Mapy

Wstęp

Od wielu lat polscy bibliotekarze odczuwają brak jednolitych i aktualnych przepisów katalogowania wszystkich typów zbiorów bibliotecznych. Z takim problem zmagali się także przez wiele lat bibliotekarze zajmujący się zbiorami kartograficznymi. Dotychczas dużym ułatwieniem była dla nich opracowana przez Bibliotekę Narodową Instrukcja katalogowania dokumentów kartograficznych. Jednak od chwili jej opublikowania minęło już ponad 7 lat i jej zawartość mocno się zdezaktualizowała.
Niniejsze opracowanie, kodyfikujące w nieco innej formie przepisy katalogowania, jest w dużej mierze aktualizacją i rozszerzeniem poprzedniej publikacji.

 

Przepisy katalogowania dotyczą szeroko rozumianych dokumentów kartograficznych, czyli zmniejszonych obrazów przestrzeni geograficznej Ziemi lub innego ciała niebieskiego odwzorowanych kartograficznie na płaszczyźnie za pomocą umownych znaków graficznych, utrwalonych dowolną techniką i rozpowszechnionych w dowolnej formie (niezależnie od nośnika fizycznego). Obejmują one przede wszystkim: mapy, atlasy geograficzne, globusy, obrazy teledetekcyjne, profile, przekroje i panoramy.
Chociaż Przepisy katalogowania uwzględniają przede wszystkim dokumenty kartograficzne w postaci drukowanej, mogą być stosowane dla dokumentów zapisanych na dowolnym nośniku. Zawarte w nich przykłady obejmują także dokumenty kartograficzne rękopiśmienne i opublikowane jako starodruki. Przy zastosowaniu uzupełnienia w postaci szczegółowych przepisów katalogowania rękopisów, starodruków i dokumentów elektronicznych stanowią podstawę katalogowania wszystkich typów dokumentów kartograficznych.

 

Przepisy katalogowania, dokumenty kartograficzne oparto na zaktualizowanym w ostatnich latach standardzie ISBD w jego skonsolidowanej postaci, w niewielkim stopniu wzbogaconym o rozwiązania przejęte ze standardu RDA (rezygnacja ze stosowania skrótów, rezygnacja z reguły wyliczania do 3 elementów — z kilkoma wyjątkami, rezygnacja z poprawiania i komentowania błędów w miejscu ich wystąpienia, wprowadzenie reguły „bierz, co widzisz”). Zrezygnowano także z rozróżnienia trzech stopni szczegółowości opisu bibliograficznego, wychodząc z założenia, że opis powinien być możliwie szczegółowy, a stopień wykorzystania danych w różnych sposobach ich prezentacji nie powinien wynikać z przepisów katalogowania.

 

Istotne uzupełnienie tekstu Przepisów katalogowania stanowią aneksy, w których zamieszczono wykazy norm i zaleceń międzynarodowych dotyczących konwersji znaków i alfabetów niełacińskich na znaki łacińskie (Aneks nr 20), skrótów dopuszczonych do stosowania w opisie bibliograficznym (Aneks nr 15), nazw występujących w tytułach serii uznanych za nazwy rodzajowe (Aneks nr 21) oraz słownik terminologiczny (Aneks nr 22), zestawienie wybranych skal mianowanych i ich przeliczenie na skale liczbowe (Aneks 23), przeliczenie wybranych południków na południk zerowy Greenwich (Aneks nr 24).

1. Zasady ogólne

1.1 Zawartość i budowa opisu

Opis bibliograficzny dokumentu kartograficznego może zawierać następujące elementy zebrane w ośmiu strefach (występowanie poszczególnych elementów jest uzależnione od budowy i/lub zawartości publikacji):

 

a) strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności:

  • tytuł właściwy
  • dodatek (dodatki) do tytułu
  • tytuł pracy współwydanej (tytuły prac współwydanych)
  • oznaczenie (oznaczenia) części
  • tytuł (tytuły) części
  • oznaczenie (oznaczenia) odpowiedzialności

 

b) strefa wydania:

  • oznaczenie wydania
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania
  • dodatkowe oznaczenie wydania

 

c) strefa danych matematycznych:

  • oznaczenie skali
  • oznaczenie odwzorowania
  • oznaczenie współrzędnych geograficznych
  • oznaczenie współrzędnych niebieskich
  • oznaczenie równonocy

 

d) strefa adresu wydawniczego (strefa publikacji, produkcji, dystrybucji itp.):

  • miejsce wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • nazwa wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • data wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • miejsce druku lub wytworzenia
  • nazwa drukarni lub wytwórcy
  • data druku lub wytworzenia

 

e) strefa opisu fizycznego:

  • określenie postaci fizycznej i/lub objętości
  • inne cechy fizyczne
  • format i cechy opakowania
  • dodatek

 

f) strefa serii:

  • tytuł właściwy serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej
  • dodatki do tytułu serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej
  • oznaczenie podserii
  • tytuł podserii
  • ISSN
  • numeracja związana z serią, atlasem wielotomowym lub mapą wieloarkuszową

 

g) strefa uwag

 

h) strefa identyfikatora i sposobu uzyskania:

  • identyfikator (np. ISBN)
  • informacje uzupełniające
  • określenie sposobu uzyskania dokumentu.

 

W katalogowanej pozycji większość elementów może:

  • wystąpić kilkakrotnie w tym samym języku i/lub systemie pisma, zawierając kolejne dane (np. kilka dodatków do tytułu, miejsc wydania czy numerów ISBN)
  • być powtórzona w innym języku i/lub systemie pisma jako tzw. element równoległy (np. tytuł równoległy, równoległy dodatek do tytułu, równoległe oznaczenie wydania).

 

Dobór elementów opisu bibliograficznego oraz ich kolejność w obrębie poszczególnych stref ustalają dalsze przepisy.

1.2 Forma graficzna opisu

1.2.1 Układ graficzny


Układ graficzny dotyczy sposobu prezentacji opisów w różnego rodzaju zbiorach informacji o dokumentach, a zwłaszcza bibliografiach, w tym bibliografii narodowej, nie dotyczy jednak bibliografii załącznikowych i przypisów bibliograficznych. W katalogach komputerowych sposób prezentacji danych jest zdefiniowany przez tzw. szablony wyświetlania uwzględniające różne przesłanki, nie tylko przepisy katalogowania i ścisłe stosowanie określonych w nich znaków umownych.

 

Kolejne strefy opisu bibliograficznego podaje się w ciągłości wiersza. Tylko strefę uwag oraz strefę identyfikatora i sposobu uzyskania podaje się od nowego wiersza z wcięciem.

 

Każdą strefę, oprócz pierwszej, pisaną w ciągłości wiersza, poprzedza się kropką, odstępem, myślnikiem, odstępem (. — ). Jeżeli daną strefę zaczyna się od nowego wiersza z wcięciem (co wyraźnie oddziela ją od strefy poprzedniej), należy pominąć znak umowny poprzedzający strefę.

 

Jeżeli strefa powtarza się w ciągłości wiersza, każde jej powtórzenie poprzedza się kropką, odstępem, myślnikiem, odstępem (. — ). Jeżeli strefa zostaje powtórzona od nowego wiersza, nie stosuje się znaku umownego poprzedzającego strefę.

 

Jeżeli w opisie nie występuje pierwszy element strefy, znaki umowne poprzedzające dalszy element strefy, który w tej sytuacji rozpoczyna strefę, pomija się, zastępując je w zapisie w ciągłości wiersza kropką, odstępem, myślnikiem, odstępem (. — ) poprzedzającymi strefę (np. w odniesieniu do dodatkowego oznaczenia wydania przy braku oznaczenia wydania jako takiego).

 

Do opisu nie włącza się stref lub elementów, które nie mają zastosowania w opisie danej publikacji, pomija się również znaki umowne poprzedzające lub zamykające taką strefę lub element (np. oznaczenie ilustracji w opisie atlasu bez materiału ilustracyjnego, strefę serii w przypadku dokumentu kartograficznego nienależącego do żadnej serii).

Przykład 1.
Zasięg parafii gdańskich przed 1456 r. : na podkładzie rekonstrukcyjnego planu miasta według stanu z 1500 r. autorstwa O. Kloeppela / oprac. A. Kobus. — [Ok. 1:10 000]. — Gdańsk : [wydawca nieznany], 2013. — 1 mapa : wielobarwna ; 26x32 cm, arkusz 30x42 cm.
Tytuł z mapy. Orientacja W.
ISBN 978-83-937371-1-6

Przykład 2.
Bałtyk, Zatoka Pucka : skala 1:40 000 (54◦30′) / Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej RP. — 2. wydanie : mała korekta 2013.26 IV. — Skala 1:40 000 (54◦30′) ; odwzorowanie Merkatora, poziomy układ odniesienia WGS 84 (E 18◦23,50′-E 18◦ 49,20′/N 54◦47,40′-N 54◦32,60′). — Gdynia : Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej RP, 2013. — 1 mapa : wielobarwna ; 72x72 cm, arkusz 78x78 cm. — (Morskie Mapy Nawigacyjne ; 45).
Tytuł z mapy. Arkusz tzw. serii: Morskie Mapy Nawigacyjne Seria Narodowa ; 45. Rzeźba terenu: barwy batymetryczne, punkty głębokości, izobaty. Wysokości i głębokości odniesione do średniego poziomu morza (MSL). Oznakowanie nawigacyjne: System IALA (Region A). Materiały źródłowe [dla batymetrii] z lat 1980-2012. Oznaczono zasięgi innych arkuszy. Mapy poboczne: Port Puck, 1:6 000 (54◦30′), 17x13 cm; Jastarnia. Port, 1:6 000 (54◦30’), 10x8 cm; Kuźnica. Przystań morska, 1:3 000 (54◦30′), 11x11 cm; Kuźnica. Podejście, 1:12 000 (54◦30′), 19x9 cm; Jastarnia. Podejście, 1:12 000 (54◦30’), 19x10 cm; Hel. Port, 1:12 000 (54◦30’), 16x12 cm; Hel. Port rybacki, 1:5 000 (54◦30′), 17x12 cm. — Oznaczenia nawigacyjne w języku polskim i angielskim, treść mapy w polskim.

Przykład 3.
Polska, kontynenty, świat : atlas geograficzny dla klas VI-VIII / [opracowanie Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych ; redaktorzy atlasu Henryk Górski, Barbara Filochowska]. — [Skale różne]. — Warszawa ; Wrocław : Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1988. — 1 atlas (60, 23, [1] stron) : wielobarwny ; 32 cm.
Opis według okładki. Rzeźba terenu: cieniowanie, barwy hipsometryczne i batymetryczne, punkty głębokości, punkty wysokości. Wewnętrzna strona tylnej okładki skorowidz: pokrycie świata i Europy mapami krajobrazowo-gospodarczymi. Nr katal. 06-012-12-S.
Indeks nazw strony 1-23.
ISBN 83-7000-015-0 : zł 490

Przykład 4.
Europa : mapa drogowa = road map = Strassenkarte = carte routière 1:4 000 000 / Daunpol Wydawnictwo Kartograficzne. — Skala 1:4 000 000. — Warszawa : Daunpol Wydawnictwo Kartograficzne, 2011. — 1 mapa : wielobarwna ; 58x82 cm, złożona 20x11 cm.
Tytuł panelowy. Mapy poboczne: [Skandynawia], [ok. 1:9 000 000], 13x13 cm; [Islandia], [ok. 1:12 000 000], 4x5 cm. Indeks miejscowości. Treść mapy wielojęzyczna, legenda w języku polskim i angielskim.
ISBN 978-83-7475-383-8

 

1.2.2 Znaki umowne


Znaki umowne stosuje się w celu oddzielenia kolejnych stref opisu bibliograficznego oraz wyróżnienia poszczególnych elementów w obrębie stref.

 

Każdy element opisu bibliograficznego poprzedza się lub oddziela znakami umownymi. Znak umowny poprzedzający element opisu pomija się, jeżeli dany element rozpoczyna strefę.

 

Jeżeli dany element powtarza się, to każde jego wystąpienie poprzedza się znakami umownymi właściwymi dla tego elementu.

 

Przed znakiem umownym i po nim występuje odstęp (pojedyncza spacja na klawiaturze) w celu zaznaczenia jego funkcji znaku oddzielającego. Wyjątki stanowią przecinek (, ) i kropka (. ), których nie poprzedza się odstępem; odstęp powinien występować tylko po nich.

 

Nawiasy zwykłe ( () ) i kwadratowe ( [] ) traktuje się jako jeden znak (znak dwuelementowy), stosując odstęp przed pierwszym (otwierającym) i po drugim (zamykającym) nawiasie (elemencie znaku). Przed nawiasem zwykłym lub kwadratowym i po nim może wystąpić tylko pojedyncza spacja. Jeżeli po zamykającym nawiasie zwykłym lub kwadratowym występują przecinek lub kropka jako znak umowny albo inny znak interpunkcyjny przejęty z katalogowanej pozycji — nie stosuje się odstępu.

 

W nawiasie kwadratowym ( [] ) podaje się informacje znalezione poza podstawowym źródłem danych. Jeżeli następujące po sobie elementy w tej samej strefie przejęto spoza podstawowego źródła danych, każdy z nich należy ująć w odrębny nawias kwadratowy.

Przykład 5.
[Warszawa] : [Służba Geograficzna KG AK „Schronisko”], [1944]
[Strefa uwag: Miejsce, data wydania i informacje o wydawcy na podstawie literatury.]

Przykład 6.
Warszawa : [wydawca nieznany], [2017]
[Strefa uwag: Rok wydania na podstawie daty wpływu egzemplarza obowiązkowego.]

Dobór znaków umownych oraz ich stosowanie w obrębie poszczególnych stref ustalają dalsze przepisy. Na początku omówienia każdej strefy przedstawiono odpowiednie dla niej, najczęściej spotykane schematy stosowania znaków umownych.

 

1.2.3 Grupowanie elementów równoległych


Każdą przejmowaną do opisu wersję równoległą elementu (tj. wyrażoną w innym języku i/lub systemie pisma) poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ).

Przykład 7.
Żary i okolice = Żary und die Umgebung : skala 1:100 000 / opracowanie kartograficzne Wotold Czajka ; autor tekstu Tomasz Jaworski, Wiesław Zieliński (Łęknica) ; tłumaczenie Edward Zys ; opracowanie kartograficzne Zakład Kartograficzny „Sygnatura”
[Tytuł równoległy.]

Przykład 8.
Mapa geologiczna Polski bez utworów kenozoicznych, kredowych i jurajskich = Geologičeskaja karta Pol’ši bez kajnozoiskich, melovych i jurajskich porod = Geological map of Poland without Cainozoic, Cretaceous and Jurassic formations / komentarz redakcyjny E. Rühle (przewodniczący) ; Instytut Geologiczny
[Dwa tytuły równoległe.]

Przykład 9.
Polska : mapa samochodowa = road map = Straßenkarte = carte routière 1:1 400 000 / opracowanie kartograficzne Waldemar Wieczorek, Ewa Lodzińska (Kartografika), Krzysztof Radwański, Jolanta Korycka, Agata Nagórniewicz, Agnieszka Adamiak, Tomasz Nowacki ; redaktor wydania Monika Jaczewska ; ExpressMap Polska
[Równoległe dodatki do tytułu.]

Przykład 10.
Egipt = Egypt = Ägypten = Egypte : mapa samochodowo-krajoznawcza : skala 1:1 000 000 / opracował Andrzej Kajoch ; redaktorzy Grażyna Gadomska, Grażyna Sepioło ; PPWK
[Tytuły równoległe bez równoległych dodatków.]

Przykład 11.
Ziemia Kłodzka : z pograniczem polsko-czeskim : mapa turystyczna = s polsko-českém pohraničí : turistická mapa = with Polish-Czech borderland : tourist map = mit polnisch-tschechisches Grenzgebiet : Wanderkarte 1:100 000 / opracowanie Eko-Graf ; redakcja kartograficzna Tomasz Bieroński, Katarzyna Biernat, Aleksander Fret, Krzysztof Marciniak, Robert Wojnak
[Równoległe dodatki do tytułu.]

Przykład 12.
(Atlas historyczny miast polskich. Śląsk = Historischer Atlas polnischer Städte. Schlesien ; z. 4)
[Równoległy tytuł atlasu wielotomowego.]

Przykład 13.
(Szczegółowa mapa geochemiczna Górnego Śląska = Detailed geochemical map of Upper Silesia 1:25 000)
[Równoległy tytuł mapy wieloarkuszowej.]

Jeżeli w jednej strefie kolejne elementy mają swoje wersje równoległe, elementy w każdym z języków i/lub systemów pisma grupuje się i podaje łącznie. Elementy wewnątrz grupy poprzedza się odpowiednimi dla każdego z nich znakami umownymi. Grupę elementów zapisanych w pierwszym języku i/lub systemie pisma poprzedza się znakiem umownym właściwym dla pierwszego elementu tej grupy, natomiast każdą kolejną grupę elementów (wyrażoną w odmiennym języku i/lub systemie pisma) poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ).

Przykład 14.
Dolny Śląsk : mapa atrakcji = Niederschlesien : Sehenswürdigkeiten : skala 1:400 000 / opracowanie Studio Plan ; tłumaczenie Małgorzata Zięba, Katarzyna Kozlowski
[Tytuł równoległy wraz z równoległym dodatkiem do tytułu.]

Przykład 15.
Warszawa : plan miasta = Warsaw : city map = Warschau : Stadtplan = Varšava : plan goroda : skala ok. 1:18 000 / opracowała Teresa Zakrzewska ; opracowanie techn. Hanna Woźniak ; Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera
[Trzy tytuły równoległe, każdy z równoległym dodatkiem do tytułu.]

Przykład 16.
Plan'' g. Varšavy : s'' oboznačeniem'' sĕti konno-želĕznych'' dorog'' 1879 / ispravlen'' i dopolnen'' Gorodskoû Inženernoû Služboû = Plan m. Warszawy : z oznaczeniem sieci kolei konnej / poprawiony i dopełniony przez Służbę Inżenierską Miasta.
[Tytuł równoległy, równoległy dodatek do tytułu i równoległe oznaczenie odpowiedzialności.]

1.3 Jednostka opisu

Jednostką opisu może być:

  • jednoczęściowy dokument kartograficzny — mapa samoistna (ewentualnie z dokumentami towarzyszącymi), atlas jednoczęściowy, globus, panorama kartograficzna, kilka map na jednym arkuszu lub kilka tomów atlasu w jednym woluminie stanowiących całość wydawniczą
  • jeden arkusz mapy wieloarkuszowej, jeśli każdy arkusz jest opatrzony indywidualnym tytułem i/lub godłem bądź numerem
  • jeden tom atlasu wielotomowego
  • wieloczęściowy dokument kartograficzny — mapa wieloarkuszowa o tytule wspólnym dla wszystkich arkuszy nieposiadających tytułów indywidualnych i objętych często wspólną ramką; kilka map na kilku arkuszach mających wspólną okładkę, etui lub obwolutę z tytułem wspólnym (mimo indywidualnych tytułów poszczególnych publikacji)
  • atlas sztuczny
  • kolekcja sztuczna
  • niesamoistny dokument kartograficzny pochodzący z nieznanej publikacji lub publikacji, której nie ma w zbiorach biblioteki.

 

Podstawową metodą opisu dokumentu kartograficznego wieloczęściowego jest sporządzenie odrębnych opisów bibliograficznych dla jego poszczególnych części — szczególnie jeśli:

  • każda część /arkusz ma indywidualny tytuł
  • mamy do czynienia z dużą liczebnością zbioru, np. kilkadziesiąt, a nawet kilkaset arkuszy
  • każda część /arkusz ma własny numer ISBN i/lub ISSN.

 

Jeżeli opisywana część ma tytuł indywidualny, niezależny od tytułu całości dokumentu wieloczęściowego, w strefie tytułu podaje się informacje właściwe dla danej części, natomiast dane dotyczące całości dokumentu wieloczęściowego umieszcza się w strefie serii.

 

Przyjmuje się, że godło mapy w przypadku map urzędowych (takich jak topograficzne, sozologiczne, hydrograficzne) stanowi część tytułu arkusza.

 

Dopuszcza się sporządzanie opisu całości dokumentu kartograficznego wieloczęściowego, jednak należy wówczas oznaczyć elementy wspólne dla wszystkich części.

 

Z tego powodu zaleca się tworzenie w bazie katalogowej jednego rekordu bibliograficznego dla całości wieloczęściowego dokumentu jedynie w przypadku, jeśli są spełnione łącznie następujące warunki:

  • opisywany dokument jest skompletowany w całości
  • brak wyróżniających tytułów arkuszy
  • wszystkie części są opublikowane przez tego samego wydawcę.

 

Ponadto w przypadku nietypowych wydawnictw wieloczęściowych przyjęto stosowanie podwójnej formy opisu bibliograficznego — tworzenie rekordu bibliograficznego zarówno dla całości, jak i poszczególnych części tego wydawnictwa. W opisie całości dokumentu kartograficznego nie podaje się wówczas informacji o indywidualnych cechach poszczególnych części.

 

Taki opis ma zastosowanie w przypadku:

  • kolekcji i atlasów sztucznych (composed atlas)
  • zbiorów wtórnie zebranych (także w postaci reprintów) i oprawionych przez właścicieli, bibliotekarzy, wydawców dokumentów kartograficznych (drukowanych i rękopiśmiennych)
  • niesamoistnych wydawniczo dokumentów kartograficznych.

 

Przyjęto także, że wszystkie atlasy sprzed 1850 r. mogą być opracowywane w powyższy sposób, z rozbiciem na poszczególne strony (tzw. rozpisywanie atlasów) — wszystkie lub zawierające polonika.

 

Dokument kartograficzny może zawierać współwydane mapy, atlasy, globusy (zobacz komentarz poniżej), panoramy, przekroje itp., czyli samoistne dokumenty, które zostały z nim fizycznie połączone przez producenta w całość. W takim wypadku dokument kartograficzny stanowi jedną jednostkę bibliograficzną.

 

Szczególnie trzeba zwrócić uwagę na:

  • atlasy wydane w jednym woluminie
  • globus, który wykorzystuje tę samą czaszę i podstawę do prezentacji innego zagadnienia przy zastosowaniu innej metody użytkowania, np. przy podświetleniu czaszy
  • mapy wydrukowane na jednym arkuszu
  • mapy połączone przez wydawcę w całość przez użycie etui, okładki lub innego opakowania.

1.4 Źródła danych

Ogólne kryteria przy wyborze głównego źródła danych to:


a. kompletność informacji służącej do identyfikacji —
    źródło podające najpełniejsze, najbardziej przejrzyste i miarodajne informacje

 

b. styczność źródła względem informacji —
    źródło najbliższe zawartości publikacji, takie jak źródło wewnętrzne


c. stabilność źródła danych —
    źródło najbardziej trwałe.

 

1.4.1 Kolejność źródeł danych


Dane do opisu należy przejmować z następujących źródeł, zachowując podaną niżej kolejność.

 

ATLAS

  1. strona tytułowa, a jeżeli atlas ma dwie lub więcej stron tytułowych — główna strona tytułowa
  2. jeżeli brak strony tytułowej — substytut strony tytułowej, czyli ta część atlasu, która zawiera tytuł właściwy (nagłówek, okładka itp.)
  3. kolofon
  4. inne preliminaria, tzn. metryka, strona redakcyjna (niezależnie od umiejscowienia)
  5. inne części atlasu: wstęp, tekst główny, dodatki do tekstu itp.
  6. źródła zewnętrzne, np. bibliografie, katalogi, uznane wydawnictwa informacyjne, także internetowe.

 

Jeśli opis bibliograficzny jest tworzony na podstawie innego źródła niż strona tytułowa, w strefie uwag należy wskazać to miejsce (np. Opis według okładki).

 

MAPA

  1. okładka
  2. panel
  3. mapa (wnętrze ramki, legenda, kartusz)
  4. teksty na marginesach mapy
  5. verso mapy
  6. opakowanie (np. teka, koperta)
  7. dokumentacja związana z powstaniem mapy (instrukcja, wytyczne techniczne itp.) lub inne dokumenty towarzyszące
  8. źródła zewnętrzne, np. bibliografie, katalogi, uznane wydawnictwa informacyjne, także internetowe.

 

GLOBUS

  1. czasza
  2. podstawa
  3. opakowanie i dokumenty towarzyszące
  4. źródła zewnętrzne, np. bibliografie, katalogi, uznane wydawnictwa informacyjne, także internetowe.

 

1.4.2 Główne źródła danych


Jeżeli występują co najmniej dwa źródła danych, które mogą być głównym źródłem danych dla dokumentu, wówczas wybiera się źródło występujące jako pierwsze, poza następującymi przypadkami:


1. jeżeli publikacja zawiera główne źródła danych w co najmniej dwóch językach i/lub systemach pisma, wówczas za główne źródło danych uznaje się:

 

a. źródło w języku i/lub systemie pisma, które odpowiada językowi i/lub systemowi pisma zawartości lub dominuje w zawartości publikacji

 

b. źródło w języku i/lub systemie pisma przekładu, jeżeli wiadomo, że publikacja jest tłumaczeniem

 

c. źródło w oryginalnym języku i/lub systemie pisma, w którym zawartość jest wyrażona

 

d. źródło występujące jako pierwsze


2. jeżeli publikacja zawiera główne źródła danych noszące różne daty, należy wybrać źródło oznaczone późniejszą albo najpóźniejszą datą.

 

ATLAS — główna strona tytułowa

 

Jeżeli informacje tradycyjnie występujące na stronie tytułowej są podane bez powtórzeń na dwóch stronicach na rozwarciu, na stronicach przylegających (tzw. tytuł rozkładowy), obie te stronice należy traktować łącznie jako jedną stronę tytułową.

 

Jeżeli atlas ma dwie lub więcej stron tytułowych w tym samym języku i/lub systemie pisma, jako główną stronę tytułową należy traktować:


1. stronę tytułową z najpóźniejszą datą wydania


2. stronę tytułową przedstawiającą atlas w aspekcie, którego dotyczy opis, np.:

  • przy opisie pojedynczego tomu atlasu wielotomowego — stronę tytułową dotyczącą opisywanego tomu, a nie całości atlasu wielotomowego
  • dla wydawnictwa zwartego w obrębie serii — analityczną stronę tytułową
  • dla faksymile — stronę tytułową z informacjami dotyczącymi reprodukcji.

 

Jeżeli atlas ma dwie lub więcej stron tytułowych w różnych językach i/lub systemach pisma, jako główną stronę tytułową należy traktować:


1. stronę tytułową w głównym języku i/lub systemie pisma,

 

 

a jeśli tego kryterium nie da się zastosować:


2. prawą z dwóch stron tytułowych na rozwarciu

    lub

3. pierwszą prawą z dwóch lub więcej stron tytułowych.

 

Strony tytułowe niewybrane jako główne źródło danych uznaje się za preliminaria. 

 

1.4.3 Podstawowe źródła danych


Poszczególne strefy opisu bibliograficznego mają wyznaczone podstawowe źródła, z których przede wszystkim należy przejmować dane. Dla dokumentów kartograficznych w większości przypadków podstawowym źródłem danych jest cały dokument. Wyjątkiem są atlasy.

1.5 Język i system pisma

Stosuje się dwie zasady, w zależności od strefy opisu.

 

Elementy opisu przejmowane z katalogowanej pozycji, a więc należące do:

  • strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • strefy wydania
  • strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)
  • strefy serii
  • strefy uwag (dotyczy tylko tych uwag, w których podaje się dane przejmowane z katalogowanej pozycji, np. tytuł oryginału, warianty tytułów, cytata bibliograficzna)

podaje się w języku i/lub systemie pisma, w jakim zapisano je w źródle danych. W razie potrzeby znaki i litery niełacińskie poddaje się konwersji (transliteruje, transkrybuje lub latynizuje) na znaki łacińskie według norm i zaleceń międzynarodowych podanych w Aneksie nr 20.

 

Jeżeli tytuł publikacji jest w niej wyrażony w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, stosuje się odpowiednie kryteria wyboru tytułu właściwego.

 

Jeżeli poszczególne inne elementy opisu są wyrażone w publikacji w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, do opisu przejmuje się przede wszystkim wersję w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego, a gdy takiej wersji brak — wersję wyróżnioną typograficznie lub podaną jako pierwszą.

 

Wersje w innych językach i/lub systemach pisma podaje się jako wersje równoległe, o ile szczegółowe postanowienia nie nakazują innego rozwiązania.

 

Elementy opisu, które nie są przejmowane z katalogowanej pozycji, tylko formułowane przez katalogującego, a więc należące do:

  • strefy opisu fizycznego
  • strefy uwag (nie dotyczy uwag, w których podaje się dane przejmowane z katalogowanej pozycji, np. tytuł oryginału, warianty tytułów, cytata bibliograficzna)
  • strefy identyfikatora i sposobu uzyskania publikacji

podaje się w języku polskim.

1.6 Pisownia

1.6.1 Forma gramatyczna, ortografia


Elementy opisu przejmowane z katalogowanej pozycji, a więc należące do:

  • strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • strefy wydania
  • strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)
  • strefy serii
  • strefy uwag (dotyczy tylko części uwag)

podaje się w formie, w jakiej występują w źródle danych, o ile postanowienia dotyczące danego elementu nie nakazują innego rozwiązania.

 

Zachowuje się sformułowania, pisownię i formy gramatyczne, tzn.

  • nie uwspółcześnia się pisowni

Przykład 17.
Poloniae, Litvaniaeq. descriptio / auctore Wenceslao Godreccio et correctore Andrea Pograbio Pilsnensi ; cum privilegio imp. Regię etc. decennali

  • nie poprawia się ani nie komentuje pomyłek, błędów, literówek czy niepoprawnych znaków diakrytycznych w miejscu ich wystąpienia

Przykład 18.
Korzeniecw 4075 / herausgegeben vom Reichsamt für Landesaufnahme
[W tytule właściwym zachowano błędną formę Korzeniecw.]

Przykład 19.
Żary i okolice = Żary und die Umgebung : skala 1:100 000 / opracowanie kartograficzne Wotold Czajka ; autorzy tekstu Tomasz Jaworski, Wiesław Zieliński (Łęknica) ; tłumaczenie Edward Zys ; Zakład Kartograficzny „Sygnatura”
[W oznaczeniu odpowiedzialności zachowano literówkę w imieniu autora.]

  • nie zmienia się form gramatycznych

Przykład 20.
Atlas geograficzny Polski dla klasy VIII/III gimnazjum / autorzy Mieczysław Cukierski, Michał Siwicki ; pod redakcją dydaktyczną Jana Mordawskiego
[Nazwę redaktora pozostawiono w dopełniaczu.]

Przykład 21.
Lwów : nakładem Księgarni Polskiej B. Połonieckiego ; Warszawa : Księgarnia pod Firmą E. Wende i Spółka, 1907 (we Lwowie : odbito czcionkami drukarni „Słowa Polskiego” pod zarządem Józefa Ziembińskiego)

  • nie rozwija się skrótów

Przykład 22.
Małopolski Szlak Papieski im. św. Jana Pawła II : mapa turystyczna : skala 1:160 000 = Małopolska Papal Trail of St. John Paul II : tourist map : scale 1:160 000 / opracowanie „Compass”
[Zachowano skróty występujące w tytule właściwym.]

  • bez zmian przejmuje się znaki interpunkcyjne, w tym wielokropek
  • nie zapisuje się akcentów wyrazowych ani pochylenia samogłosek
  • nie dodaje się rozwiązania słownego liczebników wyrażonych cyframi.

 

Sprostowania, komentarze, wyjaśnienia podaje się tylko w strefie uwag.

 

Wyjątki:

  • występujące w tytule nawiasy kwadratowe (z wyjątkiem znajdujących się w formułach chemicznych, matematycznych itp.) należy oddawać przez nawiasy zwykłe; inne rodzaje nawiasów należy przejmować bez zmian; jeżeli jednak cały tytuł właściwy jest ujęty w źródle danych w jakikolwiek nawias, należy w opisie ten nawias pominąć. Powyższe zasady dotyczą wszystkich elementów opisu.
  • jeżeli tytuł właściwy zawiera w sobie tytuł innego dzieła lub cytat wyróżniony w źródle danych wyłącznie kursywą, ujmuje się je w cudzysłów w celu zachowania zamierzonego graficznego wyróżnienia tej części tytułu
  • tytuł właściwy dzieła nadany przez autora w innym obszarze językowym (np. mapa pt. Nieświéz wykonana przez Niemców).
  • znak równości występujący w funkcji łącznika wewnątrzwyrazowego zamienia się na łącznik wewnątrzwyrazowy
  • cudzysłów — niezależnie od formy graficznej występującej w źródle danych — należy oddawać za pomocą jednej formy graficznej, domyślnej dla danego systemu komputerowego (dostępnej „z klawiatury”), np. " ". W niniejszych Przepisach jako formę obowiązującą przyjęto zgodny z polskimi zasadami interpunkcji cudzysłów podwójny: „ ”.
  • znaki interpunkcyjne i typograficzne poprzedzające dodatki do tytułu pomija się, zamieniając je na znak umowny poprzedzający dodatek do tytułu — dwukropek z odstępem po obu stronach znaku ( : )

Przykład 23.
Nieświéz
[Powinno być: Nieśwież; mapa wykonana przez Niemców.]

 

1.6.2 Duże i małe litery


Pierwsza litera pierwszego wyrazu każdej strefy opisu bibliograficznego powinna być zapisana dużą literą. Ponadto w przypadku niektórych elementów lub części elementów opisu (np. tytuł sekcji, tytuł równoległy, tytuł oboczny) pierwsza litera pierwszego wyrazu tego elementu również powinna być pisana dużą literą.

 

W pozostałych przypadkach duże i małe litery zapisuje się zgodnie z zasadami ortograficznymi języka użytego w opisie, niezależnie od sposobu zapisu w źródle danych.

Przykład 24.
Śródlądowe drogi wodne w Polsce = Inland waterways in Poland : skala 1:800 000 / opracowanie mapy Michał Siwicki ; Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. Departament Żeglugi Śródlądowej
[Pierwsze słowo tytułu równoległego zapisuje się dużą literą.]

Przykład 25.
Pod Babią Górą = Pod Babou horou : mapa turystyczna : skala 1:60 000 / redakcja części opisowej Janusz Kociołek ; Wydawnictwo Kartograficzne „Compass”
[Pierwsze słowo tytułu równoległego zapisuje się dużą literą.]

Przykład 26.
Katowice w czasie i przestrzeni. Cz. 3. Narodziny metropolii / Andrzej Złoty
[Pierwsze słowo tytułu części zapisuje się dużą literą.]

Przykład 27.
Łosice Pas 40 Słup 35 / opracowanie redakcyjne i graficzne Centrum Kartografii
[W stopce redakcyjnej nazwa instytucji zapisana wersalikami.]

Wyjątki:

  • pierwsze słowo tytułu właściwego oraz tytułu obocznego zapisuje się dużą literą niezależnie od pisowni użytej w źródle danych, chyba że jest to symbol (matematyczny, fizyczny, chemiczny itp.), w którego przypadku zmiana wielkości litery powoduje zmianę znaczenia, np.:

– π (stała matematyczna, rodzaj wiązania chemicznego, symbol cząstki elementarnej)

– Π (symbol iloczynu)

  • szczególne zabiegi stylistyczno-interpunkcyjne użyte przez autora w tytule właściwym (np. wielokropek na początku tytułu)
  • w przypadku nazw wydawcy o ustalonym nietypowym zapisie dużych i małych liter przejmuje się zapis bez zmian, o ile jest to zapis rozpowszechniony, a nie jednostkowy zabieg typograficzny
  • w tytule serii w języku polskim wszystkie wyrazy, oprócz przyimków i spójników oraz takich wyrażeń jak: „imienia”, „pod wezwaniem”, „do spraw”, należy pisać dużą literą. W przypadku innych języków w zapisie tytułu serii stosuje się zasady ortografii właściwe dla danego języka.

Przykład 28.
Warszawa : ExpressMap, 2015
[W nazwie wydawcy pozostawiono specyficznie zastosowane duże litery.]

Przykład 29.
Warszawa : terraQuest, copyright 2018
[W nazwie wydawcy pozostawiono specyficznie zastosowane duże litery.]

 

1.6.3 Stosowanie skrótów


Zrezygnowano ze stosowanych dotychczas łacińskich czy polskich skrótów umownych oraz skracania wyrazów typowych regulowanego niegdyś przez odpowiednie normy.

 

Elementy opisu przejmowane z katalogowanej pozycji, a więc należące do:

  • strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • strefy wydania
  • strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)
  • strefy serii
  • strefy uwag (dotyczy tylko części uwag)

podaje się w takiej formie, w jakiej występują w źródle danych, nie rozwija się więc zastanych skrótów ani samodzielnie nie skraca żadnych danych.

 

Jedynym wyjątkiem jest oznaczenie części występujące w dwóch strefach: w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności oraz w strefie serii. Określenia towarzyszące numeracji części skraca się według wykazu skrótów (zobacz Aneks nr 15).

Przykład 30.
Mapa drogowa. Cz. 1, Polska północna / Meridian ; Axel Springer Polska

Przykład 31.
Mapa drogowa Polski z fotoradarami i miejscami pomiaru prędkości : legalny antyradar : skala 1:750 000. Cz. 1, A1 / Meridian-Skaner Sp. z o.o.

Przykład 32.
Kazimierz Dolny – Kraśnik : mapa turystyczna 1:50 000. Cz. 1 / redakcja i koncepcja opracowania K. Kałamucki ; Kartpol

Przykład 33.
(Biblioteka Gazety Wyborczej. Wielki Encyklopedyczny Atlas Świata ; t. 12)

Przykład 34.
(Atlas historyczny miast polskich. Śląsk = Historischer Atlas polnischer Städte. Schlesien ; z. 4)

W przypadku elementów opisu, które w swoim brzmieniu nie są przejmowane z katalogowanej pozycji, tylko formułowane samodzielnie przez katalogującego, a więc należących do:

  • strefy opisu fizycznego
  • strefy uwag
  • strefy identyfikatora i sposobu uzyskania publikacji

nie stosuje się skracania wyrazów.

 

Wyjątek stanowią następujące przypadki:

  • najczęściej spotykane, najbardziej rozpowszechnione skróty
  • symbole chemiczne, fizyczne, matematyczne, geograficzne itp., w tym:

– symbole pierwiastków chemicznych
– symbole jednostek miar
– kierunki geograficzne (strony świata)

  • występujące przed imieniem lub nazwiskiem:

– stopnie naukowe
– stopnie wojskowe
– godności kościelne i zakonne.

 

Wykaz skrótów stosowanych w opisie bibliograficznym podano w Aneksie nr 15.

 

1.6.4 Symbole


O ile wykorzystywany system komputerowy na to pozwala, symbole i inne znaki (w tym także typograficzne) zapisuje się w formie, w jakiej występują w źródle danych.

Przykład 35.
An Atlas of Ancient Geography / by Samuel Butler Late Lord Bishop of Lichfield, and formerly Head Master of Strewsbury School, author of Modern Ancient Geography for the use of Schools ; [mapy] drawn & engraved by Sid.y Hall

Przykład 36.
A New & Accurate Map of the North East part of Germany [...] / by Eman.l Bowen
[Znak pisarski & przejęto ze strony tytułowej.]

Przykład 37.
Kriegspläne der französischen & russischen Grenzen
[Znak pisarski & przejęto ze strony tytułowej.]

Jeżeli jakiegoś znaku czy symbolu nie można przejąć do opisu ze względów technicznych, zastępuje się go opisem lub odpowiednikiem literowym albo słownym ujętym w nawias kwadratowy i w razie potrzeby podaje uwagę wyjaśniającą w strefie uwag.

Przykład 38.
I [love] Płock / Euro Pilot
[Symbol serca występujący na panelu zastąpiono wyrazem love.]

1.7 Prostowanie i wyjaśnianie danych

Informacje mylne i fikcyjne lub błędnie zapisane słowa przejmuje się z katalogowanej pozycji w niezmienionej postaci:

  • w strefie tytułu
  • w strefie wydania, z wyjątkiem daty wydania
  • w strefie adresu wydawniczego
  • w strefie serii
  • w strefie uwag (tylko ich części).

 

W wymienionych strefach nie komentuje się ich ani nie prostuje w miejscu wystąpienia. Sprostowania, komentarze, wyjaśnienia itp. podaje się tylko w strefie uwag.

Przykład 39.
Korzeniecw 4075 / herausgegeben vom Reichsamt für Landesaufnahme
[Strefa uwag: Nad ramką mapy błędny tytuł, poprawny: Korzeniew.]

Przykład 40.
Żary i okolice = Żary und die Umgebung : skala 1:100 000 / opracowanie kartograficzne Wotold Czajka ; autor tekstu Tomasz Jaworski, Wiesław Zieliński (Łęknica) ; tłumaczenie Edward Zys ; opracowanie kartograficzne Zakład Kartograficzny „Sygnatura”
[Strefa uwag: W stopce redakcyjnej literówka w imieniu autora.]
[W oznaczeniu odpowiedzialności zachowano literówkę w imieniu autora.]

Wyjątki


W miejscu wystąpienia komentuje się:

  • niezgodność numeru ostatniej liczbowanej strony (karty, łamu) ciągu z jego rzeczywistą objętością
  • błędnie podaną skalę mapy i podziałkę liniową
  • niewłaściwy ISBN.

Przykład 41.
1 atlas (XIV [właściwie XXIV] strony) : mapy jednobarwne ; 23 cm

Przykład 42.
Skala 1:30 000 [właściwie ok. 1:33 000]
[Strefa uwag: Skala reprodukcji obliczona na podstawie oryginału mapy.]

Przykład 43.
[Ok. 1:11 000], podziałka liniowa 1 km [!] = [7,3 cm]
[Strefa uwag: Błędny opis podziałki liniowej — nie odpowiada rzeczywistej skali mapy.]

Przykład 44.
ISBN 978-83-60898-31-04 (błędny)

2. Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności

Strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności obejmuje:

  • tytuł właściwy
  • tytuł równoległy (tytuły równoległe)
  • dodatek (dodatki) do tytułu
  • równoległy dodatek do tytułu (równoległe dodatki do tytułu)
  • tytuł pracy współwydanej (tytuły prac współwydanych)
  • oznaczenie (oznaczenia) części
  • tytuł (tytuły) części
  • oznaczenie (oznaczenia) odpowiedzialności.

2.1 Znaki umowne

W strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności stosuje się następujące znaki umowne:

 

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza każdy dodatek do tytułu
  • poprzedza każdy równoległy dodatek do tytułu podany po tytule równoległym

( / ) odstęp, prawy ukośnik, odstęp

  • poprzedza pierwsze oznaczenie odpowiedzialności podane po dowolnym tytule
  • poprzedza pierwsze oznaczenie odpowiedzialności podane po oznaczeniu części, gdy brak tytułu części

(, ) przecinek, odstęp

  • poprzedza każdą kolejną nazwę w obrębie jednego oznaczenia odpowiedzialności
  • poprzedza tytuł części, jeżeli przed tytułem części występuje oznaczenie części

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • oddziela kolejne oznaczenia odpowiedzialności (oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju)
  • poprzedza tytuł każdej kolejnej pracy tego samego autorstwa

(. ) kropka, odstęp

  • poprzedza oznaczenie części
  • poprzedza tytuł części, jeżeli przed tytułem części nie występuje oznaczenie części
  • poprzedza tytuł pierwszej pracy autorstwa innego niż autorstwo pracy poprzedzającej ją w opisie bibliograficznym

( = ) odstęp, znak równości, odstęp

  • poprzedza każdy tytuł równoległy
  • poprzedza każdy równoległy dodatek do tytułu podany po dodatku do tytułu (gdy brak tytułu równoległego)
  • poprzedza każde równoległe oznaczenie odpowiedzialności podane po oznaczeniu odpowiedzialności.

2.2 Kolejność elementów

Elementy strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności (o ile odpowiednie dane występują) podaje się w następującej kolejności:

  • tytuł właściwy
  • dodatek do tytułu
  • oznaczenie odpowiedzialności.

 

Kolejność ta ulega zmianie, gdy:

  • elementy opisu są ze sobą powiązane składniowo
  • uwzględnia się równoległe wersje elementów
  • przedmiotem opisu są prace współwydane bez wspólnego tytułu
  • przedmiotem opisu jest pojedynczy tom atlasu lub pojedyncza mapa z publikacji wieloczęściowej.

 

Szczegółowe zasady podano przy omówieniu poszczególnych elementów strefy.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

a. Dzieła anonimowe bez jakichkolwiek oznaczeń odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy : dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy : równoległy dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = Tytuł równoległy : równoległy dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = równoległy dodatek do tytułu

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = równoległy dodatek do tytułu = równoległy dodatek do tytułu

 

b. Dzieła z oznaczeniem odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / pierwsza nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności, druga nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju, kolejna nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / pierwsza nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności, kolejna nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności = równoległe oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności = Tytuł równoległy / równoległe oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju ; kolejne oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu = Tytuł równoległy : równoległy dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju, kolejna nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju

 

c. Dzieła jednego autora współwydane bez wspólnego tytułu

 

Tytuł właściwy ; Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy ; Tytuł właściwy ; Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu ; Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy ; Tytuł właściwy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu ; Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju, kolejna nazwa w oznaczeniu odpowiedzialności tego samego rodzaju

 

d. Dzieła dwóch lub więcej autorów współwydane bez wspólnego tytułu oraz dzieła bezautorskie

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności. Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju. Tytuł właściwy / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności innego rodzaju

 

Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności. Tytuł właściwy : dodatek do tytułu / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł właściwy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności. Tytuł właściwy = Tytuł równoległy / oznaczenie odpowiedzialności

 

e. Pojedyncze tomy atlasów wielotomowych lub map wieloczęściowych o tytułach niewyróżniających (zależnych od tytułu całości)

 

Tytuł całości. Zależny tytuł części

 

Tytuł całości. Zależny tytuł części = Równoległy tytuł całości. Równoległy zależny tytuł części

 

Tytuł całości. Zależny tytuł części / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł całości. Oznaczenie części

 

Tytuł całości. Oznaczenie części, Zależny tytuł części

 

Tytuł całości : dodatek do tytułu. Zależny tytuł części : dodatek do tytułu części

 

Tytuł całości : dodatek do tytułu. Oznaczenie części, zależny tytuł części / oznaczenie odpowiedzialności

 

Tytuł całości. Zależny tytuł części : dodatek do tytułu części / oznaczenie odpowiedzialności = Równoległy tytuł całości. Równoległy zależny tytuł części : równoległy dodatek do tytułu części / równoległe oznaczenie odpowiedzialności

2.3 Źródła danych

Podstawowym źródłem danych o tytule jest cały dokument kartograficzny.

 

Ze względu na to, że na dokumencie kartograficznym bardzo często występuje kilka tytułów dotyczących całego dokumentu, trzeba dokonać wyboru tytułu właściwego, kierując się niżej podanymi zasadami.

 

W przypadku braku tytułu na dokumencie kartograficznym przejmuje się go ze źródeł zewnętrznych (np. literatury). W szczególnych sytuacjach dopuszcza się samodzielne nadanie tytułu przez katalogującego. W obu przypadkach tytuł podaje się w nawiasie kwadratowym.

 

W przypadku dokumentów kartograficznych opublikowanych w formie kodeksu oznaczenia odpowiedzialności przejęte spoza strony tytułowej lub jej substytutu podaje się w nawiasie kwadratowym. Dodane przez katalogującego doprecyzowanie rodzaju współpracy, niezbędne do identyfikacji dokumentu, także podaje się w nawiasie kwadratowym.

 

Oznaczenie części, niewyróżniający (zależny od tytułu całości) tytuł części oraz oznaczenie odpowiedzialności dotyczące pojedynczego tomu atlasu wielotomowego lub mapy wieloczęściowej przejmuje się z całego dokumentu.

 

W strefie uwag podaje się:

  • źródło tytułu właściwego (z wyjątkiem atlasów, dla których źródłem jest strona tytułowa)
  • informacje uzupełniające i wyjaśniające tytuł (gdy zachodzi taka potrzeba)
  • dane dotyczące odpowiedzialności ustalone na podstawie zewnętrznych źródeł.

 

2.3.1 Zasady wyboru źródła danych o tytule


Aby wybrać tytuł właściwy, należy dokonać wyboru miejsca, z którego ten tytuł zostanie pobrany.

 

Przyjmuje się pewną kolejność doboru miejsca, z którego jest przejmowany tytuł, tzn. jeśli dokument jest pozbawiony danego źródła tytułu (np. okładki) lub brak w nim informacji o tytule, to tytuł pobiera się z następnego miejsca w przewidzianym porządku: z drugiego, trzeciego, czwartego itd., a nie z dowolnie wybranego miejsca.

 

Źródła danych o tytule według typu dokumentu i kolejności doboru miejsca, z którego ten tytuł się przejmuje:

 

ATLAS

  1. strona tytułowa, a jeżeli atlas ma dwie lub więcej stron tytułowych — główna strona tytułowa
  2. substytut strony tytułowej (okładka, nagłówek)
  3. kolofon
  4. metryka / strona redakcyjna
  5. inne części atlasu.

 

MAPA

  1. okładka
  2. panel
  3. mapa (wnętrze ramki, legenda, kartusz, znad mapy)
  4. teksty na marginesach mapy (znad ramki mapy)
  5. verso mapy
  6. opakowanie, czyli np. teka lub koperta
  7. dokumentacja związana z powstaniem mapy (instrukcja, wytyczne techniczne itp.) lub inne dokumenty towarzyszące.

 

GLOBUS

  1. czasza
  2. podstawa
  3. opakowanie i dokumenty towarzyszące.

 

Przy opracowywaniu map luźnych, jeśli nie ma okładki, pobiera się tytuł panelowy, ale również postępuje się tak, jeśli tytuł okładkowy jest nieadekwatny do zawartości dokumentu — wówczas wybiera się następny w kolejności, czyli tytuł panelowy, a jeśli ten także jest nieadekwatny — inny, najlepiej oddający zawartość dokumentu.

 

W wyjątkowych przypadkach można wybrać jako tytuł właściwy ten, który jest najbardziej adekwatny do zawartości dokumentu (pomijając podaną wyżej kolejność).

 

Jeżeli zgodnie z powyższym ustali się źródło tytułu właściwego, miejsce to traktuje się także jako źródło tytułów równoległych i dodatków do tytułu. Nie można mieszać danych z różnych miejsc na dokumencie.

2.4 Język i system pisma

Tytuł i oznaczenie odpowiedzialności zapisuje się w języku i/lub systemie pisma, w którym zostały podane w podstawowym źródle danych. W razie potrzeby poddaje się je konwersji według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).

2.5 Tytuł właściwy

Tytuł właściwy to tytuł uznany za główny tytuł dokumentu kartograficznego. Tytuł właściwy zawsze należy podawać jako pierwszy element opisu bibliograficznego, nawet jeżeli w źródle danych został poprzedzony oznaczeniem odpowiedzialności, nadtytułem, tytułem serii lub innymi napisami (z wyjątkiem sytuacji, kiedy oznaczenie odpowiedzialności poprzedzające tytuł właściwy jest z nim powiązane gramatycznie).

 

W skład tytułu właściwego wchodzi

  • tytuł oboczny.

 

Tytuł właściwy nie obejmuje:

  • tytułu równoległego
  • dodatku do tytułu równoległego
  • dodatku do tytułu.

 

2.5.1 Wybór tytułu właściwego


Jeżeli w miejscu, z którego pobieramy tytuł, występuje kilka niejednoznacznych elementów tytułu, wówczas za tytuł właściwy uznaje się:

  • element wyróżniający (określenie zasięgu terytorialnego dokumentu, nazwa geograficzna)
  • element wyróżniony graficznie lub typograficznie (o ile nie jest to nazwa pospolita o charakterze dodatku do tytułu).

 

Zdarzają się dokumenty kartograficzne, dla których tytuł (szczególnie na panelu lub okładce) jest zapisany niejednoznacznie, np.:

  • z wyróżnieniami graficznymi utrudniającymi uporządkowanie elementów tytułu
  • z wyróżnieniami graficznymi dotyczącymi jedynie słów pospolitych, np. atlas, mapa
  • z rozproszeniem poszczególnych elementów tytułu i braku ich powiązania składniowego
  • z elementami tytułu poprzeplatanymi elementami reklamowymi lub opisem zawartości dokumentu, np. indeks miejscowości z kodami pocztowymi, parkingi dla TIR-ów, promy samochodowe.


Wówczas należy dokonać selekcji informacji oraz logicznego ułożenia zapisu danych, aby zapis tytułu był spójny. Część informacji można przenieść do strefy uwag.

 

Jeżeli w miejscu, z którego pobiera się tytuł, występuje kilka tytułów wyrażonych w tym samym języku i/lub systemie pisma, to jako tytuł właściwy należy przyjąć tytuł wyróżniony typograficznie lub graficznie, a jeżeli brak takich wyróżnień — tytuł pierwszy.

 

Pozostałe tytuły należy traktować jako dodatki do tytułu i przejmuje się je do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności. Odmienne tytuły dokumentu kartograficznego, czyli występujące w innych miejscach na dokumencie niż tytuł właściwy, podaje się w strefie uwag.

 

Jeżeli przedmiotem opisu są reprodukcja lub reprintowe wydanie, które mają swój tytuł, to on staje się tytułem właściwym opisywanego obiektu, a odmienny tytuł wersji oryginalnej znajdujący się na zreprodukowanym obiekcie, np. w kartuszu mapy, nad mapą lub pochodzący spoza dokumentu, należy zapisać w strefie uwag.

 

Jeżeli w miejscu, z którego pobiera się tytuł, występuje kilka tytułów wyrażonych w różnych językach i/lub systemach pisma, to jako tytuł właściwy należy wybrać tytuł w języku i/lub systemie pisma głównej części dokumentu kartograficznego.

 

Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, ponieważ żaden z języków nie dominuje w tekście, legendzie ani w treści mapy, podaje się:

  • tytuł wyróżniony typograficznie
  • pierwszy z występujących tytułów, jeśli żaden z nich nie jest wyróżniony typograficznie.

 

Pozostałe tytuły należy traktować jako tytuły równoległe i przejąć do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności. Tytuły równoległe występujące poza podstawowym źródłem danych podaje się w strefie uwag.

Przykład 45.
Atlas geotermalny Karpat Wschodnich : monografia = Geothermal Atlas of the Carpatians : monograph / redaktor naukowy Wojciech Górecki ; wykonawca Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica. Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska. Katedra Surowców Energetycznych ; autorzy map Bartosz Papiernik, Marek Hajto, Grzegorz Machowski, Joanna Jasnos

 

2.5.2 Pisownia tytułu właściwego


Tytuł właściwy przejmuje się ze źródła danych dosłownie, z zachowaniem sformułowań i ortografii, lecz bez konieczności zachowania dużych liter, tzn.:

  • nie uwspółcześnia się pisowni

Przykład 46.
Poloniae, Litvaniaeq. descriptio / auctore Wenceslao Godreccio et correctore Andrea Pograbio Pilsnensi ; cum privilegio imp. Regi[a]e etc. decennali
[W przypadku starodruków rozwiązuje się w miarę możliwości ściągnięcia.]

  • nie poprawia się pomyłek, błędów, literówek lub niepoprawnych znaków diakrytycznych

Przykład 47.
Wołoźyn / [Reichsamt für Landesaufnahme]
[W tytule właściwym zachowano błędną formę Wołoźyn, bez poprawiania i komentowania błędu w miejscu jego wystąpienia; powinno być Wołożyn; do 2019 r. stosowano zapis Wołoźyn [!].]

Przykład 48.
Korzeniecw 4075 / herausgegeben vom Reichsamt für Landesaufnahme
[W tytule właściwym zachowano błędną formę Korzeniecw, bez poprawiania i komentowania błędu w miejscu jego wystąpienia; powinno być Korzeniew; do 2019 r. stosowano zapis Korzeniecw [!] 4075.]

  • skróty występujące w tytule przejmuje się bez zmian

Przykład 49.
Małopolski Szlak Papieski im. św. Jana Pawła II : mapa turystyczna : skala 1:160 000 = Małopolska Papal Trail of St. John Paul II : tourist map : scale 1:160 000 / opracowanie „Compass”
[W tytule właściwym zachowano skróty.]

  • nie zapisuje się akcentów wyrazowych ani pochylenia samogłosek
  • nie dodaje się rozwiązania słownego liczb wyrażonych cyframi
  • duże i małe litery zapisuje się zgodnie z zasadami ortograficznymi danego języka.

 

Znaki interpunkcyjne (w tym wielokropek), typograficzne, symbole i cyfry zapisuje się w takiej formie, w jakiej występują w źródle danych.

 

Jeżeli jakiegoś znaku czy symbolu nie można przejąć do opisu ze względów technicznych, zastępuje się go opisem lub odpowiednikiem literowym albo słownym ujętym w nawias kwadratowy i w razie potrzeby podaje uwagę wyjaśniającą w strefie uwag.

Przykład 50.
Po powiecie sulęcińskim : szlakiem z historią w tle... : Kostrzyn nad Odrą — Torzym : trasa rowerowa po starym nasypie kolejowym / Sygnatura
[Pozostawiono wielokropek znajdujący się wewnątrz tytułu właściwego.]

Przykład 51.
A New & Accurate Map of the North East part of Germany [...] / by Eman.l Bowen
[Znak pisarski & przejęto ze strony tytułowej.]

Przykład 52.
Kriegspläne der französischen & russischen Grenzen
[Znak pisarski & przejęto ze strony tytułowej.]

Przykład 53.
I [love] Płock / Euro Pilot
[Symbol serca występujący na panelu zastąpiono wyrazem love.]

Wyjątki:

  • pierwsze słowo tytułu właściwego oraz tytułu obocznego zapisuje się dużą literą niezależnie od pisowni użytej w źródle danych, chyba że jest to symbol (matematyczny, fizyczny, chemiczny itp.), w którego przypadku zmiana wielkości litery powoduje zmianę znaczenia, np.:

– π (stała matematyczna, rodzaj wiązania chemicznego, symbol cząstki elementarnej)

– Π (symbol iloczynu)

  • występujące w tytule nawiasy kwadratowe (z wyjątkiem znajdujących się w formułach chemicznych, matematycznych itp.) należy oddawać przez nawiasy zwykłe. Inne rodzaje nawiasów należy przejmować bez zmian. Jeżeli jednak cały tytuł właściwy jest ujęty w źródle danych w jakiekolwiek nawias, w opisie należy ten nawias pominąć
  • jeżeli tytuł właściwy zawiera w sobie tytuł innego dzieła lub cytat wyróżniony w źródle danych wyłącznie kursywą, ujmuje się je w cudzysłów w celu zachowania zamierzonego graficznego wyróżnienia tej części tytułu
  • znak równości występujący w funkcji łącznika wewnątrzwyrazowego zamienia się na łącznik wewnątrzwyrazowy
  • cudzysłów — niezależnie od formy graficznej występującej w źródle danych — należy oddawać za pomocą jednej formy graficznej, domyślnej dla danego systemu komputerowego (dostępnej „z klawiatury”), np. " ". W niniejszych Przepisach jako formę obowiązującą przyjęto zgodny z polskimi zasadami interpunkcji cudzysłów podwójny: „ ”.
  • znaki interpunkcyjne i typograficzne poprzedzające dodatki do tytułu pomija się, zamieniając je na znak umowny poprzedzający dodatek do tytułu — dwukropek z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 54.
The Public Schools Atlas of Ancient Geography in 28 Maps : On the Plan of „The Public Schools Atlas of Modern Geography” / edited with an introduction by George Butler
[W atlasie zapis: The Public Schools Atlas of Ancient Geography in 28 Maps : On the Plan of ’The Public Schools Atlas of Modern Geography’.]

Przykład 55.
Lokalna Grupa Działania „RAZEM KU LEPSZEJ PRZYSZŁOŚCI” : mapa turystyczna / opracowana przez Lokalną Grupę Działania „RAZEM KU LEPSZEJ PRZYSZŁOŚCI”
[Taka forma zapisu nazwy grupy występuje w Statucie i w opisywanej publikacji.]

 

2.5.3 Forma tytułu właściwego


Tytuł właściwy dokumentu kartograficznego nie może składać się jedynie z nazwy rodzajowej albo terminu określającego typ dzieła i w takim wypadku musi zostać rozszerzony przez katalogującego przez dodanie zasięgu terytorialnego mapy.

Przykład 56.
Atlas [świata]

Przykład 57.
Dokładny plan miasta [Warszawy] / podług ostatnich danych źródłowych opracowany

Tytuł właściwy może składać się ze skrótowca, akronimu, logo lub zawierać taki element.

Przykład 58.
LGD Szlakiem Granitu : mapa regionu / tekst Sławomira Klijanowicz-Marciniec ; Wydawnictwo Turystyczne Plan

Tytuł właściwy może zawierać cyfry, liczby lub pojedyncze litery.

Przykład 59.
Małopolska : 101 atrakcji turystycznych : mapa samochodowo-krajoznawcza : skala 1:200 000 / redakcja mapy Mariusz Maryniak, Jacek Korpak ; tekst Jacek Korpak, Mariusz Maryniak ; Compass

Przykład 60.
Wskrzeszenie Państwa Polskiego w dobie Wielkiej Wojny 1914-1922 / opracował Jan Natanson-Leski

Jeżeli tytuł właściwy składa się z dwóch członów (z których każdy tworzy niezależny tytuł) połączonych spójnikiem „czyli” lub jego odpowiednikiem w języku polskim (np. „albo”, „to jest” czy obcym (np. or, ou, oder, ossia, aneb, sive), drugi człon jest tytułem obocznym. Pierwszy wyraz tytułu obocznego zapisuje się dużą literą.

Przykład 61.
W. Ks. Krakowskie czyli Powiaty Chrzanów i Kraków / rysował Jan Kempa

Przykład 62.
Atlas dziecinny czyli Nowy sposob do nauczenia dzieci geografii krotki, łatwy, y naydoskonalszy przez przyłączone nowey inwencyi : XXIV. kart geograficznych z wykładem onychze : zawieraiący dokładnieysze opisanie Polski y Litwy tudziez naukę o sferze [...] / z francuskiego przełozony, powięekszony, y poprawiony przez X. Dominika Szybinskiego Scholarum Piarum

 

2.5.4 Inne elementy opisu zawarte w tytule


Dane należące do innych elementów opisu bibliograficznego (np. nazwa wydawcy, oznaczenie odpowiedzialności, oznaczenie wydania, materiał ilustracyjny itd.), które przez powiązanie składniowe stanowią integralną część tytułu właściwego, włącza się do tytułu właściwego, przejmując je w formie, w jakiej występują w źródle danych, niezależnie od wyróżnień typograficznych poszczególnych części tytułu.

Przykład 63.
Stielers Hand-Atlas : 100 Karten in Kupferstich mit 162 Nebenkarten / herausgegeben Justus Perthes Geographischer Anstalt

Przykład 64.
W. Liebenow's Karte der Bukowina und von Rumänien / Berliner Lithographisches Institut

 

2.5.5 Brak tytułu


Jeżeli dokument kartograficzny nie ma tytułu:

  • tytuł przejmuje się z zewnętrznych źródeł bibliograficznych: katalogów wydawniczych, bibliografii lub innych opracowań
  • w przypadku braku informacji w źródłach, tytuł jest nadawany przez katalogującego (przez zwięzłe określenie obszaru i tematu danego dokumentu kartograficznego ) i o ile to możliwe uzupełniony początkowym fragmentem tekstu z ujętym w nawias kwadratowy wyrażeniem wprowadzającym „Incipit:”.

 

Tytuł nadany przez katalogującego powinien być sformułowany, w miarę możliwości, w języku opisywanego dokumentu lub z braku takiej możliwości — w języku katalogującego.

 

Tytuł spoza dokumentu kartograficznego (zarówno przejęty ze źródeł informacji, jak i nadany przez katalogującego) ujmuje się w nawias kwadratowy. W strefie uwag podaje się źródło tytułu.

 

Początkowe wyrazy tekstu przejęte z dokumentu kartograficznego podaje się bez cudzysłowu. Miejsce zakończenia cytowania incipitu oznacza się wielokropkiem ujętym w nawias kwadratowy ( […] ).

 

Początkowy fragment tekstu występującego w dokumencie poprzedzony słowem „Incipit:” traktuje się jako dodatek do tytułu i poprzedza dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 65.
[Slovenská republika] : 1:800 000 / Euro Pilot
[Strefa uwag: Tytuł nadany przez katalogującego.]

Przykład 66.
[Granica polsko-radziecka po Traktacie Ryskim w 1921 r. Cz. 3] / linia granicy wrysowana ręcznie po 1923 r. na podkładzie map topograficznych 1:100 000 Karte des westliche Rußland hrsg. von der Kartogr. Abteilung der Kgl. Preuß. Landesaufnahme 1917
[Strefa uwag: Tytuł nadany przez katalogującego.]

Przykład 67.
[Globus polityczny] / opracowanie PPWK — Oddział Wrocław ; opracowanie redaktor Antoni Szymanek
[Strefa uwag: Tytuł nadany przez katalogującego.]

2.6 Tytuł równoległy

Tytuł równoległy to tytuł wyrażony w innym języku i/lub systemie pisma niż tytuł właściwy.

 

Jeżeli w opisywanym dokumencie w miejscu, z którego pobiera się tytuł właściwy, występuje kilka tytułów równoległych, wówczas do strefy tytułu przejmuje się te, które odpowiadają równoległym językom dokumentu w kolejności ich występowania (jeśli wszystkie odpowiadają językom dokumentu, to wszystkie przejmuje się do strefy tytułu).

 

Jeśli tytuły równoległe nie odpowiadają językom dokumentu, wówczas należy dokonać
ich selekcji:

  • jeżeli jest jeden tytuł równoległy, to zawsze podaje się go w strefie tytułu
  • jeżeli są to co najmniej dwa tytuły równoległe, a języki dokumentu zupełnie inne, wówczas przejmuje się tylko tytuł wyróżniony graficznie, a gdy brak wyróżnienia — pierwszy lub tytuł w języku polskim (niezależnie od tego, na której pozycji występuje).

 

Informację o językach pominiętych tytułów równoległych podaje się w strefie uwag.

 

Tytuły równoległe występujące poza podstawowym źródłem danych podaje się tylko w strefie uwag, bez wskazania ich lokalizacji.

 

Wielkie litery należy stosować zgodnie z ortografią języka, w jakim tytuł został zapisany.

 

Każdy tytuł równoległy poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ). Tytuł równoległy podaje się po tytule właściwym (lub po dodatkach do tytułu bądź po oznaczeniach odpowiedzialności, jeżeli w opisie występują także wersje równoległe tych elementów).

 

Dwa tytuły lub więcej tytułów równoległych podaje się:

  • w porządku wynikającym z układu typograficznego
  • w kolejności występowania, gdy brak wyróżnień typograficznych.

Przykład 68.
Mapa geologiczna Polski bez utworów kenozoicznych, kredowych i jurajskich = Geologičeskaja karta Pol’ši bez kajnozoiskich, melovych i jurajskich porod = Geological Map of Poland without Cainozoic, Cretaceous and Jurassic formations / komitet redakcyjny E. Rühle (przewodniczący) ; Instytut Geologiczny

Przykład 69.
Żary i okolice = Żary und die Umgebung : skala 1:100 000 / opracowanie kartograficzne Wotold Czajka ; autor tekstu Tomasz Jaworski, Wiesław Zieliński (Łęknica) ; tłumaczenie Edward Zys ; opracowanie kartograficzne Zakład Kartograficzny „Sygnatura”

Przykład 70.
Egipt = Egypt = Ägypten = Egypte : mapa samochodowo-krajoznawcza : skala 1:1 000 000 / opracował Andrzej Kajoch; redaktorzy Grażyna Gadomska, Grażyna Sepioło ; PPWK

Przykład 71.
Warszawa : plan miasta = Warsaw : city map = Warschau : Stadtplan = Varšava : plan goroda : skala ok. 1:18 000 / Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera ; opracowała Teresa Zakrzewska ; opracowanie techn. Hanna Woźniak

Przykład 72.
Warszawa = Warsaw = Warschau = Varsovie : plan miasta 1:20 000 / GeoCenter International ; RV Reise- und Verkehrsverlag

2.7 Dodatek do tytułu

Dodatek do tytułu to wyraz lub wyrażenie w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego uzupełniające tytuł właściwy. Rozróżnia się podtytuł i nadtytuł.

 

Za dodatek do tytułu nie uznaje się takich elementów, jak: motto, dedykacja (czy inne wyrażenia wprowadzające, które nie stanowią części tytułu właściwego), nazwy honorowych patronatów, programów finansujących, grantów, informacje o nagrodach itp.

 

Należy zwracać uwagę, czy informacja poprzedzająca tytuł w źródle danych stanowi nadtytuł, czy też nazwę serii, instytucji sprawczej itp.

 

Dodatki do tytułu występujące w miejscu, z którego pobiera się tytuł, przejmuje się do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności.

 

Każdy dodatek do tytułu poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ). Pierwszy wyraz każdego dodatku do tytułu zapisuje się małą literą, jeżeli jest to zgodne z zasadami ortograficznymi danego języka.

 

Dodatek (dodatki) do tytułu podaje się zasadniczo po tytule właściwym, jednakże:

  • jeżeli występuje tytuł równoległy (bez równoległego dodatku do tytułu), dodatek do tytułu podaje się po tytule równoległym
  • jeżeli występuje tytuł równoległy z równoległym dodatkiem do tytułu, dodatek do tytułu podaje się po tytule właściwym (wersje językowe się grupuje).

 

Jeżeli w podstawowym źródle danych występują dwa elementy uznane za dodatki do tytułu lub więcej takich elementów, jako pierwszy podaje się ten wyróżniony typograficznie, a jeśli brak takiego wyróżnienia — dodatki do tytułu podaje się w kolejności ich występowania.

Przykład 73.
Gmina Brody : mapa turystyczna : skala 1:50 000 / oprac. Agencja JP

Przykład 74.
Bieszczady Wschodnie : objęte arkuszem „Turka” PAS 52 — SŁUP 36 […], Bieszczady Skolskie, Paraszka (1271), Bieszczady Werchowyńskie, Kińczyk Hnilski (1116) / redakcja Piotr Kamiński ; ΠTRKartografia; [oryginał] Wojskowy Instytut Geograficzny w Warszawie ; [oryginał] Schrift. u. Gerippe v. Oberjäger Richter ; Terrainschraffirung v. F. Matskássý

Przykład 75.
Welcome to Poland : fly there by LOT : Warszawa : [plan miasta] / Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych

Dodatki do tytułu z innego miejsca niż tytuł właściwy podaje się w strefie uwag.

Przykład 76.
Atlas świata dla dzieci / [mapy Bardocz Peter, Rainer Lesniewski ; tekst praca zbiorowa ; redakcja i korekta Ewa Binda] ; Wydawnictwo Dragon
[Strefa uwag: Na okładce dodatek do tytułu: mapy fizyczne : mapy polityczne.]

Jeżeli jest to niezbędne do identyfikacji dokumentu kartograficznego, dopuszcza się przejęcie do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności podtytułu z innych miejsc na dokumencie niż tytuł właściwy lub utworzenie takich dodatków przez katalogującego. Zapisuje się je wówczas w nawiasach kwadratowych.

Przykład 77.
Océanie : [mapa polityczna] ; Océanie : [mapa do ćwiczeń] / par P. Vidal-Lablache

2.8 Równoległy dodatek do tytułu

Równoległy dodatek do tytułu to dodatek do tytułu wyrażony w innym języku i/lub systemie pisma niż tytuł właściwy. Może on występować łącznie z tytułem równoległym lub samodzielnie (bez tytułu równoległego).

 

Pierwszy wyraz każdego równoległego dodatku do tytułu zapisuje się małą literą, jeżeli jest to zgodne zasadami ortograficznymi danego języka.

 

Wybór dodatków równoległych do zastosowania w strefie tytułu jest zgodny z wyborem tytułów równoległych.

 

Równoległe dodatki do tytułu występujące w miejscu, z którego pochodzi tytuł właściwy, przejmuje się do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności. Równoległe dodatki do tytułu z innych miejsc na dokumencie podaje się w strefie uwag.

 

Równoległy dodatek do tytułu poprzedza się:

  • dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ), jeżeli podaje się go po odpowiadającym mu tytule równoległym lub innym równoległym dodatku do tytułu wyrażonym w tym samym języku i/lub systemie pisma
  • znakiem równości z odstępem po obu stronach znaku ( = ), gdy brak tytułu równoległego i wszystkie równoległe dodatki do tytułu podaje się po dodatku do tytułu (dodatku wyrażonym w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego).

 

Innymi słowy, jeżeli obok tytułu właściwego znajdują się równoległe dodatki do tytułu, należy:

  • dodatek do tytułu wyrażony w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego podać po tytule właściwym, natomiast
  • równoległe dodatki do tytułu podać po tytułach równoległych odpowiadających im pod względem języka i/lub systemu pisma
  • jeżeli brak tytułów równoległych, należy wybrane równoległe dodatki do tytułu podać po dodatku (dodatkach) do tytułu.

Przykład 78.
Wisła : plan miasta = City Plan = Stadtplan = plán města : skala 1:24 000 / Daunpol Wydawnictwo Kartograficzne
[Równoległe dodatki do tytułu podane po tytule właściwym.]

Przykład 79.
Warszawa : plan miasta = City Plan = Stadtplan = plan de la ville / Daunpol Wydawnictwo Kartograficzne
[Równoległe dodatki do tytułu podane po tytule właściwym.]

Przykład 80.
Śląsk Opolski : zabytki = Opole Silesia : monuments = Oppelner Schlesien : Denkmäler / projekt Roman Hlawacz ; tekst Tamara Derda ; opracowanie graficzne Piotr Kasprzyk
[Równoległe dodatki do tytułu podane po odpowiadających im tytułach równoległych.]

2.9 Oznaczenie odpowiedzialności

Oznaczenie odpowiedzialności to nazwa i/lub wyrażenie:

  • określające podmiot odpowiedzialny za intelektualną i/lub artystyczną zawartość dokumentu kartograficznego. Podmiotem odpowiedzialnym może być osoba (autor, współtwórca, redaktor prowadzący) lub ciało zbiorowe (instytucja sprawcza)
  • wskazujące jej funkcje w procesie powstania dokumentu kartograficznego, serii lub podserii itd.

 

Oznaczenie odpowiedzialności zapisuje się po tytułach równoległych, cytując odpowiedzialność w języku tytułu właściwego. Jeżeli ten warunek nie może być spełniony, przejmuje się odpowiedzialność wyróżnioną graficznie lub pierwszą.

 

Pierwsze oznaczenie odpowiedzialności podawane po jakimkolwiek tytule (tytuł właściwy, tytuł równoległy, dodatek do tytułu, tytuł części itd.) lub po oznaczeniu części (gdy brak tytułu części) poprzedza się prawym ukośnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( / ).

 

Oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju (autorzy — redaktor, autor — ilustrator, nazwy osób — nazwy ciał zbiorowych itd.) niepowiązane spójnikiem lub innym wyrażeniem oddziela się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

 

W obrębie jednego oznaczenia odpowiedzialności (oznaczenia odpowiedzialności tego samego rodzaju) poszczególne nazwy osób lub ciał zbiorowych niepowiązane spójnikiem lub innym wyrażeniem oddziela się przecinkiem i odstępem (, ).

Przykład 81.
Kobylin M-33-11-C / mapy dokumentacyjne GEPOL J. Kamiński ; sozologiczne zdjęcie polowe GEPOL J. Kamiński ; redaktor Janusz Rzepecki

Przykład 82.
Atlas geograficzny Polski dla klasy VIII/III gimnazjum / autorzy Mieczysław Cukierski, Michał Siwicki ; pod redakcją dydaktyczną Jana Mordawskiego

Przykład 83.
Szwajcaria : praktycznie na mapie / koncepcja i design wersji polskiej Switzerland Tourism w Warszawie

Przykład 84.
Zakopane : plan miasta 1:12 500 / opracowanie Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. E. Romera ; zespół redakcyjny Jarosław Jakubiak, Ryszarda Kułaga, Agnieszka Wędrychowska, Monika Sibielec, Teresa Dzieniszewska ; cieniowanie Radosław Przebitkowski ; redakcja Beata Konopska, Cezary Mazur, Michał Starzewski

Przykład 85.
Eisenhüttenstadt N-33-138 C, D / opracowanie Polskie Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne Warszawa

Przykład 86.
Ziemia Kaszubska : mapa turystyczna = tourist map = Touristenkarte 1:100 000 / opracowanie Polskiego Przedsiębiorstwa Wydawnictw Kartograficznych im. E. Romera ; redakcja Grażyna Gadomska, Agnieszka Wędrychowska

Przykład 87.
Mapa fizyczna Europejskich Krajów Demokracji Ludowej i obszarów przyległych / E. Romer ; opracowano w Instytucie Kartograficznym im. E. Romera przy Uniwersytecie Wrocławskim im. B. Bieruta

Przykład 88.
Gmina Kobylin : skala 1:30 000 ; Kobylin : skala 1:8 000 / opracował Stanisław Namysł ; redakcja Stanisław Namysł ; teksty Stanisław Namysł ; kartografia Stanisław Namysł

Przykład 89.
Polanica-Zdrój. Duszniki-Zdrój. Kudowa-Zdrój : plany miast 1:12 000 / redaktor Krzysztof Marciniak ; zdjęcia Roman Janusiewicz ; Wydawnictwo Kartograficzne EKO-GRAF

W przypadku dokumentów kartograficznych w formie kodeksu (głównie atlasy) podstawowymi źródłami danych o odpowiedzialności są strona tytułowa lub jej substytut. Oznaczenia odpowiedzialności przejęte spoza podstawowego źródła danych podaje się w nawiasie kwadratowym.

 

Dla pozostałych dokumentów kartograficznych źródłem danych o odpowiedzialności jest cały dokument kartograficzny. Zazwyczaj najpełniejsze informacje można odnaleźć w stopce redakcyjnej, jednak pewne istotne dla dokumentu kartograficznego informacje mogą znajdować się także w innych miejscach na dokumencie.

 

Informacje dotyczące oznaczenia odpowiedzialności ustalone na podstawie źródeł spoza katalogowanej pozycji podaje się tylko w strefie uwag.

Przykład 90.
Atlas geograficzny Polski dla klasy VIII/III gimnazjum / autorzy Mieczysław Cukierski, Michał Siwicki ; pod redakcją dydaktyczną Jana Mordawskiego
[Nazwy autorów i redaktora przejęto ze strony tytułowej.]

Przykład 91.
Atlas gór świata : szczyty marzeń / [koncepcja atlasu Marcin Szymczak, Wojciech Kowalski ; konsultacja merytoryczna Wojciech Lewandowski ; redakcja kartograficzna Wojciech Kowalski, Marcin Szymczak, Kamil Saks, Krzysztof Radwański ; ExpressMap Polska]
[Wszystkie oznaczenia odpowiedzialności przejęto spoza strony tytułowej.]

Przykład 92.
Mapa fizyczna Europejskich Krajów Demokracji Ludowej i obszarów przyległych / E. Romer ; opracowano w Instytucie Kartograficznym im. E. Romera przy Uniwersytecie Wrocławskim im. B. Bieruta

Przykład 93.
Chojnów / mapy dokumentacyjne GEPOL D. Dobrzyńska-Klemm, B. Uciechowska ; hydrograficzne zdjęcie polowe GEPOL D. Dobrzyńska-Klemm, B. Uciechowska ; redakcja Jan Krupski, Janusz Rzepecki

Przykład 94.
Poloniae amplissimi regni typvs geographicvs
[Strefa uwag: Wydanie anonimowe. Nazwa autora: Gerard de Jode.]

 

2.9.1 Forma nazw przejmowanych do oznaczenia odpowiedzialności


Nazwy podmiotów odpowiedzialnych za intelektualną i/lub artystyczną zawartość dokumentu kartograficznego oraz pełniących określone funkcje w procesie jego powstawania przejmuje się do oznaczenia odpowiedzialności wraz z występującymi przy nich wyrażeniami i skrótami (np. tytuły, godności, afiliacje).

Przykład 95.
Topographia Urbis Leopolis cum suis adiacentibus suburbis : circa a 1750 / [...] par Jean Doetsch Cadet Enseigne

Przykład 96.
An Atlas of Ancient Geography / by Samuel Butler Late Lord Bishop of Lichfield, and formerly Head Master of Strewsbury School, author of Modern Ancient Geography for the use of Schools ; [mapy] drawn & engraved by Sid.y Hall

Przykład 97.
Rumänien und Nachbargebiete / redigiert von Prof. Dr. J. I. Kettler, bearb. von A. Bludau, O. Herkt und J. I. Kettler

Afiliacje autorów i/lub współautorów, które występują w źródle danych i przejmowane są do oznaczenia odpowiedzialności, podaje się w nawiasach zwykłych. Jeżeli w źródle danych poszczególne człony nazwy ciała zbiorowego o strukturze hierarchicznej występują w mianowniku, oddziela się je kropkami, niezależnie od tego, w jakiej kolejności te człony występują.

 

2.9.2 Określenie rodzaju współpracy


Przez współtwórców dokumentu kartograficznego, tzn. osoby lub ciała zbiorowe mające wkład w jego intelektualną i/lub artystyczną zawartość oraz pełniące funkcje w procesie powstania dokumentu, rozumie się przede wszystkim:

  • redaktora naukowego i/lub prowadzącego pracy zbiorowej
  • redaktora/redaktorów kartograficznych i/lub opracowania (opracowujących)
  • rysowników i rytowników
  • inne ciała zbiorowe, których wkład jest istotny
  • autora tekstu, tłumacza, jeżeli jego wkład jest istotny
  • ilustratora, autora fotografii, jeżeli jego wkład jest istotny
  • ciała zbiorowe, które nie pełnią określonej funkcji, ale są instytucjami
  • o kartograficznym profilu produkcyjnym lub instytucjami naukowo-badawczymi.

 

Nazwa autora tekstu turystycznego (poza mapą) jest podawana w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności jedynie w przypadku tekstu o znacznej objętości, np. całe verso mapy. Nazwy autora krótkiego tekstu nie podaje się w ogóle.

 

W opisie bibliograficznym pomija się nazwy osób i ciał zbiorowych, które nie są odpowiedzialne za intelektualną i/lub artystyczną zawartość dokumentu kartograficznego, np.:

  • redaktorów technicznych
  • patronów honorowych
  • tłumaczy streszczeń
  • tłumaczy podpisów pod zdjęciami.

 

Wyrazy lub wyrażenia określające rodzaj wkładu pracy osoby lub ciała zbiorowego w intelektualną i/lub artystyczną zawartość dokumentu kartograficznego oraz wskazujące jej funkcje w procesie powstania dzieła traktuje się jako integralną część oznaczenia odpowiedzialności i przejmuje w formie występującej w źródle danych.

Przykład 98.
Poloniae, Litvaniaeq. descriptio / auctore Wenceslao Godreccio et correctore Andrea Pograbio Pilsnensi

Przykład 99.
Atlas odkrywców / Michał Gaszyński i Piotr Wilkowiecki ; mapy Collins Bartholomew

Przykład 100.
Plan Szczawnicy / autor planu Wojciech Preidl ; redakcja Wojciech Preidl, Ryszard M. Remiszewski ; Ośrodek Kultury Turystyki Górskiej PTTK w Pieninach

Przykład 101.
Odkryj Podlaskie / mapa D. Kwoka ; teksty E. Zajczyk, B. Gąsiorowska, A. Androsiuk, M. Laskowska ; tłumaczenie Letterman, Grażyna Chroszcz, Natalia Bako

Przykład 102.
Karkonosze, Góry Izerskie : mapa turystyczna : skala 1:35 000 / redakcja Piotr Pietroń ; tekst Magdalena Kędzierska ; „Compass”

Przykład 103.
Der internationale Wasserweg E70 : Karte für Bootsfahrer / Autor des Veröffentlichungskonzepts Adam Wołosz ; Autoren der Texte: Wassersport — Łukasz Krajewski, Andrzej Tomczyk, Grzegorz Nadolny, Jerzy Hopfer, Adam Wołosz; Touristik — Zespół landbrand pod redakcją Huberta Gonera

Przykład 104.
Olsztyn / The Regional Tourist Organisation of Varmia and Masuria ; text Andrzej Bobrowicz ; translation Sylwia Płaszczyńska-Capłap ; perevod Stefania Olkowska

Dopuszcza się dodanie przez katalogującego określenia wskazującego czy doprecyzowującego rodzaj odpowiedzialności. Określenia takie formułuje się zwięźle w języku polskim i ujmuje w nawias kwadratowy.

Przykład 105.
Toruń : plan miasta = city map = Stadtplan = plan de la ville : skala 1:15 000 / opracowanie Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych Warszawa ; red. Elżbieta Ostrowska ; opracowanie [tekstu] Henryk Miłoszewski
[Pod tekstem użyto określenia opracowanie; w celu doprecyzowania funkcji katalogujący uzupełnił je wyrazem tekstu.]

 

2.9.3 Więcej niż jedna osoba lub ciało zbiorowe


Nazwy osób i/lub ciał zbiorowych spełniających zróżnicowane funkcje podaje się w odrębnych oznaczeniach odpowiedzialności (oznaczeniach odpowiedzialności różnego rodzaju).

 

Nie należy łączyć zapisu różnych funkcji ani ich rozdzielać, nawet gdy wiele funkcji odnosi się do tego samego twórcy. Należy zacytować je dokładnie według dokumentu.

 

Poszczególne oznaczenia odpowiedzialności należy podawać według ważności funkcji w procesie tworzenia dokumentu kartograficznego, tzn. autorów koncepcji mapy, autorów opracowania, redaktorów, rysowników i rytowników (dwie ostatnie funkcje mają zastosowanie dla map dawnych) lub (jeśli jest to niemożliwe do zastosowania) w kolejności występowania w opisywanym dokumencie.

 

W przypadku map o charakterze urzędowym (wieloarkuszowe mapy topograficzne, geologiczne czy hydrograficzne), dla których prace terenowe są podstawowym etapem wykonania mapy, oznaczenie odpowiedzialności powinno zawierać dane dotyczące tych prac, a dopiero po nich — dane dotyczące prac gabinetowych, czyli redakcyjnych.

 

W jednym oznaczeniu odpowiedzialności należy wymienić nazwy wszystkich osób lub instytucji sprawczych pełniących taką samą funkcję, zachowując przy tym kolejność występującą w opisywanym dokumencie lub zależną od wyróżnień typograficznych.

 

Osoba lub instytucja, na której materiałach przygotowano treść mapy (np. GUGiK, Geodeta Powiatowy lub Gminny, Urząd Miasta, Nadleśnictwo), powinna zostać uwzględniona w opisie bibliograficznym w strefie uwag.

 

Nie ma ograniczeń co do liczby odpowiedzialności podawanych w opisie bibliograficznym w strefie tytułu. Jednak ze względu na czytelność opisu dokonuje się wyboru (selekcji) odpowiedzialności, kierując się przy tym ważnością funkcji oraz udziałem (wkładem) w procesie tworzenia dokumentu kartograficznego.

 

W pierwszym oznaczeniu odpowiedzialności, niezależnie od miejsca wystąpienia na dokumencie, podaje się:

  • nazwę autora/autorów opracowania i/lub koncepcji mapy.

 

Ponieważ szczególnie na współczesnych dokumentach kartograficznych podawanie autorstwa jest rzadkością, często w pierwszym oznaczeniu odpowiedzialności podajemy nazwę ciała zbiorowego:

  • jeśli ma określoną funkcję (związaną z opracowaniem)
  • jeżeli jest jedynym oznaczeniem odpowiedzialności występującym na dokumencie.

 

Jeżeli autorstwo zostało podane, a funkcja ciała zbiorowego jest określona, wówczas nazwę tej instytucji podaje się w drugim oznaczeniu odpowiedzialności.

 

Kolejne oznaczenia odpowiedzialności należy oddzielać średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ), z wyjątkiem wypadków gdy traktuje się je jako jedno wyrażenie.

 

Nazwy dwóch i więcej osób lub ciał zbiorowych pełniących taką samą funkcję (np. autorów, redaktorów, instytucji sprawczych) należy wymienić w jednym oznaczeniu odpowiedzialności. Trzeba przy tym zachować kolejność nazw występujących w źródle danych. Kolejne nazwy należy oddzielić przecinkiem i odstępem (, ), z wyjątkiem przypadków gdy są ze sobą powiązane składniowo.

Przykład 106.
Atlas geograficzny Polski dla klasy VIII/III gimnazjum / autorzy Mieczysław Cukierski, Michał Siwicki ; pod redakcją dydaktyczną Jana Mordawskiego

Przykład 107.
Zakopane : plan miasta 1:12 500 / opracowanie Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. E. Romera ; zespół redakcyjny Jarosław Jakubiak, Ryszarda Kułaga, Agnieszka Wędrychowska, Monika Sibielec, Teresa Dzieniszewska ; cieniowanie Radosław Przebitkowski ; redakcja Beata Konopska, Cezary Mazur, Michał Starzewski

 

2.9.4 Oznaczenie odpowiedzialności inne niż nazwa osoby lub ciała zbiorowego


Jeżeli w podstawowym źródle danych jako oznaczenie odpowiedzialności występuje wyrażenie niezawierające nazwy osoby lub ciała zbiorowego (np. opracowanie i rysunki autora), wyrażenie to przejmuje się jako oznaczenie odpowiedzialności.

 

2.9.5 Inne elementy opisu zawarte w oznaczeniu odpowiedzialności


Dane należące do innych elementów opisu (np. tytuł oryginału, informacje dotyczące źródeł opracowania, podstawy przekładu, edycji lub materiału ilustracyjnego), które przez powiązanie składniowe stanowią integralną część oznaczenia odpowiedzialności, przejmuje się do opisu w tym charakterze.

Przykład 108.
Nadleśnictwo Cewice : mapa turystyczna = tourist map = touristische Karte : skala 1:30 000 / opracowanie kartograficzne na podstawie materiałów Nadleśnictwa Cewice Eko-Kapio ; opracowanie i koordynacja tekstu Michał Polasik, Dariusz Olewniczak, Artur Sikorski

Przykład 109.
Okolice Rzeszowa : mapa turystyczna 1:125 000 / opracowanie OPGK w Rzeszowie na podstawie materiałóww CODGiK w Warszawie ; opracowanie redakcyjne J. Chruszczyńska, J. Gniewek, M. Gondek ; opracowanie kartograficzne R. Kuna, M. Podlaska, M. Szuber ; treść turystyczna Z. Cebula, M. Czyż, A. Kuś, W. Rząsa ; ochrona przyrody Z. Wnuk

Przykład 110.
Powiat krakowski = District of Cracow = Der Landkreis Krakau / plan został opracowany i wydany przez Wydawnictwo LoboSoft II we współpracy ze Starostwem Powiatowym w Krakowie na podstawie materiałów Starostwa oraz własnych

 

2.9.6 Brak oznaczenia odpowiedzialności


Jeżeli nazwa autora lub ciała zbiorowego odpowiedzialnego za intelektualną i/lub artystyczną zawartość dokumentu kartograficznego stanowi integralną część tytułu właściwego i w tej funkcji została przejęta do opisu, nie powtarza się jej w oznaczeniu odpowiedzialności.

Przykład 111.
Stielers Hand-Atlas : 100 Karten in Kupferstich mit 162 Nebenkarten / herausgegeben Justus Perthes Geographischer Anstalt

Przykład 112.
W. Liebenow's Karte der Bukowina und von Rumänien / Berliner Lithographisches Institut

 

2.9.7 Równoległe oznaczenie odpowiedzialności


Równoległe oznaczenie odpowiedzialności to oznaczenie odpowiedzialności wyrażone w innym języku i/lub systemie pisma niż tytuł właściwy.

 

Równoległe oznaczenie odpowiedzialności przejmuje się do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności tylko wówczas, jeśli znajduje się ono w miejscu, z którego czerpiemy oznaczenie odpowiedzialności (tzn. gdy oznaczenie odpowiedzialności występuje tam w dwóch lub więcej językach i/lub systemach pisma).

 

Równoległego oznaczenia odpowiedzialności z innych miejsc dokumentu (np. z innojęzycznej strony tytułowej, okładki czy grzbietu, z verso mapy) nie przejmuje się do opisu.

 

Równoległe oznaczenie odpowiedzialności poprzedza się:

  • znakiem równości z odstępem po obu stronach znaku ( = ), gdy brak innych elementów równoległych; równoległe oznaczenie odpowiedzialności podaje się po oznaczeniu odpowiedzialności w języku i/lub systemie pisma tytułu właściwego
  • znakiem umownym wynikającym z rodzaju i pozycji oznaczenia odpowiedzialności w ciągu całej strefy, jeśli równoległe oznaczenie odpowiedzialności jest zgrupowane z innymi elementami równoległymi. Znak równości z odstępem po obu stronach znaku

( = ) występuje wówczas tylko na początku takiej grupy.

2.10 Dokumenty kartograficzne współwydane

Dokument kartograficzny może zawierać współwydane mapy, atlasy, globusy (zobacz komentarz poniżej) panoramy, przekroje itp., czyli samoistne dokumenty, które zostały fizycznie połączone przez producenta w całość. W takim wypadku dokument kartograficzny stanowi jedną jednostkę bibliograficzną.

 

Szczególnie trzeba zwrócić uwagę na:

  • atlasy wydane w jednym woluminie
  • globus, który wykorzystuje tę samą czaszę i podstawę do prezentacji innego zagadnienia przy zastosowaniu innej metody użytkowania, np. przy podświetleniu czaszy
  • mapy wydrukowane na jednym arkuszu
  • mapy połączone przez wydawcę w całość przez użycie etui, okładki lub innego opakowania.

 

Jako atlas współwydany należy traktować atlas opublikowany wraz z innym atlasem w jednym woluminie, bez wspólnej strony tytułowej (strony tytułowe dla poszczególnych atlasów) lub ze wspólną stroną tytułową, na której podano zarówno tytuł wspólny, jak i tytuły poszczególnych atlasów. Nie można natomiast atlasu uznać za współwydany, gdy nie ma własnej strony tytułowej z indywidualnym tytułem.

 

Problem jest bardziej złożony, jeśli chodzi o mapę współwydaną (dotyczy również panoram, profili, przekrojów itp.). Mapy arkuszowe (nazywane luźnymi) składają się bowiem bardzo często z wielu map jednostkowych wydrukowanych na jednym arkuszu. Wśród tych map najczęściej można wyróżnić mapy główne (równorzędne mapy tworzące dokument) i poboczne (dodatkowe, o mniejszym znaczeniu dla treści całego dokumentu).

 

Jako mapę współwydaną należy traktować mapę główną opublikowaną wraz z inną mapą główną, np. na jednym arkuszu, gdy każda z map ma indywidualny tytuł.

 

Jeśli natomiast mamy do czynienia z mapą złożoną z kilku uzupełniających się map jednostkowych, będących tylko opracowaniem fragmentarycznym całego tematu, wówczas powinniśmy skatalogować dokument pod tytułem wspólnym. Tytuły poszczególnych map jednostkowych należy wymienić w strefie uwag.

 

2.10.1 Pod wspólnym tytułem


W przypadku prac wydanych pod wspólnym tytułem jako tytuł właściwy przyjmuje się tytuł wspólny. Tytuły poszczególnych prac podaje się w strefie uwag.

Przykład 113.
Polska, Europa : atlas samochodowy
[Strefa uwag: Polska : atlas samochodowy : skala 1:220 000 / opracowanie kartograficzne Polkart, Dosuch i Spółka ; redakcja Beata Konopska, Michał Starzewski. Europa : atlas samochodowy : skala 1:1 000 000 / opracowanie kartograficzne VKÚ, akciová spoločnost’ Harmanec ; opracowanie graficzne PPWK.]

Przykład 114.
Zakopane plus 3 : plan miasta 1:20 000 / opracowanie kartograficzne Agnieszka Wędrychowska, Jacek Majerczak ; Wydawnictwo Demart
[Strefa uwag: Zakopane 1:20 000. Mszana Dolna 1:15 000. Nowy Targ 1:20 000. Rabka-Zdrój 1:20 000.]

Przykład 115.
Gdańsk, Gdynia, Sopot, Reda, Rumia, Wejherowo : skala 1:21 500 / opracowanie, wydawca Mapy Ścienne Beata Piętka Wydawnictwo Kartograficzne
[Strefa uwag: Mapa zawiera 3 plany miast: Gdańsk, Sopot; Gdynia, Rumia; Reda, Wejherowo.]

Przykład 116.
Włochy : mapa samochodowa 1:600 000 / cartography, printing. and publishing by Freytag and Berndt u. Artaria
[Strefa uwag: Włochy — cz. południowa. Włochy — cz. północna.]

 

2.10.2 Bez wspólnego tytułu


Tytuł indywidualny (z wyjątkiem atlasów, które omówiono wcześniej) może wystąpić na niezależnej okładce lub panelu (każda okładka lub panel dotyczy oddzielnej mapy z arkusza) bądź na dwóch stronach arkusza (w przypadku niektórych map ściennych).

 

Jeżeli brak tytułu wspólnego w przypadku dwóch map na arkuszu mających własne tytuły (gdy każda z map zajmuje jedną stronę arkusza lub tytuły są na oddzielnych panelach), tytuł pierwszej z nich umieszcza się w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności, natomiast drugiej — w strefie uwag. Analogicznie postępuje się w przypadku dwóch atlasów wydanych w kierunku przeciwnym (lub w oprawie sprężynowej wraz z dodatkową okładką).

 

W pozostałych przypadkach, gdy dwie (lub więcej) publikacje nie mają wspólnego tytułu nadanego przez autora/wydawcę, zaleca się opisywanie dokumentu kartograficznego łącznie — przez podanie w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności tytułów poszczególnych prac.

 

W obydwu przypadkach przyjmuje się porządek alfabetyczny prac, chyba że ich kolejność została w jakiś sposób zasugerowana przez wydawcę.

 

Tytuł drugiej i każdej następnej pracy innego autorstwa lub prac bezautorskich podaje się po oznaczeniu odpowiedzialności dotyczącym pierwszego tytułu, poprzedzając kropką i odstępem (. ).

 

Jeżeli tytuły prac różnych autorów są połączone składniowo, przejmuje się zapis występujący w źródle danych, bez rozdzielania ich kropką z odstępem.

W przypadku prac różnego autorstwa oznaczenie (oznaczenia) odpowiedzialności podaje się po tytułach (dodatkach do tytułu, tytułach równoległych) odpowiednich prac.

 

Tytuł drugiej i każdej następnej pracy tego samego autorstwa podaje się po tytule właściwym i dodatku do tytułu (tytule pierwszej pracy) oraz poprzedza odstępem, średnikiem, odstępem ( ; ).

 

Tytuły równoległe i dodatki do tytułu prac współwydanych tego samego autorstwa podaje się bezpośrednio po tytułach właściwych odpowiednich prac.

 

Dodatek do tytułu wspólny dla wszystkich prac tego samego autorstwa podaje się po tytule ostatniej pracy.

 

Wspólny dodatek do tytułu odnoszący się do prac różnego autorstwa podaje się wyłącznie w strefie uwag.

 

W przypadku prac tego samego autorstwa oznaczenie odpowiedzialności podaje się po tytule (dodatkach do tytułu, tytułach równoległych) ostatniej pracy, razem z kolejnymi oznaczeniami odpowiedzialności, o ile dotyczą wszystkich prac współwydanych.

 

Kolejne oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wszystkich prac współwydanych podaje się po oznaczeniu odpowiedzialności ostatniej pracy, poprzedzając je odstępem, średnikiem, odstępem
( ; ).

Kolejne oznaczenia odpowiedzialności dotyczące poszczególnych prac współwydanych tego samego autorstwa podaje się w strefie uwag.

Przykład 117.
Europa — podział polityczny / opracowanie Wydawnictwo Nowa Era, Redakcja Kartograficzna Wrocław ; redakcja i opracowanie Cezary Mazur ; PPWK
[Strefa uwag: Współwydana: Europa — ludność.]

Przykład 118.
Nysa. Paczków. Otmuchów : skala 1:11 000 / opracowanie Studio Plan ; redakcja Grzegorz Zwoliński ; kartografia Monika Sibielec

Przykład 119.
Łódź. Zgierz : plan miasta = city plan = Stadtplan = plan de la ville / Daunpol Wydawnictwo Kartograficzne
[Strefa uwag: Tytuły prac współwydanych na panelu.]

Przykład 120.
Województwo pomorskie : podział administracyjny : skala 1:250 000 / opracowanie kartograficzne Mariola Wołowczyk, Ryszard Chachurski, Jolanta Kamińska ; opracowanie graficzne Julita Gałek. Rzeczpospolita Polska : podział administracyjny : skala 1:1 000 000 / opracowanie kartograficzne Ryszard Chachurski; opracowanie graficzne Julita Gałek

2.11 Dokumenty kartograficzne wieloczęściowe

2.11.1 Oznaczenie części


W strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności podaje się oznaczenie części w przypadku:

  • pojedynczego tomu atlasu wielotomowego lub arkusza mapy wieloczęściowej, których tytuł nie jest wyróżniający (jest zależny od tytułu całości)
  • atlasu zawierającego dwie lub więcej odrębnych numerowanych części (np. 2 tomy wydane w jednym woluminie)
  • pojedynczego arkusza mapy wieloczęściowej, która składa się tylko z kilku arkuszy.

 

Oznaczenie części zawiera numer części (obowiązkowo) lub numer wraz z określeniem części. Oznaczenie części przejmuje się wyłącznie z dokumentu. Określenie części skraca się zgodnie z wykazem skrótów (zobacz Aneks nr 15). Numer części podaje się cyframi arabskimi, niezależnie od formy występującej w źródle danych (np. słowna, cyfry rzymskie), z wyjątkiem przypadków gdy jest uzasadnione dokładne zachowanie formy występującej w źródle danych (np. gdy numeracja jest wyrażona kombinacją cyfr rzymskich i arabskich).

 

Oznaczenie części przejmuje się z całego dokumentu.

 

Oznaczenie części następujące po tytule poprzedza się kropką i odstępem (. ).

Przykład 121.
Świat : atlas geograficzny dla szkoły średniej. Z. 1-5 / opracowanie i redakcja Anna Siwicka, Michał Siwicki ; Wydawnictwo Kartograficzne Polkart Anna Siwicka

Przykład 122.
Atlas historyczny : od starożytności do współczesności : gimnazjum. Cz. 1 / opracowanie Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych S.A. ; redakcja atlasu Izabela Hajkiewicz, Beata Konopska, Dariusz Przybytek ; redakcja map Izabela Hajkiewicz; redakcja, opracowanie graficzne i komputerowe Cezary Mazur

Przykład 123.
Kazimierz Dolny – Kraśnik : mapa turystyczna 1:50 000. Cz. 1 / redakcja i koncepcja opracowania K. Kałamucki ; Kartpol

Jeżeli publikacja ma budowę hierarchiczną, podaje się wszystkie oznaczenia części i tytuły (jeśli występują). Oznaczenie części następujące po tytule poprzedza się kropką i odstępem (. ). Kolejne oznaczenia części niepoprzedzone tytułem (występujące bezpośrednio po innym oznaczeniu części) oddziela się tylko odstępem.

Przykład 124.
Mapa drogowa Polski z fotoradarami i miejscami pomiaru prędkości : legalny antyradar : skala 1:750 000. Cz. 1, A1 / Meridian-Skaner Sp. z o.o.

 

2.11.2 Tytuł części


W strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności podaje się tytuł części atlasu wielotomowego lub mapy wieloczęściowej zależny od tytułu całości.

 

Tytuł części przejmuje się z całego dokumentu kartograficznego.

 

Tytuł części podany po oznaczeniu części poprzedza się przecinkiem i odstępem (, ). Jeżeli brak oznaczenia części, tytuł części poprzedza się kropką i odstępem (. ).

Przykład 125.
Spitsbergen : 1:25 000. Nr 5, Hornsund / opracowanie kartograficzne Wojskowe Zakłady Kartograficzne ; redakcja Szymon Barna ; Instytut Geofizyki PAN

Przykład 126.
Mapa samochodowa Polski = road map of Poland = Straßenkarte von Polen = carte routière de la Pologne 1:300 000. 2, arkusz Olsztyn / opracował Michał Starzewski, Ewa Tumiałojć ; opracowanie techniczne Wanda Łyżwińska ; Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera

Przykład 127.
Mapa drogowa. Cz. 1, Polska północna / Meridian ; Axel Springer Polska

Przykład 128.
Centralny szlak rowerowy Roztocza : mapa turystyczna = tourist map 1:50 000. 2, Zwierzyniec — Hrebenne / redakcja. i koncepcja opracowania K. Kałamucki ; projekt Centralnego Szlaku Roztocza T. Grabowski ; tekst T. Grabowski ; Kartpol

 

2.11.3 Równoległy tytuł części


Równoległy tytuł części przejmuje się do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności tylko wówczas, jeśli znajduje się on w miejscu, z którego pochodzi tytuł własciwy, tzn. gdy występuje w nim tytuł części w dwóch lub więcej językach i/lub systemach pisma.

 

Równoległy tytuł części występujący poza podstawowym źródłem danych (np. z innojęzycznej strony tytułowej, okładki czy grzbietu) podaje się tylko w strefie uwag.

Przykład 129.
Etnìčnì grupi Pìvdennozahìdn'oï Ukraïni (Galičini) na 1.1.1939 r. Častina 1, Etnografìčna karta Pìvdennozhìdn'oì Ukraïni (Galičini) = Ethnic Groups of the South-Western Ukraine (Halyčyna — Galicia) on the 1-st January 1939. Vol. 1, Ethnographic Map of the South-Western Ukraine (Halyčyna — Galicia) / Volodimir Kubìjovič

3. Strefa wydania

Strefa wydania obejmuje:

  • oznaczenie wydania
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania
  • dodatkowe oznaczenie wydania
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące dodatkowego oznaczenia wydania.

3.1 Znaki umowne

W strefie wydania stosuje się następujące znaki umowne:

 

(, ) przecinek, odstęp

  • poprzedza dodatkowe oznaczenie wydania
  • poprzedza każdą kolejną nazwę w obrębie jednego oznaczenia odpowiedzialności dotyczącego wydania
  • poprzedza każdą kolejną nazwę w obrębie jednego oznaczenia odpowiedzialności dotyczącego dodatkowego oznaczenia wydania

( / ) odstęp, prawy ukośnik, odstęp

  • poprzedza pierwsze oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania
  • poprzedza pierwsze oznaczenie odpowiedzialności dotyczące dodatkowego oznaczenia wydania

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza kolejne oznaczenia odpowiedzialności (oznaczenia odpowiedzialności różnego rodzaju)

3.2 Kolejność elementów

Elementy strefy wydania (o ile odpowiednie dane występują) podaje się w następującej kolejności:

  • oznaczenie wydania
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania
  • dodatkowe oznaczenie wydania
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące dodatkowego oznaczenia wydania.

 

Jeżeli elementy strefy wydania są ze sobą powiązane składniowo, należy odstąpić od podanej wyżej kolejności i przejmować je do opisu w kolejności ich występowania w źródle danych.

 

Oznaczenia dotyczące wydania obejmują, oprócz numeru wydania, także wyrażenie wskazujące przynależność do określonego wydania, informacje o aktualizacji lub innych zmianach dotyczących całości lub części dokumentu kartograficznego oraz oznaczenie wznowienia, dodruku, stanu aktualności.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

Oznaczenie wydania

 

Oznaczenie wydania, dodatkowe oznaczenie wydania

 

Oznaczenie wydania / oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania

 

Oznaczenie wydania / oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania, dodatkowe oznaczenie wydania

 

Oznaczenie wydania / oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania, druga nazwa w ramach tego oznaczenia odpowiedzialności, trzecia nazwa w ramach tego oznaczenia odpowiedzialności

 

Oznaczenie wydania / oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania, druga nazwa w ramach tego oznaczenia odpowiedzialności, trzecia nazwa w ramach tego oznaczenia odpowiedzialności, dodatkowe oznaczenie wydania

 

Oznaczenie wydania / pierwsze oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania ; drugie oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania

 

Oznaczenie wydania / pierwsze oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania ; drugie oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania, dodatkowe oznaczenie wydania

 

Oznaczenie wydania / oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania, dodatkowe oznaczenie wydania / oznaczenie odpowiedzialności dotyczące dodatkowego oznaczenia wydania

3.3. Źródła danych

Podstawowym źródłem danych dla strefy wydania jest cały dokument kartograficzny wraz z dokumentem towarzyszącym.

 

Jeżeli w różnych miejscach dokumentu kartograficznego występują rozbieżności danych dotyczące oznaczenia wydania, to w strefie wydania należy umieścić informacje uznane za poprawne (najbardziej prawdopodobne), natomiast błędne dane należy zapisać w strefie wydania.

Przykład 130.
Wydanie 4. / redakcja Mikołaj Cacopulos
[Strefa uwag: Na karcie tytułowej błędnie oznaczono jako wydanie pierwsze.]

Przykład 131.
Wydanie czwarte, aktualizacje planu zakończono w październiku 2008 r.
[Strefa uwag: Na mapie błędnie oznaczono jako wydanie 3.]
[Nie podaje się informacji, z którego miejsca na dokumencie zaczerpnięto poprawny numer wydania.]

Oznaczenie wydania z zewnętrznego źródła danych stosuje się tylko w wyjątkowych przypadkach dokumentów zdefektowanych. Dane podaje się wówczas w nawiasie kwadratowym, a ich źródło wyjaśnia w strefie uwag.

Przykład 132.
[Zweite Ausgabe]
[Strefa uwag: Wydanie ustalono na podstawie oryginalnego arkusza mapy.]

3.4 Język i system pisma

Elementy strefy wydania zapisuje się w języku i/lub systemie pisma, w którym zostały podane w źródle danych. W razie potrzeby poddaje się je konwersji według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).

 

Jeżeli dane dotyczące wydania są wyrażone w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, podaje się wyłącznie formę w języku dokumentu (najczęściej języku tytułu właściwego). Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się formę występującą jako pierwsza. Form równoległych oznaczenia wydania i odpowiedzialności dotyczącej wydania nie przejmuje się do opisu.

3.5 Sposób zapisu oznaczenia wydania

Oznaczenie wydania przejmuje się do opisu w formie występującej w źródle danych.

 

Liczebniki zapisane słownie lub cyframi rzymskimi przejmuje się bez zmian, podobnie jak oznaczenie wyrażone innymi znakami. W liczebnikach porządkowych nie uzupełnia się brakującej kropki. Jeżeli jakiegoś symbolu nie można przejąć do opisu ze względów technicznych, zastępuje się go odpowiednim wyrazem lub wyrażeniem ujętym w nawias kwadratowy i podaje się wyjaśnienie w strefie uwag. Jeżeli w taki sposób jest określony numer wydania, oddaje się go odpowiednią cyfrą arabską z kropką (liczebnik porządkowy).

Przykład 133.
Wydanie drugie

Przykład 134.
Wydanie 2. uzupełnione i poprawione

Przykład 135.
2nd ed. rev. and enl.

Przykład 136.
[3.] edycja
[Strefa uwag: Nr edycji oznaczony trzema gwiazdkami.]

Przykład 137.
[Trzecia] edycja

Przykład 138.
4th edition, extensively augmented & revised

Przykład 139.
3. Auflage

Przykład 140.
7. neubearbeitete und vermehrte Auflage, verbesserter Nachdruck

Przykład 141.
2. verbesserte und bedeutend vermehrte Auflage, neuer revidierter Abdruck

Przykład 142.
Wznowienie wydania z 1930 r., częściowo uzupełnione i poprawione

W opisie uwzględnia się oznaczenie pierwszego wydania, jeżeli informacja taka została podana na dokumencie kartograficznym.

Przykład 143.
Wydanie pierwsze

Przykład 144.
Wyd. I

Przykład 145.
Wznowienie druku, wydanie pierwsze

W przypadku dokumentów kartograficznych określenie „Nowe wydanie” nie jest wyrażeniem wskazującym na przynależność do określonego wydania, lecz stanowi jedynie chwyt reklamowy i z tego względu umieszczamy je w strefie wydania tylko wtedy, gdy jest podstawą identyfikacji wydań.

 

Jeżeli oznaczenie wydania występujące na dokumencie kartograficznym powtarza się dla kolejnego wydania mapy/atlasu, przejmuje się je do opisu bez zmian, podając jednocześnie wyjaśnienie w strefie uwag.

Przykład 146.
Wydanie 6
[Strefa uwag: Publikacja z 2002 r. została oznaczona także jako wydanie 6.]

3.6 Oznaczenie wydania

Oznaczenie wydania zawiera zazwyczaj wyraz „wydanie” (lub jego odpowiednik w innym języku i/lub systemie pisma) oraz numerację związaną z wydaniem (np. „wydanie czwarte”).

 

Oznaczenie wydania może ponadto zawierać określenie lub określenia wskazujące na różnice opisywanego wydania w stosunku do wcześniejszych wydań danej publikacji (np. „nowe wydanie”, „wydanie poprawione”) bądź też na brak takich różnic.

 

  • brak różnic pod względem zawartości:

Wydanie V
Wydanie 2., nowa edycja
Wydanie trzynaste, przedruk z dwunastego wydania

 

  • różnice pod względem zawartości:

Wydanie 4., uzupełnione i poprawione
Wydanie skrócone
Wydanie drugie, rozszerzone
3. vermehrte und verbesserte Auflage
Wydanie XXX, nowe opracowanie
Wydanie 3, uzupełnione ćwiczeniami
2nd ed. rev. and enl.
Wydanie nowe kolorowane
Wydanie nowe, przejrzane, poprawione i uzupełnione 100 nowo założonemi ulicami
Mit Nachtragung der Eisenbahnen v. J. 1862

 

  • różnice pod względem zasięgu geograficznego:

Wydanie warszawskie
American edition
Genuine original edition, Englische Original-Ausgabe

 

  • różnice językowe:

English edition
Wydanie polskie

 

  • różnice związane z grupą odbiorców:

Wydanie skrócone dla młodzieży szkolnej
Wydanie szkolne
Wydanie C dla osób o słabym wzroku

 

  • różnice wskazujące na szczególny format lub formę fizyczną:

Wydanie kieszonkowe
Large print edition

 

  • różne daty związane z zawartością:

Again completely revised 1938 edition
Wydanie 4., opracowanie i aktualizację planu zakończono w czerwcu 2006 r. / redaktorzy wydania Małgorzata Basińska, Tomasz Figurski
Wydanie II, stan na 30 listopada 2007 r.
Edition 2008-2010
Wydanie 2009/2010

 

  • szczególne okoliczności towarzyszące wydaniu:

Wydanie 4. (edycja specjalna)
Wydanie jubileuszowe
Wydanie VII, jubileuszowe, poszerzone
Wznowienie wydania z 1930 r., częściowo uzupełnione i poprawione
Provisional edition
Sonderausgabe
Limierte Vorzugsausg. Archiv Verlag Braunschweig Ed. Nr 0263/1999
Wydanie dziesiąte, aktualizację planu zakończono w listopadzie 1983 r., wydanie pamiątkowe z okazji czterdziestej rocznicy utworzenia miejskiej służby geodezyjnej w Szczecinie 1945-1985

 

3.6.1 Oznaczenie wydania zawarte w innej strefie opisu bibliograficznego


Jeżeli oznaczenie wydania przez powiązanie składniowe lub logiczne stanowi integralną część danych umieszczonych w innej strefie opisu bibliograficznego (najczęściej tytułu właściwego, dodatku do tytułu lub oznaczenia odpowiedzialności), nie powtarza się go w strefie wydania.

Przykład 147.
The Great Atlas of the Sky : Jubilee Edition for the 400th Anniversary of Telescope Astronomy

 

3.6.2 Oznaczenie wydania prac współwydanych


Dla prac współwydanych w strefie wydania podaje się wyłącznie oznaczenie wydania dotyczące całości edycji. Oznaczenia wydania odnoszące się do poszczególnych dzieł podaje się w strefie uwag.

3.7 Wariant wydania

Jeżeli opis bibliograficzny dokumentu kartograficznego nie pozwala na jednoznaczne rozróżnienie wydań, w strefie wydania wskazuje się wariant wydania. W tym celu po wyrażeniu „wariant” zostaje umieszczone oznaczenie literowe (duża litera alfabetu) i krótka informacja wyróżniająca wariant wydania. Dane te ujmuje się w nawias kwadratowy i, jeżeli jest to niezbędne, umieszcza się wyjaśnienia w strefie uwag.

Przykład 148.
[Wariant B — z przywilejem]

Przykład 149.
[Wariant B, stopka redakcyjna w ramce o szerokości 11 cm]

Przykład 150.
[Wariant A, stopka redakcyjna w ramce o szerokości 10,7 cm]

Przykład 151.
1. Vorläufige Ausgabe 1940, [wariant A — z gwiazdką]
[Informacja o lokalizacji gwiazdki i innych danych właściwych dla wariantu w strefie uwag.]

Przykład 152.
1. Vorläufige Ausgabe 1940, [wariant A — z nadrukiem Do użytku służbowego]

3.8 Oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania

Oznaczenia odpowiedzialności dotyczące wydania:

  • odnoszą się do osób lub ciał zbiorowych będących współtwórcami intelektualnej i/lub artystycznej zawartości opisywanego wydania publikacji kartograficznej, ale nie wszystkich jej wydań
  • mogą wskazywać funkcje tych osób, np. redaktor nowego wydania, ilustrator
  • mogą zawierać nazwy osób lub ciał zbiorowych odpowiedzialnych za opracowanie uzupełnień, załączników itp. w nowym wydaniu.

 

Oznaczenie odpowiedzialności dotyczące opisywanego wydania przejmuje się w formie występującej w źródle danych.

 

Dla dokumentów kartograficznych nie stosuje się podawania równoległego oznaczenia odpowiedzialności dotyczącego danego wydania.

 

Pierwsze oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania poprzedza się ukośnikiem prawym z odstępem po obu stronach ( / ). Kolejne oznaczenia odpowiedzialności, tj. oznaczenia odmiennego rodzaju współpracy (o ile nie są połączone spójnikiem), poprzedza się średnikiem z odstępem po obu stronach ( ; ). Kolejne nazwy w ramach jednego oznaczenia odpowiedzialności (o ile nie są połączone spójnikiem) poprzedza się przecinkiem z następującym po nim odstępem (, ). Określenia towarzyszące nazwom, w tym oznaczenia rodzaju współpracy, traktuje się jako integralne elementy nazw.

Przykład 153.
Wydanie 6. / redaktor wydania Wiesław Kublin

Przykład 154.
Wydanie 2. / aktualizacja Aleksandra Domeradzka, Wojciech Brol

Przykład 155.
Wydanie 9., nowa edycja / redaktor wydania Dariusz Teperowski

Przykład 156.
Wydanie 3. / aktualizacja treści mapy Przemysław Jujka ; redaktorzy wydania Ewa Kowalska, Ewa Chwedoruk

Oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania może być wyrażone z pominięciem nazw osobowych, np. przez wskazanie funkcji danej osoby: „z aktualizacją autora”. Oznaczenie takie przejmuje się w formie występującej w źródle danych.

3.9 Dodatkowe oznaczenie wydania

Dodatkowe oznaczenia wydania obejmuje:

  • oznaczenie dodruku w obrębie danego wydania
  • następne oznaczenie wydania podane po pierwszym oznaczeniu wydania.

 

Dodatkowe oznaczenia wydania przejmuje się w formie występującej w źródle danych.

 

Dodatkowe oznaczenia wydania poprzedza się przecinkiem i odstępem (, ).

 

Jeżeli w źródle danych występuje więcej niż jedno oznaczenie wydania, zapisuje się je w kolejności wskazanej przez wyróżnienie typograficznie, a gdy takiego wyróżnienia brak — w kolejności przejętej ze źródła. Oznaczenie wydania podane po pierwszym oznaczeniu wydania zapisuje się po przecinku z następującym po nim odstępem (, ).

 

Dodatkowe oznaczenia wydania może zajmować trzy położenia w strefie, tzn.:

  • gdy brak oznaczenia odpowiedzialności dotyczącego wydania, dodatkowe oznaczenie wydania podaje się bezpośrednio po oznaczeniu wydania
  • gdy oznaczenie odpowiedzialności dotyczące wydania występuje w opisie, dodatkowe oznaczenie wydania podaje się po oznaczeniu odpowiedzialności dotyczącym wydania
  • gdy brak oznaczenia wydania, dodatkowe oznaczenie wydania podaje się na początku strefy, a więc z pominięciem poprzedzającego przecinka i odstępu.

 

a) dodruk

Przykład 157.
Wydanie pierwsze, dodruk

Przykład 158.
Wznowienie druku, wydanie pierwsze

 

b) więcej niż jedno oznaczenie wydania

Przykład 159.
Wydanie X, (kieszonkowe — IV)

Przykład 160.
Wydanie 9., edycja 2.


c) dodatkowe oznaczenie wydania po oznaczeniu odpowiedzialności dotyczącym wydania

Przykład 161.
Wydanie drugie zmienione / przez autora, II nakład

Przykład 162.
Drugie wydanie / redakcja Jan Kowalski, dodruk


d) dodatkowe oznaczenie wydania bez oznaczenia wydania

Przykład 163.
Dodruk

4. Stefa danych matematycznych

Strefa danych matematycznych obejmuje:

  • oznaczenie skali
  • oznaczenie odwzorowania
  • oznaczenie współrzędnych geograficznych
  • oznaczenie współrzędnych niebieskich (na sferze niebieskiej)
  • oznaczenie równonocy.

4.1 Znaki umowne

W strefie danych matematycznych stosuje się następujące znaki umowne:

 

(, ) przecinek, odstęp

  • poprzedza dodatkowe informacje dotyczące podziałek liniowych, na których podstawie obliczono skalę

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza oznaczenie odwzorowania
  • poprzedza oznaczenie równonocy

( () ) odstęp, nawias zwykły, odstęp

  • obejmuje oznaczenie współrzędnych geograficznych lub niebieskich i równonocy, tzn. współrzędne ujmuje się łącznie w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku (przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym).

4.2 Kolejność elementów

Elementy strefy danych matematycznych (o ile odpowiednie dane występują) podaje się w następującej kolejności:

  • oznaczenie skali
  • oznaczenie odwzorowania
  • oznaczenie współrzędnych geograficznych lub współrzędnych niebieskich
  • oznaczenie równonocy.

 

Pominięcie strefy danych matematycznych jest możliwe tylko w przypadku dokumentów kartograficznych, które zostały wykonane w skalach innych niż liniowa lub kątowa (np. w skali czasowej) i dotyczy głównie diagramów, map anamorficznych.

 

W pozostałych przypadkach podanie skali lub informacji o niej jest obligatoryjne. Natomiast pozostałe elementy strefy danych matematycznych podaje się tylko wówczas, gdy dane znajdują się na opisywanym dokumencie.

 

Do strefy danych matematycznych przejmuje się także dane dotyczące map współwydanych. Dane dotyczące każdej z map podaje się w osobnej strefie, pisanej od nowego wiersza.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

Oznaczenie skali

 

Oznaczenie skali, dodatkowe informacje dotyczące skali (oznaczenie skali pionowej, oznaczenie podziałek liniowych)

 

Oznaczenie skali ; oznaczenie odwzorowania

 

Oznaczenie skali ; oznaczenie odwzorowania (współrzędne geograficzne lub niebieskie)

 

Oznaczenie skali ; oznaczenie odwzorowania (współrzędne niebieskie ; równonoc)

 

Oznaczenie skali (współrzędne niebieskie ; równonoc)

 

Oznaczenie skali (współrzędne geograficzne lub niebieskie)

 

Oznaczenie skali, dodatkowe informacje o skali (współrzędne geograficzne lub niebieskie)

 

Oznaczenie skali (współrzędne). Oznaczenie skali (współrzędne)

4.3 Źródła danych

Źródłem danych dla strefy danych matematycznych jest cały dokument kartograficzny.

 

Dane ustalone na podstawie źródeł zewnętrznych podaje się w nawiasie kwadratowym.

Przykład 164.
Skala 1:300 000

Przykład 165.
[Ok. 1:100 000]

4.4 Język i system pisma

Elementy strefy danych matematycznych zapisuje się w języku i/lub systemie pisma, w którym zostały podane w źródle danych. W razie potrzeby poddaje się je konwersji według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).

 

Jeżeli oznaczenia skali i/lub odwzorowania są wyrażone w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, podaje się wyłącznie formę w języku tytułu właściwego. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się formę występującą jako pierwsza. Form w innych językach nie przejmuje się do opisu.

Przykład 166.
Scale 1:25 000 ; cartographic projection: Universal Transverse Mercator, coordinates: one kilometre UTM grid, Zone 33, central meridian 15°E, elipsoid WGS 84 (E 13°52’30’’-E 15°05’/N 77°35’-N 77°26’)

Przykład 167.
Maßstab 1:100 000

4.5 Oznaczenie skali

Skalę mapy podaje się w postaci ułamka zwykłego, wyrażającego stosunek „1:”. Przed dwukropkiem i po nim nie zostawia się spacji.

 

Oznaczenie skali należy przejmować z całego dokumentu wraz z poprzedzającym ją określeniem „skala” lub jego odpowiednikiem (także jeśli wystąpiły już w strefie tytułu). W mianowniku skali należy zastosować spację co trzy rzędy wielkości.

 

Jeżeli na dokumencie jest więcej niż jedna wersja językowa słowa „skala”, należy cytować tylko jedną, najlepiej w języku całego dokumentu lub zapisaną jako pierwsza.

 

Jeżeli na dokumencie nie ma słowa „skala” ani jego odpowiedników słownych w innych językach, nie dodaje się takiego określenia przed ułamkiem oznaczającym skalę.

 

Jeśli na dokumencie podana jest skala przybliżona z określeniem „ok. 1:”, „ca 1:”, „ca. 1:”, „approx. 1:”, wówczas należy przejąć te określenia i nie ujmować ich w nawias kwadratowy.

 

Jeżeli na dokumencie skala jest wyrażona w różny sposób (skala mianowana, skala liczbowa i podziałka liniowa), do opisu przejmujemy tylko skalę liczbową, o ile nie zachodzi konieczność identyfikacji wydań.

Przykład 168.
Scale 1:300 000

Przykład 169.
Maßstab 1:100 000

Przykład 170.
Skala na równiku 1:75 000 000

Przykład 171.
Maßstab 1:750 000
[Na mapie: Maßstab, Scale, Skala, Échelle 1:750 000 — mapa wydana w Wiedniu, treść mapy w języku niemieckim.]

 

4.5.1 Brak oznaczenia skali w postaci ułamka zwykłego


Jeżeli na dokumencie nie zapisano skali liczbowej w postaci ułamka zwykłego, należy ją obliczyć na podstawie dostępnych źródeł:

  • skali mianowanej, np.: 1 cm = 100 m
  • opisowego oznaczenia skali
  • podziałki liniowej narysowanej i oznaczonej na mapie
  • innej mapy o znanej skali
  • siatek geograficznej lub kartograficznej.

 

Obliczone oznaczenie skali należy ująć w nawiasy kwadratowe. W przypadkach uzyskania jedynie przybliżonej lub zaokrąglonej wartości skali (obliczonej na podstawie podziałki liniowej, siatki geograficznej bądź innej mapy) ułamek należy poprzedzić skrótem „ok.” (około) i nie dodawać oznaczenia słownego „skala”, jeśli nie było go na dokumencie.

Przykład 172.
Scale [ok. 1:250 000]

Przykład 173.
Maßstab [1:100 000]

Przykład 174.
[Ok. 1:20 000]

Dla starodruków i rękopisów kartograficznych oraz w celu identyfikacji wydań po obliczonej skali podaje się skalę mianowaną, opis słowny skali, opis podziałek liniowych, na których podstawie obliczono skalę.

 

W przypadku podziałki liniowej służącej do obliczeń skali należy podać dane z podziałki (jej opis z mapy) i po znaku równości (ze spacją przed znakiem i po nim) jej wymiar zmierzony przez katalogującego (podany w nawiasie kwadratowym).

Przykład 175.
Scale [1:63 360], one inch to one mile

Przykład 176.
Maßstab [1:1 250 000], 1 cm auf der Karte = 12,5 km in Wirklichkeit

Jeżeli podziałek liniowych jest kilka, to do 3 podaje się wszystkie, rozdzielając je średnikiem, a powyżej 3 — tylko pierwszą, a pozostałe zastępuje znakiem „[…]”. Należy przy tym zawsze podać, ile jest podziałek.

Przykład 177.
10 podziałek liniowych: Milliar Germanic. comun qvor 15 ib\n Gr., 100 = [6,2 cm]; […]

Jeżeli każda podziałka liniowa jest dodatkowo poprzedzona opisem, określającym ilu jednostkom miary odpowiada jeden stopień siatki, to dane należy pogrupować według podziałek, oddzielając opis w obrębie jednej podziałki przecinkiem, a kolejne opisy — średnikiem.

Przykład 178.
[Ok. 1:1 400 000], 2 podziałki liniowe: 15 Mil geograficznych na 1 Stopień, 15 mil = [8 cm]; 104 3/10 Wiorst na 1 Stopień, 100 wiorst = [7,1 cm]

Przykład 179.
[Ok. 1:5 100 000], 4 podziałki liniowe: Mill. Germanica Quintenaria 45 = [6,3 cm]; Levc. Gall. minores, Qvinivicenae 75 = [6,4 cm]; Levcae Gall. Vicenariae 60 = [6,4 cm]; [...]

W przypadku dawnych map z podaną skalą mianowaną należy skorzystać z Aneksu nr 5, zawierającego przeliczone wartości typowych skal stosowanych na mapach.

 

4.5.2 Skala nieobliczona, zmienna lub nieokreślona


Jeżeli na mapie w żaden sposób nie oznaczono wielkości skali i katalogujący nie ma żadnej możliwości wyliczenia skali dokumentu, należy w strefie danych matematycznych podać określenie „Skala nieobliczona” ujęte w nawiasy kwadratowe.

 

Jeżeli dokument kartograficzny został wykonany w skali zmiennej, tzn. w różnych częściach dokumentu występuje różna, bliżej nieokreślona skala, wówczas w strefie danych matematycznych należy podać określenie „Skala zmienna” ujęte w nawiasy kwadratowe.

 

Natomiast w przypadku, kiedy skala nie może być określona (przedstawienia parakartograficzne, np. panoramy, widoki, mapy z lotu ptaka), oznaczenie skali zastępuje się wyrażeniem słownym „Skala nieokreślona” ujętym w nawiasy kwadratowe.

Przykład 180.
[Skala nieobliczona]

Przykład 181.
[Skala zmienna]

Przykład 182.
[Skala nieokreślona]

 

4.5.3 Błędnie podana skala lub podziałka


Jeżeli na dokumencie skalę podano błędnie, należy do strefy danych matematycznych przejąć jej oznaczenie, dodając w nawiasie kwadratowym poprawną wartość skali poprzedzoną słowem „właściwie”.

Przykład 183.
Scale ca 1:100 000 [właściwie ok. 155 000]

Przykład 184.
Skala 1:30 000 [właściwie ok. 1:33 000]
[Strefa uwag: Skala reprodukcji obliczona na podstawie oryginału mapy.]

Jeżeli w kilku miejscach dokumentu kartograficznego podano różne skale tej samej mapy, w strefie danych matematycznych należy podać skalę poprawną, a informację o skali błędnej opisać w strefie uwag. Takie rozwiązanie należy przyjąć także wówczas, gdy skala błędna została umieszczona strefie tytułu.

Przykład 185.
Skala 1:20 000
[Strefa uwag: Na panelu błędna skala: 1:15 000.]

Przykład 186.
Skala 1:91 000
[Strefa uwag: W tytule błędna skala mapy 1:77 500, poprawna skala 1:91 000, podana w legendzie mapy.]
[W strefie tytułu błędna skala 1:77 500.]

Jeżeli na dokumencie błędnie podano skalę mianowaną lub błędnie oznaczono podziałkę liniową, wówczas obliczoną na podstawie innych źródeł skalę należy podać w nawiasie kwadratowym, a w przejętych określeniach skali mianowanej lub podziałki liniowej wskazać błąd przez wstawienie [!]. Natomiast właściwą uwagę należy umieścić w strefie uwag.

Przykład 187.
[Ok. 1:11 000], podziałka liniowa 1 km [!] = [7,3 cm]
[Strefa uwag: Błędny opis podziałki liniowej — nie odpowiada rzeczywistej skali mapy.]

 

4.5.4 Skala kątowa


Oznaczenie skali kątowej stosowane na mapach nieba należy przejmować z dokumentu, podając w strefie danych matematycznych liczbę milimetrów na stopień.

Przykład 188.
Skala 88 mm na 1°

 

4.5.5 Kilka oznaczeń skali na dokumencie kartograficznym


Jeżeli na dokumencie kartograficznym znajduje się kilka skal (nie uwzględnia się skal map pobocznych, które opisuje się w polu uwag), w różnych przypadkach stosuje się różne rozwiązania.

 

1. Jeżeli na dokumencie oznaczono zarówno skalę poziomą, jak i pionową (dotyczy to takich dokumentów kartograficznych, jak: modele, mapy plastyczne, blokdiagramy, profile, przekroje), oznaczenia skal należy przejąć do opisu bibliograficznego wraz z ich określnikami. Oznaczenia rozdziela się kropką. Jeżeli oznaczeniu skal nie towarzyszą żadne określenia, wyjątkowo poprzedza się je właściwymi określeniami w nawiasie kwadratowym, w kolejności: [Skala pozioma]. [Skala pionowa].

Przykład 189.
Podziałka 1:75 000. Podziałka pionowa 1:50 000

Przykład 190.
Skala pozioma 1:16 200. Skala pionowa 1:100 000

Przykład 191.
Scale 1:100 000. Vertical scale 1:100 000

 

2. Jeżeli dokument kartograficzny składa się z dwóch lub trzech części — z kilku map w różnych skalach, np. mapy w atlasie, kilka map na jednym arkuszu, wówczas należy:

  • podać skale w oddzielnych strefach, o ile skal jest nie więcej niż 3 (w kolejności występowania tytułów w strefie tytułu lub od największej do najmniejszej)
  • podać skalę „od do” (od największej do najmniejszej), oddzielając je myślnikiem
  • podać skalę(e) dominującą(e), dodając sformułowanie: „Skala dominująca” lub „Skale dominujące” ujęte w nawias kwadratowy, kiedy mamy do czynienia z przeważającą liczbą map w jednej skali, a pozostałe nie dają się pogrupować
  • wstawić określenie „Skale różne” ujęte w nawiasy kwadratowe, jeśli skal jest wiele i nie tworzą wyraźnych grup skalowych, tzn. np. każda mapa ma inną skalę.

Przykład 192.
Podziałka 1:75 000. Podziałka pionowa 1:50 000

Przykład 193.
Skala pozioma 1:16 200. Skala pionowa 1:100 000

Przykład 194.
Scale 1:100 000. Vertical scale 1:100 000

 

3. Jeżeli na dokumencie podano rozpiętość skali zmiennej, wówczas należy podać skalę „od do” (oddzielając je łącznikiem).

Przykład 195.
Skale 1:26 500 - 1:53 000. Skala pionowa 1:100 000

Przykład 196.
[Skala nieokreślona]. Skala pionowa ok. 1:1 100

Przykład 197.
Skale 1:3 000 000 - 1:18 000 000

4.6 Oznaczenie odwzorowania

Oznaczenie odwzorowania kartograficznego użytego do sporządzenia mapy należy przejmować z opisywanego dokumentu wraz ze wszystkimi wyrażeniami towarzyszącymi.

 

Oznaczenie odwzorowania składa się z nazwy odwzorowania. Można dodać wyrażenia towarzyszące, odnoszące się do oznaczenia odwzorowania.

 

Jeżeli zapisane wyrażenie wydaje się zbyt długie, zaleca się przenieść jego dalszy ciąg, np. „państwowy układ wysokości Kronsztadt’86”, „poziom odniesienia Kronsztadt 86”, do strefy uwag.

 

Oznaczenie odwzorowania poprzedza się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 198.
Skala 1:50 000 ; odwzorowanie UTM

Przykład 199.
Podziałka 1:250 000 ; odwzorowanie równoodległościowe stożkowe sieczne

Przykład 200.
Skala 1:1 250 000 ; odwzorowanie wiernoodległościowe stożkowe, równoleżnik styczny 52°

4.7 Współrzędne geograficzne

Współrzędne geograficzne mapy to współrzędne określające jej maksymalny zasięg, czyli współrzędne narożników mapy.

 

Oznaczenia współrzędnych geograficznych fragmentu Ziemi lub innego ciała niebieskiego stosuje się najczęściej w opisie map wieloarkuszowych lub seryjnych, opracowanych w dużych lub średnich skalach. Współrzędne należy podawać, przejmując je z katalogowanego dokumentu, w następującej kolejności:

  • długość geograficzna — z zachodu na wschód
  • szerokość geograficzna — z północy na południe.

Długość geograficzną należy podawać zawsze w stosunku do południka zerowego Greenwich; informację o południku zerowym zastosowanym na dokumencie (np. Ferro, Paryż, Rzym, Pułkowo, Warszawa) należy podać w strefie uwag. W przypadku dawnych map należy przeliczyć dane (zobacz Aneks nr 24).

 

4.7.1 Zapis współrzędnych geograficznych


Współrzędne geograficzne poprzedza się spacją i ujmuje w nawiasy zwykłe ( ). Długość od szerokości geograficznej oddziela się ukośnikiem, bez spacji po obu jego stronach.

 

Stopnie, minuty i sekundy długości i szerokości geograficznej poprzedza się odpowiednim skrótem oznaczającym właściwą półkulę (zachodnia — W, wschodnia — E, północna — N, południowa — S) oraz spacją.

 

Dane dotyczące długości geograficznej oddziela się od danych dotyczących szerokości geograficznej ukośnikiem, bez spacji przed i po nim. Każdą informację o długości geograficznej lub szerokości geograficznej oddziela się myślnikiem, bez spacji przed i po nim.

 

Przejmuje się taki zapis współrzędnych jak na dokumencie, tzn. wyrażone w stopniach (°), minutach (’) i sekundach (”) lub w formie części dziesiętnych stopni lub minut (bez konieczności przeliczania wartości dziesiętnych na minuty lub sekundy).

Przykład 201.
Massstab 1:200 000 (E 13°50’-E 14°50’/N 47°30’-N 46°30’)
[Strefa uwag: Południk zerowy Ferro (austriackie).]

Przykład 202.
Skala 1:50 000 ; współrzędne prostokątne w układzie „1992”, współrzędne geograficzne geodezyjne w układzie EUREF-89, elipsoida GRS-80 (E 22°45’-
E 23°00’/N 51°20’-N 51°10’)

Przykład 203.
Skala 1:10 000 ; elipsoida WGS-84, odwzorowanie Uniwersalne Poprzeczne Merkatora, układ współrzędnych: Światowy System Geodezyjny (WGS) 1984
(E 22°30’-E 23°00’/N 53°00’-N 52°50’)

Przykład 204.
Scale 1:25 000 ; cartographic projection: Universal Transverse Mercator, coordinates: one kilometre UTM grid, Zone 33, central meridian 15°E, elipsoid: WGS 84
(E 13°52’30’’-E 15°05’/N 77°35’-N 77°26’)

Przykład 205.
Skala 1:30 000 (54°) ; odwzorowanie Merkatora, system geodezyjny WGS 84
(E 14°34,00’-E 14°50,00’/N 54°03,80’-N 53°48,00’)

4.8 Współrzędne niebieskie

W przypadku map nieba jako współrzędne podaje się rektascensję środka mapy lub rektascensje zachodnich i wschodnich granic obszaru odwzorowanego na mapie oraz deklinację środka mapy lub deklinacje północnych i południowych granic odwzorowanego obszaru.

 

Dane dotyczące rektascensji należy wyrażać za pomocą godzin (h), ewentualnie także minut (m) i sekund (s) dwudziestoczterogodzinnego zegara oraz poprzedzać skrótem „RA”.

 

Dane dotyczące deklinacji należy podawać w stopniach (°), ewentualnie także minutach (’) i sekundach (”), używając znaku plus (+) dla północnej półkuli nieba i znaku minus (-) dla południowej półkuli oraz poprzedzać skrótem „Dekl.”.

 

Oznaczenie rektascensji i deklinacji należy oddzielać ukośnikiem, bez spacji po obu jego stronach. Jeżeli są podane dwie rektascensje i dwie deklinacje, każdą rektascensję lub deklinację należy połączyć z jego odpowiednikiem wyrazem „do”.

 

Oznaczenie współrzędnych nieba ujmuje się w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku, tzn. przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym ( () ).

4.9 Oznaczenie punktu równonocy

Razem ze współrzędnymi niebieskimi przejmuje się z opisywanej mapy oznaczenie punktu równonocny i/lub oznaczenie epoki.

 

Należy podawać je po zapisie współrzędnych nieba. Równonoc należy oznaczać podając rok poprzedzony słowem equinox lub jego odpowiednikiem w innym języku. Oznaczenie epoki należy dodawać tylko w celu odróżnienia od równonocy, poprzedzając wyrazem „epoka” lub jego odpowiednikiem w innym języku. Obydwa oznaczenia należy oddzielać przecinkiem.

 

W przypadku map obszarów okołobiegunowych należy podawać granicę deklinacji (jeśli biegnie po równoleżniku niebieskim) lub ich maksymalny zasięg (jeśli przecina równoleżniki niebieskie).

 

Oznaczenie punktu równonocy poprzedza się średnikiem, o ile występuje po oznaczeniu współrzędnych, i ujmuje się w nawias zwykły razem ze współrzędnymi niebieskimi, z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku, tzn. przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym ( () ).

Przykład 206.
(RA 16 h/Deklinacja -23° ; epoka 1950.0)

Przykład 207.
(RA 6 h do 14 h /Deklinacja +10° do -60° ; epoka 2000.0)

Przykład 208.
(Centrum biegun północny/Deklinacja granica -60°)

Przykład 209.
(Centrum biegun południowy/Deklinacja granica +75°)

5. Strefa adresu wydawniczego (strefa publikacji, produkcji, dystrybucji itp.)

Strefa adresu wydawniczego (strefa publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) obejmuje:

  • miejsce wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • nazwę wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • datę wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • miejsce druku lub wytworzenia
  • nazwę drukarni lub wytwórcy
  • datę druku lub wytworzenia.

5.1 Znaki umowne

W strefie adresu wydawniczego (strefie publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) stosuje się następujące znaki umowne:

 

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza nazwę drugiego i kolejnych miejsc wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • poprzedza nazwę drugiego i kolejnych miejsc druku lub wytworzenia

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza nazwę każdego wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • poprzedza nazwę każdej drukarni lub wytwórcy

(, ) przecinek, odstęp

  • poprzedza datę wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • poprzedza datę druku lub wytworzenia

( = ) odstęp, znak równości, odstęp

  • rozdziela daty wydania podane w źródle danych według różnych kalendarzy

( () ) odstęp, nawias zwykły, odstęp

  • obejmuje dane dotyczące druku, tzn. miejsce druku, nazwę drukarni i datę druku ujmuje się łącznie w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku (przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym)

5.2 Kolejność elementów

Elementy strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) podaje się w następującej kolejności:

  • miejsce wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • nazwa wydawcy, producenta i/lub dystrybutora
  • data wydania, produkcji i/lub dystrybucji
  • miejsce druku lub wytworzenia
  • nazwa drukarni lub wytwórcy
  • data druku lub wytworzenia.

 

Miejsce wydania, nazwa wydawcy oraz data wydania są elementami obowiązkowymi opisu bibliograficznego. Miejsce druku, nazwę drukarni oraz datę druku podaje się w opisach publikacji kartograficznych wydawanych do 1945 r., o ile informacje te występują w publikacji. Informacje związane z drukiem dla publikacji kartograficznych wydanych po 1945 r. podaje się jedynie w celu identyfikacji lub rozróżnienia wydań, np. gdy brak informacji o miejscu wydania i wydawcy lub są dwie publikacje z tego samego roku drukowane w różnych miejscach.

 

Dla dokumentów kartograficznych rękopiśmiennych podajemy miejsce oraz datę wykonania dzieła.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

Miejsce wydania, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce wydania ; miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy ; miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania

 

Miejsce dystrybucji : nazwa dystrybutora, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa dystrybutora, data wydania

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data dystrybucji

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania (miejsce druku : nazwa drukarni, data druku)

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania (miejsce druku : nazwa drukarni)

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data wydania (data druku)

 

Miejsce wydania : nazwa wydawcy, data druku

5.3 Źródła danych

Źródłem danych dla strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) jest cały dokument kartograficzny wraz z dokumentem towarzyszącym, przy czym:

  • w przypadku mapy luźnej dane przejmuje się z dowolnej części opisywanego dokumentu: z samej mapy, tekstów na jej marginesach i verso, z panelu, z teki lub koperty, z dokumentacji lub innych dokumentów towarzyszących
  • w przypadku dokumentu wieloczęściowego opisywanego jako całość podstawę danych o miejscu wydania i wydawcy stanowi również całość dokumentu lub — gdy warunek jest niemożliwy do spełnienia — pierwsza lub najwcześniej wydana część dokumentu
  • w przypadku atlasów dane przejmuje się z opisywanego dokumentu, zachowując następującą kolejność źródeł: główna strona tytułowa i kolofon/metryka, strona redakcyjna, okładka, pozostałe części atlasu.

 

Dopuszcza się podawanie elementów adresu wydawniczego ustalonych na podstawie danych spoza dokumentu kartograficznego (np. serwis e-ISBN). Dane te ujmuje się w nawias kwadratowy i wyjaśnia w strefie uwag.

Przykład 210.
[Warszawa] : [Służba Geograficzna KG AK „Schronisko”], [1944]
[Strefa uwag: Data wydania i informacje o wydawcy na podstawie literatury.]

Przykład 211.
Berlin : Gea-Verlag ; Berliner Lithographisches Institut, [nie przed 1939]
[Strefa uwag: Rok wydania na podstawie podziału politycznego.]

Przykład 212.
[Berlin] : Reichsamt für Landesaufnahme, [nie przed 1945]
[Strefa uwag: Data wydania na podstawie sąsiedniego arkusza.]

Przykład 213.
[Niemcy] : [wydawca nieznany], [nie przed 1893]
[Strefa uwag: Data wydania na podstawie stanu linii kolejowych — zaznaczoną na mapie linię Otmuchów-Dziewiętlice (Ottmachau-Heinerdorf) otwarto w 1893 r.]

5.4 Język i system pisma

Elementy strefy adresu wydawniczego (strefy publikacji, produkcji, dystrybucji itp.) zapisuje się w języku i/lub systemie pisma, w którym zostały podane w źródle danych. W razie potrzeby poddaje się je konwersji według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).

 

Jeżeli miejsce wydania i/lub nazwa wydawcy są wyrażone w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, podaje się wyłącznie formę w języku tytułu właściwego. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się formę występującą jako pierwsza. Form w innych językach nie przejmuje się do opisu.

5.5 Miejsce wydania

Miejsce wydania przejmuje się w formie występującej w źródle danych. Uwzględnia się przyimki przed nazwą miejsca wydania, podobnie jak towarzyszące im słowa lub wyrażenia związane z nazwą miejsca wydania i niepowiązane składniowo z nazwą wydawcy. Nie rozwija się form skróconych podanych na dokumencie.

Przykład 214.
Warszawa : Demart, [2002]

Przykład 215.
W Warszawie : [wydawca nieznany], 1823

Przykład 216.
W Warszawie : nakładem A Dal Trozzo, 1846

Przykład 217.
W Krakowie : nakładem D. E. Friedleina, 1833

Przykład 218.
A Paris : chez le Cit. Lamarche, 1795

Przykład 219.
V Praze : nåkladem Jaroslava Pospíšila, [między 1877 a 1891]

Jeżeli w źródle danych występują zarówno nazwa miejscowości, jak i większej jednostki administracyjnej (np. stanu, prowincji), obie nazwy przejmuje się do opisu.

 

Dopuszcza się dodanie do nazwy miejsca wydania niewystępującej w źródle danych nazwy większej jednostki administracyjnej ujętej w nawias kwadratowy, jeżeli jest to potrzebne do identyfikacji miejsca wydania (np. w celu odróżnienia od innej miejscowości o takiej samej nazwie).

Przykład 220.
London [Ontario] : [wydawca nieznany], [1972]
[Nazwa stanu dodana przez osobę katalogującą w celu odróżnienia od Londynu w Wielkiej Brytanii.]

Jeżeli wiadomo, że nazwa miejsca wydania występująca w źródle danych jest fikcyjna, błędna, niepełna lub wymaga wyjaśnienia, przejmuje się ją do opisu bez zmian, podając jednocześnie odpowiednią uwagę wyjaśniającą w strefie uwag z właściwym i/lub poprawnie zapisanym miejscem wydania.

Przykład 221.
Lwów : Państwowe Wydawnictwo Książek Szkolnych, [1944].
[Strefa uwag: Poprawny adres wydawniczy: Warszawa : Biuro Informacji i Propagandy KG AK, Akcja „R” — „Rosja”.]

 

5.5.1 Więcej niż jedno miejsce wydania


Jeżeli źródło danych zawiera więcej niż jedno miejsce wydania związane z nazwą jednego wydawcy, przejmuje się je w kolejności wskazanej przez wyróżnienie typograficzne lub w kolejności występowania, gdy takiego wyróżnienia brak.

 

Jeżeli miejsca wydania są związane z różnymi wydawcami, przejmuje się je przed nazwą odpowiedniego wydawcy w kolejności wskazanej przez wyróżnienie typograficzne lub w kolejności występowania, gdy takiego wyróżnienia brak.

 

Nazwę drugiego i kolejnych miejsc wydania poprzedza się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

Przykład 222.
Warszawa ; Wrocław : PPWK, 1998

Przykład 223.
[Warszawa] : Główny Geodeta Kraju ; [Katowice] : Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego, druk 2001

Przykład 224.
Warszawa : Państwowy Instytut Geologiczny ; Praha : Český geologický ústav, 1997

W przypadku międzynarodowych korporacji wydawniczych, które w źródle danych podają wszystkie swoje siedziby na świecie (np. Springer), przejmuje się wyłącznie nazwę miejsca wydania związanego z wydaniem opisywanej publikacji, ustalonego na podstawie innych informacji z publikacji (np. kod kraju w ISBN). Informacje o wystąpieniu w źródle danych innych siedzib wydawcy podaje się wyłącznie w strefie uwag.

Przykład 225.
Frankfurt am Main : Peter Lang Edition, © 2014
[Strefa uwag: Na stronie redakcyjnej także inne siedziby wydawcy.]
[ISBN wyłącznie niemiecki.]

Przykład 226.
Chicago ; London : The University of Chicago Press, 1978
[Na dokumencie zapis: Chicago and London.]

 

5.5.2 Brak miejsca wydania


Jeżeli w dokumencie kartograficznym brak miejsca wydania (wykonania — w przypadku dokumentów rękopiśmiennych), przyjmuje się następujące rozwiązania:

  • podanie miejsca wydania/wykonania ustalonego na podstawie źródeł spoza dokumentu
  • podanie przypuszczalnego miejsca wydania ze znakiem zapytania
  • podanie nazwy kraju wydania lub innej jednostki administracyjnej (stanu, prowincji)
  • podanie nazwy przypuszczalnego kraju wydania lub innej jednostki administracyjnej ze znakiem zapytania
  • podanie określenia: „miejsce nieznane”, jeżeli nie można ustalić choćby przypuszczalnego miejsca wydania.

Przykład 227.
[Zielona Góra] : Pracownia R.M. Jurga : na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubuskiego, [2018]
[Strefa uwag: Miejsce wydania na podstawie serwisu e-ISBN.]

Przykład 228.
[Brussels?] : European Commission. Directorate-General for Communication, 2007

Przykład 229.
[Polska] : [wydawca nieznany], [nie przed 1938] (Chorzów : Drukarnia Planów E. Bryłka)

Przykład 230.
[Miejsce nieznane] : [wydawca nieznany], [2015]

 

5.5.3 Miejsce dystrybucji


Miejsce dystrybucji podaje się w strefie adresu wydawniczego, jeżeli miejsce wydania oraz nazwa wydawcy są nieznane lub w celu rozróżnienia wydań.

Przykład 231.
W Krakowie : skład główny w Księgarni Fabiana Himmelblaua w Krakowie, [nie przed 1910]

Przykład 232.
Lublin : Kartpol ; Poznań : CartoMedia [dystrybucja], [nie przed 2007]

5.6 Nazwa wydawcy

Nazwę wydawcy przejmuje się w formie występującej w źródle danych. Nie skraca się ani nie pomija poszczególnych elementów nazwy wydawcy stanowiących jej integralną część, nawet jeżeli jest to:

  • nazwa miejsca siedziby wydawcy
  • określenie dotyczące stanu prawnego instytucji (S.A., Ltd., spółka z.o.o. itp.)
  • wyrażenie typu: „we współpracy”, „na zlecenie”.

 

Określenia wyrażające inną funkcję niż wydawniczą przejmuje się do opisu w formie, w jakiej występują w źródle danych.

 

Każdą nazwę wydawcy, producenta i/lub dystrybutora poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 233.
Lwów : nakładem autora, 1911 ([Lwów] : czcionkami drukarni Jakubowskiego i sp.)

Przykład 234.
Glogau : Litografia i Druk Karola Flemminga ; Berlin : C. Wiskot, [1892]

Przykład 235.
Lwów : nakładem c. k. Rady szkolnej okręgowej kr. st. m. Lwowa : a staraniem oddziału lwowskiego Towarzystwa Pedagogicznego, [przed 1914] (Zakład Art. Litogr. A. Plutter)

Przykład 236.
[Warszawa] : wydał W. Kolberg, [między 1870 a 1880]

Jeżeli w podstawowym źródle danych znajduje się nazwa wydawcy wyrażona zarówno słownie, jak i w postaci logotypu (w tym sygnetu drukarskiego), do opisu przejmuje się tę pierwszą, pomijając formę ze znaku graficznego.

 

Jeżeli w podstawowym źródle danych znajduje się tylko logotyp wydawcy, a zawartą w nim nazwę można odczytać, przejmuje się ją do opisu.

Przykład 237.
Warszawa : Demart, [2002]
[Na stronie tytułowej atlasu logo Demart, na stronie redakcyjnej logo oraz nazwa Demart Sp. z o.o. — nazwę wydawcy przejęto do opisu w formie występującej na stronie tytułowej.]

Przykład 238.
Warszawa : Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictwa Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, S.A., 1997
[Na stronie tytułowej pełna nazwa wydawcy oraz logo z akronimem PPWK nieuwzględnionym w opisie.]

Dużą literą zapisuje się pierwsze słowo nazwy wydawcy, kolejne wyrazy zgodnie z zasadami ortograficznymi danego języka. W przypadku nazw o ustalonym, nietypowym zapisie dużych i małych liter przejmuje się zapis bez zmian, o ile jest to zapis rozpowszechniony, a nie jednostkowy zabieg typograficzny.

Przykład 239.
Warszawa : ExpressMap, 2015

Przykład 240.
Warszawa : terraQuest, copyright 2018

Przykład 241.
Kraków : ettoi, [2017]

W przypadku ciał zbiorowych o strukturze hierarchicznej przejmuje się formę i kolejność elementów nazwy występującą w źródle danych, oddzielając poszczególne człony kropkami, jeśli występują w mianowniku. Jeśli poszczególne człony zostały podane w przypadku zależnym, przejmuje się tę formę bez zmian.

Przykład 242.
[Brussels?] : European Commission. Directorate-General for Communication, 2007
[Nazwa o budowie hierarchicznej, poszczególne człony występujące na mapie w mianowniku rozdzielono kropkami.]

Przykład 243.
Szczecin : Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2017

Przykład 244.
[Poznań] : Polska Agencja Promocji Turystyki. Oddział Wielkopolski w Poznaniu, 1977

Jeżeli nazwa wydawcy występująca w źródle danych jest fikcyjna, błędna, niepełna lub wymaga wyjaśnienia, przejmuje się ją bez zmian, podając jednocześnie odpowiednią uwagę wyjaśniającą w strefie uwag z właściwą i/lub poprawnie zapisaną nazwą wydawcy.

Przykład 245.
[Zielona Góra] : Pracownia R.M. Jurga ; Ochla : na zlecenie Muzeum Etnograficzne z Zielonej Górze - Ochli, [1944]
[Strefa uwag: Na tylnym panelu błędnie zapisane dane zleceniodawcy, poprawnie: na zlecenie Muzeum Etnograficznego z Zielonej Góry-Ochli.]

Nie przejmuje się do strefy adresu wydawniczego nazw wydawców oryginalnych wydań, którzy występują w publikacji wyłącznie w celach marketingowych.

 

5.6.1 Oficjalna nazwa wydawcy a imprint


W celu rozróżnienia typów wydawanych przez siebie publikacji jeden wydawca może używać dwóch lub więcej imprintów (marek wydawniczych lub znaków/nazw firmowych wydawcy). Może też samodzielnie stworzyć własne imprinty (np. kartograficzne Wydawnictwo Piętka pod imprintem „Mappi” sprzedaje kolorowanki i karty dla dzieci) lub przejmując całość produkcji wydawniczej innej firmy, nadal używać jej nazwy na nowo opublikowanych dokumentach. W takiej sytuacji nazwa przejętego wydawnictwa jest używana jako imprint nowego właściciela.

 

W przypadku zbiorów kartograficznych — ze względu na ich specyfikę i wiele niejednoznaczności, jakie niesie ze sobą oznaczenie imprintu na tego typu publikacjach (np. jego zmienna forma, nazwa imprintu i wydawcy w różnych kombinacjach — łącznie, niezależnie od siebie – zastosowanie znaku graficznego sugerujące serię wydawniczą, czasowe wykorzystywanie znaku graficznego innego wydawcy, itp.), podejście do imprintu jest nieco odmienne niż w przypadku innych typów publikacji.

 

Imprintu nie przejmuje się jako oznaczenia wydawcy do strefy adresu wydawniczego, ponieważ źródłem informacji o wydawcy jest cały dokument kartograficzny i nazwę wydawcy najczęściej można ustalić. Zatem informację o imprincie, podobnie jak i o innych znakach graficznych umieszczonych na stronie tytułowej atlasu lub panelu bądź okładce mapy, umieszcza się tylko w strefie uwag. Jeśli jednak istnieje konieczność rozróżnienia wariantów wydania, informację o imprincie podaje się w strefie wydania.

Przykład 246.
Warszawa : Daunpol, 2005
[Strefa uwag: Pilot — logo handlowe Daunpolu.]

Przykład 247.
Warszawa : PPWK, [2011]
[Panel: Copernicus — logo handlowe PPWK.]

Przykład 248.
Poznań : Pietruska & Partner Wydawnictwo Produktów Kartografii Digitalnej na zlecenie Urzędu Gminy Międzyrzecz, 2000
[Panel: Topmapa — logo handlowe firmy.]

 

5.6.2 Właściciel ISBN


W przypadku publikacji wydanych na terenie Polski obowiązkowo należy sprawdzić właściciela ISBN z kodem kraju 83 w bazie polskich wydawców w serwisie e-ISBN: https://e-isbn.pl

 

Jeżeli publikacji został przydzielony ISBN z puli wydawcy, którego nazwa nie występuje w publikacji, podaje się go w nawiasie kwadratowym, dodając w strefie uwag informację o źródle danych.

 

Jeżeli w serwisie e-ISBN oficjalna nazwa wydawcy jest odmienna od imprintu wydawcy, do strefy adresu wydawniczego przejmuje się imprint wydawcy.

 

5.6.3 Więcej niż jeden wydawca


Jeżeli w źródle danych występują nazwy więcej niż jednego wydawcy, przejmuje się je w kolejności wskazanej przez wyróżnienie typograficzne lub w kolejności występowania, gdy takiego wyróżnienia brak.

 

Jeżeli każdy z wydawców jest związany z innym miejscem wydania, nazwy poszczególnych wydawców poprzedza się właściwymi dla nich miejscami wydania.

 

Jeżeli wydawcy są związani z tym samym miejscem wydania, nazwę wspólnego miejsca wydania podaje się tylko raz — przed nazwą pierwszego z wymienianych wydawców.

Przykład 249.
Warszawa : Państwowy Instytut Geologiczny ; Praha : Český geologický ústav, 1997

Przykład 250.
Glogau : Litografia i Druk Karola Flemminga ; Berlin : C. Wiskott, [1862]

Przykład 251.
Berlin : Gea-Verlag ; Berliner Lithographisches Institut, [nie przed 1939]

Przykład 252.
[Warszawa] : Główny Geodeta Kraju ; [Katowice] : Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego, druk 2001

 

5.6.4 Nazwa dystrybutora


Nazwę dystrybutora przejmuje się do opisu, jeżeli w źródle danych brak nazwy wydawcy lub w celu rozróżnienia wydań, wariantów.

 

Jeżeli w źródle danych nazwie dystrybutora towarzyszy określenie wyrażające jego funkcję, przejmuje się je bez zmian. Jeżeli brak takiego określenia, należy w razie potrzeby (np. jeżeli nazwa dystrybutora nie wskazuje na jego funkcję) dodać je w nawiasie kwadratowym.

 

Przy zapisie nazwy dystrybutora stosuje się takie same reguły jak w przypadku nazwy wydawcy.

Przykład 253.
Monachium : GeoGraphic Publishers ; Warszawa : dystrybucja PPWK, 2003

Przykład 254.
W Krakowie : skład główny w Księgarni Fabiana Himmelblaua w Krakowie, [nie przed 1910]

Przykład 255.
Lublin : Kartpol ; Poznań : CartoMedia [dystrybucja], [nie przed 2007]

 

5.6.5 Drukarnia jako wydawca


Jeżeli drukarnia jest odpowiedzialna za cały proces wydawniczo-produkcyjny publikacji kartograficznej, podaje się jej nazwę w miejsce nazwy wydawcy.

Przykład 256.
Glogau : Druck u. Verlag v. C. Flemming, [nie przed 1866]

Przykład 257.
Katowice : Drukarnia Archidiecezjalna, 2016
[Drukarnia Archidiecezjalna występuje na stronie tytułowej w miejscu wydawcy, jest także właścicielem ISBN.]

Przykład 258.
Szczyrzyc : Opactwo Cystersów ; Nowy Sącz : Wydawnictwo i Drukarnia Nova Sandec, [2012]

Przykład 259.
Lwów ; Warszawa : nakład i druk Ski Akc. Książnica-Atlas Zjednoczone Zakłady kartograficzne i wydawnicze T. N. S. W., 1926

 

5.6.6 Brak nazwy wydawcy i dystrybutora


Jeżeli w publikacji kartograficznej brak nazwy wydawcy i nie można jej ustalić na podstawie źródeł spoza dokumentu, przejmuje się do opisu nazwę dystrybutora. Jeżeli jednak nazwa dystrybutora również jest nieznana, w miejsce nazwy wydawcy podaje się określenie „wydawca nieznany” ujęte w nawias kwadratowy.

Przykład 260.
W Warszawie : [wydawca nieznany], 1823

Przykład 261.
[Miejsce nieznane] : [wydawca nieznany], druk 1949 ([Warszawa] : WIG)

5.7 Data wydania

Rok wydania podaje się cyframi arabskimi, niezależnie od formy występującej w źródle danych (wyrażenie słowne, cyfry rzymskie, litery alfabetu hebrajskiego, arabskiego, cerkiewnosłowiańskiego itd.).

 

Datę szczegółową, w postaci dzień i/lub miesiąc oraz rok według kalendarza gregoriańskiego, przejmuje się z opisywanego dokumentu do opisu bibliograficznego tylko w przypadku kartograficznych dokumentów rękopiśmiennych i starodrucznych.

 

W pozostałych przypadkach przejmuje się rok zakończenia procesu wydawniczego opisywanego dokumentu.

 

W przypadku dokumentów nieopublikowanych i rękopiśmiennych podaje się ostateczną (najpóźniejszą) datę powstania dokumentu.

 

Jeżeli wiadomo, że data występująca w źródle danych jest fikcyjna, błędna, niepełna, wymaga wyjaśnienia i/lub nie pozwala na rozróżnienie wariantów wydania, należy ją zweryfikować. Natomiast datę pochodzącą z dokumentu, a uznaną za błędną, oraz uwagę mówiącą o sposobie ustalenia poprawnej daty i jej źródle danych należy podać w strefie uwag.

 

Źródłem datowania dokumentu jest całość dokumentu wraz z treścią mapy, np. dla dokumentów kartograficznych drugiej połowy XIX w. dobrym źródłem określenia przybliżonej daty wydania jest stan aktualizacji sieci linii kolejowych.

 

Datę wydania, produkcji i/lub dystrybucji poprzedza się przecinkiem z odstępem po znaku (, ).

Przykład 262.
Warszawa ; Wrocław : PPWK, 1998

Przykład 263.
[Miejsce nieznane] : [wydawca nieznany], 21 VII 1689
[Strefa uwag: Data wydania znad mapy 21 July 1689. — Data wydania w kartuszu July AD MDCLXXXIX.]

Przykład 264.
[Warszawa] : nakład i własność Saturnina Sikorskiego, [nie przed 1904] (Warszawa : odbito w Lit. W. Główczewskiego w Warszawie)
[Strefa uwag: Dozvoleno Cenzuroû, Varšava 2 Iûlâ 1904 g.]

Przykład 265.
Amsterdam : apud Iohannem Blaev, 1648
[Strefa uwag: Frontyspis: archtektoniczna fasada ozdobiona herbem Anglii oraz pięcioma postaciami męskimi: Romanus, Britannvs, Saxo, Danvs, Normannvs; w dolnej części naklejony tytuł, poniżej w kartuszu okuciowym adres wydawniczy z datą CIƆ IƆC XLVIII.]

Przykład 266.
Wola Cygowska, 25 lutego 1855
[Strefa uwag: Pod tytułem nota: pomierzył w roku 1854 Tadeusz Lelewel; W Woli Cygowskiej dnia 25 lutego 1855 r. Tadeusz Lelewel.]
[Dane pochodzą z mapy rękopiśmiennej.]

Przykład 267.
[Berlin] : Reichsamt für Landesaufnahme, [nie przed 1922]
[Strefa uwag: Dolny margines: szkic i objaśnienie podziału politycznego; nota — Reichsamt für Landesaufnahme, Nachträge 1922; Herausgegeben von der Preußischen Landesaufnahme 1905; Nachdruck und Vervielfältigung verboten; Höhenangaben in Metern; szkic podziału mapy na arkusze Reichskarte 1:100 000.]

 

5.7.1 Data według kalendarza niegregoriańskiego


Rok wydania podany w źródle informacji według kalendarza innego niż gregoriański przejmuje się bez zmian, dodając po odstępie odpowiedni rok według kalendarza gregoriańskiego ujęty w nawias kwadratowy.

Przykład 268.
Kraków ; [wydawca nieznany], 2114 [1987]

Jeżeli początek roku w obu kalendarzach nie jest zbieżny, a w źródle danych brak daty dziennej lub miesięcznej pozwalającej na jednoznaczne przeliczenie roku wydania, w nawiasie kwadratowym podaje się obie daty możliwe według kalendarza gregoriańskiego połączone spójnikiem „lub”.

Przykład 269.
Krakau : [wydawca nieznany], 5689 [1928 lub 1929]
[Rok wydania według kalendarza żydowskiego, brak daty miesięcznej czy dziennej uniemożliwia jednoznaczne przeliczenie roku na kalendarz gregoriański.]

Rok wyrażony według kalendarza żydowskiego podany w skróconej rachubie należy uzupełnić o początkowe pięć tysięcy ujęte w nawias kwadratowy np. [5]689 [1928 lub 1929].

 

Jeżeli w źródle danych jest podana data miesięczna lub dzienna wraz z rokiem według kalendarza innego niż gregoriański, przejmuje się wszystkie elementy daty w celu poprawnej identyfikacji roku według kalendarza gregoriańskiego.

Przykład 270.
Wilno : [wydawca nieznany], 25 grudnia 1812 [6 stycznia 1813]
[Druk datowany według kalendarza juliańskiego.]

Jeżeli w źródle danych data wydania została określona podwójnie, tzn. według kalendarzy gregoriańskiego i innego niż gregoriański, przejmuje się obie daty, rozdzielając je znakiem równości z odstępem po obu jego stronach. Jako pierwszą podaje się datę wyrażoną według kalendarza innego niż gregoriański.

Przykład 271.
A Lyon : chez B. Cormon et Blanc, libraires, an XIII = 1804
[Strefa uwag: Data wydania według kalendarza republikańskiego.]

Przykład 272.
Białystok : [wydawca nieznany], 1439 = 2018
[Strefa uwag: Rok wydania został podany według kalendarzy muzułmańskiego i gregoriańskiego.]

Jeżeli w źródle danych jest podana data miesięczna lub dzienna wraz z rokiem według kalendarzy innego niż gregoriański i gregoriańskiego, przejmuje się wszystkie elementy dat.

 

5.7.2 Data dystrybucji


Datę dystrybucji podaje się obowiązkowo, jeżeli w źródle danych brak daty wydania.

 

W razie potrzeby przejmuje się do opisu datę dystrybucji odmienną od daty wydania (np. gdy jest późniejsza), podając ją za datą wydania.

 

Datę dystrybucji zawsze poprzedza się określeniem „dystrybucja”. Jeśli określenie to pochodzi od katalogującego, należy je ująć w nawias kwadratowy.

Przykład 273.
Warszawa : [wydawca nieznany], dystrybucja 2014
[Na mapie brak daty wydania.]

 

5.7.3 Brak daty wydania i dystrybucji


Jeżeli w dokumencie kartograficznym brak daty wydania i daty dystrybucji, w ich miejsce podaje się najpóźniejszą datę związaną z drukiem [zobacz 5.9.]. Gdy brak daty druku, podaje się najpóźniejszą datę związaną z nadaniem praw autorskich. Datę inną niż data wydania poprzedza się odpowiednim określeniem: druk, copyright (gdy w źródle danych występuje pełne lub skrócone określenie słowne lub słowne w połączeniu z abrewiaturą) lub abrewiaturą © (jeśli w źródle danych występuje sama abrewiatura).

 

Jeżeli na dokumencie kartograficznym brak jakiejkolwiek daty związanej z procesem wydawniczym lub prawami autorskimi, obowiązkowo podaje się ustaloną lub przybliżoną datę wydania określoną na podstawie zawartości dokumentu lub źródeł zewnętrznych, np. na podstawie katalogu wydawniczego, bibliografii, treści mapy (przebiegu linii kolejowej, przebiegu granic), daty wpływu egzemplarza obowiązkowego, czasu aktywności wydawcy lub autora, daty cenzury lub imprimatur.

 

Do zapisu dat przybliżonych stosuje się określenia „ok.”, „przed”, „po”, „nie przed”, „nie po”, „między … a …”.
Jeżeli data jest znana z dokładnością do dziesięciolecia lub stulecia, stosuje się określenie „między … a …”, podając datę początkową i końcową.

Przykład 274.
[Norymberga] : [Iohanne Bapt. Homanno], [po 1715]
[Brak daty wydania, mapa datowana na podstawie przyznania Homannowi tytułu Sac. Ceas. Mai.]

Przykład 275.
[Miejsce nieznane] : Agencja Kuba, © 2005
[Przyjęto, że data wydania jest tożsama z datą copyright.]

Przykład 276.
Glogau : Verlag v. C. Flemming, [po 1852]
[Strefa uwag: Datowanie na podstawie przebiegu linii kolejowej.]

Przykład 277.
Berlin : Gea-Verlag ; Berliner Lithographisches Institut, [nie przed 1939]
[Strefa uwag: Rok wydania na podstawie podziału politycznego.]

Przykład 278.
[Warszawa] : [Główny Urząd Pomiarów Kraju], [między 1953 a 1956] (Warszawa : Zakł. Graf. Głównego Urz. Pomiarów Kraju)
[Strefa uwag: Data wydania mapy na podstawie adresu drukarni. W prawym dolnym rogu pod ramką mapy: Zakł. Graf. Głównego Urz. Pomiarów Kraju: Warszawa, al. Stalina 36.]

Przykład 279.
Warszawa : [wydawca nieznany], [nie po 2017]
[Strefa uwag: Rok wydania na podstawie daty wpływu egzemplarza obowiązkowego.]

Przykład 280.
[Berlin] : Preuss. Landes-Aufnahme, [nie przed 1919]
[Strefa uwag: Data wydania na podstawie nazwy instytucji sprawczej (zmieniona w 1919).]

Przykład 281.
[Berlin] : Reichsamt für Landesaufnahme, [nie przed 1922]
[Strefa uwag: Dolny margines: szkic i objaśnienie podziału politycznego; nota — Reichsamt für Landesaufnahme, Nachträge 1922; Herausgegeben von der Preußischen Landesaufnahme 1905.]

5.8 Miejsce druku i nazwa drukarni

Miejsce druku oraz nazwę drukarni podaje się obowiązkowo, jeżeli jest spełniony jeden z poniższych warunków:

  • nieznane są zarówno miejsce wydania (dystrybucji), jak i nazwa wydawcy (dystrybutora)
  • opis dotyczy dokumentu kartograficznego wydanego na terenie Polski lub polonicum zagranicznego wydanych przed 1945 r.
  • w przypadku dokumentów kartograficznych wydanych po 1945 r. elementy te służą identyfikacji różnych wydań lub wariantów.

 

Zasady przejmowania danych dotyczących miejsca druku i nazwy drukarni są takie same jak w przypadku miejsca wydania i nazwy wydawcy.

 

Miejsce druku i nazwę drukarni ujmuje się w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku, tzn. przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym ( () ). Nazwę drukarni poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 282.
Lwów : nakładem Księgarni Polskiej B. Połonieckiego ; Warszawa : Księgarnia pod Firmą E. Wende i Spółka, 1907 (we Lwowie : odbito czcionkami drukarni „Słowa Polskiego” pod zarządem Józefa Ziembińskiego)

5.9 Data druku

Datę druku podaje się w miejsce nieznanej lub niepoprawnej daty wydania. Przejmuje się także rok druku, jeżeli jest on odmienny od daty wydania lub dystrybucji.

 

Dopuszcza się podawanie daty druku w innych przypadkach, np. w przypadku dodruku.

 

Podawanie na dokumencie innej daty druku niż wydania jest często stosowane na mapach (szczególnie mapach wojskowych), na których zwykle nie podaje się oznaczenia wydania. W tych przypadkach za właściwą (poprawną) przyjmuje się także datę druku, a informacje o pozostałych datach związanych z powstaniem dokumentu umieszcza się w strefie uwag.

 

Datę druku razem z miejscem druku i nazwą drukarni ujmuje się w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku, tzn. przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym ( () ).

 

Datę druku podawaną po nazwie drukarni poprzedza się przecinkiem z odstępem po znaku (, ). Jeżeli nie podaje się miejsca druku ani nazwy drukarni, datę druku poprzedza się określeniem „druk”.
Nie stosuje się nawiasu zwykłego, jeżeli data druku jest podawana w miejsce nieznanej daty wydania (dystrybucji).

Przykład 283.
[Warszawa] : Główny Geodeta Kraju, druk 2008
[Brak daty wydania i daty dystrybucji — w takiej sytuacji datę druku podano w miejsce daty wydania.]

Przykład 284.
[Berlin] : herausgegeben vom OKH / Gen St d H, [druk 1944]
[Strefa uwag: Przy prawej ramce u dołu prawdopodobnie data druku: II. 1944 (D 19).]
[Strefa uwag: Dolny margines: wykaz i szkic materiałów źródłowych z aktualnością na lata 1925-38; szkic podziałów politycznego i administracyjnego; szkic położenia arkusza; informacje dotyczące odchylenia igły magnetycznej — stan na połowę 1943 r.; nota — Herausgegeben vom OKH / Gen St d H, Chef des Kriegskarten- und Vermessungswesens, 1941, Überarbeitet VI.1943.]

Przykład 285.
[Miejsce nieznane] : [wydawca nieznany], Nachdruck 1944
[Strefa uwag: Zdjęcie topograficzne austriackie z r. 1875. Sprawdzono w r. 1936. Wydanie oryginału WIG 1938 r. Unveränderte Nachdruck (D416) VI. 44.]

Przykład 286.
[Wiedeń] : [K. u. k. militär-geographisches Institut], pečatano 1912
[Strefa uwag: Dolny margines: Nach Zeichenschlüssel 1894; Gedruckt 20.5.1897; Pečatano v” IX — 1912 g.]
[Data druku jest odmienna od daty wydania. Nie podano dodatkowych informacji o druku, ponieważ mapa była wydana po 1945 r.]

6. Strefa opisu fizycznego

Strefa opisu fizycznego obejmuje:

  • określenie postaci fizycznej i/lub objętości
  • inne cechy fizyczne
  • format i cechy opakowania
  • dodatek.

6.1 Znaki umowne

W strefie opisu fizycznego stosuje się następujące znaki umowne:

 

( () ) odstęp, nawias zwykły, odstęp — odstęp przed pierwszym i po drugim elemencie znaku

  • obejmuje objętość atlasu
  • obejmuje objętość, inne cechy fizyczne i wymiary dodatku

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza oznaczenie ilustracji, techniki wykonania, materiału
  • poprzedza opis fizyczny dodatku

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza format

( + ) odstęp, znak dodawania, odstęp

  • poprzedza każde oznaczenie dodatku

( [] ) odstęp, nawias kwadratowy, odstęp — odstęp przed pierwszym i po drugim elemencie znaku

  • obejmuje liczbę stron nieliczbowanych.

6.2 Kolejność elementów

Elementy opisu podaje się w następującej kolejności:

  • określenie postaci fizycznej i/lub objętości
  • inne cechy fizyczne
  • format i cechy opakowania
  • dodatek.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

Określenie postaci fizycznej ; format

 

Objętość ; format

 

Objętość : oznaczenie ilustracji ; format

 

Objętość ; format + dodatek

 

Objętość : oznaczenie ilustracji ; format + dodatek

 

Objętość : oznaczenie ilustracji ; format + dodatek : opis fizyczny dodatku

 

Objętość ; format + dodatek + dodatek [Określenie formy (objętość) : oznaczenie ilustracji ; format + dodatek (objętość dodatku : inne cechy fizyczne dodatku ; wymiary dodatku)]

 

Określenie postaci fizycznej i liczby jednostek fizycznych : technika wykonania ; format

 

Określenie postaci fizycznej i liczby jednostek fizycznych : technika wykonania ; format + dodatek (objętość dodatku : inne cechy fizyczne dodatku ; wymiary dodatku)

 

Określenie postaci fizycznej (objętość) : oznaczenie ilustracji ; format + dodatek (objętość dodatku : inne cechy fizyczne dodatku ; wymiary dodatku)

6.3 Źródła danych

Źródłem danych dla opisu fizycznego jest cały dokument kartograficzny wraz z dokumentem towarzyszącym.

6.4 Język i system pisma

Elementy opisu fizycznego podaje się w języku polskim. Tytuł dokumentu towarzyszącego podaje się w języku występującym w dokumencie, w razie potrzeby poddaje się go konwersji według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).

 

Jeżeli tytuł dokumentu towarzyszącego występuje w więcej niż jednym języku, podaje się wyłącznie formę w języku dominującym w tym dokumencie. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się tytuł wyróżniony typograficznie lub, jeśli brak wyróżnień typograficznych, pierwszy z tytułów występujących w dodatku.

6.5 Określenie postaci fizycznej i/lub objętości dokumentu kartograficznego

6.5.1 Określenie postaci fizycznej dokumentu kartograficznego


W strefie opisu fizycznego należy zawrzeć:

  • ogólną formę dokumentu określoną przez jego postać fizyczną
  • liczbę jednostek fizycznych, z których składa się opisywany dokument kartograficzny
  • objętość (liczba stron, kart, arkuszy, na których wykonano dokument).

 

Najczęściej stosowane określenia postaci fizycznej dokumentu kartograficznego to:

  • atlas
  • globus
  • mapa
  • diagram
  • profil
  • model
  • panorama
  • widok.

 

Gdy dokument nie jest atlasem i składa się z wielu różnorodnych publikacji wydanych pod wspólnym tytułem, określenie jego postaci fizycznej wyjątkowo zastępuje wyraz „teka” lub nazwa innego opakowania.

 

6.5.2 Liczby jednostek fizycznych


Liczbę jednostek fizycznych wyrażoną cyframi arabskimi podaje się wraz z określeniem formy i/lub objętości dokumentu.

 

Dla dokumentów kartograficznych w formie kodeksu lub w nietypowej formie zastępowanej przez nazwę opakowania objętość ujmuje się w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku ( () ), tzn. przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym.

Przykład 287.
2 mapy na 2 arkuszach

Przykład 288.
1 mapa na 5 arkuszach

Przykład 289.
1 globus (20 segmentów na 1 arkuszu)
[W przypadku półproduktu w postaci arkusza.]

Przykład 290.
1 atlas (300 stron) ; 30 cm

Przykład 291.
1 teka ([16] kart złożonych) ; 30 cm

Przykład 292.
1 pudło (50 kart; X tablic) ; 19x30 cm

 

6.5.3 Ogólne zasady podawania objętości atlasów


Objętość atlasu, czyli dokumentu kartograficznego w formie kodeksu składającego się z jednego woluminu, podaje się w stronach, kartach, łamach — zależnie od sposobu liczbowania ciągów w atlasie. Jeżeli karty są numerowane z obu stron, stosuje się określenie „strony”. Jeżeli karty są numerowane wyłącznie z jednej strony, stosuje się określenie „karty”. Numerację w łamach podaje się, jeżeli na stronie jest więcej niż jeden łam i numerowane są łamy, a nie strony lub karty.

 

Oddaje się sposób numeracji zastosowany w atlasie: cyfry arabskie, rzymskie, oznaczenie literami (wówczas podaje się pierwszą i ostatnią literę). Numery stron wyrażone słownie lub innymi, niewymienionymi wyżej znakami podaje się cyframi arabskimi. Nazwę jednostki liczbowania podaje się w liczbie i przypadku gramatycznym zgodnym z wartością ostatniego ciągu.

 

Jeżeli karty są zadrukowane z obu stron, ale numerowane tylko z jednej strony, w opisie fizycznym podaje się odpowiednią liczbę kart i wyjaśnienie w strefie uwag.

 

Jeżeli w atlasie występują dwa lub trzy ciągi paginacji, podaje się je, rozdzielając przecinkiem.

 

W liczbowaniu należy uwzględnić także nieobjęte liczbowaniem ciągi stronic/kart, zliczając je, i podać za pomocą cyfr arabskich ujętych w nawiasy kwadratowe.

 

Liczenie zaczyna się od pierwszej zadrukowanej i kończy na ostatniej zadrukowanej stronicy z pominięciem stronic zajętych na reklamy, ogłoszenia itp.

 

Liczby stronic/kart numerowanych oraz nieobjętych numerowaniem należy podawać w kolejności ich występowania w atlasie.

 

Informacje o objętości atlasu mogą być zapisywane w różnej postaci w zależności od sposobu numerowania stron i zawartości atlasu.

 

1. Wspólna paginacja

 

a) dominują mapy

Przykład 293.
1 atlas (300 stron) : głównie mapy, fotografie wielobarwne ; 20 cm

Przykład 294.
1 atlas (155 stron) : głównie mapy ; 28 cm

 

b) dominuje tekst lub równowaga map i tekstu

Przykład 295.
1 atlas (234 strony) : mapy, fotografie wielobarwne ; 24 cm

Przykład 296.
1 atlas (96 stron) : mapy wielobarwne ; 30 cm

 

2. Brak wspólnej paginacji


a) treść wymieszana w całym atlasie (mapy, tekst i fotografie przeplatają się w całym dokumencie, nawet na jednej stronie)

Przykład 297.
1 atlas (28, 11 kart, 10 stron) : mapy, fotografie wielobarwne ; 20 cm

Przykład 298.
1 atlas (XIV, 226, 58 stron) : głównie mapy wielobarwne ; 28 cm

 

b) treść uporządkowana, tzn. jednolite strony z mapami, tekstem i/lub fotografie

Przykład 299.
1 atlas (27 kart, 9 stron) : głównie mapy wielobarwne ; 20 cm

Przykład 300.
1 atlas (IV strony, 123 kart, [30] stron) : głównie mapy, miedzioryt ; 20 cm
[Strefa uwag: Karty zadrukowane dwustronnie.]

Przykład 301.
1 atlas (260, 100 stron) : głównie mapy wielobarwne ; 20 cm

Przykład 302.
1 atlas (210 stron, wiele liczbowań) : mapy wielobarwne ; 20 cm

Jeżeli w obrębie jednego ciągu liczbowego zmienia się rodzaj jednostek liczbowania (np. początkowa numeracja w łamach jest kontynuowana przez numerację w stronach), podaje się osobno oba ciągi, w przypadku drugiego podając numery pierwszej i ostatniej strony (karty, łamu) poprzedzone odpowiednim określeniem zapisanym małą literą.

Przykład 303.
1 atlas (320 łamów, strony 321-400) : miedzioryt ; 28 cm

Jeżeli sposób liczbowania zmienia się w obrębie ciągu (np. początkowa numeracja rzymska jest kontynuowana cyframi arabskimi), podaje się wyłącznie końcową liczbę.

Przykład 304.
1 atlas (315 stron ; 20 cm
[Atlas zawiera liczbowanie: VI, 7-315.]

Jeśli w atlasie brak liczbowania stron lub kart, zlicza się dokładną liczbę zadrukowanych stron lub kart i podaje się ją cyframi arabskimi ujętymi w nawias kwadratowy.

Przykład 305.
1 atlas ([58] stron) : głównie mapy ; 28 cm

W celu określenia pełnej objętości atlasu podaje się także strony nieliczbowane, niewliczone w ciągi numerowane i znajdujące się między pierwszą a ostatnią zadrukowaną stroną, z uwzględnieniem reklam, ogłoszeń, stron niezadrukowanych itp. Liczby stron nieliczbowanych ujmuje się w nawiasy kwadratowe i podaje w kolejności ich występowania w atlasie.

Przykład 306.
1 atlas (IV strony, 123 kart, [30] stron) : głównie mapy, miedzioryt ; 20 cm

Jeżeli liczbowanie stron (kart, łamów) stanowi część ciągłego liczbowania większej całości (np. w poszczególnych tomach atlasu wielotomowego), podaje się numery pierwszej i ostatniej strony (karty, łamu), poprzedzając je odpowiednim określeniem.

Przykład 307.
1 atlas (strony 146-211) ; mapy jednobarwne ; 20 cm

Przykład 308.
1 atlas (karty 90-157) : mapy wielobarwne ; 14 cm

Przykład 309.
1 atlas (łamy 27-113) ; miedzioryt ; 34 cm

Jeżeli jest to ważne ze względu na identyfikację atlasu, podaje się uwagę dotyczącą liczby i typów części zawartych w jednym woluminie.

Przykład 310.
2 atlasy w 1 woluminie (245, [1]; 265, [2] strony) : litografia ; 18 cm

Jeśli tom atlasu ma jednocześnie własne liczbowanie i liczbowanie w obrębie całości, w której skład wchodzi, podaje się wyłącznie liczbę stron właściwą dla opisywanego tomu, a liczbowanie w obrębie większej całości podaje się w strefie uwag.

Przykład 311.
1 atlas (66 stron) : głównie mapy ; 24 cm
[Strefa uwag: Numeracja stron także: 457-670.]

Jeżeli atlas zawiera kilka ciągów liczbowań, podaje się wszystkie ciągi, oddzielając je od siebie przecinkiem i spacją.

Przykład 312.
1 atlas (17, 400, 28, 22, 20 stron) : mapy jednobarwne i dwubarwne ; 30 cm

 

6.5.4 Tablice


Liczbę tablic (stron lub kart tablic) podaje się w ciągu paginacji, o ile tablice są zgrupowane razem, lub w innym przypadku — podaje po przecinku, po informacji o numeracji stron. Liczbę stron lub kart tablic nieliczbowanych podaje się cyframi arabskimi ujętymi w nawias kwadratowy.

 

Jeżeli karty tablic są zadrukowane po obu stronach a numerowane jednostronnie, do strefy opisu fizycznego przejmuje się liczbowanie z dokumentu i podaje wyjaśnienie w strefie uwag.

Przykład 313.
1 atlas (71 stron, 12 stron tablic, 3 karty tablic) : mapy wielobarwne ; 20 cm

Przykład 314.
1 atlas ([2] karty, 58 kart tablic, [4] karty) : miedzioryt ; 2° (42x30 cm)
[Strefa uwag: Karty tablic zadrukowane dwustronnie.]

 

6.5.5 Karty złożone


Jeżeli w atlasie/tece występują karty złożone, zaznacza się to w opisie. Jeżeli wszystkie strony (karty, łamy) są liczbowane, a niektóre z nich są złożone, po liczbie stron (kart, łamów) podaje się informację o wystąpieniu złożonych kart.

Przykład 315.
1 atlas (10 kart tablic złożonych) ; litografia ; 20 cm
[Strefa uwag: Karty tablic zadrukowane dwustronnie.]

Przykład 316.
1 atlas (XII stron, [176] kart tablic, w tym złożone, 232, 4 strony) : mapy wielobarwne ; 50 cm

Przykład 317.
1 atlas (165 stron, w tym 2 karty tablic złożone) ; litografia ; 20 cm
[Strefa uwag: Karty tablic zadrukowane dwustronnie.]

Przykład 318.
1 atlas ([2] strony, [1] karta frontyspis, [14], 90 stron, [90] stron tablic, 41 kart złożonych) : miedzioryt ; 49x32 cm
[Strefa uwag: Verso map: blanco.]

 

6.5.6 Równoległa numeracja sąsiednich stron

 

Jeżeli sąsiednie strony są oznaczone tym samym numerem (np. atlas z tekstem do map), wymienia się oba ciągi liczbowania i podaje wyjaśnienie w strefie uwag.

Przykład 319.
1 atlas (139, 139 stron) : miedzioryt ; 20 cm
[Strefa uwag: Równoległa numeracja stron.]

Przykład 320.
1 atlas ([4], III, 19, 19 stron) : mapy wielobarwne ; 18 cm
[Strefa uwag: Równoległa numeracja stron 1-19.]

 

6.5.7 Numeracja stron od prawej do lewej


Jeżeli w przypadku atlasów posługujących się innymi systemami pisma niż łaciński mamy do czynienia z numerowaniem stron od prawej do lewej, podaje się wyjaśnienie w strefie uwag.

Przykład 321.
1 atlas (54 strony) : mapy wielobarwne ; 20 cm
[Strefa uwag: Numeracja od prawej do lewej.]

 

6.5.8 Błędy w liczbowaniu stron (kart, łamów)


Jeżeli numer ostatniej liczbowanej strony (karty, łamu) ciągu nie przedstawia jego rzeczywistej objętości, przejmuje się błędną wartość z atlasu, podając za nią poprawny numer ujęty w nawias kwadratowy wraz z poprzedzającym go określeniem „właściwie”. W razie potrzeby podaje się wyjaśnienie w strefie uwag.

Przykład 322.
1 atlas (XIV [właściwie XXIV], 255, [3] strony) : mapy wielobarwne ; 23 cm

Przykład 323.
1 atlas ([4], LXXXIV, [2], 253 [właściwie 299], [3] strony) : mapy wielobarwne ; 18 cm
[Strefa uwag: Strona 299 błędnie oznaczona jako 253.]

6.6 Inne cechy dokumentu kartograficznego

Jako inne cechy fizyczne należy podać dane, które precyzują opis fizyczny dokumentu kartograficznego. Należy je podać w następującej kolejności:

  • określenie techniki wykonania (np. litografia, rękopis, drzeworyt, staloryt, miedzioryt, kopia fotograficzna, negatyw, ozalid), jedynie druk offsetowy traktując domyślnie
  • określenie wykorzystania powierzchni (na obu stronach arkusza)
  • informacje o kolorze (jednobarwna, dwubarwna lub wielobarwna)
  • określenie nietypowego materiału (papier traktowany domyślnie), na którym
  • dany dokument wykonano
  • informacje o zabezpieczeniu: foliowana/y, laminowana/y (domyślnie mapa/arkusz)
  • określenie nietypowej oprawy map luźnych (np. na wałkach) oraz atlasów
  • jeśli ma wpływ na rozróżnienie wydań (np. oprawa spiralowa, oprawa skórzana, okucia metalowe)
  • określenie nietypowego opakowania (np. nieprzemakalne etui).

 

Określenie: „na obu stronach arkusza” stosujemy wówczas, gdy mapa główna/mapy główne zostały narysowane lub wydrukowane po obydwu stronach arkusza.

 

Informacje o kolorze w przypadku map luźnych dotyczą także rysunku mapy głównej. Jeżeli w dokumencie wieloczęściowym tylko część dokumentów jest wielobarwna, używa się sformułowania: „w tym wielobarwne” (tzn. niektóre wielobarwne) lub „głównie wielobarwne” (tzn. większość wielobarwnych).

 

Określenie materiału, na którym został sporządzony dokument, podaje się jedynie w przypadku materiałów nietypowych, np. jedwabiu, płótna bawełnianego, skóry, pergaminu, kalki technicznej, folii, bibuły, plastiku, tektury, drewna, metalu.

 

W opisie atlasów podaje się informacje o dominujących ilustracjach, np. głównie mapy, fotografie, wykresy.

 

Oznaczenie innych cech dokumentu kartograficznego poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 324.
1 atlas (XI, 86 stron) : mapy wielobarwne ; 24 cm

Przykład 325.
1 globus : wielobarwny, plastikowa czasza, metalowa podstawa ; średnica 14 cm, wysokość 29 cm

Przykład 326.
1 mapa : na obu stronach arkusza, wielobarwna ; arkusz 66x96 cm, złożona 22x13 cm

Przykład 327.
2 mapy na 1 arkuszu : na obu stronach arkusza, wielobarwne, foliowane ; każda 67x74 cm, złożone 23x12 cm

6.7 Format dokumentu kartograficznego

Wymiary dokumentów należy podawać w centymetrach, zaznaczając jednostkę miary skrótem „cm”:


1. w przypadku dokumentów kartograficznych uznanych za starodruczne

  • z dokładnością do 5 mm (zapisane jako dziesiętne części cm)


2. w przypadku pozostałych dokumentów kartograficznych

  • z dokładnością do 5 mm (zapisane jako dziesiętne części cm) dla publikacji małoformatowych (żaden z wymiarów nie przekracza 30 cm)
  • z dokładnością do 1 cm dla większych formatów.

 

Wymiary po złożeniu i/lub okładki podaje się z zaokrągleniem do 1 cm. Dokonuje się przy tym zaokrąglenia w górę, np. wymiar po zmierzeniu 28,2 cm zapisuje się jako 28,5 cm, wymiar po zmierzeniu 95,4 cm — jako 96 cm).

 

Zasady podawania wymiarów

 

1. Dla atlasów:

  • w formie kodeksu (traktowane jak książki) należy podać wysokość zewnętrznej oprawy mierzoną równolegle do grzbietu
  • w formie kodeksu o nietypowym formacie, gdy wymiar pionowy jest krótszy niż poziomy — należy podać oba, wyrażone jako wysokość x szerokość
  • w tece, pudle lub innym opakowaniu, którego głębokość przekracza 1 cm — należy podać 3 wymiary, wyrażone jako długość x szerokość x głębokość; jeśli głębokość jest mniejsza od 1 cm — należy podać dwa wymiary, wyrażone jako długość x szerokość.

 

2. Dla map luźnych należy podać wymiary wyrażone jako długość x szerokość z uwzględnieniem pewnych cech dokumentu kartograficznego


a) dla jednego arkusza w przypadku:

  • map ściennych — należy podać tylko wymiary arkusza
  • map składanych — należy podać dodatkowo format po złożeniu (jeśli w okładce, to jej wymiar)
  • mapy (jednej lub więcej) w opakowaniu — należy podać także wymiary opakowania, a jeśli jest to mapa składana, to z pominięciem wymiarów po złożeniu (np. w etui…, w okładce…)
  • mapy (jednej lub więcej) dwustronnej — należy podać wymiary arkusza
  • jednej mapy — należy podać wymiary mapy, jeżeli są zbliżone do wymiarów arkusza, a w przeciwnym razie — także wymiary arkusza
  • dwóch map — należy podać wymiary obydwu, rozdzielając je przecinkiem, a jeśli wymiar jest identyczny, poprzedzając określeniem: „każda” oraz wymiary arkusza (jeśli wymiary arkusza nie są zbliżone do wymiarów map)
  • kilku map (więcej niż dwie) — należy podać wymiary największej z map (dodając po wymiarach stosownie do sytuacji określenie „i mniejsze” bądź „lub mniejsze”) oraz wymiary arkusza, jeśli wymiary arkusza nie są zbliżone do wymiarów największej z map, przy czym dla:
  • map „do spadu” — należy podać tylko format mapy, jeśli jest równoznaczny z formatem arkusza lub tylko format arkusza w przypadku niejednoznaczności (mapy dwustronne), lub format mapy i arkusza (mapa wraz z tekstem, legendą, dodatkami — format mapy znacznie odbiega od formatu arkusza)
  • map w ramce — należy podać zewnętrzne wymiary ramki, także kiedy treść mapy wykracza fragmentami poza ramkę (wówczas odpowiednią uwagę zamieszcza się w polu uwag, np. Rysunek treści mapy wykracza poza ramki)
  • map o nieregularnym kształcie (np. ramki nieregularne lub treść mapy w granicach jakiejś jednostki administracyjnej) — należy podać wymiary maksymalne
  • map w kształcie koła — należy podać jego średnicę.

 

b) Dla kilku arkuszy należy podać tylko wymiary arkuszy i opakowania. W przypadku:

  • dwóch arkuszy należy podać obydwa wymiary po przecinku
  • dwóch i więcej arkuszy o identycznym formacie należy podać jeden wymiar poprzedzony określeniem „każdy”
  • więcej niż dwóch arkuszy o różnych formatach należy podać wymiary największego z określeniem „i mniejsze”
  • map w opakowaniu należy podać także wymiary opakowania, np. teki lub pudła (wymiary jak przy opakowaniach atlasów, zobacz wyżej).

 

3. W przypadku innych nietypowych dokumentów:

  • globusy — należy podać średnicę globusa oraz jego maksymalną wysokość mierzoną wraz z podstawą lub wymiary arkusza w przypadku półproduktu (wymiary poprzedzone określeniami: „średnica”, „wysokość”, „arkusz”)
  • modele plastyczne — należy podać trzy wymiary, wyrażone jako długość x szerokość x wysokość.

J

eżeli wymiary dokumentu nie zostaną poprzedzone określeniem „każda”, oznacza to, że są wymiarami mapy, jeśli będą poprzedzone określeniami „arkusz” lub „każdy” — wówczas dotyczą wymiarów arkusza.

 

Zasadniczo wymiary należy podawać w następującej kolejności: wymiary mapy, wymiary arkusza, wymiary po złożeniu lub wymiary opakowania. Ponieważ podaje się wymiary opakowania, by nie powtarzać tych informacji w innym miejscu, przed wymiarami określa się typ opakowania, np. „w okładce”, „całość w okładce” (jeśli razem z dokumentem towarzyszącym), „w etui”, „w pudle”, „w tece”.

 

W przypadku atlasów oprawionych jako skoroszyt (oprawa dająca możliwość wpinania kart), przed podaniem formatu grzbietu podaje się określenie: „skoroszyt”.

 

Format dokumentu kartograficznego poprzedza się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ). Znakiem rozdzielającym wymiary jest znak x bez spacji przed i po (ze względów technicznych jest to mała litera x z klawiatury).

Przykład 328.
1 atlas (192 strony) : mapy, fotografie wielobarwne ; 17 cm
[Dokładna wysokość grzbietu atlasu wynosi 16,4 cm.]

Przykład 329.
1 atlas (X, 374 strony) : mapy wielobarwne ; skoroszyt 31 cm + 1 mapa ; 66x72 cm, złożona 22x13 cm

Przykład 330.
1 globus : wielobarwny, plastikowa czasza, metalowa podstawa ; średnica 14 cm, wysokość 29 cm

Przykład 331.
1 globus (20 segmentów na 1 arkuszu) : wielobarwny ; arkusz 48x62 cm, średnica 20 cm
[Opis dotyczy półproduktu w postaci arkusza.]

Przykład 332.
1 mapa : litografia dwubarwna ; 27x39 cm, całość w okładce 22x12 cm

Przykład 333.
3 mapy na 1 arkuszu : na obu stronach arkusza, wielobarwne ; arkusz 48x68 cm, złożony 24x12 cm

Przykład 334.
1 mapa : wielobarwna, laminowana, na wałkach ; arkusz 160x116 cm

Przykład 335.
5 przekrojów na 5 arkuszach : wielobarwne ; 70x98 cm i mniejsze, całość w etui 26x34 cm + broszura (29 stron)

6.8 Dodatek

Oznaczenie dokumentu towarzyszącego należy podawać, określając jego cechy fizyczne zgodnie z zasadami przyjętymi dla danego rodzaju dokumentu. Natomiast tytuł dokumentu towarzyszącego oraz informacje o jego zawartości należy zapisać w strefie uwag.

 

W strefie opisu fizycznego jako oznaczenie dodatku podaje się liczbę jednostek oraz nadany samodzielnie wyraz lub wyrażenie zwięźle charakteryzujące dodatek lub tytuł. Nie podaje się tytułów lub części tytułu dodatku, jeżeli są takie same jak tytuł dokumentu kartograficznego.

 

Dla dodatków piśmienniczych, a w razie potrzeby także po dodatkach innego rodzaju, dodaje się skrócony opis fizyczny dodatku. Nie podaje się wymiarów dodatków o ustandaryzowanych wymiarach, takich jak płyty CD, DVD itp.

 

Każde oznaczenie dodatku poprzedza się znakiem dodawania z odstępem po obu stronach znaku ( + ). Objętość, inne cechy fizyczne i wymiary dodatku ujmuje się w nawias zwykły z odstępem przed pierwszym i po drugim elemencie znaku ( () ), czyli przed nawiasem otwierającym i po nawiasie zamykającym. Opis fizyczny dodatku poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ). Format dodatku poprzedza się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

Przykład 336.
1 atlas (XI, 325 stron) : mapy wielobarwne ; 28 cm + 1 mapa ; 84x97 cm, złożona 22x14 cm

Przykład 337.
2 mapy na 2 arkuszach : wielobarwne ; każda 43x64 cm, całość w okładce 22x11 cm + broszura (21 stron)

Przykład 338.
1 atlas (X, 374 strony) : mapy wielobarwne ; 31 cm + 1 mapa ; 66x72 cm, złożona 22x12 cm

Przykład 339.
1 atlas (170 stron) : mapy wielobarwne ; 32 cm + 1 CD-ROM
[Strefa uwag: Dokument towarzyszący: Dzieje Polski na mapach interaktywnych : mapy z atlasu historycznego do gimnazjum w wersji komputerowej [Dokument elektroniczny]. Dane kartograficzne. Warszawa : Nowa Era, 2009. 1 dysk optyczny (CD-ROM) : wielobarwny ; 12 cm. Tytuł z ekranu tytułowego.]

7. Strefa serii

Strefa serii i publikacji wielotomowej (w przypadku dokumentów kartograficznych: serii, atlasu wielotomowego i mapy wieloarkuszowej) obejmuje:

  • tytuł właściwy serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej
  • dodatki do tytułu serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej
  • tytuł równoległy serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej
  • równoległe dodatki do tytułu serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej
  • oznaczenie odpowiedzialności dotyczące serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej
  • oznaczenie podserii
  • tytuł podserii
  • ISSN
  • numerację związaną z serią, atlasem wielotomowym i mapą wieloarkuszową.

7.1 Znaki umowne

W strefie serii stosuje się następujące znaki umowne:

 

( () ) odstęp, nawias zwykły, odstęp — odstęp przed pierwszym i po drugim elemencie znaku

  • obejmuje zespół elementów dotyczących jednej serii (w tym podserii, jeśli występuje), atlasu wielotomowego i mapy wieloarkuszowej

( () () ) nawias zwykły, odstęp, nawias zwykły

  • zespoły elementów dotyczących poszczególnych dwóch lub więcej serii (w tym podserii) ujmuje się w odrębne nawiasy zwykłe i oddziela odstępem

( = ) odstęp, znak równości, odstęp

  • poprzedza każdy tytuł równoległy
  • poprzedza każdy równoległy dodatek do tytułu, jeśli nie jest podawany po tytule równoległym

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza każdy dodatek do tytułu
  • poprzedza równoległy dodatek do tytułu podawany po tytule równoległym

( / ) odstęp, prawy ukośnik, odstęp

  • poprzedza pierwsze oznaczenie odpowiedzialności

(, ) przecinek, odstęp

  • poprzedza każde kolejne oznaczenie odpowiedzialności tego samego rodzaju
  • poprzedza ISSN serii lub podserii
  • poprzedza tytuł podserii podawany po oznaczeniu podserii

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza każde kolejne oznaczenie odpowiedzialności różnego rodzaju
  • poprzedza numerację w obrębie serii lub podserii

(. ) kropka, odstęp

  • poprzedza oznaczenie podserii podawane po tytule serii
  • poprzedza tytuł podserii podawany po tytule serii (gdy brak oznaczenia podserii).

7.2 Kolejność elementów

Kolejność i obecność elementów w strefie serii zależy od rodzaju elementów występujących w poszczególnych miejscach na mapie (w pewnych sytuacjach niektóre elementy można podać tylko w strefie uwag).


Podstawowa, wyjściowa kolejność elementów w tej strefie to:

  • tytuł właściwy serii, atlasu wielotomowego i mapy wieloarkuszowej
  • ISSN
  • numeracja związaną z serią, atlasem wielotomowym i/lub mapą wieloczęściową.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

a. Seria główna

 

(Tytuł serii)

 

(Tytuł serii ; numeracja)

 

(Tytuł serii, ISSN ; numeracja)

 

(Tytuł serii : dodatek do tytułu serii)

 

(Tytuł serii : dodatek do tytułu serii ; numeracja)

 

(Tytuł serii : dodatek do tytułu serii, ISSN ; numeracja)

 

(Tytuł serii / oznaczenie odpowiedzialności serii ; numeracja)

 

(Tytuł serii / oznaczenie odpowiedzialności serii, ISSN ; numeracja)

 

b. Podseria

 

(Wyróżniający tytuł podserii)

 

(Wyróżniający tytuł podserii ; numeracja podserii)

 

(Wyróżniający tytuł podserii, ISSN podserii ; numeracja podserii)

 

(Tytuł serii. Niewyróżniający tytuł podserii ; numeracja podserii)

 

(Tytuł serii. Niewyróżniający tytuł podserii, ISSN podserii ; numeracja podserii)

 

(Tytuł serii / oznaczenie odpowiedzialności serii. Niewyróżniający tytuł podserii, ISSN podserii ; numeracja podserii)

 

(Tytuł serii. Oznaczenie podserii, Niewyróżniający tytuł podserii, ISSN podserii ; numeracja podserii)

 

(Tytuł serii. Oznaczenie sekcji, ISSN sekcji ; numeracja sekcji)

 

c. Elementy równoległe

 

(Tytuł serii = Tytuł równoległy serii)

 

(Tytuł serii = Tytuł równoległy serii ; numeracja)

 

(Tytuł serii = Tytuł równoległy serii, ISSN ; numeracja)

 

(Tytuł serii ; numeracja = Tytuł równoległy serii ; równoległa numeracja)

 

(Tytuł serii, ISSN ; numeracja = Tytuł równoległy serii ; równoległa numeracja)

 

(Tytuł serii = Tytuł równoległy serii : dodatek do tytułu serii)

 

(Tytuł serii = Tytuł równoległy serii : dodatek do tytułu serii : dodatek do tytułu serii)

 

(Tytuł serii : dodatek do tytułu serii = Tytuł równoległy serii : równoległy dodatek do tytułu serii ; numeracja)

 

(Tytuł serii : dodatek do tytułu serii = równoległy dodatek do tytułu serii ; numeracja)

 

(Tytuł serii = Tytuł równoległy serii / oznaczenie odpowiedzialności serii ; numeracja)

 

(Tytuł serii = Tytuł równoległy serii / oznaczenie odpowiedzialności serii, ISSN ; numeracja)

 

(Tytuł serii. Niewyróżniający tytuł podserii = Tytuł równoległy serii. Niewyróżniający tytuł równoległy podserii, ISSN podserii ; numeracja podserii)

 

d. Atlas wielotomowy/mapa wieloarkuszowa

 

(Tytuł atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej)

 

(Tytuł atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej ; numeracja)

 

(Tytuł atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej : dodatek do tytułu)

 

(Tytuł atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej : dodatek do tytułu ; numeracja)

 

(Tytuł atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej / oznaczenie odpowiedzialności)

 

(Tytuł atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej / oznaczenie odpowiedzialności ; numeracja)

 

(Tytuł atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej / oznaczenie odpowiedzialności ; oznaczenie odpowiedzialności odmiennego charakteru ; numeracja)

 

(Tytuł atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej. Określenie części ; numeracja)

 

(Tytuł atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej. Określenie części, tytuł części / oznaczenie odpowiedzialności ; numeracja)

 

(Tytuł atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej = Tytuł równoległy atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej)

 

(Tytuł atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej = Tytuł równoległy atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej ; numeracja)

 

(Tytuł atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej : dodatek do tytułu = Tytuł równoległy atlasu wielotomowego : równoległy dodatek do tytułu)

 

(Tytuł atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej : dodatek do tytułu = Tytuł równoległy atlasu wielotomowego : równoległy dodatek do tytułu ; numeracja)

 

(Tytuł atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej : dodatek do tytułu = równoległy dodatek do tytułu ; numeracja)

 

e. Więcej niż jedna seria, i publikacja wielotomowa (wieloarkuszowa)

 

(Dane pierwszej serii) (Dane drugiej serii)

 

(Dane atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej) (Dane serii)

7.3 Źródła danych

Źródłem danych dla oznaczenia serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej jest cały dokument kartograficzny. Dla atlasu jest to najczęściej strona tytułowa serii lub atlasu. W przypadku jej braku dane przejmuje się z innych miejsc z zachowaniem następującej kolejności źródeł: strona tytułowa, strona przedtytułowa, okładka, pozostałe części atlasu.

7.4 Język i system pisma

Elementy strefy serii zapisuje się w języku i/lub systemie pisma, w którym zostały podane w źródle danych. W razie potrzeby poddaje się je konwersji według zasad szczegółowych dla danego systemu pisma (zobacz Aneks nr 20).

7.5 Pisownia (przejmowanie danych)

W strefie serii:

  • nie stosuje się uwspółcześnionej pisowni
  • nie poprawia się pomyłek, błędów, literówek lub niepoprawnych znaków diakrytycznych
  • nie zapisuje się akcentów wyrazowych ani pochylenia samogłosek
  • znaki interpunkcyjne, typograficzne, symbole i cyfry zapisuje się w formie występującej w źródle danych
  • numerację zeszytów podaje się cyframi arabskimi, niezależnie od formy występującej w źródle danych (np. słowna, cyfry rzymskie), z wyjątkiem przypadków, gdy jest uzasadnione dokładne zachowanie formy występującej w źródle danych (np. gdy numeracja jest wyrażona kombinacją cyfr rzymskich i arabskich)
  • w tytule serii w języku polskim wszystkie wyrazy, oprócz przyimków i spójników oraz takich wyrażeń jak „imienia”, „pod wezwaniem”, „do spraw”, należy pisać dużą literą; w przypadku innych języków w zapisie tytułu serii stosuje się zasady ortografii właściwe dla danego języka
  • w tytule atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej tylko pierwsze słowo zapisuje się dużą literą, pozostałe — zgodnie z ortografią danego języka.

Przykład 340.
(Szlaki Kajakowe Polski ; 3)
[Tytuł serii.]

Przykład 341.
(Mapa topograficzna 1:25 000. Układ 1965)
[Tytuł mapy wieloarkuszowej.]

7.6 Tytuł serii

7.6.1 Tytuł w więcej niż jednym języku


Tytuł właściwy serii atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej przejmuje się w formie, w jakiej występuje w źródle danych.

 

Tytuł właściwy serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej, jako element początkowy zespołu elementów dotyczących serii, poprzedza się nawiasem zwykłym otwierającym (().

 

Seria

Przykład 342.
(Poznaj z Nami Świat Dziecka)

Przykład 343.
(Świat Wokół Nas)

Przykład 344.
(Tatry Polskie 3 w 1 ; 1)

Przykład 345.
(Szlaki Rowerowe Regionu Lubelskiego)

Przykład 346.
(Morskie Mapy Nawigacyjne ; 35)


Atlas wielotomowy/mapa wieloarkuszowa

Przykład 347.
(Mapa topograficzna Polski 1:10 000. Układ 1992)

Przykład 348.
(Karte des westlichen Russlands 1:100 000)

Przykład 349.
(Generalkarte von Mitteleuropa 1:200 000)

Przykład 350.
(Przeglądowa mapa geologiczna Polski. Wydanie A)

Przykład 351.
(Szczegółowa mapa geochemiczna Górnego Śląska = Detailed geochemical map of Upper Silesia 1:25 000)

Jeżeli w różnych miejscach dokumentu kartograficznego występują wyrażone w tym samym języku i/lub systemie pisma odmienne tytuły tej samej serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej, należy przejąć dla atlasów tytuł ze strony tytułowej (lub przy jej braku — z następnego źródła danych, w podanej wyżej kolejności), a w pozostałych przypadkach — najpełniejszy.

 

Odmienne tytuły nieprzejęte do strefy serii podaje się w strefie uwag, wraz z informacją o ich umiejscowieniu w dokumencie kartograficznym (np. Strefa uwag: Na okładce akronim serii: XX).

 

Jeżeli tytuł serii jest wyrażony jedynie znakiem graficznym, nie podaje się jej nazwy w strefie serii. Nazwę serii utworzoną przez katalogującego lub powszechnie znaną umieszcza się w strefie uwag (np. Strefa uwag: Tzw. Seria z XX. — Seria wyrażona wyłącznie znakiem graficznym — symbolem XX).

 

Jeżeli tytuł serii jest częściowo wyrażony znakiem graficznym, nazwę serii podaje się w strefie serii, przejmując występujący w tytule znak graficzny. Jeżeli jakiegoś znaku czy symbolu nie można przejąć ze względów technicznych, zastępuje się go opisem lub odpowiednikiem literowym albo słownym ujętym w nawias kwadratowy i w razie potrzeby podaje uwagę wyjaśniającą w strefie uwag (np. Seria z *).

 

Jeżeli wydawca nie opatrzył publikacji kartograficznej tytułem serii, ale szata graficzna oraz dane zawarte na dokumencie pozwalają na identyfikację serii, ustalony tytuł należy podać w strefie uwag.

Przykład 352.
Arkusz tzw. serii: Morskie Mapy Nawigacyjne Seria Narodowa ; 64

Przykład 353.
Arkusz tzw. serii: Mapa szczegółowa 1:25 000 WIG

 

7.6.2 Tytuł rodzajowy i tytuł niewyróżniający


Jeżeli w dokumencie kartograficznym tytuł właściwy serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej jest wyrażony w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, za tytuł właściwy uznaje się tytuł w języku głównej części dzieła. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się:

  • tytuł wyróżniony typograficznie
  • pierwszy z tytułów występujących w podstawowym źródle danych, jeśli brak wyróżnień typograficznych.

 

Tytuły serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej wyrażone w innym języku i/lub systemie pisma podaje się jako tytuły równoległe w kolejności ich występowania lub wskazanej przez wyróżnienie typograficzne.

 

Za tytuł równoległy uznaje się także odmienny językowo od tytułu właściwego tytuł oryginału serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej, jeżeli występuje on w tym charakterze w dokumencie kartograficznym.

 

Tytuł równoległy poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu jego stronach ( = ). Tytuł równoległy podaje się po tytule właściwym.

 

Jeżeli występują równoległe wersje innych elementów strefy serii, dane wyrażone w tym samym języku i/lub systemie pisma należy grupować i całą grupę poprzedzić znakiem równości z odstępem po obu stronach znaku. Wewnątrz grupy należy stosować znaki umowne odpowiadające poszczególnym elementom.

 

Seria

Przykład 354.
(Szczegółowa mapa geochemiczna Górnego Śląska = Detailed geochemical map of Upper Silesia 1:25 000)

Przykład 355.
(Carte Internationale du Monde au 1:1,000,000.e = Mezinárodní světová mapa 1:1, 000,000)

 

Atlas wielotomowy/mapa wieloarkuszowa

Przykład 356.
(Atlas historyczny miast polskich. Śląsk = Historischer Atlas polnischer Städte. Schlesien ; z. 4)

Przykład 357.
(Atlas historyczny miast polskich, Mazury = The Historcal Atlas of Polish Towns, Masuria ; z. 2)

7.6.3 Tytuł rodzajowy i tytuł niewyróżniający


Jeżeli tytułem serii jest nazwa rodzajowa (np. Zeszyty Naukowe, Skrypty, Materiały), do strefy serii przejmuje się oznaczenie odpowiedzialności dotyczące serii. Wykaz nazw rodzajowych (zobacz Aneks nr 21).

 

Oznaczenie odpowiedzialności serii przejmuje się w formie występującej w źródle danych. Jeżeli oznaczenie odpowiedzialności jest powiązane składniowo z tytułem serii, przejmuje się je do opisu w takiej formie bez zmian. Jeżeli nie jest powiązane składniowo — podaje się je po prawym ukośniku z odstępem po obu stronach znaku ( / ).

 

Jeżeli oznaczenie odpowiedzialności występuje w więcej niż jednym języku i/lub systemie pisma, podaje się wyłącznie formę w języku tytułu właściwego serii. Jeżeli nie można zastosować tego kryterium, podaje się formę występującą jako pierwsza.

Przykład 358.
(Prace / Instytut Geologiczny)
[Tytuł niewyróżniający — nazwa rodzajowa.]

Przykład 359.
(Zbiorowe Prace Naukowe Koła Geografów U.U.J. ; nr 3A)
[Nazwa ciała zbiorowego zawarta w tytule serii.]

Oznaczenia odpowiedzialności związanego z serią nie podaje się w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności. Wyjątek stanowią dwie sytuacje:

  • więcej niż jedno ciało zbiorowe podejmowało inicjatywę wydania dokumentu kartograficznego i/lub sprawowało nadzór merytoryczny nad tym wydaniem
  • nazwa ciała zbiorowego odpowiedzialnego za serię różni się od nazwy ciała zbiorowego odpowiedzialnego za opisywany dokument kartograficzny.

 

7.6.4 Dodatek do tytułu serii


Dodatek (dodatki) do tytułu serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej podaje się po tytule właściwym lub po tytułach równoległych (jeśli występują).

 

Jeżeli w dokumencie kartograficznym występują dwa dodatki do tytułu lub więcej, jako pierwszy podaje się dodatek wyróżniony typograficznie. Jeśli brak takiego wyróżnienia, dodatki do tytułu podaje się w kolejności ich występowania.

 

Dodatku do tytułu zapisuje się małymi literami, jeżeli jest to zgodne z zasadami ortograficznymi danego języka.

 

Każdy dodatek do tytułu poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 360.
(Galileos : w dobrą stronę)

 

7.6.5 Równoległy dodatek do tytułu serii


Jeżeli równoległe dodatki do tytułu towarzyszą tytułom równoległym wyrażonym w tym samym języku i/lub systemie pisma, grupuje się je i całą grupę poprzedza znakiem równości z odstępem po obu stronach znaku ( = ). Równoległe dodatki do tytułu podawane po tytułach równoległych wyrażonych w tym samym języku i/lub systemie pisma poprzedza się dwukropkiem z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

 

Jeżeli brak tytułów równoległych, wszystkie równoległe dodatki do tytułu podaje się po dodatku (dodatkach) do tytułu serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej. W takiej sytuacji każdy równoległy dodatek do tytułu poprzedza się znakiem równości z odstępem po obu stronach znaku ( = ).

7.7 Podseria / część / sekcja

Jeżeli publikacja kartograficzna została wydana w podserii, w strefie serii podaje się tytuł serii głównej (z ewentualnym oznaczeniem odpowiedzialności dla serii), a tytuł podserii — po kropce z odstępem (. ). Pozostałe dane serii głównej podaje się w strefie uwag.

 

Jeżeli podseria oprócz tytułu ma także swoje oznaczenie, podaje się je przed tytułem podserii poprzedzone kropką z odstępem. Tytuł podserii podaje się po oznaczeniu podserii poprzedzony przecinkiem i odstępem (, ).

 

Jako oznaczenie części/sekcji/podserii urzędowych map wieloarkuszowych, takich jak: topograficzne, sozologiczne, hydrograficzne, przyjęto umownie (dla ich rozróżnienia) oznaczenie układu współrzędnych występujące standardowo w strefie danych matematycznych.

Przykład 361.
(Atlas historyczny miast polskich. Małopolska = Historical Atlas of Polish Towns. Lesser Poland ; z. 1)
[Strefa uwag: Cyklu głównego: t. 3.]

Przykład 362.
(Biblioteka Gazety Wyborczej. Wielki Encyklopedyczny Atlas Świata ; t. 12)

Przykład 363.
(Szlaki Rowerowe Regionu Lubelskiego : mapa turystyczna 1:50 000. Nadbużański Szlak Rowerowy)

Przykład 364.
(Mapa topograficzna Polski 1:10 000. Układ 1992)

Przykład 365.
(Mapa topograficzna 1:25 000. Państwowy układ współrzędnych 1965)

Przykład 366.
(Mapa topograficzna Polski 1:50 000. WGS 1984)

7.8 ISSN

W strefie serii podaje się numer ISSN, jeżeli występuje on w publikacji kartograficznej.
Jeżeli tytuł właściwy serii składa się z tytułu serii głównej i tytułu zależnego podserii, podaje się wyłącznie ISSN podserii. ISSN serii głównej podaje się w strefie uwag.

Przykład 367.
(Eurocart ; 3-575-11273-8)

7.9 Numeracja

Do strefy serii przejmuje się numerację w obrębie serii, podserii i/lub całości atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej wraz z towarzyszącymi jej określeniami. Numerację podaje się cyframi arabskimi, niezależnie od formy występującej w źródle danych (słownej, cyfr rzymskich), z wyjątkiem przypadków, gdy jest uzasadnione dokładne zachowanie formy występującej w źródle danych (np. gdy numeracja jest wyrażona kombinacją cyfr rzymskich i arabskich). Określenia towarzyszące numeracji skraca się według wykazu skrótów określeń towarzyszących numeracji (zobacz Aneks nr 15) i zapisuje się małą literą, chyba że jest to sprzeczne z ortografią danego języka.

 

Jeżeli numeracja występująca w dokumencie kartograficznym jest błędna, przejmuje się ją do oznaczenia serii bez zmian i podaje się wyjaśnienie w strefie uwag.

Przykład 368.
(Tatry Polskie 3 w 1 ; 1)

Przykład 369.
(International Chart Series ; INT 1297 37)

Przykład 370.
(Biblioteka Gazety Wyborczej. Wielki Encyklopedyczny Atlas Świata ; t. 12)

 

7.9.1 Oznaczenie chronologiczne


Jeżeli numeracja składa się zarówno z oznaczenia liczbowego i/lub alfabetycznego, jak i oznaczenia chronologicznego, przejmuje się je do opisu bez zmian (np. z. 3, listopad 2013). Daty wydania, dystrybucji lub druku nie traktuje się jako oznaczenia chronologicznego.

 

7.9.2 Numeracja w więcej niż jednym języku


Równoległe określenia towarzyszące numeracji przejmuje się, jeżeli towarzyszą im tytuły równoległe serii. Jeżeli w publikacji występują zarówno tytuł równoległy serii i/lub podserii, jak i równoległe określenie towarzyszące numeracji, przejmuje się oba bezpośrednio za tytułem właściwym/równoległym, któremu odpowiadają językowo. Jeżeli określenie występuje tylko w jednym języku i/lub systemie pisma, podaje się je za ostatnim tytułem równoległym.

Przykład 371.
(Atlas historyczny miast polskich. Małopolska = Historical Atlas of Polish Towns. Lesser Poland ; z. 1)

 

7.9.3 Więcej niż jeden system numeracji


Jeżeli seria ma dwa odrębne systemy numeracji, podaje się je w kolejności występującej w publikacji, rozdzielając przecinkiem i odstępem (np. t. 20, nr 11).

 

7.9.4 Nowy ciąg numeracji


Jeżeli dotychczasowy ciąg numerów serii został zastąpiony nowym ciągiem poprzedzonym określeniami typu „nowa seria”, „seria druga” lub ich odpowiednikiem w innym języku, przejmuje się to określenie wraz z nowym ciągiem numeracji, rozdzielając przecinkiem i odstępem.

 

7.9.5 Opis więcej niż jednego numeru


Przy opisie więcej niż jednej części, tomu, zeszytu itp. serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej podaje się numery pierwszy i ostatni oddzielone łącznikiem, jeżeli numery następują kolejno po sobie. Jeżeli numery nie następują kolejno po sobie, wymienia się je wszystkie, rozdzielając przecinkiem i odstępem.

 

7.9.6 Publikacja kartograficzna należąca do więcej niż jednej serii


Jeżeli publikacja kartograficzna wchodzi w skład więcej niż jednej serii, zespoły elementów dotyczących poszczególnych serii należy ujmować w odrębne nawiasy zwykłe i podawać w strefie serii w kolejności alfabetycznej według tytułów serii.

Przykład 372.
(Atlas historyczny miast polskich. Śląsk = Historischer Atlas polnischer Städte. Schlesien ; z. 4) (Acta Universitatis Wratislaviensis, ISSN 0239-6661 ; no 2614)

8. Strefa uwag

W strefie uwag podaje się:

  • dane należące do innych stref opisu bibliograficznego, których przepisy nie pozwalają włączyć do odpowiedniej strefy lub też nakazują czy pozwalają podać tylko w strefie uwag
  • dane wyjaśniające informacje podane w innych strefach opisu bibliograficznego
  • dodatkowe informacje uznane za ważne.

 

Informacje podane w strefie uwag mogą dotyczyć dowolnego aspektu opisywanej mapy.

 

Specyficzny charakter uwag nie pozwala na ich kompletne wyliczenie. Można je kategoryzować według stref opisu bibliograficznego. Oprócz uwag odnoszących się do tych stref można podawać uwagi, które nie wiążą się z żadną strefą opisu bibliograficznego.

8.1 Źródła danych

Informacje służące do sformułowania uwag przejmuje się z opisywanego dokumentu (np. uwaga o bibliografii, źródle finansowania) lub spoza niej (np. uwaga dotycząca tytułu lub odpowiedzialności, uwaga dotycząca adresu wydawniczego).

8.2 Język i system pisma

Tekst uwagi formułuje się w języku polskim w sposób zwięzły i przejrzysty. Wyjątek stanowią:

  • uwagi przejmowane z opisywanego dokumentu kartograficznego, np. Printed for R. Baldwin in Pater Noster Row
  • dane bibliograficzne dokumentów cytowanych przejmowane w języku tekstu dokumentu.

8.3 Znaki umowne

Strefa uwag nie ma własnych znaków umownych, niemniej:

  • w przypadku sformalizowanej uwagi o zawartości stosuje się znaki umowne używane w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności
  • podając dane serii głównej, stosuje się znaki umowne stosowane w strefie serii.

8.4 Sposób zapisu

W przypadku uwag formułowanych przez katalogującego nie stosuje się skracania wyrazów, z wyjątkiem skrótów przewidzianych do stosowania w opisie bibliograficznym (zobacz Aneks nr 15).

 

Wyrażenia wprowadzające powinny być jednolite. Tekst uwagi należy oddzielać od wyrażenia wprowadzającego dwukropkiem, przy czym nie jest to znak umowny, a zwykły znak interpunkcyjny, z odstępem tylko po znaku (: ).

 

Jeżeli uwaga zawiera odesłanie do innego obiektu bibliograficznego, należy podać dane pozwalające na jego identyfikację.

Poszczególne uwagi pisane w ciągłości wiersza oddziela się kropką i odstępem (. ).

 

W zasadzie nie stosuje się nawiasów kwadratowych dla wyróżnienia danych pochodzących spoza opisywanego dokumentu, niezależnie od ich pochodzenia. Wyjątkiem są obliczone przez katalogującego skale map głównych, pobocznych i towarzyszących, uzupełnienia dokonane wewnątrz cytowanego tekstu oraz wykropkowane skróty tekstu […].

8.5 Kolejność uwag

Uwagi podaje się w następującej kolejności:


1. Uwagi o pracach współwydanych


2. Sformalizowana uwaga o zawartości


3. Uwagi dotyczące poszczególnych stref opisu bibliograficznego

a. uwagi dotyczące tytułu
b. uwagi dotyczące oznaczenia odpowiedzialności
c. uwagi dotyczące oznaczenia wydania
d. uwagi dotyczące danych matematycznych
e. uwagi dotyczące adresu wydawniczego
f. uwagi dotyczące opisu fizycznego
g. uwagi dotyczące serii
h. uwagi dotyczące ISBN
i. Inne uwagi


4. Uwagi dotyczące zawartości i przedmiotu dokumentu kartograficznego


5. Uwaga o bibliografii i indeksie


6. Uwaga o ograniczeniu w rozpowszechnianiu


7. Uwaga dotycząca cytaty bibliograficznej


8. Uwaga o grupie odbiorców


9. Uwaga o wersji oryginalnej


10. Uwaga o innej postaci fizycznej


11. Uwaga o źródle finansowania


12. Uwaga o języku


13. Uwaga o proweniencji (rękopisy kartograficzne)


14. Uwaga o oprawie (rękopisy kartograficzne)


15. Uwaga o nagrodzie.

8.6 Uwaga o pracach współwydanych

W strefie uwag podaje się informacje o pracach współwydanych bez wspólnego tytułu lub bez wspólnej strony tytułowej:

  • w przypadku atlasów, które mają własne strony tytułowe
  • w przypadku map, gdy mają indywidualne tytuły:
  • na 2 panelach/2 stronach okładki
  • na 2 stronach arkusza (np. mapy ścienne).


Wówczas tytuły podaje się w kolejności alfabetycznej, chyba że wydawca wskazał priorytet jednej z prac.

 

Uwagę rozpoczyna się od odpowiedniego wyrażenia wprowadzającego:

  • Współwydane:
  • Współwydane w kierunku przeciwnym z:
  • Współwydane z wersją … :

 

Obowiązkowo podaje się tytuł pracy współwydanej (tytuły prac współwydanych). Inne dane bibliograficzne, takie jak oznaczenie odpowiedzialności, oznaczenie wydania, adres wydawniczy, opis fizyczny, podaje się, jeżeli są odmienne od danych bibliograficznych opisywanej publikacji jako całości.

 

Jeżeli uwaga o pracach współwydanych zawiera tytuł więcej niż jednej pracy, informacje dotyczące poszczególnych prac wymienia się w kolejności ich występowania w książce. Tytuły prac tego samego autorstwa rozdziela się średnikiem z odstępem po obu stronach znaku ( ; ), natomiast prace różnego autorstwa rozdziela się kropką i odstępem po znaku (. ) — analogicznie jak w strefie tytułu i oznaczenia odpowiedzialności.

Przykład 373.
Zalewo : żeglarską stolicą Krainy Północnego Jezioraka / Arctos
[Strefa uwag: Współwydane: Jeziorak i okolice : kurs na Zalewo.]

Przykład 374.
Plan of Gdańsk / opracowanie PPWK
[Strefa uwag: Współwydane: Plan of Sopot. Plan of Gdynia.]

Przykład 375.
Konstancin-Jeziorna : plan miasta : skala 1:13 500 / redakcja kartograficzna i wykonanie Piotr Bielawski ; Agencja Regraf
[Strefa uwag: Współwydane: Gmina Konstancin-Jeziorna : mapa gminy : skala 1:25 000.]

8.7 Sformalizowana uwaga o zawartości

W strefie uwag podaje się informacje o zawartości lub częściowej zawartości opracowywanego dokumentu. Uwaga zawiera tytuły poszczególnych prac lub ich części wydanych pod wspólnym tytułem oraz może zawierać oznaczenie odpowiedzialności i inne informacje towarzyszące.

Przykład 376.
Gmina Dąbrowa : rowerem po Szlaku Dąbrowskim / opracowanie Studio Plan
[Strefa uwag: Zawiera mapy: Gmina Dąbrowa, 1:40 000, 44x60 cm; [Okolice Opola], 1:150 000, 44x60 cm.]

Przykład 377.
Atlas geograficzny Europy : zawiera 20 map i 4 stronice tablic statystycznych
[Strefa uwag: Zawiera m.in. mapy: Mapa Królestwa Polskiego; Gubernie zachodnie Królestwa Polskiego; Galicya i Węgry.]

Przykład 378.
Komunikacja miejska w Gdańsku
[Strefa uwag: Zawiera: Schemat komunikacji miejskiej ZTM Gdańsk w strefie miasta Gdańska, 20x29 cm; Schemat komunikacji miejskiej ZTM Gdańsk w strefie miasta Pruszcz Gdański, 15x14 cm; Schemat komunikacji miejskiej ZTM Gdańsk w strefie miasta Sopotu, 15x15 cm; Schemat nocnej komunikacji autobusowej, 19x29 cm; Remontowy schemat komunikacji tramwajowej ważny od 6.04.2013 r., 19x19 cm; [Ogólna mapa komunikacji miejskiej Gdańska], [ok. 1:100 000], 14x32 cm.]

8.8 Uwagi dotyczące tytułu

W strefie uwag podaje się informacje o źródle tytułu właściwego:

  • dla wszystkich map i globusów (dla jednoznaczności, gdyż źródłem danych o tytule jest cała mapa/cały globus)
  • gdy brak tytułu właściwego i został on przejęty spoza mapy
  • gdy brak tytułu właściwego i został on utworzony przez katalogującego.

 

Wyjątek stanowią atlasy, dla których tę uwagę pomijamy w przypadku, gdy tytuł pochodzi ze strony tytułowej.

 

Uwagę o źródle tytułu podaje się jako pierwszą.

Przykład 379.
Tytuł okładkowy

Przykład 380.
Tytuł panelowy

Przykład 381.
Tytuł z teki

Przykład 382.
Tytuł na podstawie literatury

Przykład 383.
Tytuł z mapy

Przykład 384.
Tytuł z verso

Przykład 385.
Tytuł znad ramki mapy

Przykład 386.
Tytuł według egzemplarza Staatsbibliothek zu Berlin, Preussischer Kulturbesitz — baza IKAR

Przykład 387.
Tytuł według skorowidza Uibersichts Tableau der grossen Topographischen Karte von Ostgalizien u Lodomerien in 14 Sectionen aufgenomen von Generalquartiermeisterstab Wien

Przykład 388.
Tytuł nadany przez katalogującego

8.9 Uwagi dotyczące oznaczeń odpowiedzialności

W strefie uwag podaje się następujące informacje dotyczące oznaczenia odpowiedzialności:

  • informacje o oznaczeniu odpowiedzialności ustalonym na podstawie źródeł spoza dokumentu
  • sprostowania i komentarze dotyczące oznaczenia odpowiedzialności (np. błędnie przypisanego, fikcyjnego lub wątpliwego)
  • sprostowanie błędnej formy nazwy osoby lub ciała zbiorowego podanych w dokumencie
  • informacje o oznaczeniu odpowiedzialności nieprzejętym do strefy tytułu i oznaczenia odpowiedzialności (dla starodruków: przejęte z dokumentu informacje o osobach wymienionych w mottach, dedykacjach itp.).

Przykład 389.
Okolica Warszawy w diametrze piaciu mil = Gegend der Stadt Warschau mit allen umliegenden Oertern / Serrurier sculp
[Strefa uwag: Mapa wykonana na podstawie mapy Karola de Perthéesa Okolica Warszawy w diametrze piąciu mil.]

Przykład 390.
Vrbivm praecipvarvm Mvndi theatrvm qvintvm / avctore Georgio Bravino Agrippinate
[Strefa uwag: Dedykacja dla arcyksięcia Austrii Alberta sygnowana przez Brauna.]

Przykład 391.
Brasilia
[Strefa uwag: Poniżej tytułu dedykacja: Generis nobilitate, armorum et litterarum scientia prestant.mo. Heroi Chirtoph. ab Artischav Arciszewski, nuper in Brasilia per triennium Tribuno militum Prudentiß. Fortiß. Feliciß. tabulam hanc prono cultu D.D.D. Johannes Blaeu. Poniżej: Excudebat Johannes Blaeu.]

Przykład 392.
Das ehemalige Polen : nach seinen jetzigen Grenzen dem Theilungs-Tractat vom Jahr 1795 gemäss entworfen, und herausgegeben zu Nürnberg ; Mit Kaiserl. allergn. Privil.
[Strefa uwag: Autor domniemany według Imago Poloniae — Daniel Friedrich Sotzmann.]

Przykład 393.
Mapy i plany Rzeczypospolitej XVII w. znajdujące się w archiwach w Sztokholmie = Maps and plans of the Polish Commonwealth of the 17th c. in archives in Stockholm. T. 1 / Karol Łopatecki, Wojciech Walczak
[Strefa uwag: Na tece także błędne imię 2. autora reprintowanych map ; poprawna nazwa autora: Heinrich Thome.]

Przykład 394.
Karkonosze : mapa turystyczna / opracowanie autorskie Roman Janusiewicz ; tekst Piotr Migoń
[Strefa uwag: Treść turystyczna opracowana na podstawie materiałów Tadeusza Stecia.]

Przykład 395.
Chocianów M-33-20-D / mapy dokumentacyjne, GEPOL, Poznań 2001, wykonanie: B. Parożyńska, M. Tritt
[Strefa uwag: Wytyczne techniczne do mapy sporządzone przez GUGiK.]

Przykład 396.
Barczewo 223.3 : woj. olsztyńskie / redakcja Barbara Żołądek ; Państwowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne
[Strefa uwag: Instrukcja do mapy sporządzona przez GUGiK.]
[Tego zapisu nie ma na opisywanym arkuszu, ale znajduje się w dokumentacji wykonanej dla całej mapy wieloarkuszowej, np. Mapy topograficznej Polski 1:10 000.]

Przykład 397.
Jezioro Sulejowskie i okolice : mapa topograficzno-turystyczna 1:50 000 / redaktor wydania Barbara Zadrowska ; redakcja treści turystycznej Wiesława Tereszczuk ; autorzy treści turystycznej Mieczysław Jadowski, Alek Sieroń ; redakcja techniczna Jan Pachniewicz ; Wojskowe Zakłady Kartograficzne
[Strefa uwag: Treść topograficzną opracowano na podstawie mapy topograficznej w skali 1:50 000 Oddziału Topograficznego Sztabu Generalnego WP.]

Przykład 398.
Accuratissima Ducatus Silesiae eique Regnum Bohemiae, Marchionatus Moraviae et Lusatiae / auctore Theodorus Danckerts
[Strefa uwag: Mapa z atlasu Danckertsów.]

Przykład 399.
[Działania floty francuskiej przeciw państwom berberyjskim u wybrzeży Tunezji w roku 1770]
[Strefa uwag: Autor domniemany atlasu Antonio Borg.]

Przykład 400.
Géographie du moyen age : atlas composé de cinquante planches gravées par l'auteur, contenant 145 figures et cartes générales ou spéciales de 88 géographes arabes et latins de différentes époques, y compris les cartes comparatives, doubles ou triples, accompagnées de 11 cartes explicatives et de deux articles géographiques / gravées par l'auteur
[Strefa uwag: Autor domniemany Joachim Lelewel.]

8.10 Uwagi dotyczące oznaczenia wydania

W strefie uwag podaje się następujące informacje dotyczące oznaczenia wydania:

  • informacje o zmianach zaistniałych w tytule lub w oznaczeniu odpowiedzialności względem poprzedniego wydania
  • informacje dotyczące historii powstania danego wydania i podstawy edycji
  • oznaczenie wydania, które nie odnosi się do opisywanej publikacji, ale do wydania oryginalnego
  • poprawne oznaczenie wydania, jeżeli w strefie oznaczenia wydania podano błędne oznaczenie przejęte z opisywanego dokumentu (o ile można ustalić)
  • informacje o oznaczeniu wydania ustalonym na podstawie źródeł spoza dokumentu
  • oznaczenia wydania prac współwydanych bez wspólnego tytułu, gdy każda z nich ma własne oznaczenie wydania
  • inne informacje związane z danym wydaniem.

Przykład 401.
Wrocław : plan miasta
[Strefa uwag: Poprzednie wydanie pt.: Plan Wrocławia.]

Przykład 402.
Polska : atlas samochodowy = Poland road atlas = Polen Autoatlas = Pologne atlas routier : skala 1:300 000
Wydanie 4. / redakcja Mikołaj Cacopulos
[Strefa uwag: Na karcie tytułowej błędnie oznaczono jako „wydanie pierwsze”.]

Przykład 403.
El-'Amr
[Strefa uwag: Zaktualizowano na podstawie zdjęć lotniczych z 1945 r.]

Przykład 404.
Hiszpania, Portugalia : Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej : skala 1:1 500 000
[Strefa uwag: Mapa wydana z okazji: Mundial España '82, 13 VI-11 VII 1982.]

8.11 Uwagi dotyczące danych matematycznych

W strefie uwag podaje się następujące informacje:

  • oznaczenia południka zerowego innego niż Greenwich
  • dane matematyczne specyficzne dla zdjęć lotniczych lub satelitarnych
  • dla map nieba — informację o wielkości gwiazdowej poprzedzoną wyrażeniem: „Graniczna wielkość gwiazdowa”
  • dane o odwzorowaniu nieopisanym na mapie, ale dającym się określić
  • sprostowanie błędnie podanej skali
  • dane o orientacji mapy innej niż N.

 

Można podać także informacje o odwzorowaniu mapy lub ich uzupełnienie, gdy nie zacytowano ich w strefie danych matematycznych oraz inne ważne informacje o cechach matematycznych dokumentu kartograficznego.

Przykład 405.
Południk zerowy Ferro (austriackie)

Przykład 406.
Południk zerowy Londyn

Przykład 407.
Południk zerowy [Azory]
[Południk ustalony na podstawie opisu współrzędnych.]

Przykład 408.
Pośrodku nad górną ramką: Longitude du Méridien de I'Isle de Fer

Przykład 409.
Pośrodku pod dolną ramką: Longitude du Méridien de Paris

Przykład 410.
Południk zerowy Paryż, pośrodku nad ramką napis: „Longitude comptée du Méridien de Paris”

Przykład 411.
Poziom odniesienia: Kronsztadt. Wysokości podano w metrach, poziom odniesienia Amsterdam = poziom odniesienia Kronsztadt + 0,16 m

Przykład 412.
Poziom odniesienia Kronsztadt-86

Przykład 413.
Siatka: 1 km — UTM, strefa 34 (opisane linie)

Przykład 414.
Orientacja NNW

Przykład 415.
Orientacja SE, błędnie oznaczona różą wiatrów

Przykład 416.
Skala reprintu obliczona na podstawie mapy topograficznej 1:25 000
Na mapie błędnie opisana podziałka liniowa: 1 km — 4 cm

Przykład 417.
Zdjęcie zrobiono 4.08.1981 r. godz. 12, przez satelitę Meteosat II, w pozycji 0° dł. geogr. ponad równikiem i z wysokości 36 000 km.
[Dane charakteryzujące zdjęcie satelitarne.]

Przykład 418.
Bildflug: 14 Mai 1998. Digitale kamera: HRSC-A

Przykład 419.
Orbit altitude 705 km

Przykład 420.
Źródła danych: 1. SPOT XS, 9.10.1992; 2. SPOT XS, 30.08.1992; 3. Mapy topograficzne. — Satelita SPOT 1: wysokość orbity 832 km; normalne rozmiary sceny 60x60 km; wybrany moduł XS — wielospektralny o 3 pasmach. Rozdzielczość terenowa (XS) 20x20 m. Scena główna (2). — Orientacja 11.3°; pora rejestracji 9.36; pozycja słońca: azymut 156°, wysokość 47.7°
[Dane charakteryzujące zdjęcie satelitarne.]

Przykład 421.
Graniczna wielkość gwiazdowa 6,5 m

Przykład 422.
W prawym górnym rogu mapy 8-rumbowa róża wiatrów

Przykład 423.
Na mapie narysowana i opisana stereograficzna siatka kilometrowa [WIG] co 1 km. Na zewnątrz ramki oznaczona i opisana siatka Gaußa-Krügera, także co 1 km

8.12 Uwagi dotyczące adresu wydawniczego

W strefie uwag podaje się informacje uzupełniające, wyjaśniające i prostujące związane z adresem wydawniczym, w tym informacje wyjaśniające datowanie mapy przez katalogującego, rozbieżności lub niejednoznaczne daty na dokumencie, informacje o datach z copyright.

Przykład 424.
Miejsce wydania i nazwa wydawcy ustalone na podstawie serwisu e-ISBN

Przykład 425.
Data wydania z CIP

Przykład 426.
Data wydania na podstawie 10-cyfrowego ISBN

Przykład 427.
W kolofonie data wydania: mense Martio [...] M.D.L.

Przykład 428.
Data wydania ustalona na podstawie treści atlasu — stan granic państwowych w Europie Środkowej z końca 1938 r. na mapie „Azja polityczna”. W copyright data 1935

Przykład 429.
Data wydania na podstawie not i treści mapy — brak rysunku linii kolejowej Kołomyja-Zaleszczyki otwartej w 1899 r.

Przykład 430.
Datowanie mapy na podstawie 13-cyfrowego ISBN

Przykład 431.
Na dokumencie błędna data wydania: 1998

Przykład 432.
Datowanie na podstawie daty przysięgi mierniczego przysięgłego Jana Stanisława Lechowicza — 1927 r.

Przykład 433.
Błąd w nazwie wydawcy: Starostwo Koninskie, powinno być: Starostwo Konińskie

Przykład 434.
Data w copyright 2007/2008

8.13 Uwagi dotyczące opisu fizycznego

W strefie uwag podaje się informacje dotyczące cech fizycznych dokumentu pominięte w strefie opisu fizycznego lub rozwinięcie tych informacji, m.in.:

  • osobliwości w liczbowaniu stron, kart, łamów, błędy w paginacji itd.
  • źródło danych, na podstawie którego ustalono właściwą objętość lub inne elementy opisu fizycznego
  • informacje szczegółowe o dodatku i jego opis fizyczny, jeżeli nie podano tych informacji w strefie opisu fizycznego.

Przykład 435.
Avia Touristik-Karte. Karte 2, Nordwestschweiz / Kartographie und Druck Kümmerly & Frey, Bern
[Strefa opisu fizycznego: 1 mapa : wielobarwna ; arkusz 66x81 cm, całość w okładce i obwolucie 27x15 cm + broszura (16 stron).]
[Strefa uwag: Broszura pt. Textheft zu Avia-Touristik-Karte Nordwestschweiz zawiera informacje turystyczne.]

Przykład 436.
Atlas krajoznawczy województwa warszawskiego / Romer, E. i Pawłowski, St.
[Strefa opisu fizycznego: 1 atlas ([7] tablic rozkładanych) : mapy wielobarwne ; 30 cm.]
[Strefa uwag: Niespójna numeracja kart.]

Przykład 437.
Žiacký súbor pracovných máp / [vydala, spracovala a vytlačila Slovenská kartografia ; zodpovedná redaktorka 5. vydania Katarina Blašková]
[Strefa opisu fizycznego: 1 atlas ([37] stron) : mapy wielobarwne : w okładce 32x23 cm.]
[Strefa uwag: Numeracja map 1-35, w tym 19a, 19b, 20a i 20b.]

Przykład 438.
Učebnyj geografičeskìj atlas” polnago gimnazičeskago kursa : 48 kart” / A. Il'ina
[Strefa opisu fizycznego: 1 atlas ([2] karty, [45] tablic, niektóre złożone, [2] karty) : litografia, mapy wielobarwne ; 28x37 cm.]
[Strefa uwag: Atlas zawiera 48 wielobarwnych map na 45 tablicach drukowanych jednostronnie oraz 2 jednobarwne karty z mapami, drukowane dwustronnie.]

Przykład 439.
Mapa Warmii w kształcie herbu Junosza, znaku rodowego biskupa warmińskiego i kardynała Michała Stefana Radziejowskiego / do druku przygotowała Beata Wojtakowska
[Strefa opisu fizycznego: 1 mapa : wielobarwna ; arkusz 30x40 cm.]
[Strefa uwag: Mapa Warmii wpisana w kształt baranka. Autor nawiązał w ten sposób do grafiki herbu Warmii i herbu biskupa Radziejowskiego.]

Przykład 440.
Reisekarte des Kantons Graubünden
[Strefa opisu fizycznego: 1 mapa : wielobarwna ; 30x41 cm arkusz 34x44 cm.]
[Strefa uwag: Rysunek treści mapy wykracza poza boczne ramki.]

8.14 Uwaga dotyczące serii

W strefie uwag podaje się informacje dotyczące serii, m.in.:

  • nieprzejęte do strefy serii, występujące w różnych miejscach dokumentu, wyrażone w tym samym języku i/lub systemie pisma odmienne tytuły tej samej serii (wraz z informacją o umiejscowieniu w dokumencie)
  • oznaczenie (numerację) serii głównej lub cyklu głównego, gdy podseria ma nazwę niewyróżniającą
  • oznaczenie serii spoza dokumentu lub informację o przynależności do serii lub mapy wieloczęściowej, jeśli nie jest to widoczne na dokumencie, ale ta przynależność jest jednoznaczna (nie występuje wówczas strefa serii)
  • informację o przynależności dokumentu kartograficznego do grupy dokumentów połączonych wspólną szatą graficzną lub wspólnym znakiem graficznym, które nie mają wspólnego tytułu i co do których nie ma pewności, czy stanowią część serii
  • wyjaśnienie dotyczące serii oznaczonej wyłącznie znakiem graficznym
  • wyjaśnienia i sprostowania dotyczące tytułu i/lub błędnej numeracji serii, atlasu wielotomowego lub mapy wieloarkuszowej.

Przykład 441.
Arkusz tzw. serii: Mapa topograficzna 1:50 000 Sztabu Generalnego Armii Radzieckiej

 

8.14.1 Seria wyrażona wyłącznie znakiem graficznym


Jeżeli w publikacji kartograficznej znajduje się tylko znak graficzny serii, wówczas w nazwy serii nie podaje w strefie serii. W strefie uwag podaje się nazwę serii utworzoną przez katalogującego lub powszechnie znaną.

 

8.14.2 Uwagi dotyczące ISSN i innych numerów specjalnych

 

W publikacjach stanowiących dodatek do czasopisma lub jego wydanie specjalne podaje się wyłącznie ogólną uwagę wyjaśniającą zawierającą tytuł czasopisma. Jeżeli w publikacji występuje także ISSN danego czasopisma, podaje się go w tej samej uwadze.

 

Podaje się także informacje o innych numerach specjalnych, którymi są oznaczane mapy, np. numery nadane opisywanemu dokumentowi przez wydawcę.

Przykład 442.
Załącznik do: Fakt Gazeta Codzienna, na mapie ISSN gazety 1731-7118

Przykład 443.
Numer katalogowy 02-18-333

8.15 Uwagi dotyczące ISBN

W strefie uwag podaje się informacje dotyczące ISBN-u ustalonego na podstawie źródeł spoza dokumentu kartograficznego:

  • odpowiedniej zagranicznej bibliografii narodowej lub katalogu biblioteki centralnej
  • serwisu e-ISBN.

Przykład 444.
ISBN na podstawie serwisu e-ISBN

8.16 Inne uwagi

W strefie uwag podaje się informacje przejęte z opisywanego dokumentu (np.: ze strony tytułowej, okładki, panelu, strony redakcyjnej) lub spoza niego, które nie należą do żadnej strefy opisu bibliograficznego ani też nie wynikają np. z tytułu lub dodatku do tytułu, m.in.:

  • uwagi dotyczące konferencji, seminarium lub innej imprezy powiązanej z opracowywaną publikacją (miejsca, daty, nazwy imprezy)
  • uwagi mające na celu lepszą identyfikację publikacji.

Przykład 445.
Plakat z reprodukcją mapy wydany w związku z obchodami 80 lat muzealnictwa w Słupsku 1924-2004 oraz towarzyszącą im wystawą „Miasto nad Słupią i jego muzea”

Przykład 446.
Mapa wykonana przez Oddział Geograficzny Biura Prac Kongresowych na konferencji pokojowej w Paryżu (1918-1920)

Przykład 447.
Na grzbiecie atlasu oznaczenie: NASA SP-438

8.17 Uwagi dotyczące zawartości i przedmiotu dokumentu kartograficznego

Należy podać informacje dotyczące:

  • sposobów prezentacji rzeźby terenu, poprzedzając je określeniem wprowadzającym „Rzeźba terenu:”
  • innych elementów treści mapy głównej, map współwydanych, w tym podziału administracyjnego i jego aktualności
  • innych elementów zawartości mapy głównej, map współwydanych oraz elementów towarzyszących, w tym ozdobnych ramek, kartuszy, dedykacji
  • map pobocznych — w przypadku znaczących map pobocznych należy podawać ich tytuły wraz ze skalą i formatem
  • map towarzyszących
  • tekstów pozaramkowych i towarzyszących, odrębnej paginacji itp.

 

rzeźba terenu

Przykład 448.
Rzeźba terenu: poziomice, cieniowanie, barwy hipsometryczne

Przykład 449.
Rzeźba terenu: poziomice, punkty wysokości, sygnatury skał

Przykład 450.
Rzeźba terenu: poziomice, cieniowanie, punkty wysokości, rysunek skał

Przykład 451.
Rzeźba terenu: pojedyncze kopczyki (cieniowane z oświetleniem od zachodu)

Przykład 452.
Rzeźba terenu: poziomice, stopnie hipsometryczne (odcienie barwy niebieskiej), izolinie

 

inne elementy treści mapy głównej

Przykład 453.
Zasięg mapy od Renu po rzekę Bug

Przykład 454.
Zasięg mapy obejmuje ponadto Dubno Szlacheckie i Łajsce

Przykład 455.
Mapa przeglądowa z zaznaczonymi granicami Księstwa Warszawskiego

Przykład 456.
Na planie opisane numery domów

Przykład 457.
Ważniejsze urzędy, gmachy, parki itp. oznaczone na planie, a opisane w indeksie od nr 1 do 109

Przykład 458.
Na planie najważniejsze budynki w mieście narysowane perspektywicznie

Przykład 459.
Na mapie oznaczone także złoża surowców i źródła wód mineralnych

Przykład 460.
Ważniejsze obiekty oznaczono winietkami

Przykład 461.
W legendzie oznaczony podział administracyjny Polski z lat: 1921, 1946, 1950, 1975, 1999

Przykład 462.
Na mapie kolorem czerwonym zapisano daty bitew

 

inne elementy zawartości mapy głównej oraz elementy towarzyszące

Przykład 463.
Mapa stylizowana na mapę dawną, bogato zdobiona, z ozdobną pieczęcią lakową

Przykład 464.
Obramienie utworzone z reklam firm sponsorujących wydanie mapy

Przykład 465.
Recto: wokół mapy, poza wewnętrzną ramką herby Królestwa Polskiego, rodów królewskich, ziem i województw polskich, zwieńczone u góry wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej w owalnej ramce z napisem: „Pod Twoją obronę uciekamy się”

Przykład 466.
Wokół mapy, wewnątrz ramki: podpisane zdjęcia posłów parlamentu niemieckiego i sejmu pruskiego, Dumy rosyjskiej i Koła Polskiego w Wiedniu, reprodukcja obrazu J. Matejki „Hołd pruski”

Przykład 467.
Pod górną ramką w owalnym kartuszu zdobionym herbem i postaciami dedykacja: „To the right Honourable Sr George Cartwright Bar. vice chamberline of the kings: hou: sehould, this Mapp is humbly Dedicated”

Przykład 468.
Dedykacja: Mapę poświęcam pamięci Wojtka Bellona, piewcy Bukowiny. PK 1997

Przykład 469.
Szeroka na 3 cm bordiura z motywami roślinnymi

 

mapy poboczne, dokumenty towarzyszące

Przykład 470.
Mapa poboczna: Okręg Katowicki, [ok. 1:300 000], 5x6 cm

Przykład 471.
Mapy poboczne: Kutno, 1:20 000, 22x32 cm; [Płock] centrum, 1:10 000, 12x17 cm; [Okolice Włocławka], 1:350 000, 22x22cm
[W nawiasach kwadratowych tytuły pochodzące od katalogującego.]

Przykład 472.
Zawiera także: plany przejazdowe 13 miast, tabelę odległości, 3 mapy numeracji samochodowej: w Polsce, w okolicach Warszawy i Katowic

Przykład 473.
Zawiera także: plany przejazdowe 126 miast, mapę skorowidzową, mapę fizyczną, tablicę odległości

Przykład 474.
Dokument towarzyszący: Polska : atlas drogowy turystyczno-krajoznawczy / [opracowanie informatyczne Grzegorz Guździoł ; przygotowanie materiałów Danuta Hazuk ; koordynator projektu Łukasz Bula]. Multimedia interakcyjne. Katowice : Mapy Ścienne Beata Piętka, 2001. 1 dysk optyczny (CD-ROM) : dźwięk, kolor ; 12 cm. Wymagania systemowe: IBM PC; Windows 98 lub nowsze; karta graficzna; karta dźwiękowa; czytnik CD-ROM; myszka. Tytuł z ekranu tytułowego. Tytuł na etykiecie dysku: Atlas Polski turystyczno-krajoznawczy.

 

teksty towarzyszące (zawartość)

Przykład 475.
Informator adresowy

Przykład 476.
Verso: treść turystyczno-krajoznawcza (panoramy, widoki, fotografie), słowniczek gwary góralskiej

Przykład 477.
Recto i verso: opis miejsc i obiektów oznaczonych na mapie numerami, fotografie, informacja turystyczna

Przykład 478.
Recto: lista gubernatorów, senatorów i reprezentantów poszczególnych stanów USA

Przykład 479.
Recto: wykaz wybranych zabytków architektury w Polsce oznaczonych na mapie winietkami

Przykład 480.
Broszura pt. Atlas hierarchicus : introduction historique et annotations aux cartes zawiera informacje historyczne dotyczące map

Przykład 481.
Broszura pt. Second ed. [Wydanie 2.] zawiera: informacje turystyczno-krajoznawcze z fotografiami.

8.18 Uwaga o bibliografii i indeksie

W strefie uwag podaje się informacje o bibliografiach i indeksach (dotyczących treści mapy) zawartych w opisywanej publikacji lub dokumencie towarzyszącym oraz o ich lokalizacji.

 

Podaje się określenia w języku polskim: bibliografia, indeks, wykaz wraz ze wskazaniem lokalizacji spisów (np. numery stron, przy planach, na verso).

 

W przypadku dokumentów kartograficznych należy podać rodzaj indeksu, np.: indeks ulic, indeks miejscowości, indeks nazw geograficznych.

 

Przy indeksach zawartych w atlasach nie podaje się numerów stron, które zajmują. Podaje się natomiast numery stron, na których znajduje się bibliografia.

 

Liczbę pozycji ujętych w bibliografii lub w indeksie podaje się tylko w celu rozróżnienia wydań.

 

Uwagi o bibliografii i indeksie oddziela się kropką i odstępem.

Przykład 482.
Bibliografia strona 6

Przykład 483.
Bibliografia w broszurze na stronach 63-67

Przykład 484.
Bibliografia prac naukowych Ryszarda Zięby na stronach 15-30

Przykład 485.
Indeks

Przykład 486.
Indeks nazw geograficznych

Przykład 487.
Indeks nazw miejscowości

Przykład 488.
Indeksy ulic przy planach

Przykład 489.
Bibliografia na stronach 151-152. Indeks

8.19 Uwaga o ograniczeniu w rozpowszechnianiu

W strefie uwag podaje się informację o ograniczeniu w rozpowszechnianiu przejętą z opisywanej mapy.

Przykład 490.
Na prawach rękopisu

Przykład 491.
Do użytku służbowego

Przykład 492.
Do użytku wewnętrznego

Przykład 493.
Nur für Öffentlichkeit bestimmt!

Przykład 494.
Tajne

Przykład 495.
Poufne. W 2001 r. zmieniono na jawne

Przykład 496.
Nur für den Dienstgebrauch!

W uwadze nie uwzględnia się ograniczeń rozpowszechniania oznaczonych na dokumencie wpisem rękopiśmiennym lub pieczęcią.

8.20 Uwaga o innej postaci fizycznej

Uwaga służy do podawania informacji o źródłach, w których opisano dany dokument kartograficzny i/lub z którego pobrano dane o rejestrowanym dokumencie kartograficznym.

 

Jako nazwę źródła podaje się tytuł publikacji, katalogu, bibliografii w formie skrótu przyjętego w Bibliotece Narodowej.

Przykład 497.
DNB online

Przykład 498.
Estr XIX nie notuje

Przykład 499.
CKZK z.1 poz. 300

Przykład 500.
Catalog LC t. 3 opis 3621

8.21 Uwaga o grupie odbiorców

W strefie uwag podaje się informacje o grupie odbiorców. Z opisywanego dokumentu kartograficznego przejmuje się tylko te informacje, które uznaje się za ważne dla określenia grupy odbiorców.

 

W przypadku dokumentów kartograficznych informację o grupie odbiorców należy umieszczać w strefie uwag, nawet jeśli wystąpiła już w innych strefach opisu bibliograficznego, np. jako dopowiedzenie do tytułu właściwego.

 

Należy przy tym stosować ujednolicone formy zapisu, a nie cytaty z dokumentu. Dla dokumentów przeznaczonych dla szkół podaje się sformułowanie: „Do użytku szkolnego” bez szczegółowego rozróżnienia, które może być zawarte w strefie tytułu (dla klasy V, dla szkoły podstawowej) i bez wskazania typu dokumentu (mapa, atlas). Nie umieszcza się w tym polu informacji typu: dla kierowców zawodowych, dla narciarzy, dla niewidomych. Nie przejmuje się też określeń marketingowych, np. „mapa dla każdego”.

 

Źródłem danych o przeznaczeniu czytelniczym jest cały opracowywany dokument. Uwaga nie może opierać się na domysłach katalogującego. Temat i zawartość dokumentu nie decydują o tym, że możemy określić przeznaczenie czytelnicze, ważna jest informacja zawarta na dokumencie jednoznacznie je wskazująca (np. oficjalna informacja wskazująca decyzję ministra o przyjęciu dokumentu do użytku szkolnego).

Przykład 501.
Atlas przyrodniczo-geograficzny do użytku szkolnego i domowego / ułożony przez Oskara Schneidera ; w zastosowaniu do użytku krajowego pod kierunkiem A. Ślósarskiego
[Strefa uwag: Do użytku szkolnego.]

Przykład 502.
Atlas geograficzny do przyrody : szkoła podstawowa IV-VI / redakcja i wykonanie atlasu Carte Barbara i Jacek Gawrysiakowie
[Strefa uwag: Do użytku szkolnego.]

Przykład 503.
Atlas geograficzny Polski / opracowanie merytoryczne i kartograficzne Magdalena Polak ; opracowanie tyflograficzne Marek Jakubowski, Alina Talukder ; Zespół Konsultacyjny do Spraw Opracowywania Map dla Niewidomych i Słabowidzących przy Głównym Geodecie Kraju
[Strefa uwag: Atlas przeznaczony dla osób niewidomych i niedowidzących.]

8.22 Uwaga o wersji oryginalnej

Uwagę o wersji oryginalnej podaje się w przypadku, gdy podstawę opisu stanowią reprint lub reprodukcja.

 

Uwagę podaje się w sformalizowanej wersji z podziałem na strefy opisu bibliograficznego. Kolejne elementy opisu bibliograficznego oryginału, zapisywane w strefie uwag, oddziela się znakami właściwymi dla poszczególnych stref opisu. W uwadze podaje się wyłącznie te elementy opisu oryginału, które są odmienne od elementów zawartych w opisie reprintu/reprodukcji i jednocześnie istotne dla identyfikacji wersji oryginalnej (najczęściej tytuł oryginału, adres wydawniczy, technika wykonania). Można dodać informacje na temat danych matematycznych oryginału: skali, zasięgu mapy, odwzorowania, południka zerowego itp.

 

Opis oryginału poprzedza się wyrażeniem wprowadzającym w języku polskim. Można przejąć określenie podane przez wydawcę (np. reprint, przedruk, faksymile, przedruk fotooffsetowy) lub w przypadku braku takiej informacji użyć ogólnego wyrażenia „reprodukcja” w przypadku braku takiej informacji. Wyrażenie wprowadzające powinno być wyrażeniem przyimkowym zawierającym przyimek „z”: „Reprodukcja z:”, „Reprint z:”, „Facsimile z:” itp.

Przykład 504.
Accurata Utopiae Tabula : das ist der Neu- entdeckten Schalck-Welt, oder des so offt benannten, und doch nie erkannten Schlaraffenlandes Neu-erfundene lächerliche Land-Tabell Worinnen all und jede Laster in besondere Königreich, Provintzien und Herrschafften abgetheilet Beyneben auch die nächst angräntzende Länder der Frommen des Zeitlichen Auff- u : Unterg. auch ewigen Verderbens Regionen samt einer Erklaerung anmuthig und nutzlich vorgestelt / durch Authorem Anonymum
[Strefa uwag: Reprodukcja z: [Augsburg : Matthäus Seutter, ok. 1730]. Miedzioryt. Z: Atlas novus sive tabulae geographicae.]

Przykład 505.
Dvcatvs Silesiae Grotganvs cum Districtu Episcopali Nissensi / Delineatore Iona Scvlteto, Silesio
[Strefa uwag: Reprint z: Amstelodami : Apud Joannem Janssonium, 1639-1641. 1 mapa : miedzioryt ręcznie kolorowany ; 38,5x49,5 cm. Po raz pierwszy wydana w: Nieuwen Atlas, Ofte Wherelt-beschrijvinge vertonende [...], holenderskiej wersji „Atlas Novus” Janssoniusa.]

Przykład 506.
Beuthener Kreis : XI. zum Oppelner Regierungs-Bezirk gehörig. / Wiesner gez. ; Schilling ; Lithogr. von A. Assmann
[Strefa uwag: Reprodukcja z: Breslau : F.E.C. Leuckart, 1831 (Breslau : C. Gotschling, litogr.). 1 mapa : litografia wielobarwna ; 35x41 cm. Z: Atlas Von Schlesien : in Specialkarten der landräthlichen Kreise und des österreichischen Antheils.]

Przykład 507.
Świdnica : reprint historycznego planu miasta = Schweidnitz : reprint des historischen Stadtplanes / HBA
[Strefa uwag: Reprint z: Schweidnitz : maszstab 1:10 000 / bearbeitet in der Vermessungsabteilung des Stadtbauamtes. Schweidnitz : L. Heege, 1937.]

Przykład 508.
Plan miasta Sieradza z 1823 r. / W. Ziółkowski Mier. Przys. ; kopiowałem w Warszawie dnia… Czerwca 1859 roku, A.Z. Gustowski Jnż.
[Strefa uwag: Reprodukcja mapy rękopiśmiennej ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Sieradzu: Plan miasta Sieradza w Guberni Warszawskiej w Powiecie Sieradzkim położonego, zdziałany w r. 1823. Warszawa, 1859. 1 mapa : rękopis wielobarwny ; z ramą 100x167cm, 92x159 cm. [Ok. 1:1 500].]

Przykład 509.
Mapa świata (planigloby) Johna Speeda z 1626 r. / Wydawnictwo MS i Sklep Kolekcjoner
[Strefa uwag: Reprodukcja z: A New and Accvrat map of the World : drawne according to y'e truest Descriptions latest Discoueries & best Obseruations y't have beene made by English or Strangers 1526 / Are to be sold in Pops-head Alle by Geor. Humble. London : Geor. Humble, 1626/1627. 40,5x53,5 cm.]

Przykład 510.
Beograd 1688 godine na planu Joanna Baptista Gumpa / [autor tekstu reprodukowanego] Žeȋko Škalamera
[Strefa uwag: Reprodukcja z: La Fortezza e la Città di Belgrado : assediata dal Serenissimo Massimiliano Emmanuele Elettore, e Duca di Baviera, da poiche Sua Aza. Elettle. passò cautamente con le Milizie Cesaree, e Bavere il fiume Savo, donde ne fu rispinto e posto in fuga l'Esercito inimico; ed espugnata a di 6 di Settembre dell'anno 1688 / Joan Baptista Gumpp militaris et civilis arrchitect: deline ; gestochen und zu finden bey Michael Wening Kupfferstecher. München, [ok. 1688]. 1 mapa ; miedzioryt ; 132x62 cm.]

8.23 Uwaga o innej postaci fizycznej

W strefie uwag podaje się przejętą z opracowywanego dokumentu kartograficznego informację o istnieniu innej, powszechnie dostępnej postaci fizycznej dokumentu, której ISBN nie został wydrukowany na opracowywanym dokumencie.

 

Przejmuje się wyłącznie URI dokładnie identyfikujące dostępne, darmowe wersje online dokumentu.

Przykład 511.
Mapa dostępna także w postaci cyfrowej

8.24 Uwaga o źródle finansowania

W strefie uwag podaje się informacje o źródle finansowania publikacji, gdy na dokumencie występują dane w postaci jednoznacznie określającej finansowanie.

 

Nazwy instytucji podaje się zgodnie z zasadami tworzenia deskryptorów korporatywnych, a nazwy osób podaje się w mianowniku. Jeżeli publikacja była współfinansowana przez wiele osób lub ciał zbiorowych, dopuszcza się podanie ogólnej informacji charakteryzującej źródła finansowania. Nie pomija się informacji o finansowaniu ze środków publicznych.

Przykład 512.
Europejska Współpraca Terytorialna 2014-2020 : skala 1:900 000 / Jel-Kart Wydawnictwo Kartograficzne
[Strefa uwag: Współfinansowanie: Unia Europejska.]
[Na mapie: Publikacja współfinansowana ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.]

Pomija się:

  • nazwy programów, funduszy, numery grantów itp.
  • informacje, które nie identyfikują konkretnych osób lub ciał zbiorowych (np. „Publikacja dotowana ze źródeł prywatnych”, „Druk poradnika sfinansowano z 1% podatku”)
  • informacje dotyczące sfinansowania publikacji przez samego autora, jeżeli jest on także wydawcą.

 

Wszystkie fundusze i programy europejskie zastępuje się nazwą: Unia Europejska.

 

W przypadku finansowania przez organy administracji państwowej lub samorządowej podaje się nazwę organu terytorialnego, np. Urząd Marszałkowski (Województwo Mazowieckie), Samorząd (Województwo Podlaskie), Powiat Płocki, Miasto Gdynia.

 

Zachowuje się nazwy funkcji osób publicznych (np. dziekan, burmistrz, prezydent miasta), ale pomija ich imiona i nazwiska.

 

Nazwę ciała zbiorowego lub osoby finansującej poprzedza się wyrażeniem wprowadzającym: „Finansowanie:” lub „Współfinansowanie:”. W przypadku finansowania samego tłumaczenia nazwę ciała zbiorowego lub osoby poprzedza się wyrażeniem: „Finansowanie tłumaczenia:” lub „Współfinansowanie tłumaczenia:”.

 

Dwa różne źródła (współ)finansowania rozdziela się przecinkiem i odstępem.

Przykład 513.
Współfinansowanie: Pomorska Regionalna Organizacja Turystyczna, Samorząd Województwa Pomorskiego
[Na mapie: Publikacja dofinansowana ze środków Pomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej. Zadanie współfinansowane ze środków Samorządu Województwa Pomorskiego.]

Przykład 514.
Współfinansowanie: Województwo Zachodniopomorskie
[Na mapie: Publikacja dofinansowana z budżetu województwa zachodniopomorskiego.]

Przykład 515.
Współfinansowanie: Marszałek Województwa Wielkopolskiego
[Na mapie: Mapa współfinansowana przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego.]

8.25 Uwaga o języku

Językiem dokumentu kartograficznego jest zarówno język tekstu (opisu i/lub napisów „wokół” mapy, czyli napisów objaśniających), legendy, jak i język treści mapy.

 

W strefie uwag należy podać kompletny opis języków stosowanych w dokumencie, a zatem należy określić język tekstu (bez rozróżniania na opis i nagłówki), legendy i treści mapy. Należy podać też informacje o języku tytułów i dodatków równoległych pominiętych w strefie tytułu.

 

Jeśli języków, np. treści mapy, jest więcej niż sześć, to należy użyć sformułowania „treść mapy wielojęzyczna”.

 

W strefie uwag podaje się informacje o języku, jeżeli inne strefy opisu nie dostarczają pełnych danych o języku. W przypadku dokumentu kartograficznego, w którym tekst, legenda i treść mapy są w tym samym języku/językach i nie zachodzi potrzeba umieszczenia uwagi o pominiętych tytułach i/lub dodatkach równoległych (w innych językach niż uznane za języki dokumentu), wówczas uwagi się nie zamieszcza.

Przykład 516.
Treść mapy w języku polskim, legenda i tekst także w języku angielskim i niemieckim

Przykład 517.
Tekst w języku polskim, legenda także w angielskim, niemieckim, treść mapy równolegle w polskim, kaszubskim (nazwy dwujęzyczne)

Przykład 518.
Tytuły równoległe także w języku niemieckim i angielskim

Przykład 519.
Tytuł i legenda w języku angielskim, treść mapy wielojęzyczna

Uwagę o systemie pisma podaje się, jeżeli:

  • do zapisu języka wykorzystuje się obecnie więcej niż jeden system pisma (np. w języku serbskim, azerbejdżańskim, tatarskim, kurdyjskim, mongolskim)
  • do zapisu języka wykorzystano na dokumencie inny system pisma niż powszechnie obecnie stosowany dla danego języka (np. język białoruski zapisany alfabetem łacińskim)
  • na dokumencie występuje zapis alfabetem Braille’a lub w innym systemie pisma przeznaczonym dla osób niewidomych
  • istnieje potrzeba wyrażania innego specjalnego sposobu zapisu, np. alfabetu fonetycznego
  • dla zaznaczenia innego kroju pisma niż antykwa, przede wszystkim pisma gotyckiego (fraktura).

 

Z reguły podaje się wyłącznie nazwę odpowiedniego systemu pisma. Jeżeli uwaga o systemie pisma jest nieczytelna, należy podać informację, którego z języków tekstu uwaga dotyczy.

Przykład 520.
Fraktura
[Dokument kartograficzny niemiecki zapisany gotykiem.]

Przykład 521.
Alfabety łaciński i Braille’a, broszura tylko alfabet Braille’a

Przykład 522.
Alfabety łaciński i cyrylica

8.26 Uwaga o proweniencji (rękopisy kartograficzne)

Zawiera informacje na temat historii opisywanego dokumentu od czasu jego powstania do czasu nabycia przez bibliotekę sporządzającą opis. W uwadze wymienia się podstawowe informacje o właścicielach dokumentu, których dane na nim zapisano (np. inicjały, nota rękopiśmienna, ekslibris, pieczęć).

8.27 Uwaga o oprawie (rękopisy kartograficzne)

Zawiera informacje o oprawie opisywanej mapy.

8.28 Uwaga o nagrodzie

W strefie uwag podaje się informację o nagrodzie przyznanej opisywanej publikacji kartograficznej, o ile informacja ta jest podana na dokumencie i nie została zawarta w innej strefie opisu.

Przykład 523.
Mapa Roku 2007 [nagroda Stowarzyszenia Kartografów Polskich]

Przykład 524.
Nagroda Magellana 2012

Przykład 525.
1871 von der Jury des internationalen geographischen Congresses zu Antwerpen, 1872 auf der polytechnischen Austellung zu Moskau, 1873 in der Wiener Weltausstellung, 1876 zu Philadelphia höchst prämiirt.

9. Strefa identyfikatora i sposobu uzyskania dokumentu kartograficznego

Strefa identyfikatora i sposobu uzyskania mapy/atlasu zawiera następujące elementy:

  • identyfikator (np. ISBN)
  • informacje uzupełniające
  • sposób uzyskania dokumentu kartograficznego.

9.1 Znaki umowne

W strefie identyfikatora i sposobu uzyskania publikacji stosuje się następujące znaki umowne:

 

( () ) odstęp, nawias zwykły, odstęp — odstęp przed pierwszym i po drugim elemencie znaku

  • łącznie obejmuje informacje uzupełniające dla ISBN
  • łącznie obejmuje informacje uzupełniające dla ceny

 

( ; ) odstęp, średnik, odstęp

  • poprzedza każdą dodatkową informację uzupełniającą

 

( : ) odstęp, dwukropek, odstęp

  • poprzedza warunki dostępności, o ile nie stanowią pierwszego elementu strefy.

9.2 Kolejność elementów

Elementy strefy identyfikatora i sposobu uzyskania mapy/atlasu podaje się w następującej kolejności:

  • poprawne i odpowiednio przypisane identyfikatory
  • informacja uzupełniająca/informacje uzupełniające
  • warunki dostępności
  • niewłaściwy identyfikator.

 

W przypadku braku możliwości ustalenia właściwego ISBN-u na pierwszym miejscu podaje się ISBN niewłaściwy, a następnie informacje uzupełniające.

 

Przykładowe schematy układu elementów:

 

ISBN

 

Warunki dostępności

 

ISBN : warunki dostępności

 

ISBN (informacja uzupełniająca)

 

ISBN (informacja uzupełniająca) : warunki dostępności

 

ISBN : warunki dostępności (informacja uzupełniająca)

 

ISBN (informacja uzupełniająca) : warunki dostępności (informacja uzupełniająca)

 

ISBN (informacja uzupełniająca ; informacja uzupełniająca)

 

Poprawny ISBN (informacja uzupełniająca ; informacja uzupełniająca) : warunki dostępności Niewłaściwy ISBN (informacja uzupełniająca)

 

Niewłaściwy ISBN (informacja uzupełniająca ; informacja uzupełniająca)

 

Poprawny ISBN (informacja uzupełniająca) Niewłaściwy ISBN (informacja uzupełniająca)

9.3 Źródła danych

Podstawowym źródłem danych dla tej strefy jest cała opracowywana publikacja.

 

Jeżeli na mapie lub w atlasie występuje wyłącznie niewłaściwy ISBN, stosuje się poniższe rozwiązania:

  • w przypadku publikacji wydanych na terenie Polski właściwy ISBN ustala się na podstawie serwisu e-ISBN: https://e-isbn.pl/IsbnWeb/
  • w przypadku publikacji zagranicznych właściwy ISBN można przejąć z odpowiedniej bibliografii narodowej, katalogu biblioteki centralnej lub bazy danych międzynarodowej agencji ISBN: https://grp.isbn-international.org.

 

Warunki dostępności przejmuje się wyłącznie z opisywanej publikacji.

9.4 Język i system pisma

Elementy strefy identyfikatora i sposobu uzyskania podaje się w języku polskim z wyjątkiem informacji uzupełniających przejętych z publikacji, które nie są podawane w ujednoliconej formie, np. nazw wydawców lub oznaczeń części.

9.5 ISBN

ISBN (International Standard Book Number), Międzynarodowy Znormalizowany Numer Książki, którym są oznakowywane także mapy, to niepowtarzalne oznaczenie cyfrowe identyfikujące jedno wydanie mapy/atlasu lub jego wariant różniący się formatem, rodzajem papieru, oprawą lub nośnikiem. W 1974 r. w Polsce został wprowadzony 10-cyfrowy ISBN, od 2007 r. stosuje się ISBN 13-cyfrowy.

 

ISBN 13-cyfrowy składa się z pięciu grup (cyfr):

  • prefiksu 978 lub 979
  • kodu kraju lub strefy językowej wydania
  • kodu wydawcy
  • kodu publikacji
  • cyfry kontrolnej.

 

Cyfrę kontrolną sprawdza się, wyliczając algorytm na poprzednich cyfrach. ISBN 10- i 13-cyfrowe są wyliczane na podstawie odmiennych algorytmów.

 

Liczba cyfr w każdym elemencie ISBN-u dla grupy rejestracyjnej, wydawcy i publikacji różni się długością.

Przykład 526.
ISBN 83-7000-584-5
[ISBN dla mapy turystycznej Polskiego Przedsiębiorstwa Wydawnictw Kartograficznych wydanej w 2000 r.]

Przykład 527.
ISBN 978-83-7329-987-0
[ISBN dla planu miasta Polskiego Przedsiębiorstwa Wydawnictw Kartograficznych wydanej w 2007 r.]

 

9.5.1 Więcej niż jeden ISBN


Jeżeli w publikacji kartograficznej występuje kilka poprawnych i odpowiednio przypisanych numerów ISBN, podaje się je w następującej kolejności:

  • ISBN przypisany opisywanemu wariantowi publikacji
  • ISBN całości zestawu, jeżeli każda część zestawu ma własny ISBN, a opis dotyczy całości
  • ISBN poszczególnych części zestawu, gdy opis dotyczy całości
  • ISBN 13-cyfrowy, jeżeli w publikacji występuje także jego wariant 10-cyfrowy
  • ISBN publikacji dodatkowej, która jest załączona do publikacji katalogowanej.

 

Każdy ISBN podaje się w osobnej strefie pisanej od nowego wiersza.

 

Wystąpienie więcej niż jednego ISBN-u wymaga zastosowania odpowiedniej informacji uzupełniającej w postaci dopowiedzenia (zobacz poniżej).

Przykład 528.
ISBN 978-83-7972-110-8 (t. 2)
ISBN 9788372418531 (całość)

9.6 Informacje uzupełniające

Informacje uzupełniające dotyczą:

  • rodzaju oprawy
  • całości i części mapy wieloczęściowej lub atlasu wielotomowego
  • miejsca, z którego pochodzi ISBN
  • innej formy publikacji
  • błędnego lub ponownie nadanego ISBN
  • publikacji załącznikowej.

 

Informacje uzupełniające podaje się w formie ujednoliconej. Informacje uzupełniające, które dotyczą jednego ISBN-u, ujmuje się łącznie w nawias zwykły ( () ). Dodatkowe informacje uzupełniające (informacje innego rodzaju) podaje się po średniku z odstępem po obu stronach znaku ( ; ).

Przykład 529.
ISBN 83-911981-8-9 (mapa)
ISBN 83-88945-25-4 (obwoluta)

Przykład 530.
ISBN 978-83-7538-812-1
ISBN 978-83-7538-817-6 (płyta CD)

 

9.6.1 Określenie rodzaju oprawy


Rodzaj oprawy podaje się po pierwszym wystąpieniu numeru ISBN, z wyjątkiem przypadków, gdy podaje się informacje o błędnym lub ponownie nadanym ISBN, które zawsze występują w pierwszej kolejności.

 

Jeżeli publikacja nie ma ISBN-u i rodzaj oprawy stanowi pierwszy element strefy, zapisuje się go dużą literą.

 

Najczęściej stosowane nazwy rodzajów oprawy atlasów:

  • oprawa miękka
  • oprawa twarda
  • oprawa twarda w płótnie
  • oprawa twarda w skórze
  • oprawa bibliofilska.

 

Najczęściej stosowane rozróżnienia ISBN-u według oprawy map:

  • panelowy
  • okładkowy.

 

Jeżeli w publikacji kartograficznej występują określenia identyfikujące wariant wydania przypisane danym strefy identyfikatora i uzyskania dokumentu, przejmuje się je z opisywanego dokumentu.

Przykład 531.
K. 3 (egz. oprawny)
K. 1,80 (atlas)
[Atlas współwydany z podręcznikiem — podano ceny.]

Jeżeli wydawca przygotował warianty wydania w nietypowych rodzajach opraw, uzupełnia się je dodatkowymi określeniami.

 

9.6.2 Nazwa wydawcy


Jeżeli mapa została wydana przez więcej niż jednego wydawcę, każdy ISBN należy opatrzyć zwięzłą i czytelną informacją uzupełniającą identyfikującą właściwego wydawcę. Informacją uzupełniającą mogą być np. akronim, forma skrócona lub pełna nazwa wydawcy. Warunkiem zastosowania odpowiedniego rozwiązania jest czytelność informacji.

 

Jeżeli ISBN należy do osoby prywatnej, jako informację uzupełniającą podaje się inicjał(y) imienia i nazwisko. Jeśli wydawca sam dokonał rozróżnienia, stosując akronim lub inną formą swojej nazwy, można je przejąć do opisu.

Przykład 532.
ISBN 83-7311-196-4 (Bertelsmann Media)
ISBN 83-7212-047-1 (Wydawnictwo Podsiedlik-Raniowski i Spółka)

Przykład 533.
ISBN 83-7329-013-3 (PPWK)
ISBN 83-7311-391-6 („Horyzont”)

Przykład 534.
ISBN 83-89239-57-4 (Demart)
ISBN 83-7391-103-0 (Świat Książki)

Przykład 535.
ISBN 978-83-7705-980-7 (Dom Wydawniczy PWN)
ISBN 978-83-7705-988-3 (VIP Ogólnopolska Dystrybucja)

 

9.6.3 Całość i część publikacji wielotomowej


Jeżeli mapę lub atlas opatrzono numerem ISBN-em części (tomu, zeszytu itp.) oraz całości publikacji wieloczęściowej, wielotomowej, oba numery należy uzupełnić odpowiednimi informacjami dodatkowymi. W przypadku tomów numerowanych numery części podaje się cyframi arabskimi niezależnie od formy występującej w książce (cyfry rzymskie, słownie, oznaczenie graficzne, np. gwiazdki). Numeracja (określenie wraz z numerem) powinna być zgodna z zastosowaną w strefie tytułu i odpowiedzialności lub strefie serii. ISBN części nienumerowanych można rozróżnić w sposób wskazany przez wydawcę, tytułami lub innymi zwięzłymi określeniami.

 

Do oznaczenia numeru ISBN całości mapy wieloczęściowej lub atlasu wielotomowego stosuje się wyłącznie określenie: „całość”.

Przykład 536.
Świat : atlas geograficzny dla szkoły średniej. Z. 1-5 / opracowanie i redakcja Anna Siwicka, Michał Siwicki ; Wydawnictwo Kartograficzne Polkart Anna Siwicka
ISBN 83-900043-1-3 (całość)
ISBN 83-900043-2-1 (zeszyt 1)
ISBN 83-86687-01-0 (zeszyt 2)
ISBN 83-86687-10-X (zeszyt 3)
[Strefa uwag: Defekt: brak zeszytów 4 i 5.]

 

9.6.4 Dokument towarzyszący


Jeżeli na mapie lub w atlasie występują również numery ISBN publikacji towarzyszących lub takich, dla których powinny być utworzone osobne opisy bibliograficzne, jako informację uzupełniającą podaje się określenie typu dokumentu towarzyszącego, np.:

  • płyta CD
  • płyta DVD
  • broszura.

Przykład 537.
ISBN 978-83-7538-812-1
ISBN 978-83-7538-817-6 (płyta CD)
[Opis dotyczy mapy, na której oznaczono także ISBN dokumentu towarzyszącego w postaci płyty CD.]

9.7 Niewłaściwy ISBN

ISBN uznaje się za niewłaściwy jeżeli:

  • jest błędny pod względem długości lub struktury
  • został wcześniej wykorzystany do identyfikacji innej publikacji.

 

Jeżeli w atlasie lub na mapie występuje ISBN oryginału lub ISBN poprzednich wydań, nie przejmuje się ich do strefy ISBN. Informację o nich można podać jedynie w strefie uwag.

 

Jeżeli w publikacji występuje ISBN rozpoznany jako niewłaściwy, podaje się odpowiednią informację uzupełniającą: „błędny” lub „ponownie nadany”.

Przykład 538.
ISBN 978-83-89720-30-6 (okładka) 83-915707-1-1 (błędny)

Przykład 539.
ISBN 83-88201-10-7 (poprawny) 88-83201-10-7 (błędny)

Przykład 540.
ISBN 83-7000-016-9 (wersja polska)
ISBN 83-7000-037-1 (błędny ; wersja angielska) : 320 zł

Poprawny ISBN można ustalić w następujących przypadkach:

  • błąd występuje w jednej z trzech pierwszych części ISBN-u lub na ich styku, czyli w prefiksie (978 lub 979), kodzie kraju lub kodzie wydawcy
  • przeliczyć 10-cyfrowy ISBN (bez prefiksu) na 13-cyfrowy ISBN
  • wydawca zarejestrował publikację w serwisie e-ISBN i tam podał jej właściwy ISBN.

 

Jeżeli w publikacji występuje wyłącznie błędny ISBN, a ustalenie poprawnego numeru jest możliwe, poprawny ISBN przejmuje się do strefy ISBN i podaje się w pierwszej kolejności wraz z odpowiednią informacją wyjaśniającą w strefie uwag.

Przykład 541.
[Strefa uwag: ISBN na podstawie informacji z serwisu e-ISBN.]

Przykład 542.
ISBN 978-83-65521-80-4 (oprawa miękka) ISBN 978-83-65521-80-6 (błędny)
[Strefa uwag: ISBN na podstawie informacji z serwisu e-ISBN.]

Jeżeli ISBN na opracowywanej publikacji jest identyczny z numerem nadanym wcześniej innej publikacji, należy ustalić, który z nich jest właściwy dla opracowywanej mapy/atlasu, stosując poniższe rozwiązania:

  • sprawdzić w serwisie e-ISBN, której publikacji został przypisany ISBN
  • skontaktować się z wydawcą w celu wyjaśnienia.

 

Jeżeli ISBN na opracowywanej publikacji jest identyczny z numerem nadanym wcześniejszemu wydaniu publikacji, należy uznać za błędny ISBN na wydaniu późniejszym.

 

Jeżeli nie można ustalić, który ISBN identyfikuje daną publikację, należy przejąć oba numery do opisu jako poprawne, bez wyjaśniania tego w strefie uwag.

9.8 Sposób uzyskania publikacji

Cenę oraz inne warunki dostępności przejmuje się wyłącznie z opisywanego dokumentu.

 

Cenę dokumentu kartograficznego podaje się cyframi arabskimi poprzedzonymi odpowiednim symbolem waluty lub kodem ISO 4217, zależnie od formy występującej w publikacji. Zdawkowe jednostki pieniężne (np. grosze, centy) zapisuje się po przecinku. Kolejne ceny w różnych walutach oddziela się przecinkiem i odstępem. W razie potrzeby po cenie dodaje się zwięzłą informację wyjaśniającą ujętą w nawias zwykły.

 

W opisie dokumentów kartograficznych dystrybuowanych bezpłatnie podaje się określenie „egzemplarz bezpłatny”.

 

Określenie warunków dostępności podaje się po dwukropku z odstępem po obu stronach znaku ( : ).

Przykład 543.
ISBN 798-83-62664-55-9 (błędny) : egzemplarz bezpłatny

Przykład 544.
ISBN 978-83-60866-07-8 (mapa) : egzemplarz bezpłatny
ISBN 978-83-933543-8-2 (przewodnik) : egzemplarz bezpłatny
[Mapa z załącznikiem w postaci broszury zawierającej przewodnik.]

Przykład 545.
K. 3 (egzemplarz oprawny)
K. 1,80 (atlas)
[Atlas współwydany z podręcznikiem — podano ceny.]