fürst zu Sachssen.]

  • jeżeli jakiegoś znaku czy symbolu nie można przejąć do opisu ze względów technicznych, zastępuje się go opisem lub odpowiednikiem literowym albo słownym ujętym w nawias kwadratowy i w razie potrzeby podaje uwagę wyjaśniającą w strefie uwag.

Przykład 104.
I [love] Paris
[Symbol serca zastąpiono wyrazem love.]

Wyjątki:

  • pierwsze słowo tytułu właściwego oraz tytułu obocznego zapisuje się dużą literą niezależnie od pisowni użytej w źródle danych, chyba że jest to symbol (matematyczny, fizyczny, chemiczny itp.), w przypadku którego zmiana wielkości litery powoduje zmianę znaczenia, np.:

– π (stała matematyczna, rodzaj wiązania chemicznego, symbol cząstki elementarnej)
– Π (symbol iloczynu)

  • występujące w tytule nawiasy kwadratowe (z wyjątkiem znajdujących się w formułach chemicznych, matematycznych itp.) należy oddawać przez nawiasy zwykłe. Inne rodzaje nawiasów należy przejmować bez zmian. Jeżeli jednak cały tytuł właściwy jest ujęty w źródle danych w jakikolwiek nawias, należy w opisie pominąć ten nawias
  • jeżeli tytuł właściwy zawiera w sobie tytuł innego dzieła lub cytat wyróżniony w źródle danych wyłącznie kursywą, ujmuje się je w cudzysłów w celu zachowania zamierzonego graficznego wyróżnienia tej części tytułu.
  • cudzysłów — niezależnie od formy graficznej występującej w źródle danych — należy oddawać za pomocą jednej formy graficznej, domyślnej dla danego systemu komputerowego (dostępnej „z klawiatury”), np. " ". W niniejszych Przepisach jako formę obowiązującą przyjęto zgodny z polskimi zasadami interpunkcji cudzysłów podwójny: „ ”.
  • znaki interpunkcyjne i typograficzne poprzedzające dodatki do tytułu pomija się, zamieniając je na znak umowny poprzedzający dodatek do tytułu — dwukropek z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 105.
Spekulacja na prędce czyli Handlowa współka (w Warszawie) / JFPiwarski
[Pierwsze słowo tytułu właściwego i tytułu obocznego zapisano dużą literą.]

Przykład 106.
Generałowa Malczeska matka autora „Maryi” / J. Schübeler

Przykład 107.
[Scena ze spektaklu „Achilles i panny” Artura Marii Swinarskiego] / [Zdzisław Mozer]
[Tytuł właściwy zawiera tytuł innego dzieła.]

 

2.5.3 Forma tytułu właściwego


Tytuł właściwy należy przejmować w formie występującej na dokumencie.

Dopuszcza się skracanie wyjątkowo długich tytułów, pod warunkiem:

  • zachowania co najmniej trzech pierwszych wyrazów, tak by dane umożliwiły identyfikację dokumentu
  • niezmieniania sensu i zachowania poprawności gramatycznej tytułu
  • zachowania elementów mających znaczenie informacyjne (np. nazw własnych, nazw geograficznych, dat).

 

Opuszczenia zaznacza się wielokropkiem ujętym w nawias kwadratowy ( […] ).

Przykład 108.
Pompe funèbre de Catherine Opalinska Reine de Pologne […] en église de Notre Dame de Paris le XVIII mai MDCCXXXXVII ordonné par M.r Le Duc Gesvres Pair de France [...] executée par les S.re Slodtz

Tytuł niejasny, niepełny lub niejednoznaczny można objaśnić tylko w strefie uwag.

Przykład 109.
A–2
[Strefa uwag: Kompozycja abstrakcyjna.]

Przykład 110.
Śmierć Eponiny : / [J. Mieczowski, Warszawa]
[Strefa uwag: Fotografia grafiki Gustave'a Briona ilustrującej „Nędzników” Victora Hugo.]

Przykład 111.
Dziubuś
[Strefa uwag: Przedstawia żonę artysty Irenę Mrożewską.]

Tytuł właściwy może składać się jedynie z nazwy rodzajowej albo terminu określającego typ dzieła lub jego intelektualną czy artystyczną zawartość

Przykład 112.
Blankiet rachunku / Fleck litho.

Przykład 113.
Dyplom / J.B. pinx.

Przykład 114.
[Ulotka reklamowa firmy Philips]

Przykład 115.
[Kompozycja abstrakcyjna]

Przykład 116.
Kalendarz na rok 1858

Przykład 117.
[Życzenia świąteczne] : [Incipit:] Pax miłych, spokojnych świąt życzy [...]

Tytuł właściwy może składać się z nazwy osoby lub ciała zbiorowego.

Przykład 118.
Mickiewicz / Toullion

Przykład 119.
Zjazd Bibliofilów / J.R. fot.

Przykład 120.
Collegium Ienense / C. E. Buchta

Przykład 121.
Muzeum Etnograficzne w Młocinach / Z.M.

Tytuł właściwy może składać się ze skrótowca, akronimu, logo lub zawierać taki element.

Przykład 122.
Gmach GUS

Przykład 123.
Białasiewicz, król modeli ASP [...] / Z.M.

Przykład 124.
Tzw. Wszechświat...

Przykład 125.
Coca-Cola
[Nazwa Coca-Cola w formie logotypu.]

Tytuł właściwy może zawierać cyfry, liczby lub pojedyncze litery.

Przykład 126.
1999–2000

Przykład 127.
4U

Przykład 128.
B. w M / ZM

Przykład 129.
Biblioteka M. W. R. i O. P. / SC

Przykład 130.
Q.F.F.Fq.S. MCMXXXXVIII

Przykład 131.
L & S / Milan Lasica & Július Satinský

Jeśli tytuł dokumentu składa się z nazwy geograficznej (najczęściej wyróżnionej typograficznie i zakończonej kropką) oraz następującego po niej tekstu określającego szczegółowo treść dokumentu, należy przejąć oba elementy jako tytuł właściwy, oddzielając je przecinkiem.

Przykład 132.
Gródek Jagielloński, widok rynku z pomnikiem Jagiełły
[Na dokumencie zapis: GRÓDEK JAGIELLOŃSKI. Widok rynku z pomnikiem Jagiełły.]

Przykład 133.
Brzeżany, sarkofag w kaplicy zamku Sieniawskich

Przykład 134.
Avignon, la cathédrale le siège des papes (XIVe siècle) / ND Phot

Przykład 135.
Paris, eglise Saint-Germain-des-Prés / X. phot

Jeżeli tytuł właściwy składa się z dwóch członów (z których każdy tworzy niezależny tytuł) połączonych spójnikiem „czyli” lub jego odpowiednikiem w języku polskim (np. albo, to jest) czy obcym (np. or, ou, oder, ossia, aneb, sive), drugi człon jest tytułem obocznym. Pierwszy wyraz tytułu obocznego zapisuje się dużą literą.

Przykład 136.
Spekulacja na prędce czyli Handlowa współka (w Warszawie) / JFPiwarski

Przykład 137.
Arkady w Braniewie albo Kolana M. / Z. Makowski

Przykład 138.
Reagowanie sanacji na prowokacje niemieckie czyli Kiwanie palcem w bucie / Grus.

Przykład 139.
Denkmäler des alten Roms, oder Sammlung der vornehmsten und noch in Rom vorhandener Alterthümer nach Barbaults Zeichnung : nebst einer Erklärung derselben / Jean Barbault ; aus dem Französischen übersetzt

Przykład 140.
Laurea sive Arbor Tarnoviana in auspicatiss. Casimiri Comitis Tarnovii natalitiis […] / Augusstinus Thille sculps.

Przykład 141.
Wielka Sobota 1831 roku czyli Obnoszenie sztandarów zdobytych na nieprzyjacielu w bitwie pod Wawrem dnia 1go kwietnia / ryso. J.N.Lewicki

ale:

Przykład 142.
Berła nowe czyli wydziałowe Akademii Krakowskiej [...] / J.S.

Przykład 143.
Kleine Gallopade an der Wand mit der Lanze zum Kopf oder Ring = Le petit galop à la muraille avec la lance vers la tête / J. E. R.

 

2.5.4 Inne elementy opisu zawarte w tytule


Dane należące do innych elementów opisu bibliograficznego (np. nazwa wydawcy, oznaczenie odpowiedzialności, oznaczenie wydania itd.), które poprzez powiązanie składniowe stanowią integralną część tytułu właściwego, włącza się do tytułu właściwego, przejmując je w formie, w jakiej występują w źródle danych, niezależnie od wyróżnień typograficznych poszczególnych części tytułu.

Przykład 144.
S Kazimierz drugim odcieniem sangwiny od Krystyny / Z.M.
[W tytule wskazano wykorzystaną technikę graficzną.]

Przykład 145.
Wg Morelowskiego (Studnia) / Zb. Makowski
[W tytule wskazano pierwowzór opracowania graficznego.]

Przykład 146.
Gravures d’après les dessins de la collection de Willanow

Przykład 147.
Sv. Jan Kanty podług obrazu S. Czechowicza znayduiącego się w Żurowicach

 

2.5.5 Brak tytułu


Jeżeli w podstawowym źródle danych brak tytułu właściwego (brak jakichkolwiek napisów lub żaden z napisów nie może zostać uznany za tytuł właściwy), zachowuje się następującą kolejność działań:

  • tytuł właściwy przejmuje się z pozostałych źródeł danych występujących na dokumencie: w przypadku dokumentów zwielokrotnionych jest to tekst rękopiśmienny umieszczony na dokumencie przez autora lub osobę inną niż autor, w przypadku dokumentów sporządzonych w jednym egzemplarzu — tekst umieszczony na dokumencie przez osobę inną niż autor
  • tytuł właściwy przejmuje się z zewnętrznych źródeł bibliograficznych: katalogów wystaw, katalogów aukcyjnych, bibliografii lub innych opracowań, uzupełniając go początkowym fragmentem tekstu z wyrażeniem wprowadzającym „Incipit:”. Jeśli istnieje wiele różniących się między sobą tytułów spoza podstawowego źródła danych i nie można stwierdzić, która z wersji jest najbardziej zgodna z intencją autora dokumentu, należy wybrać formę ze źródła uznanego za najbardziej wiarygodne. Jeśli zachodzi potrzeba, pozostałe formy tytułu można podać w strefie uwag, wraz z informacją o źródle
  • w przypadku braku informacji w źródłach tytuł nadawany jest przez katalogującego. Nadając tytuł, należy określić rodzaj i formę dokumentu i/lub zwięźle sformułować jego temat (wymieniając najważniejsze osoby, miejsca, wydarzenia, przedmioty, które są treścią dokumentu). Po utworzonym tytule zaleca się przytoczyć pierwsze wyrazy tekstu występującego na dokumencie, poprzedzone wyrażeniem wprowadzającym „Incipit:”.

 

Tytuł przejęty spoza podstawowego źródła danych, tytuł nadany przez katalogującego oraz słowo „Incipit:” ujmuje się w odrębne nawiasy kwadratowe. Początkowe wyrazy tekstu przejęte z dokumentu podaje się bez cudzysłowu, pominięcia oznacza się wielokropkiem ujętym w nawias kwadratowy ( […] ).

 

Początkowy fragment tekstu występującego na dokumencie poprzedzony słowem „Incipit:” traktuje się jako dodatek do tytułu i poprzedza dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

 

Tytuł przejęty spoza podstawowego źródła danych oraz nadany przez katalogującego wymaga wskazania jego źródła w strefie uwag.

 

Nie dopuszcza się używania określenia „bez tytułu”, poza przypadkami, w których określenie to znajduje się na dokumencie z woli autora.

Przykład 148.
[Helena Modrzejewska w roli Adrianny Lecouvreur]
[Strefa uwag: Tytuł na podkładce.]

Przykład 149.
[Worochta w zimie]
[Strefa uwag: Tytuł według maszynopisu na rewersie.]

Przykład 150.
[Portret Tadeusza Kościuszki]
[Strefa uwag: Tytuł według napisu obcą ręką na passe-partout.]

Przykład 151.
[Zamek Królewski w Warszawie]
[Strefa uwag: Tytuł według SAP, t. 4. s. 34.]

Przykład 152.
[Hultaje po pijaństwie i grze w kości, projekt ilustracji do "Spowiedzi Archipoety"] / GR
[Strefa uwag: Tytuł według katalogu wystawy w Muzeum Narodowym
Henryk Grunwald 1904-1958. Rysunek, grafika, malarstwo, złotnictwo. Pamiętnik wystawy, Warszawa 1960 s. 82, poz. 405.]

Przykład 153.
[Madonna z Dzieciątkiem i św. Janem]
[Strefa uwag: Tytuł nadany przez katalogującego.]

Przykład 154.
[Reklama czekolady] : [Incipit:] Wyszukana i wykwintna mokka mleczna Plutos jest najbardziej egzotyczna […]
[Strefa uwag: Tytuł nadany przez katalogującego.]

Przykład 155.
[Fotografia reklamy bawarskiego piwa zamieszczona w „Kurierze Warszawskim”] : [Incipit:] Ogród w piwnicach, ulica Senatorska i Krakowskie Przedmiescie, No 451, w domu Wo Piotrowskiego piwo bawarskie z fabryki J. G. Schaefer et Comp.
[Strefa uwag: Tytuł nadany przez katalogującego.]

2.6 Tytuł równoległy

Tytuł równoległy to odpowiednik tytułu właściwego wyrażony w innym języku i/lub systemie pisma niż tytuł właściwy.

 

Jeżeli w podstawowym źródle danych ten sam tytuł występuje w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, każdy tytuł, którego nie uznano za tytuł właściwy, przejmuje się do opisu jako tytuł równoległy. Dopuszcza się przejęcie tylko pierwszego tytułu równoległego. Tytuły równoległe można skracać na tych samych zasadach, co tytuł właściwy.

 

Tytuły równoległe występujące poza podstawowym źródłem danych podaje się tylko w strefie uwag, bez wskazania ich lokalizacji.

 

Każdy tytuł równoległy poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ). Tytuł równoległy podaje się po tytule właściwym (lub po dodatkach do tytułu bądź po oznaczeniach odpowiedzialności, jeżeli w opisie występują także wersje równoległe tych elementów).

 

Jeśli na dokumencie znajduje się kilka kompozycji bez tytułu wspólnego, tytuły równoległe podaje się po tytułach właściwych poszczególnych kompozycji.

 

Dwa lub więcej tytuły równoległe podaje się:

  • w porządku wynikającym z układu typograficznego
  • w kolejności występowania, gdy brak wyróżnień typograficznych.

Przykład 156.
St. Marks’ Place = Place St. Marc = Plaza de San Marco.

Przykład 157.
Westminster Bridge = Westminster Brücke = Pont de Westminster / C.Hall sculp.t ; W.Tombleson del.t.

Przykład 158.
Somerset House, London = Pallast von Somerset London = Palais de Somerset London / H.Winkles culp.t ; Tombleson del.t.

Przykład 159.
Dorney Church, Bucks = Eglise à Dorney = Kirche zu Dorney / Sands sc. ; Tombleson del.
[Z uwagi na brak wyróżnienia typograficznego, tytuły równoległe podano w kolejności ich występowania.]

Przykład 160.
A Front View of the Royal Palace of Kensington = Vüe en front du Palais royal de Kensington : à trois miles de Londres / Parr delin. et sculp.

Przykład 161.
A View of the Royal Palace of Hampton Court = Vüe du Palais royal de Hampton Court : à quinze miles de Londres / Parr sculp ; Rigaud delin.
[Brak równoległego dodatku do tytułu powoduje, że tytuł równoległy został podany bezpośrednio po tytule właściwym, a przed dodatkiem do tytułu.]

2.7 Dodatek do tytułu

Dodatek do tytułu to wyraz lub wyrażenie uzupełniające tytuł właściwy. Rozróżnia się: podtytuł i nadtytuł.

 

Za dodatek do tytułu nie uznaje się takich elementów, jak: motto, dedykacja, inwokacja (czy inne wyrażenia wprowadzające, które nie stanowią części tytułu właściwego), nazwy honorowych patronatów, programów finansujących, grantów, informacje o nagrodach itp.


Należy zwracać uwagę, czy informacja poprzedzająca tytuł w źródle danych stanowi nadtytuł, czy też nazwę serii, instytucji sprawczej itp.

 

Dodatki do tytułu występujące w podstawowym źródle danych przejmuje się do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności. Dodatki do tytułu spoza podstawowego źródła danych pomija się.

 

Każdy dodatek do tytułu poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ). Pierwszy wyraz każdego dodatku do tytułu zapisuje się małą literą, jeżeli jest to zgodne z zasadami ortograficznymi danego języka.

 

Dodatek (dodatki) do tytułu podaje się zasadniczo po tytule właściwym, jednakże:

  • jeżeli występuje tytuł równoległy (bez równoległego dodatku do tytułu), dodatek do tytułu podaje się po tytule równoległym
  • jeżeli występuje tytuł równoległy z równoległym dodatkiem do tytułu, dodatek do tytułu podaje się po tytule właściwym (wersje językowe grupuje się razem).

 

Jeżeli w podstawowym źródle danych występują dwa lub więcej elementy uznane za dodatki do tytułu, jako pierwszy podaje się element wyróżniony typograficznie. Jeśli brak takiego wyróżnienia, dodatki do tytułu podaje się w kolejności ich występowania.

Przykład 162.
Souvenirs, souvenirs : cent ans de chanson française

Przykład 163.
Adam Mickiewicz : poeta romantyczny urodzony w Litwie ro. 1798 / rys Kurowski

Przykład 164.
Stefan Batory K. P. = Stephanus Bathoreus : ur. 1533 obrany królem 1575 um. 1586 pochowany w Krakowie / J. F. Piwarski 1857; podług Bacciarellego
[Dodatek do tytułu podany po tytule równoległym, ponieważ tytułowi równoległemu nie towarzyszy równoległy dodatek do tytułu.]

Przykład 165.
Prospekt placu przed XX. Bernardynami w Warszawie : biorąc wyirzenie z nad Bramy Krakowskiey = Vue de la place des bernardins à Varsovie : prise de dessous la Porte de Cracovie
[Dodatek do tytułu podany po tytule właściwym, ponieważ tytułowi równoległemu towarzyszy równoległy dodatek do tytułu (elementy w tym samym języku grupuje się).]

2.8 Równoległy dodatek do tytułu

Równoległy dodatek do tytułu to dodatek do tytułu wyrażony w innym języku i/lub systemie pisma niż tytuł właściwy. Może on występować łącznie z tytułem równoległym lub samodzielnie (bez tytułu równoległego).

 

Pierwszy wyraz każdego równoległego dodatku do tytułu zapisuje się małą literą, jeżeli jest to zgodne z zasadami ortograficznymi danego języka.

 

Równoległe dodatki do tytułu występujące w podstawowym źródle danych przejmuje się do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności. Równoległe dodatki do tytułu spoza podstawowego źródła danych pomija się.

 

Równoległy dodatek do tytułu poprzedza się:

  • dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ), jeżeli podaje się go po odpowiadającym mu tytule równoległym lub innym równoległym dodatku do tytułu wyrażonym w tym samym języku i/lub systemie pisma
  • znakiem równości z odstępem po obu stronach znaku ( = ), gdy brak tytułu równoległego i wszystkie równoległe dodatki do tytułu podaje się po dodatku do tytułu (dodatku wyrażonym w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego).

 

Innymi słowy, jeżeli w podstawowym źródle danych znajdują się równoległe dodatki do tytułu, należy:

  • dodatek do tytułu wyrażony w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego podać po tytule właściwym, natomiast
  • równoległe dodatki do tytułu podać po tytułach równoległych odpowiadających im pod względem języka i/lub systemu pisma
  • jeżeli brak tytułów równoległych, należy wszystkie równoległe dodatki do tytułu podać po dodatku (dodatkach) do tytułu.

Przykład 166.
Polska : na Huculszczyźnie = Pologne : au Pays de Houtzoules
[Równoległy dodatek do tytułu podany po tytule równoległym — grupowanie elementów w tych samych wersjach językowych.]

Przykład 167.
Krakowiacy : ubior codzienny = Paysans Polonais des environs de Krakovie : costume quotidien = Die Polnischen Landleute aus der Gegend von Krakau : taegliche Tracht = Polnish peasants in the neighbourhood of Krakow : eweryday costume / J. Lewicki
[Wyróżniony typograficznie tytuł w języku polskim uznano za tytuł właściwy. Pozostałe tytuły zapisane na dokumencie w równorzędny sposób przejęto do opisu w kolejności występowania. Każdemu tytułowi towarzyszy odpowiadający mu językowo dodatek do tytułu. Elementy w tym samym języku zgrupowano razem (dodatek do tytułu po tytule właściwym, równoległe dodatki do tytułu po odpowiednich tytułach równoległych).]

Przykład 168.
Sigismundus Augustus Dei Gratia Rex Poloniae […] : fac-simile drzeworytu z roku 1551 znajd. niegdyś w Bibl. Puław. = fac-simile d’une gravure sur bois de 1551 qui se trouvait à la Bibl. de Puławy
[Ponieważ brak tytułu równoległego, równoległy dodatek do tytułu został podany po dodatku do tytułu.]

Przykład 169.
Homburg : und seine Umgebungen = and its environs = et ses environs / G.M. Kurz sculp.t ; L. Rohbock del.t.
[Dwa równoległe dodatki do tytułu podane po dodatku do tytułu (brak tytułów równoległych).]

2.9 Oznaczenie odpowiedzialności

Oznaczenie odpowiedzialności to nazwa i/lub wyrażenie:

  • określające osobę lub ciało zbiorowe (autora, współtwórcę, instytucję sprawczą), które są odpowiedzialne za intelektualną i/lub artystyczną zawartość grafiki, rysunku lub fotografii
  • wskazujące jej funkcje w procesie powstania grafiki, rysunku lub fotografii.

 

Pierwsze oznaczenie odpowiedzialności podawane po jakimkolwiek tytule (tytuł właściwy, tytuł równoległy, dodatek do tytułu, tytuł części itd.) lub po oznaczeniu części (gdy brak tytułu części) poprzedza się prawym ukośnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( / ).

 

Oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju (nazwy osób lub nazwy ciał zbiorowych np. grafików, rysowników, malarzy, fotografików i zakładów fotograficznych, projektantów, autorów wzorów) niepowiązane spójnikiem lub innym wyrażeniem oddziela się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

 

W obrębie jednego oznaczenia odpowiedzialności (oznaczenia odpowiedzialności tego samego rodzaju) poszczególne nazwy osób lub ciał zbiorowych niepowiązane spójnikiem lub innym wyrażeniem oddziela się przecinkiem i odstępem (, ).

 

Poszczególne oznaczenia odpowiedzialności podaje się w porządku według rodzaju i znaczenia współudziału w tworzeniu dokumentu (np. autor ; autor pierwowzoru). Oznaczenia odpowiedzialności dotyczące osób lub ciał zbiorowych, których udział w powstaniu dokumentu uznaje się za mniej istotny (np. autor dedykacji), można przenieść do strefy uwag.

Przykład 170.
Widok Krakowa z Krzemionki / A. Treter
[Oznaczenie odpowiedzialności po tytule właściwym.]

Przykład 171.
A view of Anamooka / W. Byrne sc. ; J. Webber del.
[Oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju oddzielone średnikiem.]

Przykład 172.
Widok kościoła S. Anny przy wielkim kościele oo. bernardynów : dzwonnica kościoła S. Anny, kościół bernardynów, gradusy, brama / rys. z natury i lith. Józef Głowacki uczeń Szkoły Wileńskiej
[Oznaczenie odpowiedzialności po dodatku do tytułu.]

Przykład 173.
Widok Belwederu w Warszawie = Vue de Belveder à Varsovie / F. Dietrich sc.
[Oznaczenie odpowiedzialności po tytule równoległym.]

Przykład 174.
Vue de Danzig : Prospect des grünen Thors von der West Site [...] = Vuë de la Porte verte vers la côté occidentale [...] / gravé par Balth. Frederic Leizel
[Oznaczenie odpowiedzialności po tytule równoległym, bez równoległego dodatku do tytułu.]

Przykład 175.
Widoki Wilna : koscioł katedralny R.K. = Vues de Wilna : l'église cathédrale catholique romaine / lith. par Deroy ; dessiné d'après nature par Sadownikoff
[Oznaczenie odpowiedzialności po równoległym dodatku do tytułu.]

Przykład 176.
Ecce homo / A. Regulski sc. ; rysował na drzewie Karol Młodnicki ; z teki śp. Artura Grotgera
[Oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju oddzielone średnikiem.]

Przykład 177.
Grande Etude aux deux crayons. No 23 / lithographiée par Julien d'après Robert-Fleury
[Oznaczenie odpowiedzialności po oznaczeniu numeru części.]

Przykład 178.
Thaddeus Kosciuszko / engraved by William Sharp from a Model in Wax done from the Life by C. Andras
[Oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju (autor, autor wzoru) są powiązane składniowo, dlatego przejęto je bez rozdzielania średnikiem.]

Przykład 179.
Władysław Wiślicki / rytował Edward Nicz ; podług fot. Karolego i Puscha
[Różne oznaczenia odpowiedzialności (osoba i instytucja) oddzielone średnikiem.]

Przykład 180.
Jerzy Samuel Bandtkie : Doktor Fil., Professor i Bibliotekarz przy Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie / Koska lit. ; Sontag rys.

Oznaczenia odpowiedzialności przejęte spoza podstawowego źródła danych podaje się w nawiasie kwadratowym, umieszczając w strefie uwag odpowiednią informację o źródle. Informacje dotyczące oznaczenia odpowiedzialności ustalone na podstawie źródeł spoza katalogowanej pozycji podaje się tylko w strefie uwag.

Przykład 181.
[Gdynia, Dworzec Morski] / [Henryk Poddębski Warszawa]
[Strefa uwag: Nazwa autora według pieczątki na rewersie.]

Przykład 182.
[B. Bank Polski przy placu Bankowym, narożnik] / [JBułhak]
[Strefa uwag: Nazwa autora według faksymile na okładce albumu.]

Przykład 183.
[Liczmany ze złota, talar srebrny] / [Lelewel]
[Na rewersie ryciny adnotacja ręką artysty: ściele się pod nóżki ziomkowi Antoniemu Oleszczyńskiemu niedodziubana jeszcze próbka rylca Lelewel.]

Przykład 184.
[Heinrich Rose] / [Photographie von S. Friedländer Berlin Rosenthalerstr 40]
[Strefa uwag: Nazwa autora według suchego wycisku na awersie passe-partout.]

Przykład 185.
[Ukrzyżowanie]
[Strefa uwag: Nieznany rytownik według obrazu Agostina Carracciego.]

Przykład 186.
[Koń w galopie]
[Strefa uwag: Niesygnowana. Nazwa autora: Piotr Michałowski.]

Przykład 187.
[Nagrobek arcybiskupa Wacława Sierakowskiego z katedry Wniebowzięcia NMP we Lwowie]
[Strefa uwag: Niesygnowana. Nazwa autora: Józef Kościesza-Jaworski.]

Jeśli w podstawowym źródle danych występują wyrażone w tym samym języku i/lub systemie pisma różne formy nazwy tej samej osoby lub ciała zbiorowego wskazujące tę samą funkcję (np. rycina sygnowana w dwóch miejscach), należy przejąć formę pełniejszą, podając odpowiednią informację w strefie uwag.

Przykład 188.
Sainte Elisabeth distribue des aumones à ses pauvres dans l'interieur du chateau de Wartbourg / A. Oleszczynski scul. ; Fr. Muller delineavit
[Strefa uwag: Sygnowana także monogramem wiązanym na kompozycji.]

Przykład 189.
[Portret Tadeusza Sławikowskiego] / Professor Fritz Luckhardt K.u.K. Hofphotograph Wien, Leopoldstadt, Taborstrasse 18, Hôtel National
[Strefa uwag: Sygnowana także skróconą formą nazwy na awersie.]
[Oznaczenie odpowiedzialności przejęto z rewersu, na awersie znajduje się forma krótsza: F. Luckhardt K.u.K. Hof-Photograph Wien.]

Jeżeli jednostkę opisu stanowi zespół dokumentów ikonograficznych o wspólnym autorstwie, należy przejmować oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wszystkich dokumentów. Jeśli oznaczenia odpowiedzialności występują na poszczególnych dokumentach w różnych formach, należy przejąć dane najbardziej kompletne.


W opisach zespołów dokumentów różnych autorów oznaczenie odpowiedzialności należy podać w strefie uwag.

Przykład 190.
[Zaproszenia na wystawy] / Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie

Przykład 191.
[Fotografie wizerunków malarskich, graficznych, rysunkowych i rzeźbiarskich Józefa Piłsudskiego]
[Strefa uwag: Autorami fotografii są Elżbieta Kaczkowska i Adam Kaczkowski.]

 

2.9.1 Forma nazw przejmowanych do oznaczenia odpowiedzialności


Nazwy osób i instytucji odpowiedzialnych za intelektualną i/lub artystyczną zawartość dokumentu oraz pełniących określone funkcje w procesie jego powstania przejmuje się do oznaczenia odpowiedzialności wraz z występującymi przy nich wyrażeniami i skrótami (np. tytuły, godności, przywileje, miejsce powstania, daty pierwowzorów).

Przykład 192.
Coupe en traverse de la nouvelle église de Ste Geneviève Patrone de Paris / Charpentier sculp. ; inventé et dessiné par J. G. Souflot, architecte du Roy

Przykład 193.
The Birth of the Thames / engrav.d by P. W. Tomkins his.t engraver to Her Majesty ; painted by Maria Cosway

Przykład 194.
Ansicht der K. K. Milit. Schwimmanstalt = Widok C. K. Woyskowey Szkoły pływania / auf Stein gez. vom Anton Lange ; vom Hauptm. Baron Schönau gemalt

Przykład 195.
[Schloss Wilhelmstahl bei Eisenach] / [G. Jagemann Hof-Photograph Eisenach]

Przykład 196.
[Portret Tadeusza Sławikowskiego] / Professor Fritz Luckhardt K.u.K. Hofphotograph Wien, Leopoldstadt, Taborstrasse 18, Hôtel National

Przykład 197.
[Dziedziniec Skargi Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie] / [Edmund Zdanowski instruktor Zakładu Fotogr. Art. Wydziału Sztuk Pięknych w Wilnie]

Przykład 198.
Przejzrzane nie miia / Mich. Żukowski s. Leop. 1754

Przykład 199.
Szymon Syrenius M. D.r Ziołopis wieku XVI / Wittmann lith. ; Jan Nepo. Bisanski rysował w Krakowie 1839

Jeśli na dokumencie oznaczenie odpowiedzialności wyrażone jest skrótem lub monogramem, należy je przejąć w tej formie, dodając w uwagach odpowiednie określenie, np. „monogram wiązany” oraz pełną nazwę autora.

Przykład 200.
Grajkowie z Brugges / MS
[Strefa uwag: Sygnowana monogramem wiązanym z herbem Prus. Nazwa autora: Stefan Mrożewski.]

Przykład 201.
Ex libris K.B. Wróblewscy / K W
[Strefa uwag: Sygnowany na kompozycji inicjałami K W. Nazwa autora: Krystyna Wróblewska.]

Przykład 202.
[Piekary, typy kobiet w strojach ludowych] / ZM
[Strefa uwag: Monogram suchą pieczęcią na awersie. Nazwa autora: Zdzisław Marcinkowski.]

Przykład 203.
Moret, porte du Pont / X. Phot.
[Strefa uwag: Sygnowana na kompozycji. Nazwa autora: Zakład Fotograficzny „Bracia Neurdein” (Paryż).]

Jeśli dokument jest sygnowany znakiem graficznym, w oznaczeniu odpowiedzialności należy, jeśli to możliwe, podać pełną nazwę autora w nawiasie kwadratowym. Opis znaku należy podać w strefie uwag.

Przykład 204.
Stary dąb / [Maria Hiszpańska-Neumann]
[Strefa uwag: Sygnowana znakiem artysty: mysz. Nazwa autora: Maria Hiszpańska-Neumann.]

Przykład 205.
Sen Antka ze Zwierzyńca / [Kazimierz Sichulski]
[Strefa uwag: Sygnowana znakiem artysty: parasol. Nazwa autora: Kazimierz Sichulski.]

Przykład 206.
Andrzej Szeller exlibris / [Tadeusz Żurowski]
[Strefa uwag: Sygnowana znakiem artysty: gwiazda i półksiężyc. Nazwa autora: Tadeusz Żurowski.]

 

2.9.2 Określenie rodzaju współpracy


Nazwy osób i ciał zbiorowych wraz z określeniami ich udziału w powstaniu dokumentu należy przejmować w formie, w jakiej występują na dokumencie. Wyrazy lub wyrażenia określające rodzaj wkładu pracy osoby lub ciała zbiorowego w artystyczną zawartość dokumentu oraz wskazujące jej (jego) funkcje w procesie powstania dokumentu traktuje się jako integralną część oznaczenia odpowiedzialności i przejmuje w formie występującej w źródle danych. Oznaczenia bardzo długie można skracać, pomijając informacje niezwiązane bezpośrednio z określeniem roli danej osoby lub ciała zbiorowego.


Oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju (nazwy osób lub nazwy ciał zbiorowych np. grafików, rysowników, malarzy, fotografików i zakładów fotograficznych, projektantów, autorów wzorów) niepowiązane spójnikiem lub innym wyrażeniem oddziela się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

Przykład 207.
Paganini / nach der Natur gez. v. Winterhalter

Przykład 208.
[Portret Zofii Cieślewskiej] / rysował A. Michalak w Paryżu

Przykład 209.
Pokucie, powiat horodeński : widok domu mieszkalnego wewnątrz zamku Czernelickiego w którym Król Jan III jako Hetman przebywał / fotografował Juliusz Dutkiewicz

Przykład 210.
[Z cyklu „Żywe obrazy”] / fotografował z natury Walery Rzewuski w Krakowie Wesoła ul. Kolejowa. (dawniej Podwale)

Przykład 211.
[Portret mężczyzny] / Foto „Rembrandt” Lwów

Przykład 212.
Arthur Potocki / rep. Majeranowski ; p. Sontaga

Przykład 213.
La Melancholie / gravé par H. Simon Thomassin ; tableau de Dominique Feti [...]

Przykład 214.
Dzieci / A. Regulski, E. Gorazdowski ; rysował na drzewie Jan Matejko, podług własnego obrazu olejnego

Przykład 215.
August Jeske / A.R. ; [rysował] FT ; podług fotografii zakładu dawniej Klocha i Dutkiewicza, dziś Kowalińskiego i spółki

Przykład 216.
S. Michael Archangelus / Lucas Kil. Aug. sculpsit ; Petrus Candid. delineavit, opus ex aere Huberti Gerardi Holland [...]

Przykład 217.
Helena Modrzejewska / J. Schübeler sc. ; [rysował] JB ; podług fotografii Karolego i Puscha w Warszawie

Jeżeli nazwy autorów i współautorów występują w podstawowym źródle danych, a określenia rodzaju ich odpowiedzialności poza nim, należy przejąć je do oznaczenia odpowiedzialności. Jako dane spoza podstawowego źródła podaje się je w nawiasie kwadratowym.

 

Dopuszcza się dodanie przez katalogującego określenia wskazującego lub doprecyzowującego rodzaj odpowiedzialności. Określenia takie formułuje się zwięźle w języku polskim i ujmuje w nawias kwadratowy.

Przykład 218.
Congrè de Vienne : séance des plenipotentiaires des huit puissances signataires : du Trait de Paris / J. Godefroy ; [malował] J. Isabey

Przykład 219.
Ad. Mickiewicz / AZ ; [rysował] LHorovitz

Przykład 220.
Franciszek Kandyd Nowakowski / [rytował] Danielski ; rysował Cynk

Przykład 221.
Forteresse Royale de Stockholm au 17e S. / [rytował] Alès. ; Danvin. del. ; Lemaitre. direxit

 

2.9.3 Więcej niż jedna osoba lub ciało zbiorowe


Nazwy osób i ciał zbiorowych spełniających zróżnicowane funkcje podaje się w odrębnych oznaczeniach odpowiedzialności (oznaczeniach odpowiedzialności różnego rodzaju).

 

Poszczególne oznaczenia odpowiedzialności podaje się w porządku według rodzaju i znaczenia współudziału w tworzeniu dokumentu. Kolejne oznaczenia odpowiedzialności należy oddzielać średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ), z wyjątkiem wypadków, gdy traktuje się je jako jedno wyrażenie.

 

Nazwy dwóch i więcej osób lub ciał zbiorowych spełniających taką samą funkcję (np. dwóch rytowników jednej matrycy) należy wymieniać w jednym oznaczeniu odpowiedzialności. Należy przy tym zachować kolejność nazw występujących w źródle danych. Kolejne nazwy należy oddzielać przecinkiem i odstępem (, ), z wyjątkiem przypadków, gdy są ze sobą powiązane składniowo.

Przykład 222.
[Działania z Dobromierzem] / [Zofia Kulik, Przemysław Kwiek]
[Kolejność autorów przejęto z dokumentu, nazwy autorów oddzielono przecinkiem.]

Przykład 223.
Caroline of Lichtfield : [Incipit:] Caroline having signified she really should be glad […] / J. Jones, A. Robertson fecit ; H. Ramberg del.
[Kolejność autorów przejęto z dokumentu, nazwy autorów oddzielono przecinkiem, po średniku nazwa autora wzoru.]

Przykład 224.
Vue du Château d'Holy Rood en Ecosse / H. Vander Burch et Vitasse lith. ; H. Shepherd pinx.t.
[Nazwy autorów przejęto z dokumentu wraz z łączącym je spójnikiem.]

 

2.9.4 Oznaczenie odpowiedzialności inne niż nazwa osoby lub ciała zbiorowego


Jeżeli w podstawowym źródle danych jako oznaczenie odpowiedzialności występuje wyrażenie niezawierające nazwy osoby lub ciała zbiorowego, wyrażenie to przejmuje się jako oznaczenie odpowiedzialności, o ile nie jest powiązane składniowo z tytułem.

Przykład 225.
Typus religionis / estampe du tableau trouvé dans l’Eglise, des ci-devant soi-disans-Jésuites de Billom en Auvergne An. 1762

 

2.9.5 Inne elementy opisu zawarte w oznaczeniu odpowiedzialności


Dane należące do innych elementów opisu (np. data powstania, technika, określenie pierwowzoru) oraz informacje takie jak okoliczności powstania, które poprzez powiązanie składniowe stanowią integralną część oznaczenia odpowiedzialności, przejmuje się do opisu w tym charakterze.

Przykład 226.
Vue des environs de Meissen / gravé à l’eauforte par Weisbrodt & terminé au burin par R. Daudet [...] ; peint à guache par J.G. Wagner

Przykład 227.
Kościuszko / gravé sur acier par Antoine Oleszczyński ; dessiné sous les conseilles de M Zeltner

Przykład 228.
Josephs Abscheu vor Laster / geschabt von Freidhof. ; gezeichnet von Seydelmann nach einem Originalgemälde des Carlo Cignani in der Churfürstl. Gallerie zu Dresden

Przykład 229.
Ludwik Król Węgierski i Polski = Ludovicus Hungarus Rex Poloniae / Jan Felix Piwarski 1857 r. ; podług Bacciarellego

Przykład 230.
Thaddeus Kosciuszko / engraved by William Sharp from a Model in Wax done from the Life by C. Andras

Przykład 231.
Rzeźba nad bramą Kollegium Śgo Jana w Krakowie / K. W. Kielisiński rys. i rob. aqfr. [...] w Oleszycach

 

2.9.6 Brak oznaczenia odpowiedzialności


Jeżeli nazwa autora lub ciała zbiorowego odpowiedzialnego za artystyczną zawartość grafiki, rysunku lub fotografii stanowi integralną część tytułu właściwego i w tej funkcji została przejęta do opisu, nie powtarza się jej w oznaczeniu odpowiedzialności.

Przykład 232.
Bairei kachō gafu : haru natsu
[Album grafik autorstwa Kōno Bairei, nazwa autora zawarta w tytule.]

Przykład 233.
Gregorius Sanocensis : z rysunku znajdującego się u Gwalberta Pawlikowskiego w Medyce przez Ant. Piwernetz podług obrazu Kapituły Lwowskiej zrobionego

Przykład 234.
Sv. Jan Kanty podług obrazu S. Czechowicza znayduiącego się w Żurowicach / A. Olesz. f.

Przykład 235.
Dyktator z 1830 r. (podług portretu jen. Chłopickiego) / rys. E. Witwicki 1880

Przykład 236.
Zamek w Bendzinie : jeden z naydawnieyszych w Polsce, odnowiony podług rysunku Kawalera Lanci / H.Sommer lit.

2.10 Prace współwydane

2.10.1 Niezależne dokumenty utrwalone na wspólnym podłożu


Dokumenty utrwalone na wspólnym podłożu i opatrzone wspólnym tytułem należy traktować jak dokumenty współwydane. Tytuł wspólny należy przejąć do opisu jako tytuł właściwy. Występujące w podstawowym źródle danych tytuły poszczególnych dokumentów podaje się w strefie uwag.

Przykład 237.
Tryptyk Quentina Massysa
[Strefa uwag: Zawiera: Złożenie jałmużny do rąk arcykapłana / Julian Schübeler. Święty Joachim wydalony ze świątyni / Michał Kluczewski. — Przedstawia wewnętrzne strony skrzydeł tryptyku.]

W przypadku dokumentów utrwalonych na wspólnym podłożu, lecz niemających wspólnego tytułu, należy przejąć tytuł pierwszy lub potraktować je jako jednostki niezależne wydawniczo.

Przykład 238.
Hr. Alfred Potocki : b. namiestnik Galicyi / A. Regulski ; [rysował] J.B.
[Strefa uwag: Współwydane z: Filip Zaleski : obecny namiestnik Galicyi / A. Regulski ; rysował J.B. — Rycina z: „Tygodnik Ilustrowany” 1883, nr 37 s. 168.]
[Dwa niezależne portrety opublikowane wspólnie na łamach czasopisma.]

Przykład 239.
[Hymn do pocałunku] / N. Ponce […] ; C. Eisen iv. [Scena buduarowa] / Massard sculp. ; Ch. Eisen inv.
[Strefa uwag: Dwie kompozycje odbite z jednej płyty]

 

2.10.2 Dokument w postaci kilku powiązanych kompozycji


Jeżeli na jednym dokumencie ikonograficznym występuje kilka tytułów odnoszących się do kilku kompozycji stanowiących zawartość tego dokumentu, a jeden z tytułów można uznać za tytuł wspólny, należy ten tytuł przejąć jako tytuł właściwy, a pozostałe tytuły podać w strefie uwag.

Przykład 240.
Widok Krakowa / M. Salb. lit.
[Strefa uwag: Zawiera: Kraków ; Sukiennice i Wieża Rat. ; Kościół N. P Maryi ; Biblioteka Jagiellońska ; Brama Floryańska ; Zamek Królewski]
[Jako tytuł właściwy przejęto tytuł wspólny.]

Przykład 241.
Pięć kontynentów
[Jako tytuł właściwy przejęto tytuł wspólny. W strefie uwag podano: U stóp personifikacji napisy: Azja, Afryka, Ameryka, Europa, Australia.]

Jeśli żaden z tytułów nie może być uznany za tytuł wspólny, należy przejąć tytuły poszczególnych kompozycji w kolejności wyznaczonej przez wyróżnienia typograficzne lub, jeśli brak wyróżnień, w kolejności ich występowania.

Przykład 242.
Henry VI ; Edouard IV ; Edouard V / Adam. sc.

Przykład 243.
Genealogia Sapiehów w kościele parafialnym s. Anny w Kodniu ; Nagrobek Jana Sapiehy wojewody podlaskiego założyciela Kodnia, zmarłego 1520 r., w starożytnej cerkwi zamkowej w Kodniu / rys. z nat. Józef Łoski 1855 r.

Przykład 244.
Elewacya officyn iednego boku do pałacu Kazimierzowskiego ; Planta officyn w połowie 1go piętra / Szpilowski

Jeśli na dokumencie brak tytułu wspólnego i tytułów poszczególnych kompozycji, należy utworzyć tytuł wspólny i podać go jako tytuł właściwy w nawiasie kwadratowym, a informacje o poszczególnych kompozycjach i źródle tytułu właściwego podać w strefie uwag.

Przykład 245.
[Klasztor jasnogórski]
[Na dokumencie brak napisów, utworzono tytuł wspólny.]
[Strefa uwag: Przedstawia dwa widoki klasztoru, przed pożarem w roku 1900 i po nim.]
[Strefa uwag: Tytuł nadany przez katalogującego.]

Przykład 246.
[Portret Zygmunta Augusta oraz przedstawienie uzbrojonego rycerza] / [Antoni Oleszczyński]
[Na dokumencie brak napisów, utworzono tytuł wspólny.]
[Strefa uwag: Przedstawia oddzielny portret Zygmunta Augusta oraz całopostaciowy portret uzbrojonego rycerza.]
[Strefa uwag: Tytuł nadany przez katalogującego.]

 

2.10.3 Znaki umowne w zapisie tytułów prac współwydanych


Zarówno w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności, jak i w strefie uwag obowiązują takie same zasady dotyczące stosowania znaków umownych przy zapisywaniu tytułów i oznaczeń odpowiedzialności prac współwydanych.

 

Tytuł drugiej i każdej następnej pracy tego samego autorstwa podaje się po tytule właściwym i (jeśli występuje) dodatku do tytułu pierwszej pracy, poprzedzając każdorazowo średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).


Oznaczenie odpowiedzialności dotyczące prac tego samego autorstwa podaje się po tytule (dodatkach do tytułu, tytułach równoległych) ostatniej pracy razem z kolejnymi oznaczeniami odpowiedzialności, o ile dotyczą wszystkich współwydanych prac.


Pierwsze oznaczenie odpowiedzialności poprzedza się ukośnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( / ). Kolejne oznaczenia odpowiedzialności poprzedza się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

Przykład 247.
Tadeusz Kościuszko ; Kazimierz Pułaski / K.Wiszniewski

Przykład 248.
Poolse Konings vlag ; Poolse vlag van Heiligena / [fot. Skórski Lwów Kopernika 22]

Przykład 249.
Widok Pragi i Warszawy w.r. 1790 ; Aquila nigra biceps, alba pereunte sequetur Juneta Lechis ; Aleksander I C. wszech Russ. Kr. p. oddaje hufce polskie w Paryżu pod dowództwo brata swego W.Ks. Konstantego / [Bogusz Zygmunt Stęczyński]

Przykład 250.
Żółkiew / B. Puc ; podług fotografii Szajnoka we Lwowie
[Strefa uwag: Zawiera: Kościół ; Brama zamkowa ; Zamek.]

Przykład 251.
Widok Krakowa / M. Salb. lit.
[Strefa uwag: Zawiera: Kraków ; Sukiennice i Wieża Rat. ; Kościół N. P Maryi ; Biblioteka Jagiellońska ; Brama Floryańska ; Zamek Królewski.]

Jeżeli tytuły prac tego samego autorstwa są powiązane składniowo, nie rozdziela się ich średnikiem.

Przykład 252.
Statue équestre du Prince Joseph Poniatowski ; Temple de la Sibylle et la Maison gothique à Pulawy / Alès del. et sculp.

Tytuły równoległe i dodatki do tytułu prac współwydanych tego samego autorstwa podaje się bezpośrednio po tytułach właściwych odpowiednich prac.

Przykład 253.
Widok Wilna = Vue de Vilnius ; Widok Grodna = Vue de Grodno / GF

Dodatek do tytułu wspólny dla wszystkich prac tego samego autorstwa podaje się po tytule ostatniej pracy.

Przykład 254.
Morskie Oko ; Czarny Staw pod Rysami ; Szpiglasowy Wierch : impresje / HB

W przypadku prac różnego autorstwa oznaczenie (oznaczenia) odpowiedzialności podaje się po tytułach (dodatkach do tytułu, tytułach równoległych) poszczególnych prac. Tytuł pracy innego autorstwa niż praca poprzedzająca podaje się po oznaczeniu odpowiedzialności dotyczącym poprzedniej pracy, poprzedzając go kropką i odstępem (. ).

Przykład 255.
[Hymn do pocałunku] / N. Ponce […] ; C. Eisen iv. [Scena buduarowa] / Massard sculp. ; Ch. Eisen inv.

Przykład 256.
Tryptyk Quentina Massysa
[Strefa uwag: Zawiera: Złożenie jałmużny do rąk arcykapłana / Julian Schübeler. Święty Joachim wydalony ze świątyni / Michał Kluczewski.]

Jeżeli tytuły prac różnych autorów są połączone składniowo, przejmuje się zapis występujący w źródle danych bez rozdzielania go kropką z odstępem.

 

Wspólny dodatek do tytułu odnoszący się do prac różnego autorstwa podaje się wyłącznie w strefie uwag.

 

Tytuły prac anonimowych oddziela się kropką i odstępem (. ).

Przykład 257.
Sanche de Avila. Chiappinius Vitellius
[Strefa uwag: Dwa portrety odbite z jednej płyty.]

2.11 Wieloczęściowy dokument ikonograficzny

W przypadku katalogowania wieloczęściowych dokumentów ikonograficznych możliwe są dwa rozwiązania:

  • osobny opis każdej części
  • zbiorczy opis dokumentu wieloczęściowego jako całości.

 

Preferowane jest katalogowanie każdej części osobno, jednak w szczególnie uzasadnionych przypadkach dopuszcza się sporządzenie opisu dokumentu wieloczęściowego jako całości.

 

Części o tytule niezależnym od tytułu całości wieloczęściowego dokumentu ikonograficznego kataloguje się tak, jak jednoczęściowe dokumenty ikonograficzne. Tytuł całości oraz oznaczenie części podaje się w strefie uwag.

 

Dla części bez tytułu oraz o tytule zależnym od tytułu całości wieloczęściowego dokumentu ikonograficznego jako tytuł właściwy przyjmuje się tytuł całości. Po tytule całości podaje się oznaczenie części (jeśli występuje) i tytuł części (jeśli występuje), po nich zaś oznaczenie odpowiedzialności.

 

2.11.1 Oznaczenie części


Oznaczenie części podaje się w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności w przypadku katalogowania pojedynczej części wieloczęściowego dokumentu ikonograficznego.

 

Oznaczenie części zawiera numer części (obowiązkowo) lub numer wraz z określeniem części. Oznaczenie części przejmuje się z dokumentu. Oznaczenie części przejęte spoza podstawowego źródła danych podaje się w nawiasie kwadratowym.

 

Określenie części zapisane w źródle danych pełnym słowem skraca się zgodnie z wykazem skrótów (zobacz Aneks nr 15), zapisane skrótem — przejmuje się bez zmian. Nie dodaje się określenia części, jeżeli w źródle danych brak go przy numerze części. Numer części podaje się w formie występującej w źródle danych.

 

Oznaczenie części poprzedza się kropką i odstępem (. ). Jeżeli dokument ma strukturę hierarchiczną i poszczególne części nie mają własnych tytułów, drugie i dalsze oznaczenie części poprzedza się tylko odstępem.

Przykład 258.
Spécimen, gravure de Lafontaine. N.o 9 / T. de Mare aqua ; J. Dambrun sculp.t ; Hré Fragonard inv. et del.

Przykład 259.
[Krakowskie kamienice]. Cz. 2 tablica 1 rysunek 3

Przykład 260.
[Anecdoten Peter des Grossen]. LXXI Anecdote, Peter des Grossen chirurgische Operationen

Przykład 261.
Industry and Idleness. Pl. 1, The Fellow Prentices at their Looms / E. R. f. ; W. Hogarth inv. pinx.

Przykład 262.
Miasto niepokonane. [8]

 

2.11.2 Tytuł części


W strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności podaje się tytuł części zależny od tytułu całości wieloczęściowego dokumentu ikonograficznego. Tytuł części (także incipit) przejmuje się do opisu według tych samych zasad, co tytuł jednoczęściowego dokumentu ikonograficznego.

 

Tytuł części podany po oznaczeniu części poprzedza się przecinkiem i odstępem (, ). Jeżeli brak oznaczenia części, tytuł części poprzedza się kropką i odstępem (. ).

Przykład 263.
[Projekt typowego domu mieszkalnego]. 2, Rzut I piętra / AN

Przykład 264.
[Sen biały Żurawiej Góry]. Cz. 6 rysunek 13, Nowa piosenka żurawia / Anna Maria Bauer

Przykład 265.
[Ilustracja do „Bajek i opowiadań” Christiana Fürchtegotta Gellerta]. [2], [Incipit:] Der Greis, er lebte nahm ein Weib, und starb

Przykład 266.
Milano. 45, Chiesa delle Grazie : Abside

Przykład 267.
[Kazimierz nad Wisłą. Wóz cygański na Rynku] / B. J. Dorys

 

2.11.3 Równoległy tytuł części


Równoległy tytuł części, a także równoległe dodatki do tytułu podaje się według tych samych zasad, co w opisie jednoczęściowego dokumentu ikonograficznego.

Przykład 268.
[Begebenheiten aus der neueren Zeitgeschichte]. 2, [Incipit:] Die neue Polnische Constitution = La nouvelle Constitution Polonaise

 

2.11.4 Opis całości dokumentu wieloczęściowego (opis zbiorczy)


W szczególnie uzasadnionych przypadkach, jeżeli wieloczęściowy dokument ikonograficzny liczy więcej niż pięć części i poszczególne części nie mają indywidualnych tytułów lub ich tytuły są zależne od tytułu całości wieloczęściowego dokumentu ikonograficznego, a ponadto poszczególne części nie wymagają odrębnego opracowania, dopuszcza się sporządzenie opisu dokumentu wieloczęściowego jako całości.

 

W strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności podaje się tytuł i oznaczenie odpowiedzialności dotyczące całego dokumentu wieloczęściowego. Jeżeli zachodzi taka potrzeba, niewyróżniające tytuły poszczególnych części i inne ich cechy podaje się w strefie uwag.

Przykład 269.
Zamek Królewski w Warszawie. 1-20 / [Centralna Agencja Fotograficzna]

Przykład 270.
[Humorystyczna opowieść słowno-rysunkowa o wyprawie własnej artysty na targ po rybę dla sióstr karmelitanek bosych w Poznaniu] / [Tadeusz Grocholski]
[Strefa uwag: Biedne siostrzyczki poszczą! Pewnie rybki nie mają ; Oj czy już nie czas pójść na targ ; Oj czas — i wielki czas ; Otóż są rybki ; Okropnie mnie oszukują ; Czy by ten mi nie pomógł ; Mój panie — jestem malarz na rybie się nie znam — Kupuje dla klasztoru panien… ; O z miłą chęcią bo ja także kupuję dla Xięży! ; No! Pani Strzałecka, chcecie dwa talarki? — Dawaj pan więcej abyś tylko kupił… ; Z łaski Pana mam rybkę… Z miłą chęcią… ; Triumf jesiotra w Poznaniu]

3. Strefa wydania

Należy podawać wyrażenia wskazujące na przynależność opisywanej ryciny lub fotografii do określonego wydania, nakładu, odbicia (tirage), wersji i stanu.


Opis zmian (różnic) charakteryzujących poszczególne wydania należy podać w strefie uwag.

 

Strefa wydania obejmuje:

  • oznaczenie wydania
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania.

3.1 Znaki umowne

W strefie wydania stosuje się następujące znaki umowne:

 

( / ) odstęp, prawy ukośnik, odstęp

  • poprzedza pierwsze oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania

(, ) przecinek, odstęp

  • poprzedza każdą kolejną nazwę w obrębie jednego oznaczenia odpowiedzialności dotyczącego wydania

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza kolejne oznaczenia odpowiedzialności (oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju).

3.2 Kolejność elementów

Elementy strefy wydania (o ile odpowiednie dane występują) podaje się w następującej kolejności:

  • oznaczenie wydania
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania.

 

Jeżeli elementy strefy wydania są ze sobą powiązane składniowo, należy odstąpić od podanej wyżej kolejności i przejmować je do opisu w kolejności ich występowania w źródle danych.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

Oznaczenie wydania

 

Oznaczenie wydania / oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania

 

Oznaczenie wydania / oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania, druga nazwa w ramach tego oznaczenia odpowiedzialności, trzecia nazwa w ramach tego oznaczenia odpowiedzialności

 

Oznaczenie wydania / pierwsze oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania ; drugie oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania

3.3. Źródła danych

Oznaczenie wydania przejmuje się z podstawowego źródła danych. Jeżeli w podstawowym źródle danych brak oznaczenia wydania, przejmuje się je z innych źródeł na dokumencie i podaje w nawiasie kwadratowym, bez uwagi o lokalizacji takiego oznaczenia.

Przykład 271.
[Odbitka stanowa]

Przykład 272.
[Stan 2]

Przykład 273.
[Avant la lettre]

Przykład 274.
[Odbitka późniejsza]

Przykład 275.
[Stan ostateczny]

Dopuszcza się podawanie oznaczenia wydania ustalonego na podstawie źródeł spoza obiektu. Dane te (słowo „Odbitka”, stosowne określenie słowne i numer podany cyfrą arabską) ujmuje się łącznie w nawias kwadratowy, a ich źródło wyjaśnia w strefie uwag.

Przykład 276.
[Avant toute lettre]
[Strefa uwag: Oznaczenie wydania według: Widacka, Katalog portretów... tom 4, pozycja 3899.]

3.4 Język i system pisma

Elementy strefy wydania zapisuje się w języku, w którym zostały podane w źródle danych. Znaki niełacińskie poddaje się konwersji (transliteruje, transkrybuje lub latynizuje) na alfabet łaciński według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).

 

Jeżeli oznaczenie wydania jest wyrażone w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, podaje się wyłącznie formę w języku tytułu właściwego. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się formę występującą jako pierwszą, a pozostałych form nie przejmuje się do opisu.

3.5 Sposób zapisu oznaczenia wydania

Oznaczenie wydania przejmuje się do opisu w formie występującej w źródle danych.

 

Liczebniki zapisane słownie lub cyframi rzymskimi przejmuje się bez zmian, podobnie jak oznaczenie wyrażone innymi znakami. Jeżeli jakiegoś symbolu nie można przejąć do opisu ze względów technicznych, zastępuje się go odpowiednim wyrazem lub wyrażeniem ujętym w nawias kwadratowy i podaje się wyjaśnienie w strefie uwag.

Przykład 277.
Wyd. 2

Przykład 278.
Wydanie IV

Przykład 279.
Stan 1

Przykład 280.
Odb. próbna

Przykład 281.
Épreuve d’artiste

Przykład 282.
[Odbitka późniejsza]

Jeżeli oznaczenie wydania składa się z litery lub cyfry bez wyrazów towarzyszących, należy dodać słowo „Odbitka” w nawiasie kwadratowym.

Przykład 283.
[Odbitka] 54/100

 

3.5.1 Oznaczenie wydania zawarte w innej strefie opisu bibliograficznego


Jeżeli oznaczenie wydania poprzez powiązanie składniowe lub logiczne stanowi integralną część danych umieszczonych w innej strefie opisu bibliograficznego (najczęściej tytułu właściwego, dodatku do tytułu lub oznaczenia odpowiedzialności), nie powtarza się go w strefie wydania.

3.6 Oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania

Informacje o współtwórcach opisywanego wydania podaje się zgodnie z postanowieniami punktu 2.9. W przypadku wątpliwości, czy dane oznaczenie odpowiedzialności dotyczy opisywanego, czy też wszystkich wydań, nakładów, stanów, oznaczenie takie należy podać w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności. Oznaczenie odpowiedzialności dotyczące opisywanego wydania przejmuje się w formie występującej w źródle danych.

 

Pierwsze oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania poprzedza się ukośnikiem prawym z odstępem po obu stronach ( / ). Kolejne oznaczenia odpowiedzialności, tj. oznaczenia odmiennego rodzaju współpracy (o ile nie są połączone spójnikiem) poprzedza się średnikiem z odstępem po obu stronach ( ; ). Kolejne nazwy w ramach jednego oznaczenia odpowiedzialności (o ile nie są połączone spójnikiem) poprzedza się przecinkiem i odstępem (, ). Określenia towarzyszące nazwom, w tym oznaczenia rodzaju współpracy, traktuje się jako integralne elementy nazw.

 

Przykład 284.
[Odbitka późniejsza] / [Tadeusz Tuszewski]
[Opis dotyczy odbitki wykonanej przez Tadeusza Tuszewskiego z oryginalnego klocka drzeworytniczego Edmunda Bartłomiejczyka.]

Przykład 285.
[Odbitka późniejsza] / Zakład Reprografii Biblioteki Narodowej
[Opis dotyczy odbitki fotograficznej wykonanej z oryginalnego negatywu autorstwa Wiesława Prażucha.]

Przykład 286.
[Odbitka późniejsza] / Zakład Reprografii Biblioteki Narodowej ; Zdzisława Świderska
[Opis dotyczy odbitki wykonanej z wypożyczonego negatywu.]

4. Strefa adresu wydawniczego (strefa publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)

Strefa adresu wydawniczego (strefa publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) obejmuje:

  • miejsce wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • nazwę wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • datę wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • miejsce druku lub wytworzenia
  • nazwę drukarni lub wytwórcy
  • datę druku lub wytworzenia.

4.1 Znaki umowne

W strefie adresu wydawniczego (strefie publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) stosuje się następujące znaki umowne:

 

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza nazwę drugiego i kolejnych miejsc wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • poprzedza nazwę drugiego i kolejnych miejsc druku lub wytworzenia

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza nazwę każdego wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • poprzedza nazwę każdej drukarni lub wytwórcy

(, ) przecinek, odstęp

  • poprzedza datę wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • poprzedza datę druku lub wytworzenia

( = ) odstęp, znak równości, odstęp

  • rozdziela daty wydania podane w źródle danych według różnych kalendarzy

( () ) odstęp, nawias zwykły, odstęp

  • dane dotyczące druku, tzn. miejsce druku, nazwę drukarni i datę druku, ujmuje się łącznie w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku (przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym)

4.2 Kolejność elementów

Elementy strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) podaje się w następującej kolejności:

  • miejsce wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • nazwa wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • data wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • miejsce druku lub wytworzenia
  • nazwa drukarni lub wytwórcy
  • data druku lub wytworzenia.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce wydania ; miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy ; miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce wydania ; miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania

 

Data wydania

 

Miejsce dystrybucji : nazwa dystrybutora, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa dystrybutora, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data dystrybucji

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania (miejsce druku : nazwa drukarni, data druku)

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania (miejsce druku : nazwa drukarni)

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania (data druku)

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data druku

4.3 Źródła danych

Dane do strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) przejmuje się z podstawowego źródła danych.

 

Gdy odpowiednich informacji brak w podstawowym źródle danych, przejmuje się je z innych miejsc na dokumencie, ujmując w nawias kwadratowy, bez uwagi o ich lokalizacji.

 

Dopuszcza się podawanie elementów adresu wydawniczego ustalonych na podstawie danych spoza dokumentu. Dane te ujmuje się w nawias kwadratowy i wyjaśnia w strefie uwag.

 

Jeżeli następujące po sobie elementy adresu wydawniczego pochodzą spoza podstawowego źródła danych, każdy z takich elementów ujmuje się w osobny nawias kwadratowy.

Przykład 287.
Stereotypowano w Warszawie : staraniem i nakładem Józefa Kośmińskiego, 1830

Przykład 288.
[Warszawa] : w Litografii Banku Polskiego, [1815]

Przykład 289.
[Miejsce nieznane] : [wydawca nieznany], [1890] (Paris : imp. A. Clément [...])
[Strefa uwag: Rok wydania według SAUR tom 52, strona 3]

4.4 Język i system pisma

Elementy strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) zapisuje się w języku, w którym zostały podane w źródle danych. Znaki niełacińskie poddaje się konwersji (transliteruje, transkrybuje lub latynizuje) na alfabet łaciński według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).


Jeżeli miejsce wydania i/lub nazwa wydawcy są wyrażone w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, podaje się wyłącznie formę w języku tytułu właściwego. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się formę występującą jako pierwsza. Pozostałych form nie przejmuje się do opisu.

4.5 Miejsce wydania

Miejsce wydania przejmuje się w formie występującej w źródle danych. Uwzględnia się przyimki przed nazwą miejsca wydania oraz spójniki łączące dwa miejsca, podobnie jak towarzyszące im słowa lub wyrażenia związane z nazwą miejsca wydania i niepowiązane składniowo z nazwą wydawcy.

Przykład 290.
Warszawa : w Litografii Jozefa Kośminskiego i iego nakładem, 1853

Przykład 291.
Aug. Vind. : Ieremias Wolff excudit, [między 1712 a 1715]

Przykład 292.
A. V. : J. El. Ridinger [...] exc., [nie po 1767]

Przykład 293.
A Paris : chez Benoist Audran [...], [przed 1721]

Przykład 294.
Parisiis : apud Ioannem le Clerc [...], [ok. 1610]

Przykład 295.
Stereotypowano w Warszawie : staraniem i nakładem Józefa Kośmińskiego, 1830

Przykład 296.
Dresden : Verl. v. P. A. Müller, [przed 1885]

Przykład 297.
In Hildburghausen : aus d. Kunstanst. d. Bibl. Inst., Eigenthum d. Verleger, [przed 1856]

Przykład 298.
Moscou et St. Pétersbourg : chez Daziaro ; Paris : Tessari et Ce [...], [ok. 1851]

Jeżeli wiadomo, że nazwa miejsca wydania występująca w źródle danych jest fikcyjna, błędna, niepełna lub wymaga wyjaśnienia, przejmuje się ją do opisu bez zmian, podając jednocześnie odpowiednią uwagę wyjaśniającą w strefie uwag z właściwym i/lub prawidłowo zapisanym miejscem wydania.

Przykład 299.
À Strasbo. : lith. de Simon, [1840]
[Strefa uwag: Miejsce wydania: À Strasbourg]

Przykład 300.
W Wiednin : Lithogr. w zakład. S. Czeigera, 1878-1879
[Strefa uwag: Miejsce wydania: W Wiedniu]

 

4.5.1 Więcej niż jedno miejsce wydania


Jeżeli źródło danych zawiera więcej niż jedno miejsce wydania związane z nazwą jednego wydawcy, przejmuje się je w kolejności wskazanej przez wyróżnienie typograficzne lub w kolejności występowania, gdy takiego wyróżnienia brak.


Jeżeli miejsca wydania są związane z różnymi wydawcami, przejmuje się je przed nazwą odpowiedniego wydawcy w kolejności wskazanej przez wyróżnienie typograficzne lub w kolejności występowania, gdy takiego wyróżnienia brak.

 

Nazwę drugiego i kolejnych miejsc wydania poprzedza się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ). Powiązanych składniowo nazw dwóch lub więcej miejsc wydania związanych z jednym wydawcą nie rozdziela się znakiem umownym. Zachowuje się spójniki łączące nazwy różnych miejsc wydania, nawet jeśli są one powiązane z różnymi wydawcami, przez co zostaną poprzedzone znakiem umownym.

Przykład 301.
Budapeszt ; Drohobycz : Leon Rosenschein
[Dwa miejsca wydania związane z jednym wydawcą.]

Przykład 302.
Paris : Chaillou-Editeur, rue S. Honoré, N.o 140 ; New-York : published by Bailly et Ward, N.o 96, V.m S.t, [1833]
[Dwa miejsca wydania, każde związane z innym wydawcą.]

Przykład 303.
London : Published by W.Tombleson & C.o 11 Paternoster Row. ; Carlsrhue : Germany, Creuzbauer & C.o, [ok. 1834]
[Dwa miejsca wydania, każde związane z innym wydawcą.]

Przykład 304.
Paris : publié par V. Morlot, Gal.ie Vivienne, no. 26 ; New York : published by Bailly Ward & Co ; London : published by Mc. Lean, 26 Hay Market, [1832]
[Trzy miejsca wydania, każde związane z innym wydawcą.]

Przykład 305.
Moscou et St. Pétersbourg : chez Daziaro ; Paris : Tessari et Ce [...], [ok. 1851]
[Trzy miejsca wydania, dwa (połączone spójnikiem) związane z jednym wydawcą.]

Przykład 306.
À Varsovie : chez Pellizzaro frères ; et à Paris : chez Tessari et Ce. [...], [przed 1865]
[Dwa miejsca wydania powiązane spójnikiem, każde związane z innym wydawcą.]

 

4.5.2 Brak miejsca wydania


Jeżeli na opisywanym obiekcie brak miejsca wydania oraz brak innych oznaczeń określających miejsce wydania (np. adresu firmy, logo, sygnetu), lecz jest podana nazwa wydawcy, miejsce wydania ustala się na podstawie innych źródeł lub stosuje się ujęte w nawias kwadratowy określenie „Miejsce nieznane”.


Jeżeli brak miejsca wydania i nazwy wydawcy, pomija się te elementy opisu.

Przykład 307.
[Warszawa] : w Litografii Banku Polskiego, [1815]

Przykład 308.
[Warszawa] : odbito w Zakładzie Artystyczno-Litograficznym A. Dzwonkowskiego i Spółki [...], 1862

Przykład 309.
[Miejsce nieznane] : Litho. Neumann, [1820]

Przykład 310.
[Miejsce nieznane] : litho. U. Steinbach, [między 1851 a 1865]

Przykład 311.
1946
[Na obiekcie brak informacji o wydawcy i miejscu wydania, przejęto wyłącznie datę wydania znajdującą się w podstawowym źródle danych.]

Przykład 312.
[nie po 1850]
[Na obiekcie brak informacji o wydawcy i miejscu wydania, datę wydania ustalono na podstawie innych źródeł.]

 

4.5.3 Miejsce dystrybucji


Miejsce dystrybucji podaje się w strefie adresu wydawniczego (strefie publikacji, produkcji, dystrybucji itp.), jeżeli miejsce wydania oraz nazwa wydawcy są nieznane.

Przykład 313.
W Warszawie : skład u R. Friedleina [...], 1857

Przykład 314.
Lwów : dystrybucja A. Bogdanowicz, [ok. 1865]

Przykład 315.
[Lwów] : [dystrybucja Gubrynowicz i Schmidt], [po 1870]

Przykład 316.
[W Warszawie] : [dystrybucja J. Kaufmann & F. Hoesick], [ok. 1860]

Przykład 317.
[We Lwowie] : [dystrybucja Seyfarth & Dydyński], [ok. 1880]

Przykład 318.
[Paris] : se vend chez Audran [...], [po 1681]

Przykład 319.
Berlin : zu finden bei I. D. Schleuen, [po 1745]

4.6 Nazwa wydawcy

Nazwę wydawcy przejmuje się w formie występującej w źródle danych, razem z wyrażeniami towarzyszącymi (np. przywilejami, pozwoleniami, zastrzeżeniami wyłączności, określeniami funkcji). Nie skraca się ani nie pomija poszczególnych elementów nazwy wydawcy stanowiących jej integralną część, nawet jeżeli jest to:

  • nazwa miejsca siedziby wydawcy
  • określenie dotyczące stanu prawnego instytucji (S.A., Ltd., spółka z.o.o. itp.)
  • wyrażenie typu: „we współpracy”, „na zlecenie”.

 

Określenia wyrażające inną funkcję niż wydawniczą przejmuje się do opisu w formie, w jakiej występują w źródle danych.
Każdą nazwę wydawcy, producenta i/lub dystrybutora poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 320.
Berlin : in der Litographischen Anstalt und Kunsthandlung von J.Velten, 1845

Przykład 321.
Wilno : Władysław Borkowski, [1930]

Przykład 322.
Stereotypowano w Warszawie : staraniem i nakładem Józefa Kośmińskiego, 1830

Przykład 323.
[Warszawa] : Wydawnictwo W. Piechowskiego Fotografa Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Królestwie Polskiem, [ok. 1870]

Przykład 324.
[Paryż] : Israel ex. cum privilegio regis, [między 1630 a 1635]

W przypadku niektórych dokumentów ikonograficznych autor jest jednocześnie wydawcą swego dzieła. Jeśli na dokumencie funkcja wydawnicza osoby lub ciała zbiorowego jest wyraźnie określona, należy przejąć odpowiednie dane do strefy adresu wydawniczego, nawet jeśli są one powtórzeniem informacji zawartych w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności.

Przykład 325.
Antverpiae : Raphael Sadeler scalps. et excud.

Przykład 326.
Berlin : Photographie & Verlag v. M. Panckow, [między 1872 a 1875]

Przykład 327.
Goerlitz : Photogr. & Verlag P. Stuckenberg R. Halm's Nachflg., [ok. 1880]

W przypadku przeciwnym, gdy funkcja wydawnicza nie została wyraźnie określona, miejsce wydania i nazwę wydawcy należy pominąć.

 

Jeśli wydawcą jest czasopismo, jego nazwę należy podać w cudzysłowie.

Przykład 328.
Warszawa : „Tygodnik Ilustrowany”

Przykład 329.
Warszawa : „Grafika”

Jeśli nazwa wydawcy występuje na dokumencie w różnych formach, należy przejąć formę najpełniejszą.


Jeżeli w podstawowym źródle danych znajduje się nazwa wydawcy wyrażona zarówno słownie, jak i w postaci logotypu (w tym sygnetu drukarskiego), do opisu przejmuje się tę pierwszą, pomijając formę ze znaku graficznego.


Jeżeli w podstawowym źródle danych znajduje się tylko logotyp wydawcy, a zawartą w nim nazwę można odczytać, przejmuje się ją do opisu.

 

Dużą literą zapisuje się pierwsze słowo nazwy wydawcy, kolejne wyrazy zgodnie z zasadami ortograficznymi danego języka. W przypadku nazw o ustalonym, nietypowym zapisie dużych i małych liter przejmuje się zapis bez zmian, o ile jest to zapis rozpowszechniony, a nie jednostkowy zabieg typograficzny.

Przykład 330.
Paris : chez Tessari et Cie [...] : et chez Aumont [...], [1835]

Przykład 331.
Paris : publié par V. Morlot, Galerie Vivienne, no. 26 ; New York : published by Bailly Ward & Co ; London : published by Mc. Lean, 26 Hay Market, [1832] ([Paris] : lith. de Benard)

Jeżeli nazwa wydawcy występująca w źródle danych jest fikcyjna, błędna, niepełna lub wymaga wyjaśnienia, przejmuje się ją bez zmian, podając jednocześnie odpowiednią uwagę wyjaśniającą w strefie uwag prawidłowo zapisaną nazwą wydawcy.

Przykład 332.
Berlin : B. I. Hirsch editeur rue basse du Rempart 11 ; Paris : Aubert & Cie Pl. de la Rourse, [między 1800 a 1850]
[Strefa uwag: Adres drugiego wydawcy: Place dla la Bourse.]

 

4.6.1 Więcej niż jeden wydawca


Jeżeli w źródle danych występują nazwy więcej niż jednego wydawcy, przejmuje się je w kolejności wskazanej przez wyróżnienie typograficzne lub w kolejności występowania, gdy takiego wyróżnienia brak.


Jeżeli każdy z wydawców jest związany z innym miejscem wydania, nazwy poszczególnych wydawców poprzedza się właściwymi dla nich miejscami wydania.


Jeżeli wydawcy są związani z tym samym miejscem wydania, nazwę wspólnego miejsca wydania podaje się tylko raz — przed nazwą pierwszego z wymienianych wydawców.


Jeżeli dwóch lub więcej wydawców tworzy spółkę wydawniczą, ich nazwy traktuje się jak nazwę firmy.


Każdą nazwę wydawcy, producenta i/lub dystrybutora poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 333.
London : published by Ch. Tilt 86. Fleet Street ; a Paris : publié par H. Jeannin, rue de Croissant, N.° 20 ; New York : published by Bailly Ward & C°, [1829]

Przykład 334.
A Paris : chés Tardieu Graveur du Roy [...] avec Privilege du Roy ; à la Ville de Rome : chés Joullain [...], [ok. 1740]

Przykład 335.
London : Publish'd according to Act of Parliament [...] printed for and sold by Rob.t Sayer at the Golden Buck opposite Fetter Lane Fleet Street, and Henry Overton without Newgate, 1752
[Dwóch wydawców ze wspólnym miejscem wydania.]

Przykład 336.
Wilno : Bułhak i Żmigrodzki

Przykład 337.
A Paris : chez Dero-Becker, rue neuve St. Augustin, 20 et chez Chaillou, rue St. Honoré, No. 140, [1832] ([miejsce nieznane] : lith. de Delaunois)

Przykład 338.
[Miejsce nieznane] : herausgegeben von Ch. von Mechel [...] ; zu finden in Berlin : im Verlag von Simon Schropp & Comp-e und bey Schiavonetti und Gasp. Weiss Kunst Verlegern unter den Linden ; in Basel : bey Wilhelm Haas zu St. Leonhard, 1810

 

4.6.2 Nazwa dystrybutora


Nazwę dystrybutora przejmuje się do opisu, jeżeli w źródle danych brak nazwy wydawcy.


Jeżeli w źródle danych nazwie dystrybutora towarzyszy określenie wyrażające jego funkcję, przejmuje się je bez zmian. Jeżeli brak takiego określenia, należy w razie potrzeby (np. jeżeli nazwa dystrybutora nie wskazuje na jego funkcję) dodać je w nawiasie kwadratowym.


Przy zapisie nazwy dystrybutora stosuje się takie same reguły jak w przypadku nazwy wydawcy.

Przykład 339.
W Warszawie : skład u R. Friedleina [...], 1857

Przykład 340.
Lwów : dystrybucja A. Bogdanowicz, [ok. 1865]

Przykład 341.
[Paris] : se vend chez Audran [...], [po 1681]

Przykład 342.
Berlin : zu finden bei I. D. Schleuen, [po 1745]

 

4.6.3 Drukarnia jako wydawca


Jeżeli drukarnia jest odpowiedzialna za cały proces wydawniczo-produkcyjny ryciny lub fotografii, podaje się jej nazwę w miejsce nazwy wydawcy.

Przykład 343.
London : Printed and Published by George Rowney &Co., [między 1860 a 1870]

Przykład 344.
Paris : imp.e Salmon, [między 1863 a 1880]

Przykład 345.
In Leipzig : Druck von J. G. Fritzsche, [po 1831]

Przykład 346.
Hildburghausen : Druck und Verlag Bibliographischen Institut, [nie po 1833]

 

4.6.4 Brak nazwy wydawcy i dystrybutora


Jeżeli na obiekcie podano miejsce wydania, ale brak nazwy wydawcy, drukarni i dystrybutora oraz innych informacji ich dotyczących (adres firmy, logo, sygnet itp.) należy podać w nawiasie kwadratowym nazwę wydawcy ustaloną na podstawie pozostałych źródeł. Nazwy niepewne należy podać ze znakiem zapytania. Jeśli nie można ustalić wydawcy w miejsce nazwy podaje się określenie „wydawca nieznany” ujęte w nawias kwadratowy.

Przykład 347.
Kraków : [wydawca nieznany], 1877

Przykład 348.
À Londres : [wydawca nieznany], 1838
[Na rycinie brak nazwy wydawcy, dystrybutora i drukarni i nie można ich ustalić na podstawie innych źródeł.]

4.7 Data wydania

W opisach rysunków należy podawać datę powstania.

 

W opisach zwielokrotnionych, lecz niepublikowanych rycin i fotografii bez adresu wydawniczego należy podawać datę wykonania odbitki i/lub datę powstania matrycy graficznej lub negatywu. Jeśli obie daty występują równocześnie, jako pierwszą należy podać datę wykonania matrycy graficznej lub negatywu, datę wykonania odbitki traktując jak datę druku.

 

W opisach opublikowanych rycin i fotografii należy podawać datę wydania lub objaśnioną odpowiednim określeniem datę dystrybucji, druku, przywileju, copyrightu, cenzury, imprimatur, dedykacji itp.

 

Rok wydania podaje się cyframi arabskimi, niezależnie od formy występującej w źródle danych (wyrażenie słowne, cyfry rzymskie, litery alfabetu hebrajskiego, arabskiego, cerkiewnosłowiańskiego itd.).


Jeżeli w źródle danych występuje data dzienna i/lub miesięczna oraz rok według kalendarza gregoriańskiego, do opisu przejmuje się datę dzienną, miesiąc, rok, zapisując całość cyframi arabskimi.


Jeżeli wiadomo, że data występująca w źródle danych jest fikcyjna, błędna lub wymaga wyjaśnienia, przejmuje się ją bez zmian, podając wyjaśnienie z poprawną datą wydania w strefie uwag. W przypadku dat niepełnych należy dodać brakujące cyfry w nawiasie kwadratowym.
Datę wydania, produkcji i/lub dystrybucji poprzedza się przecinkiem z odstępem po znaku (, ).

Przykład 349.
[Warszawa] : w Litografii Banku Pols., 1837

Przykład 350.
[Miejsce nieznane] : Paulus Pontius […] excudit, 1630
[Na dokumencie: MDCXXX]

Przykład 351.
W Warszawie : w Litogr. Józefa Kośmińskiego i tegoz nakładem, 20 07 [18]29

Przykład 352.
[Miejsce nieznane] : Pub. by W. Curtis [...], 01 04 1797
[Na dokumencie zapis: Apr.1.1797.]

Przykład 353.
29 07 1841
[Data wykonania odbitki graficznej]

 

4.7.1 Data według kalendarza innego niż gregoriański


Rok wydania podany w źródle danych według kalendarza innego niż gregoriański przejmuje się bez zmian, dodając po odstępie odpowiedni rok według kalendarza gregoriańskiego ujęty w nawias kwadratowy.

 

Jeżeli w źródle danych jest podana data miesięczna lub dzienna wraz z rokiem według kalendarza innego niż gregoriański przejmuje się wszystkie elementy daty w celu poprawnej identyfikacji roku według kalendarza gregoriańskiego.

 

Jeżeli w źródle danych data wydania została określona podwójnie, to znaczy według kalendarza gregoriańskiego i innego niż gregoriański, przejmuje się obie daty, rozdzielając je znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ). Jako pierwszą podaje się datę wyrażoną według kalendarza innego niż gregoriański.

Przykład 354.
Dozvoleno cenzuroû Spb. 14 Maâ 1890

Przykład 355.
[Tōkyō] Nihonbashi : Tsunajima Kamekichi, 01 03 Meiji 21 [1888]
[Data podana według kalendarza japońskiego (21 rok ery Meiji), odpowiadający jej rok kalendarza gregoriańskiego dopisany w nawiasie kwadratowym.]

 

4.7.2 Data dystrybucji


Datę dystrybucji podaje się, jeżeli w źródle danych występuje ona zamiast daty wydania.

 

Datę dystrybucji poprzedza się określeniem „dystrybucja”, chyba że jest to zbędne a zapis czytelny.

Przykład 356.
Lwów : dystrybucja A. Bogdanowicz, [ok. 1865]
[Na dokumencie brak daty wydania.]

 

4.7.3 Brak daty wydania i dystrybucji


Jeżeli w podstawowym źródle danych brak daty wydania lub powstania dokumentu i daty dystrybucji, należy ją ustalić na podstawie pozostałych źródeł danych (np. adnotacji na obiekcie lub oprawie, na podstawie bibliografii, daty wpływu, czasu aktywności wydawcy lub autora, daty cenzury lub imprimatur itp.), a jeśli nie można ustalić konkretnej daty, podać datę przybliżoną. W ostateczności należy określić stulecie. Nie dopuszcza się pomijania tego elementu opisu.

 

Do zapisu dat przybliżonych stosuje się określenia „ok.”, „przed”, „po”, „nie przed”, „nie po”, „między … a …”.


Jeżeli data jest znana z dokładnością np. do dziesięciolecia lub stulecia, stosuje się określenie „między … a …”, podając datę początkową i końcową danego przedziału chronologicznego.

Przykład 357.
Aug. Vind. : Jerem. Wolff excud., [nie po 1724]
[Data wydania przed śmiercią wydawcy.]

Przykład 358.
[1938]
[Strefa uwag: Data według adnotacji ołówkiem na passe-partout]

Przykład 359.
W Warszawie : lit. w lit. M. Fajansa, [1880]
[Strefa uwag: Rok wydania na podstawie dopuszczenia do druku przez cenzora na s. 2 albumu, z którego pochodzi rycina]

Przykład 360.
W Częstochowie : u P. Szyszkowskiego, [między 1827 a 1839]
[Strefa uwag: Przedział dat na podstawie lat aktywności wydawcy]

4.8 Miejsce druku i nazwa drukarni

Nazwę drukarni i miejsce druku należy podać w przypadku dokumentów wydanych do 1945 r., a także wtedy, gdy zachodzi potrzeba rozróżnienia za pomocą tego elementu różnych wydań ryciny lub fotografii oraz jeżeli nie jest znany wydawca ani dystrybutor.

 

Zasady przejmowania danych dotyczących miejsca druku i nazwy drukarni są takie same jak w przypadku miejsca wydania i nazwy wydawcy.

 

Miejsce druku i nazwę drukarni ujmuje się w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku, to znaczy przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym ( () ). Nazwę drukarni poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 361.
[Miejsce nieznane] : [wydawca nieznany], [1890] (Paris : imp. A. Clément [...])

Przykład 362.
[Miejsce nieznane] : [wydawca nieznany], 2001 ([Cieszyn] : Cieszyńska Drukarnia Wydawnicza)

Przykład 363.
Lwów : Książnica-Atlas, 1939 (Lwów : odbito w Zakł. Graf. S.A. Książnica-Atlas)

Przykład 364.
Warszawa : Polskie Towarzystwo Księgarń Kolejowych „Ruch”, [1929] (Kraków : Zakłady Reprodukcyjne „Akropol”)

Przykład 365.
Moscou et St. Pétersbourg : chez Daziaro ; Paris : Tessari et Ce [...], [ok. 1851], (Paris ; imp. Lemercier, Benard et Cie)

4.9 Data druku

Jeżeli na dokumencie niezależnie od daty wydania występuje także data druku lub wykonania odbitki z oryginalnej matrycy graficznej albo negatywu, należy ją przejąć do opisu według reguł dla daty wydania.

 

Datę druku razem z miejscem druku i nazwą drukarni ujmuje się w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku, to znaczy przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym ( () ).

 

Datę druku podawaną po nazwie drukarni poprzedza się przecinkiem z odstępem po znaku (, ). Jeżeli nie podaje się miejsca druku ani nazwy drukarni, datę druku poprzedza się określeniem „druk”.
Nie stosuje się nawiasu zwykłego, jeżeli data druku jest podawana w miejsce nieznanej daty wydania (dystrybucji).

Przykład 366.
[Roma] : [Giovanni Giacomo de Rossi], [1650] ([Rzym] : [Calcografia Camerale], [odbitka nie przed 1738])
[Odbitka wykonana w Calcografia Camerale według stanu czwartego, wydanego przez Giovanniego Giacoma de Rossi w 1650 r.]

Przykład 367.
[Miejsce nieznane] : Pet. de Iode excud., [przed 1700] [(odbitka po 1700)]
[Data druku jest odmienna od daty wydania.]

Przykład 368.
[ok. 1470] ([odbitka ok. 1800])
[Data wykonania późniejszej odbitki z oryginalnej piętnastowiecznej płyty miedziorytniczej.]

Przykład 369.
1922 ([odbitka 1987])
[Data wykonania późniejszej odbitki fotograficznej z oryginalnego negatywu.]

4.10 Adres wydawniczy zespołu dokumentów ikonograficznych

W opisie zespołu dokumentów ikonograficznych adres wydawniczy należy pomijać. Wyjątkowo — w opisach zespołów utworzonych właśnie ze względu na wspólny adres wydawniczy — należy podawać dane wspólne dla wszystkich dokumentów. Jeśli w opisywanym zespole pojawiają się różne formy adresu wydawniczego, należy wybrać formę najpełniejszą lub najczęściej występującą.


Jako datę wydania należy podawać datę dotyczącą najwcześniejszego i najpóźniejszego dokumentu z zespołu.

Przykład 370.
[Zespół fotografii z Kopcem Unii Lubelskiej we Lwowie]. — Lwów : Dawid Grund, [ok. 1906]

Przykład 371.
[Zespół fotografii z Trok]. — Warszawa : PTKK, [między 1926 a 1928]

5. Strefa opisu fizycznego

Strefa opisu fizycznego obejmuje:

  • określenie postaci fizycznej i objętości
  • inne cechy fizyczne (m.in. technika, informacja o kolorze, podłożu, oprawie)
  • format (wymiary)
  • dodatek.

5.1 Znaki umowne

W strefie opisu fizycznego stosuje się następujące znaki umowne:

 

( () ) odstęp, nawias zwykły, odstęp — odstęp przed pierwszym i po drugim elemencie znaku

  • obejmuje informacje o szczególnym charakterze, funkcji, przeznaczeniu opisywanego dokumentu
  • obejmuje objętość podaną po określeniu postaci fizycznej
  • obejmuje objętość, inne cechy fizyczne i wymiary dodatku

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza pierwszą z „innych cech fizycznych” dokumentu
  • poprzedza opis fizyczny dodatku

( , ) odstęp, przecinek, odstęp

  • poprzedza drugą i dalsze z „innych cech fizycznych” dokumentu

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza format

( + ) odstęp, znak dodawania, odstęp

  • poprzedza każde oznaczenie dodatku

( [] ) odstęp, nawias kwadratowy, odstęp — odstęp przed pierwszym i po drugim elemencie znaku

  • obejmuje liczbę stron nieliczbowanych.

5.2 Źródła danych

Źródłem danych dla opisu fizycznego jest cały dokument — grafika, rysunek, fotografia.

5.3 Język i system pisma

Elementy opisu fizycznego podaje się w języku polskim. Tytuł dodatku podaje się w języku występującym na dokumencie. Znaki niełacińskie poddaje się konwersji (transliteruje, transkrybuje lub latynizuje) na alfabet łaciński według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).


Jeżeli tytuł dodatku występuje w więcej niż jednym języku, podaje się wyłącznie formę w języku dominującym w dodatku. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się tytuł wyróżniony typograficznie lub, jeśli brak wyróżnień typograficznych, pierwszy z tytułów występujących w dodatku.

5.4 Określenie postaci fizycznej i objętości

5.4.1 Określenie postaci fizycznej


Należy podawać określenie postaci fizycznej dokumentu, wskazujące na jego przynależność do jednej z poniższych kategorii:

  • rysunek
  • grafika
  • matryca graficzna
  • fotografia
  • negatyw.

 

Jeśli dokument należy do dwóch lub więcej kategorii, należy przyjąć kategorię dominującą.

 

Przed określeniem postaci fizycznej dokumentu należy podawać cyframi arabskimi liczbę opisywanych, samoistnych fizycznie dokumentów.

 

W przypadku zespołów dokumentów podaje się ilość elementów wchodzących w jego skład oraz wszystkie kategorie przez nie reprezentowane.

Przykład 372.
1 grafika

Przykład 373.
1 rysunek

Przykład 374.
4 grafiki, 2 rysunki

Przykład 375.
1 matryca graficzna

Przykład 376.
3 fotografie

 

5.4.2 Określenie objętości


Objętość podaje się w stronach, kartach, tablicach, zapisując ich liczbę cyframi arabskimi. Jeżeli jedna rycina (lub jeden rysunek, jedna fotografia) wykonana jest na jednej karcie, określenie objętości należy pomijać. Analogicznie należy postępować w przypadku zespołów dokumentów.

 

Objętość podawaną po określeniu formy ujmuje się w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku ( () ), to znaczy przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym.

Przykład 377.
1 fotografia

Przykład 378.
4 grafiki (1 karta)

Przykład 379.
15 rysunków (10 kart)

Przykład 380.
1 grafika (3 karty)

5.5 Inne cechy fizyczne

Należy podawać w następującej kolejności:

  • technikę wykonania
  • informacje o kolorze
  • określenie podłoża, na którym dokument został wykonany
  • informacje o oryginalnej oprawie i/lub opakowaniu.

 

Podając informacje o kolorze, należy pomijać cechy typowe dla danej techniki wykonania (np. czerń dla drzeworytu, jednobarwny dla druku lub czarno-biały dla odbitek fotograficznych). Określenia „kolorowany” należy używać jedynie dla oznaczenia koloru naniesionego ręcznie, a określenia „barwny” dla koloru uzyskanego z matryc graficznych, drukarskich lub z negatywu.

 

Określenie podłoża, na którym został sporządzony dokument, należy podawać zwłaszcza w przypadku materiałów nietypowych (np. jedwab, skóra, pergamin, bibułka japońska, papier żeberkowy).

 

Informacje o oprawie i opakowaniu należy podawać w opisach jedynie w przypadku opraw oryginalnych lub historycznych, stanowiących integralną część dokumentu.

 

Stopień szczegółowości opisu danych technicznych zależy od potrzeb danego zbioru.

 

Pierwszą z podawanych innych cech fizycznych poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ). Drugą i dalsze z wymienianych innych cech fizycznych podaje się po przecinku i odstępie (, ).

Przykład 381.
1 grafika : drzeworyt dwubarwny

Przykład 382.
1 grafika : litografia na tincie, białkowanie, kaszerowanie

Przykład 383.
1 grafika : akwaforta, papier w przeszklonej, drewnianej kasecie oklejonej papierami imitującymi srebro i szylkret

Przykład 384.
1 rysunek : piórko, lawowanie bistrem, podmalowanie akwarelą, błękit, biały gwasz

Przykład 385.
1 rysunek : ołówek, kalka techniczna na tekturowej podkładce

Przykład 386.
1 fotografia : odbitka na papierze albuminowym, papier naklejony na tekturową podkładkę z litografowaną winietą na rewersie

Przykład 387.
1 fotografia : odbitka na papieże srebrowo-żelatynowym

Przykład 388.
14 fotografii : odbitki barwne

Przykład 389.
1 matryca graficzna : klisza cynkowa na drewnianym klocku

Przykład 390.
1 poszyt (51 grafik) : akwaforty, miedzioryty, staloryty, okładka z barwionego papieru, karty zdobione tłoczeniem oraz złoconymi ramkami

5.6 Format

Należy podawać wymiary grafiki, rysunku lub fotografii, określając w centymetrach wysokość × szerokość lub średnicę, a w przypadku dokumentów trójwymiarowych także grubość. Dla dokumentów o nieregularnym kształcie należy podawać wymiar największy. Jeżeli kompozycja jest zamknięta w typowym kształcie np. tonda, owalu lub kwadratu, wymiary poprzedza się odpowiednią informacją. Wartości po przecinku nie zaokrągla się.

 

Format obiektu poprzedza się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

Przykład 391.
1 matryca graficzna : klisza cynkowa na drewnianym klocku ; 23x45x2,5 cm

Przykład 392.
1 grafika : akwaforta, akwatinta ; owal 13,4x15,6 cm

Przykład 393.
1 rysunek : tusz, czarna kredka, biały gwasz ; tondo, średnica 25 cm

Przykład 394.
1 fotografia : odbitka na papierze srebrowo-żelatynowym ; 12,6x17,5 cm

W przypadku dokumentów wykonanych technikami rysunkowymi, malarskimi i fotograficznymi należy podawać wymiary podłoża.

 

W opisach grafiki należy podawać wymiary kompozycji, traktując wymiary podłoża jako cechę egzemplarza:

  • dla grafiki wykonanej techniką druku wypukłego lub płaskiego (np. drzeworyt, linoryt, litografia, serigrafia) podaje się największy wymiar kompozycji, w razie potrzeby uzupełniony o różny od niego wymiar kompozycji z napisami
  • dla grafiki wykonanej techniką druku wklęsłego (np. miedzioryt, akwaforta, sucha igła) należy podawać wymiary odcisku płyty. Jeśli odcisk płyty jest niewidoczny lub obcięty i nie można ustalić pierwotnego wymiaru, należy podać wymiary kompozycji i/lub kompozycji z napisami wraz z odpowiednią informacją

 

Poszczególne wymiary należy oddzielać przecinkiem i, jeśli zachodzi potrzeba, poprzedzać odpowiednim określeniem (np. kompozycja, kompozycja z napisami).

Przykład 395.
1 grafika : miedzioryt ; odcisk płyty obcięty, kompozycja z napisami 28x22 cm

Przykład 396.
1 grafika : mezzotinta ; 25x35 cm

Przykład 397.
1 grafika : litografia dwubarwna ; kompozycja 15,4x26,8 cm, z napisami 17,5x29,1 cm

Jeżeli dokument nie jest widoczny w całości, należy podać wymiary widocznej części z odpowiednim określeniem (np. w świetle passe-partout).

 

Jeśli dokument jest wykonany na jednym arkuszu papieru, ale przeznaczonym do składania, należy podać oba wymiary.

Przykład 398.
1 rysunek : ołówek, kalka techniczna ; 12,3x25,4 cm w świetle passe-partout

Przykład 399.
1 rysunek (życzenia świąteczne) : akwarela, biały gwasz, karton ; 7x15 cm (złożony), 7x30 cm (rozłożony)

Jeżeli jednostkę opisu stanowi zespół dokumentów o różnych wymiarach, należy podać wymiary najmniejszego i największego z nich lub podać określenie „różne formaty”. W przypadku zachowania oryginalnego opakowania podaje się jego wymiary.

Przykład 400.
125 fotografii : odbitki na papierze srebrowo-żelatynowym ; opakowanie 10x15x5 cm

Przykład 401.
235 rysunków (projekty pocztówek) : akwarele ; ok. 9x13 cm

Przykład 402.
45 grafik (wizytówki) : miedzioryty, drzeworyty, litografie (niektóre barwne) ; od 4,3 x 6 cm do 5,7 x 7 cm

5.7 Dodatek

Zaleca się podawanie określenia charakteryzującego dodatek (dokument towarzyszący). Może nim być tytuł dokumentu towarzyszącego lub określenie rodzaju lub typu tego dokumentu oraz liczbę samoistnych wydawniczo części, jeśli jest ich więcej niż jedna. Można podawać ponadto opis fizyczny dokumentu towarzyszącego, zgodnie z zasadami opisywania danego typu dokumentów. Jeżeli dokument towarzyszący ma dużo cech odmiennych (np. liczne dodatki do tytułu lub oznaczenia odpowiedzialności), zaleca się opisanie go jako odrębnego dokumentu lub podanie odpowiedniej informacji w strefie uwag.

 

Każde oznaczenie dodatku poprzedza się znakiem dodawania z odstępem po obu stronach znaku ( + ). Objętość, inne cechy fizyczne i wymiary dodatku ujmuje się w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku ( () ), czyli przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym. Opis fizyczny dodatku poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ). Format dodatku poprzedza się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

Przykład 403.
1 grafika : akwaforta ; 15x19 cm + program konferencji (4 strony)

Przykład 404.
1 fotografia : odbitka na papierze albuminowym ; 154x137 cm + legenda (2 karty)

Przykład 405.
15 rysunków (10 kart) : tusz, piórko, ołówek, sangwina ; 45,2x63,4 cm + 1 DVD

Przykład 406.
1 grafika : serigrafia barwna ; 50x70 cm + 1 CD

Przykład 407.
12 fotografii : odbitki na papierze kolodionowym ; 11,5x15,5 cm + 2 koperty

Przykład 408.
7 rysunków : flamaster, pióro-atrament, akwarela ; 62,7x56 cm i mniej + 1 koperta + list (2 karty rękopisu)

6. Strefa serii i wieloczęściowego dokumentu ikonograficznego

W opisie grafiki, rysunku i fotografii strefa serii i dokumentu wieloczęściowego nie jest wykorzystywana. Informacje dotyczące serii i wieloczęściowego dokumentu ikonograficznego podaje się tylko w strefie uwag.

7. Strefa uwag

W strefie uwag podaje się:

  • dane należące do innych stref opisu bibliograficznego, których jednak przepisy nie pozwalają włączyć do odpowiedniej strefy lub też nakazują czy pozwalają podać tylko w strefie uwag
  • dane wyjaśniające informacje podane w innych strefach opisu bibliograficznego

 

Informacje podane w strefie uwag mogą dotyczyć dowolnego aspektu ryciny, rysunku lub fotografii.

 

W strefie uwag można także podawać bibliograficzną historię danego dokumentu i wskazywać powiązania z innymi obiektami bibliograficznymi. Jeżeli uwaga zawiera odesłanie do innego obiektu bibliograficznego, należy podać dane pozwalające na jego identyfikację.

 

Specyficzny charakter uwag nie pozwala na ich kompletne wyliczenie. Można je kategoryzować według stref ISBD. Oprócz uwag odnoszących się do tych stref można podawać uwagi dotyczące opisu, które nie wiążą się z żadną strefą ISBD.

7.1 Źródła danych

Informacje służące do sformułowania uwag przejmuje się z ryciny, rysunku lub fotografii (np. uwaga dotycząca języka) lub spoza nich (np. uwaga dotycząca tytułu lub odpowiedzialności, uwaga dotycząca adresu wydawniczego).

7.2 Język i system pisma

Tekst uwagi formułuje się w języku polskim w sposób zwięzły i przejrzysty. Wyjątek stanowią dane bibliograficzne dokumentów cytowanych oraz informacje przejmowane z opisywanego obiektu, które można podawać w języku, w jakim występują (znaki niełacińskie poddając konwersji na alfabet łaciński - zobacz Aneks nr 20).

7.3 Znaki umowne

Strefa uwag nie ma własnych znaków umownych. W przypadku podawania sformalizowanej uwagi dotyczącej zawartości opisywanego dokumentu podaje się znaki umowne zgodne ze znakami strefy tytułu i odpowiedzialności.

7.4 Kolejność uwag

Uwagi podaje się w następującej kolejności:

  1. Sformalizowana uwaga o zawartości
  2. Uwagi dotyczące poszczególnych stref opisu bibliograficznego

a. uwagi dotyczące tytułu
b. uwagi dotyczące oznaczenia odpowiedzialności
c. uwagi dotyczące oznaczenia wydania i bibliograficznej historii dokumentu
d. uwagi dotyczące adresu wydawniczego
e. uwagi dotyczące opisu fizycznego
f. uwagi dotyczące serii i wieloczęściowego dokumentu ikonograficznego
g. uwagi na temat egzemplarza
h. inne uwagi

  1. Uwaga o innej postaci fizycznej
  2. Uwaga o języku

7.5 Sformalizowana uwaga o zawartości

W strefie uwag podaje się:

  • informacje o zawartości i przedmiocie dokumentu/zespołu dokumentów; uwaga zawiera tytuły poszczególnych prac lub ich części utrwalone na wspólnym podłożu i opatrzone wspólnym tytułem lub współwydane bez wspólnego tytułu; może zawierać oznaczenie odpowiedzialności i inne informacje towarzyszące
  • opis ikonograficzny dokumentu.

 

Jeżeli uwaga o pracach współwydanych zawiera tytuł więcej niż jednej pracy, informacje dotyczące poszczególnych prac wymienia się w kolejności ich występowania na dokumencie z wykorzystaniem zasad obowiązujących w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności:

  • tytuły prac tego samego autorstwa rozdziela się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ), oznaczenie odpowiedzialności poprzedzone ukośnikiem prawym z odstępem po obu stronach znaku ( / ) podaje się po tytule ostatniej pracy
  • prace różnego autorstwa rozdziela się kropką i odstępem po znaku (. ), odpowiednie oznaczenie odpowiedzialności poprzedzone ukośnikiem prawym z odstępem po obu stronach znaku ( / ) podaje się po każdej z prac.

Przykład 409.
Tryptyk Quentina Massysa
[Strefa uwag: Zawiera: Złożenie jałmużny do rąk arcykapłana / Julian Schübeler. Święty Joachim wydalony ze świątyni / Michał Kluczewski. — Przedstawia wewnętrzne strony skrzydeł tryptyku]

Przykład 410.
Pięć kontynentów
[Strefa uwag: Zawiera: Azja ; Afryka ; Ameryka ; Europa ; Australia]

Przykład 411.
[Ze statywem fotograficznym] / [Wojciech Krzywobłocki]
[Strefa uwag: Zawiera: Pierwsza ; Pierwsza w drugiej ; Druga w trzeciej ; Relacja wymienna I ; Nieskończoność]

Przykład 412.
Hr. Alfred Potocki : b. namiestnik Galicyi / A. Regulski ; [rysował] J.B.
[Strefa uwag: Współwydane z: Filip Zaleski : obecny namiestnik Galicyi / A. Regulski ; rysował J.B.]

Przykład 413.
[Karykatura Józefa Piłsudskiego]
[Strefa uwag: Przedstawia karykaturę Józefa Piłsudskiego jako św. Krzysztofa]

Przykład 414.
Dziubuś / MS
[Strefa uwag: Przedstawia żonę artysty Irenę Mrożewską]

7.6 Uwagi dotyczące tytułu

W strefie uwag podaje się informacje o źródle tytułu właściwego, jeżeli:

  • na dokumencie brak tytułu właściwego i został on przejęty spoza podstawowego źródła danych lub spoza dokumentu
  • na dokumencie brak tytułu właściwego i został on nadany przez katalogującego.

 

Uwagi odnoszące się do strefy tytułu mogą zawierać:

  • informacje dotyczące źródeł danych
  • odmiany tytułów, dodatków do tytułów
  • objaśnienia tytułów
  • wersje równoległe tytułów, dodatków do tytułów
  • tytuły oraz inne napisy nieuwzględnione w pozostałych strefach opisu, wraz z informacjami o ich wyglądzie i rozmieszczeniu na dokumencie.

Przykład 415.
Tytuł na rewersie

Przykład 416.
Tytuł na passe-partout

Przykład 417.
Tytuł według adnotacji ręką artysty

Przykład 418.
Tytuł według odbitki stanu ostatecznego

Przykład 419.
Tytuł kompozycji według obrazu Józefa Chełmońskiego

Przykład 420.
Tytuł według: SAUR tom 52, strona 3

Przykład 421.
Tytuł nadany przez katalogującego

Przykład 422.
Tytuł błędny, kompozycja przedstawia anonimową kobietę.

Przykład 423.
Na rewersie inny tytuł: „Melancholia”

Przykład 424.
Znane także jako: Dęby białowieskie

Przykład 425.
Tytuł równoległy: Vue de Tarnów

Przykład 426.
Pod kompozycją dedykacja: Milordo Dudleyo Stuart, amico in adversis, Polonia dicavit 1843

Przykład 427.
Pod kompozycją cytat z „Konrada Wallenroda” w czterech wierszach

Przykład 428.
Tytuł i dedykacja pod kompozycją, pośrodku, rozdzielone herbem: Chasse au Lion / Dédiée à Monsieur Le Comte de Buffon / de l’Académie françoise et de celle des Sciences Intendant du Jardin et du Cabinet du Roi

7.7 Uwagi dotyczące oznaczeń odpowiedzialności

W strefie uwag podaje się następujące informacje dotyczące oznaczenia odpowiedzialności:

  • źródło oznaczenia odpowiedzialności przejętego spoza podstawowego źródła danych
  • informacje o oznaczeniu odpowiedzialności ustalonym na podstawie źródeł spoza dokumentu
  • sprostowania i komentarze dotyczące oznaczenia odpowiedzialności (np. błędnie przypisanego, fikcyjnego lub wątpliwego)
  • sprostowanie błędnej formy nazwy osoby lub ciała zbiorowego podanych na dokumencie
  • informacje o oznaczeniu odpowiedzialności nieprzejętym do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności.

Przykład 429.
[Górale z Jurgowa na Spiszu] / [Fot. Hans Ott]
[Strefa uwag: Nazwa autora według adnotacji na rewersie]

Przykład 430.
[Schronisko PTTK w Piławkach pod Ostródą] / [Fot. Witold Zubrzycki, Sopot, Czerw. Armii 46]
[Strefa uwag: Nazwa autora według pieczątki na rewersie]

Przykład 431.
Der Bettler
[Strefa uwag: Niesygnowana. Nazwa autora: Daniel Chodowiecki]

Przykład 432.
Portrait de Juste Lipse / Laguillermie sc. ; Rembrandt
[Strefa uwag: Nad kompozycją błędna nazwa autora wzoru. Obecnie kompozycja przypisywana anonimowemu artyście z kręgu Rembrandta]

Przykład 433.
Portrait of Goevart Flincks Wife = Portret żony Goevart Flincka / D. J. Pound sc. ; Rembrandt pinx.t
[Strefa uwag: Właściwa nazwa autora wzoru: Ferdinand Bol. Dawniej autorstwo błędnie przypisywane Rembrandtowi]

Przykład 434.
Barbara Tarnowska ex libris / ZJ
[Strefa uwag: Sygnowany na kompozycji monogramem wiązanym. Nazwa autora: Zbigniew Jóźwik]

Przykład 435.
J. U. Niemcewicz / J. Lewicki lit.
[Strefa uwag: Według kompozycji Antoniego Brodowskiego]

Przykład 436.
[Wjazd Chrystusa do Jerozolimy] / IS
[Stefa uwag: Sygnowana monogramem wiązanym IS wpisanym w łopatkę. Jest to dokładna kopia drzeworytu Monogramisty IS z łopatką przypisywana Kryspinowi Szarfenbergowi]

7.8 Uwagi dotyczące oznaczenia wydania i bibliograficznej historii dokumentu

W strefie uwag podaje się następujące informacje dotyczące oznaczenia wydania:

  • informacje dotyczące źródeł danych
  • prawidłowe oznaczenie wydania, jeżeli w strefie oznaczenia wydania podano błędne oznaczenie przejęte z opisywanej ryciny lub fotografii
  • informacje o oznaczeniu wydania ustalonym na podstawie źródeł spoza obiektu
  • inne informacje związane z danym wydaniem
  • informacje o różnicach między wydaniami, nakładami, stanami
  • dane dotyczące związków opisywanego dokumentu z innymi dokumentami.

Przykład 437.
Stan II
[Strefa uwag: Stan ostateczny]

Przykład 438.
[Odbitka późniejsza]
[Strefa uwag: Odbitka z uszkodzonego klocka]

Przykład 439.
[Odbitka próbna]
[Strefa uwag: Adnotacja: Ostatnia niedokończona praca 1982-1983. Jedyna (próbna) odbitka]

Przykład 440.
Nieopracowana partia nieba, brak ramki

Przykład 441.
Rycina z: La vieille Pologne : album historique..., Paris 1836

Przykład 442.
Rycina publikowana w: Theatrum pontificum, imperatorum, regum, ducum, principium…, Antverpiae 1651
[Rycina publikowana w przywołanej pozycji, brak możliwości jednoznacznego stwierdzenia czy katalogowany egzemplarz pochodzi z tego samego dzieła.]

Przykład 443.
Kompozycja przeznaczona na okładkę „Chimery”

Przykład 444.
L. Fiacci, Piranesi, the Complete Etchings, Köln 2000 pozycja 319.

Przykład 445.
Rastawiecki 1886 pozycja 114.

Przykład 446.
Prawdopodobnie fotokopia fotografii z 1921 roku. Porównaj F.83023/II

Przykład 447.
Porównaj inne stany i próby kolorystyczne, sygnatury G.44898-44899, G.44901-44903/III

7.9 Uwagi dotyczące adresu wydawniczego

W strefie uwag podaje się informacje uzupełniające, wyjaśniające i prostujące związane z adresem wydawniczym, takie jak:

  • informacje na temat źródeł danych
  • dane dotyczące datowania dokumentu
  • informacje o wytartych lub zmienionych adresach wydawniczych.

Przykład 448.
Data według adnotacji na rewersie.

Przykład 449.
Data według dedykacji na awersie

Przykład 450.
Rok wydania na podstawie dopuszczenia do druku przez cenzora na stronie 2. albumu, z którego pochodzi rycina

Przykład 451.
Nazwa wydawcy według pieczątki na rewersie

Przykład 452.
[Antwerpia?] : F. v. W. ex., [1630-1660]
[Stefa uwag: Nazwa wydawcy zapisana monogramem na kompozycji. Pełna nazwa: Frans van den Wyngaerde.]

Przykład 453.
Pierwotny adres wydawniczy wytarty z płyty

7.10 Uwagi dotyczące opisu fizycznego

W strefie uwag podaje się dodatkowe informacje dotyczące cech fizycznych dokumentu i/lub jego oprawy.

Przykład 454.
Na rewersie szkic głowy konia

Przykład 455.
W albumie sztucznym

Przykład 456.
Odbita na jednym arkuszu papieru z G.12345

Przykład 457.
Współoprawne z: G.56897

Przykład 458.
Na rewersie napis ręką Aleksandra Potockiego: „Moja”

7.11 Uwagi dotyczące serii i wieloczęściowego dokumentu ikonograficznego

W strefie uwag podaje się informacje dotyczące serii i dokumentu wieloczęściowego, m.in.:

  • tytuł serii, jeżeli obiekt skatalogowano pod tytułem indywidualnym
  • tytuł wieloczęściowego dokumentu ikonograficznego oraz oznaczenie części, jeżeli część dokumentu wieloczęściowego skatalogowano pod tytułem indywidualnym
  • informacje o odstępstwach w numeracji
  • informacje o cechach wyglądu (np. szacie graficznej, znakach graficznych) wyróżniających serię.

Przykład 459.
Seria główna: Ilustracja Szkolna, Seria 2 ; nr 17.

Przykład 460.
Seria graficzna z listkiem czterolistnej koniczyny

Przykład 461.
Rycina z serii: Ducum Regnumque Polonorum a Lecho ad Stanislum Augustum hodie feliciter regnantem deducta

Przykład 462.
Pod kompozycją tytuł serii: Orateurs de Barreau français
[Grafika o własnym tytule, tytuł serii przeniesiony do strefy uwag.]

7.12 Uwaga o innej postaci fizycznej

W strefie uwag podaje się informacje o innych, powszechnie dostępnych postaciach fizycznych opisywanego dokumentu (np. mikrofilmach, negatywach, reprodukcjach cyfrowych).

Przykład 463.
Dostępne na mikrofilmie

Przykład 464.
Dostępne w postaci negatywu

Przykład 465.
Portret reprodukowany w „Meandrze” 1982 nr 3

7.13 Uwaga o języku

W strefie uwag podaje się informacje o języku i systemach pisma, jeżeli inne strefy opisu nie dostarczają pełnych danych, a opisywany dokument zawiera tekst w więcej niż jednym języku lub język tekstu jest inny niż język tytułu właściwego i nie znajduje to odzwierciedlenia w innych strefach opisu.

 

Języki tekstu wymienia się w kolejności alfabetycznej.

 

Kolejne uwagi oddziela się kropką. Uwagi można łączyć w jedną frazę, jeżeli dotyczą tego samego języka/języków.

 

7.13.1 Język tekstu


Przykład 466.
Napisy w języku łacińskim i niemieckim
[Język tekstu nie wynika z innych stref opisu.]

Przykład 467.
Tytuł w języku polskim, adnotacja na rewersie w języku francuskim

Przykład 468.
Legenda w języku angielskim

 

7.13.2 Język tekstu równoległego


Przykład 469.
Tekst równolegle w języku angielskim, francuskim i niemieckim

Przykład 470.
Część tekstu równolegle w języku niemieckim i polskim
[Tekst głównie w języku polskim.]

 

7.13.3 Uwaga o systemie pisma


Uwagę o systemie pisma podaje się, jeżeli:

  • do zapisu języka wykorzystuje się obecnie więcej niż jeden system pisma (np. w języku serbskim, azerbejdżańskim, tatarskim, kurdyjskim, mongolskim)
  • do zapisu języka wykorzystano na dokumencie inny system pisma niż powszechnie obecnie stosowany dla danego języka (np. język białoruski zapisany alfabetem łacińskim)
  • na dokumencie występuje zapis alfabetem Braille’a lub w innym systemie pisma przeznaczonym dla osób niewidomych
  • zachodzi potrzeba zaznaczenia innego kroju pisma niż antykwa, przede wszystkim pisma gotyckiego
  • istnieje potrzeba odnotowania innego specjalnego sposobu zapisu, np. alfabetu fonetycznego.

 

Z reguły podaje się wyłącznie nazwę odpowiedniego systemu pisma. Jeżeli uwaga o systemie pisma jest nieczytelna, należy podać informację, którego z języków tekstu uwaga dotyczy.

Przykład 471.
Alfabet łaciński

Przykład 472.
Alfabet hebrajski

Przykład 473.
Cyrylica

Przykład 474.
Pismo mongolskie

Przykład 475.
Pismo gotyckie

Przykład 476.
Alfabet Braille’a

Przykład 477.
Tekst równolegle w języku polskim i w przekładzie hebrajskim i jidysz. Tekst hebrajski w pełni zwokalizowany

8. Strefa identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu

Występujące na dokumentach ikonograficznych numery matryc graficznych, drukarskich i negatywów należy zapisać cyframi arabskimi wraz z towarzyszącymi im określeniami lub, jeśli to możliwe, dodając odpowiednie określenia. W nawiasie zwykłym, bezpośrednio po numerze identyfikującym należy podać skróconą nazwę autora (np. inicjał imienia i nazwisko) lub wydawcy, do których należą numery identyfikujące.

Przykład 478.
Neg. 1230 (B. Dorys)

Przykład 479.
Wzór 987 (Warszawa, PTTK)

Przykład 480.
39252 (A. Fiałko)

Dane na temat ceny i sposobu uzyskania dokumentu należy przejmować w formie, w jakiej występują one w podstawowym źródle danych.