aneksy

Deskryptory wyrażające formę dzieła zapisuje się w polu 380 rekordu bibliograficznego.

Deskryptory wyrażające formę dzieła przejmuje się z ustalonej listy:

Wykaz deskryptorów stosowanych w opracowaniu współczesnej literatury (pole 655):

• Adaptacja literacka
• Aforyzmy
• Anegdoty
• Antologia
• Autobiografia
• Bajki i baśnie
• Ballada
• Cytaty
• Dialog
• Dramat (gatunek literacki)
• Dzienniki
• Elegia
• Epitafia (gatunek literacki)
• Epos
• Erotyki
• Esej
• Fanfikcja (fan fiction)
• Fantastyka
• Fantasy
• Felieton
• Fotoreportaż
• Fraszki
• Haiku
• Historia alternatywna
• Horror
• Hymn
• Kazania
• Komedia
• Komiks
• Kryminał
• Książka obrazkowa (picturebook)
• Legendy miejskie
• Legendy i podania
• Libretto
• Limeryki
• Listy
• Literatura ludowa
• Manga
• Melodramat
• Miniatura literacka
• Monodram
• Mowy
• Mowy parlamentarne
• Mowy pogrzebowe
• Mowy sądowe
• Obrazek
• Oda
• Opowiadania i nowele
• Pamflet
• Pamiętniki i wspomnienia
• Panegiryk
• Parodia
• Poemat
• Poemiks
• Poezja konkretna
• Portret literacki
• Powieść
• Powieść graficzna
• Powieść w odcinkach
• Przypowieść
• Przysłowia
• Psalmy
• Publicystyka
• Relacja z podróży
• Reportaż
• Romans
• Romans historyczny
• Saga rodzinna
• Satyra
• Scenariusz
• Scenariusz filmowy
• Scenariusz teatralny
• Scenariusz telewizyjny
• Scenariusz radiowy
• Science fiction
• Sensacja
• Sonety
• Thriller
• Tragedia
• Tragikomedia
• Treny
• Wiersze
• Wiersze okolicznościowe
• Wyliczanki
• Zagadki

W przypadku identyfikacji odmian gatunkowych (dotyczy: powieści, opowiadań i noweli oraz komiksów) dopuszcza się stosowanie następujących określeń stanowiących integralną część deskryptora gatunku:

• biograficzna
• erotyczna
• historyczna
• marynistyczna
• obyczajowa
• podróżnicza
• polityczna
• przygodowa
• psychologiczna

Wykaz deskryptorów stosowanych w opracowaniu literatury epok, kierunków i stylów literackich sprzed XX wieku (pole 655):

• Blason
• Bylina
• Centon
• Diariusz
• Dramat pasyjny
• Dramat romantyczny
• Dramat satyrowy
• Dumy i dumki
• Dywan (gatunek literacki)
• Emblematy (gatunek literacki)
• Epicedia
• Epigramy
• Epitalamium
• Epylion
• Exemplum
• Figliki
• Gawęda szlachecka
• Gazele (gatunek literacki)
• Intermedium
• Incipit
• Jeremiada
• Kasydy
• Misteria i mirakle
• Poemat dydaktyczny
• Poemat dygresyjny
• Poemat heroikomiczny
• Powieść epistolarna
• Powieść gotycka
• Powieść łotrzykowska
• Powieść sentymentalna
• Saga
• Sielanka
• Sylwa
• Sztambuch
• Toast

Przekształcenie utworu literackiego mające na celu dostosowanie go do potrzeb nowych odbiorców (np. dzieci). Jako przykład adaptacji literackiej może posłużyć wiele współczesnych wydań Guliwera czy Robinsona Crusoe (Robinson Crusoe Daniela Defoe, w opracowaniu Jany Eislerovej).

Opowieść o własnym życiu dokonywana z pewnego dystansu, w której (w przeciwieństwie do pamiętnika) w centrum uwagi znajduje się sam autor, historia jego życia, jego doświadczenia wewnętrzne. Świat zewnętrzny stanowi w tej opowieści jedynie tło (Fantomy Marii Kuncewiczowej).

Krótkie opowiastki zawierające moralne pouczenie wprost wypowiedziane lub dobitnie zasugerowane. Bohaterami bajek mogą być ludzie lub zwierzęta, czasem także rośliny czy przedmioty. Świat przedstawiony w bajce zarysowany jest skromnie i schematycznie, bo opowiedziana w niej historia stanowi jedynie ilustrację określonej prawdy ogólnej. Bajka przynależy do literatury dydaktycznej, za pierwszego ważnego twórcę gatunku uznaje się Ezopa, w Polsce bajki pisał np. Biernat z Lublina, Ignacy Krasicki, Adam Mickiewicz. Termin bajka funkcjonuje także potocznie w znaczeniu szerszym — obejmującym zarówno bajki, jak i baśnie.

Baśń łączy z bajką wyrazisty przekaz moralny, dzieli jednak proweniencja i kreacja świata przedstawionego. Baśnie przynależą do twórczości ludowej i tradycji ustnej, przekazują ludowe poczucie sprawiedliwości i wizję świata (wiarę w nieustającą ingerencje mocy pozaziemskich, antropomorficzną wizję przyrody). Ich świat przedstawiony jest bogatszy i barwniejszy niż w bajkach. Jest także nasycony cudownością, przyjmowaną naturalnie przez bohaterów swobodnie przekraczających granicę między światem naturalnym i nadnaturalnym. Klasycznie zbiory baśni pochodzących z ludowej tradycji europejskiej opracowali m. in. Charles Perrault i Bracia Grimm. Tradycję baśni literackiej, czyli baśni o wyjątkowo wyrafinowanym kształcie artystycznym i/lub zawierającego w swojej fabule znaczny udział oryginalnej inwencji autorskiej stworzył Hans Christian Andersen. W Polsce baśnie ludowe opracowywali Kazimierz Władysław Wóycicki, Antoni Józef Gliński, Roman Zmorski. Przykładem baśni literackich mogą być Klechdy sezamowe i Klechdy domowe Bolesława Leśmiana.

Publikacja naukowa, popularnonaukowa lub utwór zaliczający się do literatury faktu opisujący w sposób całościowy i rozbudowany życie konkretnej osoby lub kilku osób. Często występują także biografie równoległe porównujące ze sobą dwa życiorysy. Biografia może zostać opublikowana jako książka lub artykuł z pracy zbiorowej, czasopisma naukowego lub popularnonaukowego. Biografia spełniająca wymogi stawiane przed publikacjami naukowymi może być zarazem monografią. W przypadku biografii opublikowanej w postaci artykułu zawsze jest ona zdecydowanie dłuższa od biogramu, rzadko przekraczającego objętościowo dwie strony.

Dramat jako określenie gatunkowe zaczął funkcjonować w wieku XIX wraz z zacieraniem się granic między tradycyjnie wyodrębnionymi gatunkami dramatycznymi (takimi jak tragedia czy komedia). Utwory, których nie dało się zakwalifikować do żadnego z nich, a było takich coraz więcej, zaczęto nazywać po prostu dramatami, co sprawiło, że termin ten zyskał podwójne znaczenie. Określa już nie tylko jeden z trzech rodzajów literackich, ale także grupę dzieł w jego obrębie. W przypadku tak rozumianych dramatów na plan dalszy schodzi ich tradycyjnie rozumiana przynależność genologiczna, a większego znaczenia nabiera przynależność do określonej poetyki — związana z nią tematyka oraz cechy stylistyczne. Quasi-gatunkowy termin dramat występuje więc często wraz z dookreśleniem odpowiedniego nurtu literackiego lub tematyki. Mówi się więc np. o dramacie symbolicznym (Maurice Maeterlinck, Stanisław Wyspiański, Henryk Ibsen), ekspresjonistycznym (Bertolt Brecht), naturalistycznym i społeczno-psychologicznym (Antoni Czechow, Ibsen, Gabriela Zapolska).

W XX wieku obok kontynuacji form dawniejszych (zwłaszcza realistyczno-naturalistycznych), pojawiły się nowe. Należy do nich:

• dramat poetycki budowany w opozycji do dramatu realistycznego. Operuje on symbolem, wielką metaforą, przypowieścią, charakteryzuje się swobodną kompozycją, wielością nawiązań stylizacyjnych, poetyckością języka. Przykładem może być twórczość T.S. Eliota, Jeana Giraudoux, Jerzego Zawiejskiego;
• dramat epicki (burzenie iluzji scenicznej, liczne partie narracyjne, bezpośrednie zwroty do publiczności, brak intrygi, jego twórcą jest Brecht);
• dramat groteskowy, w stosunku do którego używa się także określenia teatr absurdu.

Typ piśmiennictwa autobiograficznego. Zespół prowadzonych z dnia na dzień zapisów, od ściśle dokumentacyjnych, których zadaniem jest utrwalenie bieżących wydarzeń (diariusz) do takich, które zbliżają się do wypowiedzi literackiej. O układzie kompozycyjnym dziennika decyduje bieg wypadków, jakie zachodzą z dnia na dzień, nie ma on więc z góry założonej kompozycji. Za przykład mogą posłużyć Dzienniki Stefana Żeromskiego, Zofii Nałkowskiej, Marii Dąbrowskiej.

Utwór liryczny wprost lub metaforycznie opiewający miłość zmysłową. Nie jest erotykiem utwór, który dotyczy fizycznej miłości, ale nie odnosi się do pozytywnych emocji z nią związanych, jak np. Miłość Andrzeja Bursy („Tylko rób tak, żeby nie było dziecka”). Przykłady erotyków: Sonet XIX Michała Anioła, W malinowym chruśniaku Bolesława Leśmiana, hepyent Mirona Białoszewskiego.

Szkic naukowy, filozoficzny, publicystyczny lub krytyczny, swobodnie rozwijający interpretację jakiegoś zjawiska lub dociekanie problemu, eksponujący punkt widzenia autora oraz napisany z dbałością o piękny i oryginalny sposób przekazu. Obok logicznego rozumowania mogą się w nim pojawić poetyckie obrazy, paradoksalne sformułowania, a nawet elementy narracyjne czy liryczne. Skrajne formy eseju to rozprawa naukowa i wypowiedź na pograniczu prozy poetyckiej. Utwory, które dałoby się zaliczyć do tego gatunku można znaleźć już w starożytności, sama nazwa funkcjonuje jednak od wieku XVI i została stworzona przez Montaigne’a. Dla przykładu można wymienić Głosy wśród nocy Stanisława Brzozowskiego czy Eseje dla Kasandry Jerzego Stempowskiego.

Utwory fabularne, w których świecie przedstawionym znajdują się zjawiska, przedmioty, postaci czy wydarzenia, które nie mogłyby zaistnieć w rzeczywistości, gdyż są niezgodne z prawami natury (ten warunek spełniają dwa najpopularniejsze obecnie gatunki fantastyki: horror i fantasy) bądź takie, które wprawdzie mogłyby zaistnieć w przeszłości, ale powszechnie wiadomo, że nie zaistniały (przykładem jest historia alternatywna), lub też takie, które do tej pory nie miały miejsca i obecnie pozostają nierealne, ale potencjalnie mogą kiedyś zajść (przede wszystkim utwory science fiction). Do fantastyki zalicza się utwory, w których wątki religijne zostają wyraźnie przekształcone (Ziemia Chrystusa Jacka Dukaja) lub które dotyczą religii już martwych z punktu widzenia autora i odbiorców utworu (Percy Jackson i bogowie olimpijscy Ricka Riordana).

Jedna z głównych odmian fantastyki. Buduje świat przedstawiony, w którym, podobnie jak w baśni, magia i zjawiska nadprzyrodzone funkcjonują jako siły quasi-naturalne, w sposób immanentny w ten świat wpisane i nim rządzące. Inaczej jednak niż w baśni, w której wydarzenia fabularne dzieją się zwykle w świecie słabo określonym (dawno, dawno temu, za górami za lasami) i biorą w nich udział szkicowo jedynie nakreśleni bohaterowie. Bohaterowie w fantasy są silniej zindywidualizowani, a świat przedstawiony zostaje zaopatrzony w mniej lub bardziej rozbudowaną historię, geografię, zasady funkcjonowania społecznego i kulturę lub kultury różnych ras, plemion, narodów, społeczeństw go zamieszkujących.

Fantasy jest gatunkiem silnie intertekstualnym — czerpie obficie z baśni, legend, podań i mitów, a także eposu rycerskiego oraz różnych odmian powieści, w tym zwłaszcza powieści przygodowej, wojennej, podróżniczej. Można dodać, że podróż rozumiana jako poszukiwanie (quest) i skutkująca radykalnymi zmianami w samym bohaterze, a często także w otaczającym go świecie jest jednym z prototypowych schematów fabularnych fantasy. Świat przedstawiony fantasy nawiązuje do potocznych wyobrażeń o czasach historycznych, zwłaszcza o okresie europejskiego średniowiecza. Dzieje się tak w takich założycielskich dla gatunku utworach jak: Władca pierścieni J.R.R. Tolkiena, Opowieści z Narni C.S. Lewisa, Conan Barbarzyńca Roberta E. Howarda.

Możliwe jest jednak zbudowanie świata fantasy poprzez odniesienia do innych epok historycznych (np. do starożytności w Erze pięciorga Trudi Canavan) lub innych kręgów kulturowych (np. kultura japońska w Sadze rodu Otori Liam Hearn). Fantasy zwykle tworzy świat równoległy, odrębny od naszego (Narnia, Śródziemie). Za utwory fantasy uważane są także książki, w których magia wpleciona zostaje w świat rzeczywisty (Amerykańscy Bogowie czy Nigdziebądź Neil Gaimana, Harry Potter J. K. Rowling).

Zarówno do fantasy, jak i science-fiction można zaliczyć tzw. science-fiction fantasy, czyli takie powieści, których świat przedstawiony wykorzystuje zarówno zasady budowy świata przedstawionego właściwego dla fantasy (zwłaszcza obecność magii) oraz science fiction (np. rozwinięta technika, podróże międzyplanetarne). Przykładem może być Świat czarownic Andre Norton czy cykl Gwiezdnych wojen.

Jeden z gatunków publicystyki, swobodny w charakterze, często posługujący się literackimi środkami ekspresji, o rozmaitej tematyce (obyczajowej, literackiej, politycznej). Składają się nań zwykle swobodne dywagacje, często o zabarwieniu satyrycznym. Od eseju różni się mniejszymi rozmiarami, jest też zwykle lekturą lżejszą. Felietony na ogół dotyczą problematyki aktualnej. Przykłady: Leszek Talko, Dziecko dla początkujących, Jerzy Pilch, Pociąg do życia wiecznego.

Jedna z odmian twórczości fantastycznej. Charakterystyczne dla tego typu fantastyki jest wkraczanie sił nadprzyrodzonych w świat przedstawiony zbudowany zasadniczo w konwencji realistycznej. Pojawienie się zjawisk nadnaturalnych (np. duchów, wampirów, wilkołaków czy inkarnacji mocy piekielnych) budzi w bohaterach przerażenie nie tylko dlatego, że postaci te i moce zwykle reprezentują zło i sieją zniszczenie, ale także dlatego, że samo ich istnienie stanowi skandal moralny i poznawczy, zmusza do porzucenia uznawanej do tej pory wizji świata. Przykłady horroru to np.: To, Lśnienie, Mgła Stephena Kinga, Manitou Grahama Mastertona, Ocalony Jamesa Herberta.

Współcześnie postaci charakterystyczne dla horroru (zwłaszcza duchy, wampiry, wilkołaki) pojawiają się stosunkowo często w utworach, które faktycznie nie spełniają definicji horroru (jako że istnienie sił nadnaturalnych przyjmowane jest przez bohaterów dość naturalnie, bez większego poznawczego niepokoju). Dla przykładu takie utwory o wampirach jak Zmierzch Stephanie Meyer czy powieści Charlaine Harris to raczej romanse fantastyczne z elementami thrillera niż horrory.

Gatunek dramatu obejmujący utwory o pogodnej tematyce i akcji opartej na komizmie sytuacyjnym, charakterologicznym i językowym, karykaturze i satyrze oraz zakończonej rozwiązaniem pomyślnym dla bohaterów. Może mieć luźną i swobodną kompozycję.

U źródeł współczesnej komedii znajduje się komedia antyczna (m.in. Arystofanesa, Menandra, Apollodora), średniowieczne formy dramatu ludowego (farsa, commedia dell’arte), renesansowa commedia erudita.

W XVI, XVII wieku ukształtowały się dwa zasadnicze nurty komedii rywalizujące ze sobą do XIX a nawet i XX wieku. Pierwszy z nich to tzw. komedia romantyczna, która powstała m. in. na gruncie dramatu szekspirowskiego (Sen nocy letniej, Wieczór Trzech Króli), nawiązywała do form komicznego teatru ludowego, łączyła farsowość z lirycznością, a realizm z fantastyką. Drugi model komedii powstał głównie za sprawą Moliere’a, który uformował wzór realistycznej komedii sytuacyjnej, charakterologicznej i obyczajowej (Pocieszne wykwintnisie, Szkoła żon). W Polsce ten drugi typ komedii realizowany był zwłaszcza przez Aleksandra Fredrę (Zemsta, Śluby panieńskie). W epoce realizmu i naturalizmu komedia łączyła się z dramatem obyczajowo-psychologicznym. Wiele utworów Antoniego Czechowa, Gabrieli Zapolskiej (w tym Moralność pani Dulskiej), Jana Augusta Kisielewskiego można nazwać zarazem jednym i drugim.

W XX wieku, obok znanych wcześniej rodzajów komedii, pojawiły się także jej nowe odmiany: oparte na paradoksalnej moralistyce i analizie postaw światopoglądowych (George Bernard Shaw, Luigi Pirandello), na szalonej hiperbolizacji (Włodzimierza Majakowskiego, Bertolt Brecht), na grotesce i absurdalnym humorze (teatr absurdu).

Utwór, którego akcją rządzi porządek poszukiwań prowadzących do ustalenia, schwytania i ukarania sprawcy przestępstwa (najczęściej morderstwa). Uwaga koncentruje się tu na rozwiązaniu zagadki, a głównymi bohaterami są prowadzący śledztwo (oficjalnie lub nieoficjalnie) detektywi, ofiary przestępstwa oraz krąg osób podejrzanych o jego dokonanie.

Jako klasyczne odmiany gatunku należy wymienić:

• powieść kryminalno-awanturniczą,
• klasyczną powieść detektywistyczną,
• oraz czarny kryminał amerykański.

Dla uzupełnienia historii kryminału dodaje się także milicyjną odmianę kryminału rozwijającą się w krajach byłego bloku wschodniego (śledztwo prowadzą tutaj szlachetni milicjanci, a przestępcy często są przeciwnikami ustroju).

Powieść kryminalno-awanturnicza z początku XX wieku przedstawia pojedynki detektywów i przestępców, przy czym przestępcy nie zawsze są postaciami negatywnymi (bywa tu szlachetny gentleman włamywacz). Akcja toczy się szybko, jest pełna nieprawdopodobnych zdarzeń i niesamowitych zbiegów okoliczności. Taki charakter miały powieści Maurice’a Leblanca z Arsenem Lupinem.

W powieści detektywistycznej uwaga w pełni koncentruje się na rozpoznaniu tożsamości przestępcy. Świat przedstawiony zbudowany jest jak łamigłówka — zarówno detektyw, jak i czytelnik mają do dyspozycji wiele wskazówek, na podstawie których powinni niejasny przebieg wydarzeń prowadzących do przestępstwa ułożyć w spójną i logiczną historię i tym samym rozwiązać zagadkę, czyli rozpoznać winnego zbrodni. Akcja toczy się wolno — towarzyszymy detektywowi, gdy ogląda ślady, czyta dokumenty, rozmawia ze świadkami. Utwór tego typu musi się kończyć się rozpoznaniem zbrodniarza, który zawsze ponosi zasłużoną karę, co przywraca zagrożony porządek moralny. Klasyczni autorzy powieści detektywistycznych to np. Arthur Conan Doyle, Agatha Christie, George Simenon, Gilbert Chesterton.

W czarnym kryminale amerykańskim (noir) uwaga koncentruje się mniej na rozpoznaniu zbrodniarza a bardziej na jego schwytaniu i udowodnieniu mu winy. Świat przedstawiony jest ponury, dominuje w nim przemoc i gwałt, wśród bohaterów negatywnych są gangsterzy, organizacje mafijne, ale także skorumpowani politycy czy przedstawiciele wielkiej finansjery. Nikt nie jest tu bez zarzutu, także detektywi nie zawsze postępują zgodnie z prawem. Sprawiedliwości w czarnym kryminale nie zawsze staje się zadość. Najbardziej znanymi przedstawicielami gatunku byli Raymond Chandler, Dashiell Hammet, Erle Stanley Gardner, Ross MacDonald.

W powieściach kryminalnych bliższych współczesności znajdujemy zarówno statyczne, oparte głównie na rozwiązywaniu łamigłówki fabuły bliskie klasycznej powieści detektywistycznej, jak i fabuły, o dużym udziale podobnej jak w czarnym kryminale, akcji sensacyjnej. Ten pierwszy typ fabuły można znaleźć np. w twórczości Caroline Graham (na podstawie jej książek powstał serial Morderstwa w Midsomer) oraz wielu autorów skandynawskich, a drugiego typu np. u Tess Gerittsem czy Harlama Cobena. Dużą część współczesnych kryminałów stanowią też powieści znajdujące się pomiędzy obydwiema typami fabuły. Tradycje obnażania ciemnych stron rzeczywistości społecznej kontynuują, choć zestaw problemów społecznych jest tu nieco inny, autorzy skandynawscy (Henning Mankell, Ắsa Larsson, Jo Nesbø). Swoje miejsce zajmuje także kryminał historyczny, osadzający całą akcję powieści w pieczołowicie opisanym świecie określonej epoki historycznej (Marek Krajewski).

Zarówno legendy, jak i podania to opowieści funkcjonujące głównie w tradycji ludowej, z wyraźnie obecnym elementem fantastyki i cudowności, związane tematycznie z jakimiś istotnymi dla danej społeczności miejscami, osobami lub wydarzeniami. Czasem, choć nie zawsze są to wydarzenia lub postaci historyczne. Np. Legendy gnieźnieńskie w opracowaniu Danuty Szulczyńskiej, Legendy o królowej Jadwidze w opracowaniu Jadwigi Stabińskiej.

Twórczość ludu wiejskiego, anonimowa, funkcjonująca głównie w formie ustnej, a dopiero wtórnie zapisywana przez badaczy i artystów z klas wyższych. Była odrębna od literatury oficjalnej, mocno za to wpleciona w praktyki życiowe, obyczaje i obrzędy środowiska, w którym powstawała. Twórczość taka mogła mieć charakter epicki lub poetycki, rzadziej dramatyczny.

Poezja ludowa rzadko funkcjonowała samodzielnie, niemal zawsze występując razem z muzyką. W przypadku ludowej twórczości polskiej były to przede wszystkim pieśni (wiele zebrał ich Oskar Kolberg, można je znaleźć np. w jego zbiorze Pieśni i melodie ludowe w opracowaniu fortepianowym).

Dla epiki ludowej charakterystyczne było z kolei to, że w każdej opowieści stały był jedynie ogólny szkielet wydarzeń, a całość historii za każdym razem opowiadana była nieco inaczej. W Polsce epika ludowa rozwijała się bardzo anemicznie, inaczej niż np. w Rosji (przykładem byliny).

Ludowe utwory dramatyczne funkcjonowały głównie w ramach obrzędów religijnych. Najbardziej znanym przykładem ludowej twórczości dramatycznej jest commedia dell’arte. Wraz ze słabnięciem izolacji kulturalnej wsi i zanikiem analfabetyzmu pojawiła się ludowa twórczość pisana (w Polsce od końca XIX wieku) — głównie wiersze i pamiętniki. W XX wieku, gdy zaszedł proces mieszania się warstw społecznych, także ich twórczość przestała rozwijać się i funkcjonować osobno, co oznacza, że termin twórczość ludowa stracił w dużej mierze rację bytu.

Krótkie utwory prozatorskie o prostej, zazwyczaj jednowątkowej fabule. Dla noweli charakterystyczna jest przejrzystość fabuły, jej dramatyczność, duże nagromadzenie istotnych dla bohatera wydarzeń układających się w spójną historię zmierzającą do punktu kulminacyjnego i wyrazistego rozwiązania. Opowiadanie może mieć budowę luźniejszą, epizodyczną i pełną dygresji. Opowiadaniem jest np. Tu zaszła zmiana Dąbrowskiej, nowelą — Katarynka Prusa.

Typ wypowiedzi prozatorskiej, którego celem jest przedstawienie przeszłości (zdarzeń z życia osobistego lub publicznego) z perspektywy jednostkowej albo z relacji świadków. W tego typu publikacjach najczęściej wykorzystuje się narrację pierwszoosobową, sygnalizującą ich autobiograficzny charakter, a także czas przeszły, wskazujący na to, że zdarzenia opisywane są z pewnego dystansu czasowego. Ważną cechą pamiętników i wspomnień jest ich niefikcjonalny, często dokumentalny charakter. W takim rozumieniu dzieła naśladujące formę memuarystyczną, ale przedstawiające zdarzenia fikcyjne, zostaną zaklasyfikowane jako np. powieści lub opowiadania ("Bez dogmatu" Henryka Sienkiewicza, "Dziennik Bridget Jones" Helen Fielding). Wiele pamiętników tradycyjnie zalicza się do literatury pięknej ze względu na ich walory językowe i artystyczne, np. "Pamiętniki" Jana Chryzostoma Paska, "Szkice piórkiem" Andrzeja Bobkowskiego, "Pamiętnik z Powstania Warszawskiego" Mirona Białoszewskiego.

Sprawozdania z wszelkiego rodzaju podróży: wypraw, tułaczek, wędrówek, pielgrzymek, wycieczek. Relacja taka może być suchym zrelacjonowaniem faktów (np. przedstawieniem trasy wraz z czasem przybywania do poszczególnych miejsc), może koncentrować się na opisie odwiedzanych miejsc (encyklopedycznym, praktycznym, literackim), może mieć charakter przygodowy (gdy doświadczenia podróży układają się w serię zdarzeń zaskakujących i niebezpiecznych), psychologiczny (gdy dominuje prezentacja doświadczeń wewnętrznych związanych z podróżą), refleksyjny (gdy podróż staje się podstawą dla refleksji intelektualnej, moralnej, filozoficznej). Może mieć charakter dziennika lub spójnej opowieści. Aktualnie często występuję także na blogach.

Rozbudowany utwór narracyjny, prozaiczny lub wierszowany o fabule zwykle jednowątkowej, obfitujący w zawikłania sytuacyjne, intrygi, nieprawdopodobne zdarzenia i zbiegi okoliczności, mający najczęściej charakter awanturniczy i erotyczny. Jest jednym z protoplastów współczesnej powieści.

Współcześnie terminu tego używa się przede wszystkim do nazwania jednego z gatunków fabularnych kultury popularnej adresowanego głównie do kobiet i przez nie czytanego lub oglądanego. Fabuła romansu koncentruje się wokół perypetii miłosnych. Miłość będąca tematem romansu z założenia nie ma charakteru platonicznego, element erotyczny może być jednak mniej lub bardziej jawny. Świat przedstawiony w romansie może być jedynie pobieżnie naszkicowany. Obiektem uwagi są wtedy jedynie emocje i wzajemne relacje bohaterów pokazane na ledwie szkicowo zarysowanym tle społecznym lub mieć charakter zbliżony do tego, jaki znajdujemy w powieści obyczajowej. W tym drugim przypadku perypetie miłosne bohaterów, choć nadal sytuują się na pierwszym planie, osadzone są w wyrazistym kontekście historycznym i społecznym — ich przebieg zaś zależny jest od panujących w danym czasie i miejscu obyczajów, ról odgrywanych przez obie płcie, a także włączony w opis bogatej gamy różnych doświadczeń społecznych (Dziennik Bridget Jones Helen Fielding).

Nie określa się jako romanse powieści należących do literatury wysokoartystycznej, nawet jeśli miłość jest w nich tematem pierwszoplanowym (Lalka Bolesława Prusa).

Jeden z podgatunków romansu, którego cechą wyróżniającą jest osadzenie fabuły w realiach historycznych, najczęściej zbliżonych do utworów utrzymanych w konwencji „płaszcza i szpady”.

Utwór epicki, zwłaszcza powieść, o znacznej objętości (zwykle wielotomowa), której fabuła opiera się na dziejach rodziny, obejmując zwykle kilka pokoleń (Buddenbrokowie Tomasza Manna, Saga rodu Forsythe’ów Johna Galsworthy’ego).

Odmiana twórczości fantastycznej, dla której charakterystyczne jest oparcie opisu nieistniejących w rzeczywistości przedmiotów, postaci, wydarzeń etc. na wiedzy naukowej, czyli uprawdopodobnienie ich poprzez zgodność z możliwym teoretycznie sposobem rozwoju nauki. Fabuła utworów science fiction przede wszystkim umieszczana bywa w przyszłości, ale możliwe są także inne warianty — np. umieszczenie akcji w przeszłości alternatywnej (np. powieści steampunkowe pokazujące odmienny niż faktyczny rozwój techniki w ostatnich 150 latach) czy w świecie pozostającym poza naszym doświadczeniem — na innej planecie, w odległej galaktyce.

Do science fiction zalicza się zarówno utwory, w których głównym obiektem uwagi jest rozwój techniki, jak i takie, w których uwaga koncentruje się w większym stopniu na zmianach społecznych. W ramach współczesnej kultury funkcjonuje wiele różnych (niekoniecznie w stosunku do siebie rozłącznych) nurtów fantastyki naukowej.

Można wśród nich wymienić:

• nurt dystopijny (utwory pokazujące skrajnie pesymistyczną wizję rozwoju nauki i przemian życia społecznego, w której współczesne problemy nawarstwiają się aż do stworzenia społecznego koszmaru, np. Mechaniczna pomarańcza Burgessa);
• cyberpunkowy (stanowiący swoisty wariant dystopii, tworzący świat skrajnie stechnicyzowany, o wysoce rozwiniętych zwłaszcza technologiach informacyjnych, a zarazem niebezpieczny, pogrążony w chaosie, np. Neuromancer Williama Gibsona);
• antyutopijny (utwory, w których do społecznego koszmaru prowadzi utopijna próba naprawy rzeczywistości, czyli zarządzanie ludźmi według zasad, które pozornie powinny zapewnić powstanie społeczeństwa idealnego, np. Dawca Lois Lowry);
• postapokaliptyczny (utwory, w których pokazuje się świat w gruzach — po wielkiej katastrofie — wojnie, wybuchu nuklearnym, klęsce żywiołowej, np. Kantyk dla Leibowitza Waltera M. Millera, Droga Cormaca McCarthy’ego).

Utwór, którego cechą charakterystyczną jest szybki przebieg akcji, pełnej wydarzeń zaskakujących i niebezpiecznych dla bohaterów. Akcja sensacyjna często łączy się w konkretnych realizacjach literackich z tematyką kryminalną, gangsterską, mafijną, polityczną, szpiegowską, wojenną. Wśród autorów popularnych powieści sensacyjnych można wymienić Toma Clancy’ego, Roberta Ludluma, Kena Folleta, Fredericka Forsytha.

Utwór wywołujący silne napięcie i intensywne emocje, których źródłem jest na ogół zagrożenie dla życia bohaterów. Bohaterowie prześladowani są przez osoby lub organizacje działające z wyjątkowym okrucieństwem. Często też wiedzą, że dzieje się coś złego, ale nie wiedzą, kto i co im zagraża. Poczucie zagrożenia wzmacniane jest więc przez atmosferę tajemnicy i niepewności. Zagrożenie może sprawiać wrażenie nadprzyrodzonego, faktycznie jednak takie nie jest. Przyjmuje się, że w przeciwieństwie do horroru, w przypadku thrillera mamy do czynienia z niebezpieczeństwem powodowanym przez siły naturalne a nie nadnaturalne.

Współcześnie utwory tego gatunku często łączą właściwą dla thrillera atmosferę grozy i lęku z akcją sensacyjną i intrygą kryminalną. Przestępcami w thrillerach są często psychopaci, szaleńcy ogarnięci jakąś obsesją, wyznawcy okrutnych ideologii (Milczenie owiec Thomasa Harrisa, Misery Stephena Kinga), W thrillerach medycznych lekarze okazują się gotowi do przeprowadzania okrutnych eksperymentów na ludziach lub mordowania ich (Coma Robina Cooka).

W przypadku identyfikacji odmian gatunkowych dla literatury (dotyczy powieści, opowiadań i noweli oraz komiksów) dopuszcza się stosowanie następujących określeń stanowiących integralną część deskryptora formalnego:

Powieść, której przedmiotem jest życie osoby historycznej, męża stanu, artysty itp. Powieść biograficzna tym się różni od biografii, że skonstruowana jest na wzór powieści - przedstawia życiorys wybranej postaci jako spójną fabułę, wprowadza opisy stanów psychicznych postaci oraz dialogi niemające potwierdzenia w dokumentach (Irving Stone, Udręka i ekstaza).

Powieść, w której fabuła koncentruje się wokół erotycznych relacji bohaterów. Stanowią one główny lub jeden z głównych typów wydarzeń fabularnych. Łagodną formą współczesnej powieści erotycznej, czasem nazywanej romantyczno-erotyczną jest Pięćdziesiąt twarzy Greya E.L. James.

Powieść, w której świat przedstawiony umieszczony został w epoce traktowanej przez twórcę i jego potencjalnych czytelników jako zamknięty okres dziejów. Obok postaci znanych z dziejów występują w niej najczęściej (choć nie zawsze) także postacie fikcyjne a ich losy wkomponowane są w bieg historii. Powieść historyczna, w przeciwieństwie do poprzedzającego ją romansu rycerskiego, dąży zwykle do względnego przynajmniej respektowania prawdy historycznej, oddawania charakterystycznych właściwości epoki i jej problemów.

Powieść historyczna może mieć charakter popularny, realizując zasady jednego lub więcej gatunków powieści popularnej (sensacyjnej, przygodowej, romansowej etc., jak np. u Aleksandra Dumasa ojca), jak i należeć do literatury wysokoartystycznej — zawiera wtedy zwykle próbę głębszego zrozumienia przedstawianej epoki czy też ogólniejszą refleksję historiozoficzną. Może także traktować kostium historyczny jako sposób wypowiedzenia się na tematy aktualne (Msza za miasto Arras Andrzeja Szczypiorskiego, Ciemności kryją ziemię Jerzego Andrzejewskiego). Za powieść historyczną można uznać także rekonstrukcje mitu, gdy wpisują się one w konwencję historyczną (Józef i jego bracia Tomasza Manna).

Powieść, w której wydarzenia fabularne osadzone są na morzu, w środowisku marynarzy, do charakterystycznych dla niej tematów należą wojny prowadzone na morzu, działalność piratów, wyprawy odkrywcze.

Podstawowa odmiana powieści realistycznej czerpiąca tematy ze współczesnego autorowi życia społecznego. Motywacje bohaterów w tym typie powieści mają charakter psychologiczny i społeczny. Wydarzenia fabularne opierają się głównie na doświadczeniach należących do sfery codzienności, wpisanych w normalny tok życia (przyjaźnie, miłości, śluby, narodziny dzieci, praca, choroby itp.). Spectrum powieści obyczajowej rozciąga się od powieści społeczno-obyczajowych o wysokich walorach poznawczych i artystycznych (Lalka Prusa) do lekkich historii należących do literatury popularnej (Diabeł ubiera się u Prady Lauren Weisberger)

Powieść, na której fabułę składają się przygody przeżywane przez bohaterów podczas podróży, najczęściej do krajów egzotycznych. W czasach nowszych zbliża się zwykle do powieści przygodowej i sensacyjnej, adresowana jest często do młodzieży (W 80 dni dookoła świata Jules’a Verne’a, Wyspa skarbów Roberta Louisa Stevensona). W XVIII wieku stanowiła jedną z najważniejszych odmian powieści, służyła do przekazywania istotnych treści filozoficznych i społecznych (Daniel Defoe, Jonathan Swift).

Powieść, której fabułę wypełniają zazwyczaj odwołania do bieżącej sytuacji politycznej, ukazująca mechanizmy władzy, walki o nią, odwołująca się także do współczesnych idei i myśli politycznych (społecznych i ustrojowych) nurtujących i kierujących działaniami bohaterów, np. Przedwiośnie Stefana Żeromskiego oraz Popiół i diament Jerzego Andrzejewskiego.

Odmiana powieści popularnej o żywej akcji, którą wypełniają przygody, czyli zdarzenia nieprzewidywalne, zaskakujące i niebezpieczne, wyprowadzające bohatera poza codzienną rutynę. Bohater umieszczony zostaje w przestrzeni mu nieznanej i grożącej licznymi niebezpieczeństwami, pełnej wrogów i napełnionej rozmaitymi przeszkodami naturalnymi. Takie okoliczności, określane także jako czasoprzestrzeń awanturnicza mogą być odnajdywane w światach sprzed współczesnej cywilizacji lub na jej gruzach, w egzotycznych krajach, w przeszłości lub przyszłości, w fantastycznych światach równoległych.

Akcję przygodową może mieć powieść historyczna, fantastyczna (fantasy, science fiction) czy podróżnicza. Bliska powieści przygodowej jest powieść sensacyjna. Różnica między przygodowością a sensacją nie opiera się na oczywistych różnicach definicyjnych, ale raczej na pewnym uzusie. O powieści przygodowej mówi się częściej w przypadku twórczości dla młodzieży, powieści podróżniczych, płaszcza i szpady, indiańskich, z dzikiego zachodu (Jules Verne, Robert Louis Stevenson, Henry Rider Haggard, Karol May). Terminu powieść sensacyjna używa się raczej w stosunku do utworów współczesnych, przeznaczonych dla dorosłych, bardziej brutalnych. Powieść sensacyjna silnie wiąże się z intrygą kryminalną, polityczną, szpiegowską.

Powieść, która koncentruje się na życiu wewnętrznym postaci, na jej przeżyciach, odczuciach, wyobrażeniach. W powieści psychologicznej możemy spotkać drobiazgową analizę przeżyć wewnętrznych bohatera dokonaną przez narratora wszechwiedzącego, ale częściej pojawia się zapis życia wewnętrznego dostępnego przez monolog wypowiedziany, monolog wewnętrzny, strumień świadomości, mowę pozornie zależną. Powieść psychologiczna korzysta z rozmaitych koncepcji psychologicznych — psychologii introspekcyjnej, psychoanalizy, behawioryzmu. Uważa się, że podwaliny powieści psychologicznej stworzył Marcel Proust w W poszukiwaniu straconego czasu. Autorami powieści psychologicznych byli np. Henry James, Wirginia Woolf, James Joyce, a w literaturze polskiej Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, Maria Kuncewiczowa, Tadeusz Breza, Jarosław Iwaszkiewicz i wielu innych.

Wykaz deskryptorów i definicji dla typów publikacji naukowych i publicystyki (pole 655)

Publikacja zawierająca artykuły naukowe, popularnonaukowe, fachowe, teksty publicystyczne, eseistyczne i reportażowe lub utwory literackie różnych autorów na jeden, bądź zbliżone do siebie, tematy lub wybór tekstów jednego autora. Antologia, w przeciwieństwie do pracy zbiorowej, składa się z tekstów powstałych w różnym czasie, nieprzeznaczonych pierwotnie do publikacji w jednym tomie.

 Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Publikacje dydaktyczne
• Publikacje fachowe
• Publikacje naukowe
• Publikacje popularnonaukowe
• Literatura faktu, eseje, publicystyka
• Proza
• Poezja
• Dramat (rodzaj

Pole 655:

• Antologia

Artykuł z czasopisma fachowego lub pracy zbiorowej prezentujący aktualne zjawiska i problemy pojawiające się w danym obszarze działalności zawodowej. Projektowanymi odbiorcami tego typu tekstów są osoby pracujące w danym zawodzie lub profesjonalnie przygotowujące się do jego wykonywania. Może zawierać dane liczbowe, często ma charakter poradnikowy.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Publikacje fachowe

Pole 655:

• Artykuł fachowy
• Artykuł z czasopisma fachowego
• Artykuł z pracy zbiorowej

Artykuł z pracy zbiorowej lub czasopisma naukowego, którego zadaniem jest całościowe i wyczerpujące przedstawienie jednego określonego zagadnienia, zgodnie z najnowszym wynikami badań naukowych. Celem artykułu monograficznego jest nie tylko przedstawienie i krytyczna ocena dotychczasowego dorobku naukowego w danej dziedzinie, ale także prezentacja wyników własnych badań autora oraz wypływających z nich wniosków i hipotez. Deskryptor „Artykuł monograficzny” mogą otrzymać tylko publikacje naukowe.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Artykuł monograficzny
• Artykuł z czasopisma naukowego

• Artykuł z pracy zbiorowej

Artykuł z pracy zbiorowej, czasopisma naukowego lub popularnonaukowego omawiający wyodrębnione zagadnienie w sposób cząstkowy i nieaspirujący do jego całościowego oraz wyczerpującego przedstawienia. Tematyka artykułu problemowego może być szersza niż monograficznego i omawiać w pobieżny sposób kilka różnych zagadnień.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Publikacje naukowe
• Publikacje popularnonaukowe

Pole 655:

• Artykuł problemowy
• Artykuł z pracy zbiorowej
• Artykuł z czasopisma naukowego

• Artykuł z czasopisma popularnonaukowego

Artykuł z pracy zbiorowej, czasopisma naukowego lub popularnonaukowego przedstawiający opublikowane wyniki badań na dany temat, oceniający i konfrontujący tezy postawione przez  ich autorów, wskazujący dalsze możliwe obszary badawcze.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Publikacje naukowe
• Publikacje popularnonaukowe

Pole 655:

• Artykuł przeglądowy
• Artykuł z pracy zbiorowej
• Artykuł z czasopisma naukowego

• Artykuł z czasopisma popularnonaukowego

Artykuł w czasopiśmie naukowym, popularnonaukowym, fachowym, kulturalnym, społeczno-politycznym, tygodniku opinii lub dzienniku pozbawiony aparatu naukowego i wyrażający opinie autora na temat bieżących wydarzeń politycznych, społecznych, ekonomicznych i kulturalnych lub sytuacji panującej w danym środowisku zawodowym lub sektorze gospodarki.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Artykuł publicystyczny
• Artykuł z gazety
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

• Artykuł rozpoczynający numer czasopisma (lub stanowiący wprowadzenie do pracy zbiorowej), wyrażający opinię i stanowisko redakcji wobec ważnych aktualnych problemów. Często związany ze wspólną tematyką danego numeru czasopisma (lub pracy zbiorowej) oraz krótko omawiający jego dalszą zawartość i zachęcający do lektury.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Artykuł wstępny
• Artykuł z pracy zbiorowej
• Artykuł z gazety
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Publikowany w czasopiśmie naukowym, popularnonaukowym, fachowym, w pracy zbiorowej, książce, uporządkowany wykaz opisów bibliograficznych dokumentów z zakresu określonej dziedziny wiedzy lub zagadnienia (bibliografia dziedzinowa), a także wykaz dzieł jednego autora lub zespołu osób, bądź związanych tematycznie z tymi osobami (bibliografia osobowa podmiotowa i przedmiotowa).

Może ukazać się z okazji jubileuszu lub mieć charakter zalecający.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki
• Publikacje fachowe
• Publikacje informacyjne
• Publikacje naukowe
• Publikacje popularnonaukowe

Pole 655:

• Bibliografia
• Artykuł z pracy zbiorowej
• Biografia

• Księga pamiątkowa
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Publikacja naukowa, popularnonaukowa lub utwór zaliczający się do literatury faktu opisujący w sposób całościowy i rozbudowany życie konkretnej osoby lub kilku osób. Często występują także biografie równoległe porównujące ze sobą dwa życiorysy. Biografia może zostać opublikowana jako książka lub artykuł z pracy zbiorowej, czasopisma naukowego lub popularnonaukowego. Biografia spełniająca wymogi stawiane przed publikacjami naukowymi może być zarazem monografią. W przypadku biografii opublikowanej w postaci artykułu zawsze jest ona zdecydowanie dłuższa od biogramu, rzadko przekraczającego objętościowo dwie strony

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki
• Literatura faktu, eseje, publicystyka
• Publikacje naukowe
• Publikacje popularnonaukowe

Pole 655:

• Artykuł z czasopisma naukowego
• Artykuł z czasopisma popularnonaukowego
• Artykuł z pracy zbiorowej
• Biografia
• Monografia

Artykuł w czasopiśmie, pracy zbiorowej, słowniku biograficznym lub encyklopedii, przedstawiający w zwięzłej formie życie, działalność lub twórczość danej osoby, czasem opatrzony bibliografią osobową. Biogram jest formą zdecydowanie krótszą od biografii, rzadko przekracza objętościowo dwie strony.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Publikacje informacyjne

Pole 655:

• Biogram
  
• Artykuł z pracy zbiorowej
• Artykuł z gazety
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)
  
• Encyklopedia

• Słownik biograficzny

Artykuł lub esej w pracy zbiorowej (rzadziej samoistna publikacja), czasopiśmie naukowym, popularnonaukowym, fachowym lub kulturalnym prezentujący analizę określonego zjawiska zilustrowanego konkretnym przykładem.

Analiza wyodrębnionego przypadku może być przyczynkiem do wysnucia uogólnionych wniosków na temat danego zjawiska. Niekiedy funkcję case study pełnić może cała publikacja.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Publikacje fachowe
• Publikacje naukowe
• Publikacje popularnonaukowe

Pole 655:

• Case study (studium przypadku)
• Artykuł z czasopisma fachowego
• Artykuł z czasopisma kulturalnego
• Artykuł z czasopisma naukowego
• Artykuł z czasopisma popularnonaukowego
• Artykuł z pracy zbiorowej

Artykuł w czasopiśmie naukowym, popularnonaukowym, fachowym, praca zbiorowa lub książka prezentująca dane liczbowe, stanowiące wynik obserwacji lub pomiarów badanej cechy, nie zawierająca jednak ich pogłębionej analizy.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki
• Publikacje fachowe
• Publikacje naukowe
• Publikacje popularnonaukowe

Pole 655:

• Dane statystyczne
• Artykuł z czasopisma fachowego
  
• Artykuł z czasopisma naukowego
• Artykuł z czasopisma popularnonaukowego

• Artykuł z pracy zbiorowej

Zapis rozmowy dwóch lub większej liczby osób, poświęconej określonemu tematowi. Uczestnicy prezentują różne stanowiska dotyczące jakiejś kwestii i pragną je pogodzić bądź wykazać wyższość jednego z nich. W odróżnieniu od dyskusji debata dotyczy zazwyczaj kwestii politycznych lub światopoglądowych.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Debata
• Artykuł z pracy zbiorowej
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Zapis rozmowy dwóch lub większej liczby osób, poświęconej określonemu tematowi. Uczestnicy prezentują różne stanowiska dotyczące jakiejś kwestii i pragną je pogodzić bądź wykazać wyższość jednego z nich.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Publikacje fachowe
• Publikacje naukowe
• Publikacje popularnonaukowe

Pole 655:

• Dyskusja
• Artykuł z gazety
• Artykuł z pracy zbiorowej
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Naukowa edycja tekstu naukowego, utworu literackiego lub źródła historycznego (także dawnych aktów prawnych), zawierająca ten tekst w języku oryginalnym, opatrzona komentarzami i przypisami, a często także interpretacjami i różnymi lekcjami tekstu. Autor edycji krytycznej zawsze wskazuje na metody wykorzystane do ustalenia przeznaczonej do druku wersji tekstu.

Każda edycja krytyczna otrzymuje także deskryptor „wydawnictwo źródłowe”.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Dramat (rodzaj)
• Książki
• Literatura faktu, eseje, publicystyka
• Proza
• Poezja
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Edycja krytyczna
• Artykuł z czasopisma kulturalnego
  
• Artykuł z czasopisma naukowego
• Artykuł z czasopisma popularnonaukowego

Artykuł lub dokument urzędowy prezentujący przebieg i ustalenia procesu badania rzeczy bądź sprawy przez biegłego w danej dziedzinie specjalistę. Ekspertyzy wykonywane są zazwyczaj na zlecenie i mają za zadanie udzielenie odpowiedzi na konkretne, mające praktyczne zastosowanie, pytanie. W ekspertyzach mogą być stosowane metody naukowe, nie są one jednak badaniami prowadzonymi przez badacza z własnej inicjatywy. Zazwyczaj nie zawierają one uogólniających wniosków.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki
• Publikacje naukowe
• Publikacje fachowe
• Publikacje urzędowe i akty prawne

Pole 655:

• Ekspertyza
• Artykuł z czasopisma fachowego
  
• Artykuł z czasopisma naukowego
• Artykuł z pracy zbiorowej

Szkic naukowy, filozoficzny, publicystyczny lub krytyczny, swobodnie rozwijający interpretację jakiegoś zjawiska lub dociekanie problemu, eksponujący punkt widzenia autora oraz napisany z dbałością o sposób przekazu. Obok logicznego rozumowania mogą się w nim pojawić poetyckie obrazy, paradoksalne sformułowania, a nawet elementy narracyjne czy liryczne. Skrajne formy eseju to rozprawa naukowa i wypowiedź na pograniczu prozy poetyckiej.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki
• Literatura faktu, eseje, publicystyka
• Publikacje naukowe
• Publikacje popularnonaukowe

Pole 655:

• Esej
• Artykuł z gazety
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Gatunek publicystyki, swobodny w charakterze, często posługujący się literackimi środkami ekspresji, o rozmaitej tematyce (obyczajowej, literackiej, politycznej), złożony ze swobodnych dywagacji, często o zabarwieniu satyrycznym, na ogół dotyczący aktualnej problematyki. Może pojawić się w czasopismach wszystkich typów oraz w antologiach wydanych w formie książki.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki
• Publikacje fachowe
• Publikacje naukowe
• Publikacje popularnonaukowe

Pole 655:

• Felieton
• Antologia
• Artykuł z gazety
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Zbiór fotografii dokumentujących wybrany fragment rzeczywistości i układających się w narrację. Może mieć charakter  obyczajowy, polityczny, podróżniczy, kryminalny, sportowy lub inny.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki
• Publikacje popularnonaukowe

Pole 655:

• Fotoreportaż
• Antologia
• Artykuł z gazety
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Naukowy komentarz do orzeczenia sądowego zawierający jego analizę. Także głos w dyskusji, krótki tekst o dowolnej tematyce powstały w odpowiedzi na inny, bądź stanowiący komentarz do niego.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki
• Publikacje fachowe

• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Glosa
• Artykuł z czasopisma naukowego
  
• Artykuł z gazety
• Artykuł z pracy zbiorowej
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Opublikowane w dowolnym typie czasopisma lub książce (np.: księdze jubileuszowej lub biografii) zestawienie najważniejszych dat z życia danej osoby, historii instytucji lub danego okresu historycznego.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i  655:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki
• Publikacje informacyjne
• Publikacje naukowe
• Publikacje popularnonaukowe

Pole 655:

• Kalendarium
• Biografia
• Artykuł z pracy zbiorowej
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)
• Księga pamiątkowa

Krótki tekst w dowolnym typie czasopisma odnoszący się do aktualnych wydarzeń. W przypadku czasopism naukowych, popularnonaukowych, kulturalnych i fachowych może odnosić się do  organizacyjnych, prawnych i finansowych aspektów funkcjonowania nauki, kultury lub danego środowiska zawodowego oraz zagadnień związanych z obowiązującą w nich etyką.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655

• Komentarz
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)
  

Naukowa edycja aktu normatywnego powszechnie obowiązującego (ustaw zasadniczych, organicznych i zwykłych oraz ratyfikowanych umów międzynarodowych), zawierająca jego możliwe interpretacje, odwołania do teorii i doktryny prawnej, historii regulacji w danym obszarze oraz innych publikacji naukowych. W odróżnieniu od komentarza prawnego, nie stosuje się do rozporządzeń i innych tekstów prawnych.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Komentarz do ustawy

Naukowa edycja tekstu prawnego, zawierająca jego możliwe interpretacje, odwołania do teorii i doktryny prawnej, historii regulacji w danym obszarze oraz innych publikacji naukowych. W odróżnieniu od komentarza do ustawy nie stosuje się do konstytucji, ustaw i umów międzynarodowych.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Komentarz prawny
  

Publikacje książkowe zawierające najistotniejsze informacje z danej dziedziny wiedzy lub danego zawodu, pomagające przygotować się do egzaminów szkolnych, akademickich i zawodowych, wykorzystywane również w doskonaleniu zawodowym.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Publikacje dydaktyczne
• Publikacje fachowe

Pole 655:

• Kompendia i repetytoria

Krótki artykuł opublikowany w czasopiśmie naukowym lub pracy zbiorowej, przygotowany najczęściej w celu wygłoszenia podczas konferencji naukowej, będący relacją z badań, które nie zostały jeszcze ukończone.

 Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Publikacje naukowe

Pole 655

• Komunikat
• Artykuł przeglądowy
• Artykuł z czasopisma naukowego
• Artykuł z pracy zbiorowej
• Case study (studium przypadku)
• Materiały konferencyjne
• Referat

Publikacja zawierająca abstrakty - streszczenia wystąpień konferencyjnych charakteryzujące tematykę przeprowadzonych badań i wykorzystane metody badawcze oraz wskazujące słowa kluczowe.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

380:

• Druki ulotne
• Książki
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Księga abstraktów

Publikacja książkowa dedykowana osobie (np.: wybitnemu uczonemu, artyście) lub instytucji. Składa się z artykułów naukowych lub popularnonaukowych. W księgach pamiątkowych dedykowanych zasłużonym badaczom bardzo często zamieszczone są także tabela gratulatoria oraz biogram lub kalendarium. Często towarzyszy im bibliografia (podmiotowa i/lub przedmiotowa).

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Księga pamiątkowa
• Bibliografia
• Biogram
• Kalendarium

• Praca zbiorowa

List opublikowany przez dowolny typ czasopisma. Może mieć charakter polemiczny, postulatywny bądź odnosić się do bieżących spraw istotnych dla danej zbiorowości lub środowiska.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• List do redakcji
• Artykuł z gazety
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

List skierowany do konkretnej osoby, organizacji, bądź opinii publicznej podpisany przez jednego lub wielu sygnatariuszy, których intencją jest zwrócenie uwagi na istotny problem, bądź protest przeciwko określonemu działaniu lub zjawisku. Zazwyczaj publikowane są w dziennikach i tygodnikach opinii.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

380:

• Artykuły

Pole 655:

• List otwarty
• Artykuł z gazety
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Praca zbiorowa zawierająca artykuły naukowe będące w większości przypadków rozwiniętą i uporządkowaną wersją referatów wygłoszonych na konferencji. Do materiałów konferencyjnych zaliczają się także druki ulotne, zawierające abstrakty, plany konferencji i treści o charakterze promocyjnym.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Druki ulotne
• Książki
• Publikacje naukowe

Pole655:

• Materiały konferencyjne

• Księgi abstraktów

• Praca zbiorowa

Antologia zawierająca różnego rodzaju teksty naukowe, literackie i publicystyczne reprezentujące różne rodzaje i gatunki. Niekiedy dział w czasopiśmie.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki

Pole 655:

• Miscellanea

Publikacja książkowa, o charakterze oryginalnym i twórczym, opatrzona stosownym aparatem naukowym, której zadaniem jest całościowe i wyczerpujące przedstawienie jednego określonego zagadnienia zgodnie z najnowszym wynikami badań naukowych. Celem monografii jest nie tylko przedstawienie i krytyczna ocena dotychczasowego dorobku naukowego w danej dziedzinie, ale także prezentacja wyników własnych badań autora oraz wypływających z nich wniosków i hipotez.

Deskryptor „monografia” może wyjątkowo towarzyszyć innemu deskryptorowi gatunku (np. „spisy”, „edycja krytyczna”), jeśli obszerny wstęp do publikacji samodzielnie spełnia kryteria monografii.

Deskryptor „monografia” otrzymują wyłącznie publikacje naukowe.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Publikacje dydaktyczne
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Monografia
• Podręcznik

Wygłaszane podczas obrad parlamentów i innych gremiów kolegialnych, wydarzeń publicznych i uroczystości formy wypowiedzi ustnej wtórnie zapisane w postaci tekstu i wydane  jako osobna publikacja książkowa, druk ulotny, antologii zawierającej większą liczbę tekstów tego typu albo artykuł z czasopisma lub pracy zbiorowej. Zawierają zazwyczaj bezpośrednie odniesienie do sytuacji w jakiej zostały pierwotnie wygłoszone.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Druki ulotne
• Książki
• Literatura faktu, eseje, publicystyka

Pole 655:

• Mowy i przemówienia
• Antologia
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)
• Artykuł z pracy zbiorowej

Krótka notka w charakterystycznej formie graficznej zawierająca informacje o śmierci danej osoby, bądź kondolencje dla jej rodziny. Zawiera zazwyczaj informacje o wieku, zawodzie, pełnionych rolach rodzinnych i społecznych oraz formułę pożegnalną. Może być publikowany we wszystkich typach czasopism lub mieć charakter druku ulotnego (klepsydra).

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Druki ulotne

Pole 655:

• Nekrolog
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)
  

Krótki tekst opublikowany w dzienniku lub czasopiśmie społeczno-politycznym. Zawiera skrótową i nie rozbudowaną informację na temat jakiegoś zdarzenia lub zjawiska.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Notatka prasowa
• Artykuł z gazety
• Artykuł z tygodnika opinii

Publikacja książkowa o charakterze naukowym, popularnonaukowym, bądź fachowym omawiająca wyodrębnione zagadnienie w sposób cząstkowy i nieaspirujący do jego całościowego i wyczerpującego przedstawienia. Tematyka opracowania może być szersza od monografii i omawiać w pobieżny sposób kilka różnych zagadnień. Opracowanie pozostaje w stosunku do monografii w identycznej relacji, jak artykuł monograficzny do artykułu problemowego.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Publikacje naukowe
• Publikacje popularnonaukowe

• Publikacje fachowe

Pole 655:

• Opracowanie

Publikacja książkowa zawierająca zbiór podstawowych (najważniejszych) wiadomości z określonej dziedziny wiedzy lub jej celowo wyodrębnionego fragmentu, wykorzystywana w procesie kształcenia. Ustrukturyzowana konstrukcja pomaga w samodzielnym przyswajaniu treści przez czytelnika.

Podręczniki mogą być przeznaczone dla uczniów (podręczniki szkolne), studentów, kadry naukowej (podręczniki akademickie), fachowców z danej dziedziny (podręczniki fachowe) lub do samokształcenia (samouczki).

W odróżnieniu od monografii podręczniki nie skupiają się na przedstawieniu jednego określonego zagadnienia, lecz przede wszystkim najważniejszych, możliwie najaktualniejszych informacji, które autor/autorzy uznali za niezbędne do zrozumienia omawianego fragmentu rzeczywistości.

 Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Publikacje dydaktyczne
• Publikacje fachowe
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Podręcznik
• Synteza

Artykuł opublikowany w czasopiśmie naukowym, popularnonaukowym, fachowym, kulturalnym, społeczno-politycznym, religijnym lub dzienniku, odnoszący się, zazwyczaj krytycznie, do innej publikacji. Nie powinna ona przyjmować formy listu. Od recenzji odróżnia ją jednoznacznie krytyczny, skierowany bezpośrednio do autora ton wypowiedzi.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Publikacje naukowe
• Publikacje popularnonaukowe
• Publikacje fachowe
• Publikacje religijne

Pole 655:

• Polemika
• Artykuł z gazety
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Tekst zamykający publikację naukową lub dzieło literackie. Jego autorem nie musi być twórca tej publikacji. Posłowia pojawiają się najczęściej w książkach wznawianych, bądź wydawanych po raz pierwszy po wielu latach.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Posłowie (część publikacji)
  

Powieść publikowana w odcinkach w dowolnym typie czasopisma.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Proza

Pole 655:

• Powieść w odcinkach
• Artykuł z czasopisma kulturalnego
• Artykuł z czasopisma literackiego
• Artykuł z czasopisma społeczno-politycznego
• Artykuł z gazety
• Artykuł z tygodnika opinii

Opublikowana lub nieopublikowana praca licencjacka, inżynierska lub magisterska.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki

• Publikacje naukowe

Pole 380:

• Rękopisy

• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Praca dyplomowa

Publikacja książkowa zawierająca artykuły różnych autorów. Może być księgą pamiątkową, wydanym zbiorem materiałów konferencyjnych lub artykułów różnych autorów przygotowanych specjalnie do tej publikacji.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Publikacje naukowe

• Publikacje popularnonaukowe

Pole 655:

• Praca zbiorowa

Artykuł w dzienniku lub tygodniku opinii streszczający i komentujący najistotniejsze zdaniem autora artykuły prasowe opublikowane we wskazanym okresie.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Przegląd prasy
• Artykuł z gazety
• Artykuł z tygodnika opinii

Artykuł naukowy na bardzo wąski temat, uzupełniający wiedzę dotyczącą konkretnego zagadnienia, nie mający ambicji całościowego i wyczerpującego przedstawienia danej kwestii. Nie musi też odwoływać się do całości aktualnego stanu badań.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Przyczynek
• Artykuł z czasopisma naukowego
• Artykuł z czasopisma popularnonaukowego

• Artykuł z pracy zbiorowej

Publikacja książkowa dowolnego typu opatrzona obficie ilustracjami i fotografiami, będącymi dodatkowym obok tekstualnego, kanałem przekazu informacji. W przeciwieństwie do albumów w publikacjach bogato ilustrowanych element tekstowy równoważy ikonograficzny.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Poradniki i przewodniki
• Publikacje popularnonaukowe

Pole 655:

• Publikacja bogato ilustrowana

• Książka kucharska
• Poradnik

• Przewodnik turystyczny

Książka lub artykuł zawierający relację z prac zespołu bądź komisji powołanej do zbadania wskazanego problemu lub przedstawienia rekomendacji na dany temat. Może mieć charakter publikacji naukowej lub fachowej.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki
• Publikacje fachowe
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Raport
• Artykuł z czasopisma fachowego

• Artykuł z czasopisma naukowego

Książka lub artykuł naukowy przedstawiający wyniki prowadzonych, specjalnie na jego potrzeby, eksperymentów oraz pomiarów (w przypadku nauk ścisłych i przyrodniczych) lub badań z zakresu nauk społecznych (socjologicznych, etnograficznych, testów psychologicznych etc).

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki
• Publikacje fachowe
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Raport z badań
• Artykuł z czasopisma fachowego
• Artykuł z czasopisma naukowego
• Artykuł z pracy zbiorowej

Opublikowany w dowolnym typie czasopisma krótki artykuł przybliżający i oceniający książkę nie mającą charakteru publikacji naukowej lub dzieła literackiego.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Recenzja
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)
  

Opublikowany w czasopiśmie naukowym, kulturalnym, społeczno-politycznym, religijnym lub dzienniku krótki artykuł przybliżający i oceniający dzieło plastyczne lub wystawę.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Recenzja artystyczna
• Artykuł z czasopisma kulturalnego
  
• Artykuł z czasopisma naukowego
• Artykuł z czasopisma popularnonaukowego
• Artykuł z czasopisma społeczno-politycznego
• Artykuł z gazety
• Artykuł z tygodnika opinii

Opublikowany w czasopiśmie naukowym, kulturalnym, społeczno-politycznym, religijnym lub dzienniku krótki artykuł przybliżający i oceniający treść filmu lub serialu.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Recenzja filmowa
• Artykuł z czasopisma kulturalnego
  
• Artykuł z czasopisma naukowego
• Artykuł z czasopisma popularnonaukowego
• Artykuł z czasopisma społeczno-politycznego
• Artykuł z gazety
• Artykuł z tygodnika opinii

Opublikowany w czasopiśmie naukowym, kulturalnym, społeczno-politycznym, religijnym lub dzienniku krótki artykuł przybliżający i oceniający dzieło literackie.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Recenzja literacka
• Artykuł z czasopisma kulturalnego
  
• Artykuł z czasopisma naukowego
• Artykuł z czasopisma popularnonaukowego
• Artykuł z czasopisma społeczno-politycznego
• Artykuł z gazety
• Artykuł z tygodnika opinii

Opublikowany w czasopiśmie naukowym, kulturalnym, społeczno-politycznym, religijnym lub dzienniku krótki artykuł przybliżający i oceniający dzieło muzyczne, operowe lub baletowe.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Recenzja muzyczna
• Artykuł z czasopisma kulturalnego
  
• Artykuł z czasopisma naukowego
• Artykuł z czasopisma popularnonaukowego
• Artykuł z czasopisma społeczno-politycznego
• Artykuł z gazety
• Artykuł z tygodnika opinii

Opublikowany w czasopiśmie naukowym krótki artykuł przybliżający i oceniający zawartość innej pracy naukowej. W recenzji, w przeciwieństwie do polemiki, autor stara się zachować neutralny ton wypowiedzi. Recenzja nie jest skierowana bezpośrednio do autora książki, lecz raczej do jej potencjalnych czytelników.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Recenzja naukowa
• Artykuł z czasopisma kulturalnego
  
• Artykuł z czasopisma naukowego
• Artykuł z czasopisma popularnonaukowego
• Artykuł z czasopisma społeczno-politycznego
• Artykuł z gazety

• Artykuł z tygodnika opinii

Opublikowany w czasopiśmie naukowym, kulturalnym, społeczno-politycznym, religijnym lub dzienniku krótki artykuł przybliżający i oceniający dzieło teatralne.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Recenzja teatralna
• Artykuł z czasopisma kulturalnego
  
• Artykuł z czasopisma naukowego
• Artykuł z czasopisma popularnonaukowego
• Artykuł z czasopisma społeczno-politycznego
• Artykuł z gazety
• Artykuł z tygodnika opinii

Publikowane najczęściej w czasopiśmie naukowym, lub pracy zbiorowej opracowanie jakiegoś zagadnienia, które zostało przygotowane w celu wygłoszenia w gronie osób zainteresowanych określoną problematyką, np. podczas konferencji.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Referat
• Artykuł monograficzny
• Artykuł problemowy
• Artykuł przeglądowy
• Materiały konferencyjne
• Stan badań

• Studium przypadku (case study)

Opublikowany w czasopiśmie dowolnego typu opis wydarzenia napisany przez jego uczestnika lub naocznego świadka. Relacje w przeciwieństwie do sprawozdań mogą charakteryzować się silnym nacechowaniem osobistym nadawanym tekstowi przez jego autora.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Relacja
• Artykuł z gazety
• Artykuł z tygodnika opinii
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Gatunek dziennikarsko-literacki obejmujący utwory będące sprawozdaniami z wydarzeń, których autor był bezpośrednim świadkiem lub uczestnikiem. Reportaż może mieć charakter:

• informacyjny
• sprawozdawczy (przede wszystkim przedstawienie faktów)
• publicystyczny (tak konstruowany, aby skłonić jego odbiorcę do określonej oceny opisanych sytuacji a czasem także ogólniejszych wniosków tyczących np. kwestii społecznych czy politycznych)
• literacki (co może wiązać się z wprowadzeniem głębszej refleksji, a także z wykorzystaniem technik wypracowanych przez prozę fabularną i nawiązaniem do różnych typów popularnych powieści - przygodowych, podróżniczych, obyczajowych).

Autor reportażu może usuwać się w tło, skupiając uwagę wyłącznie na świecie, który obserwuje lub czynić także siebie jednym z bohaterów opisywanych wydarzeń. Krótsze reportaże ukazać się mogą jako teksty w czasopismach lub antologiach.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki
• Literatura faktu, eseje, publicystyka

Pole 655:

• Reportaż
• Artykuł z gazety
• Artykuł z tygodnika opinii
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Reportaż opublikowany w formie książki, artykułu w czasopiśmie lub antologii luźno odnoszący się do opisywanej rzeczywistości, którego fabuła poddana została istotnym przeobrażeniom literackim. Niektóre postaci reportażu fabularnego mogą odgrywać rolę metafor i toposów.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki
• Literatura faktu, eseje, publicystyka

Pole 655:

• Reportaż fabularny
• Antologia
  
• Artykuł z gazety
• Artykuł z tygodnika opinii
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Reportaż opublikowany w formie książki, artykułu w czasopiśmie lub antologii mający w założeniu oddziałać na czytelników i skłonić ich do udzielenia pomocy jego bohaterom, bądź wywarcia presji na odpowiednie instytucje publiczne.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki
• Literatura faktu, eseje, publicystyka

Pole 655:

• Reportaż interwencyjny
• Artykuł z gazety
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Reportaż opublikowany w formie książki, artykułu w czasopiśmie lub antologii mający w założeniu zwrócić uwagę czytelników na konkretny problem społeczny, polityczny, bądź kulturowy (np.: alkoholizm, aborcja, prostytucja, bezrobocie).

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki
• Literatura faktu, eseje, publicystyka

Pole 655:

• Reportaż problemowy
• Antologia
  
• Artykuł z gazety
• Artykuł z tygodnika opinii
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Opublikowana lub nieopublikowana praca doktorska. W przypadku opublikowanych doktoratów zazwyczaj będą to poprawione, rozszerzone lub skrócone wersje. Tego typu informacje niemal zawsze umieszczane są we wstępie.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Publikacje naukowe

Pole 380:

• Rękopisy
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Rozprawa doktorska
• Monografia

Opublikowana praca habilitacyjna. Deskryptor ten należy stosować wyłącznie dla rozpraw habilitacyjnych wydanych po raz pierwszy do końca 2011 r.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Rozprawa habilitacyjna
• Monografia

Opublikowana w czasopiśmie dowolnego typu relacja z wydarzenia związanego z funkcjonowaniem danego środowiska lub grupy zawodowej, np. naukowego, artystycznego, sportowego, politycznego (konferencji, sympozjum, panelu, zjazdu, wyborów do organów przedstawicielskich).

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Sprawozdanie
• Artykuł z gazety
• Artykuł z tygodnika opinii
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Krótka notka w czasopiśmie dowolnego typu podpisana przez autora artykułu, bądź sygnowana przez redakcję, informująca o błędach i niedociągnięciach w materiałach z poprzednich numerów.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Sprostowanie
• Artykuł z gazety
• Artykuł z tygodnika opinii
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Artykuł z pracy zbiorowej lub czasopisma naukowego przedstawiający istniejące teksty na dany temat. W przeciwieństwie do artykułu przeglądowego nie ocenia wyraźnie omawianego piśmiennictwa naukowego i nie wskazuje nowych perspektyw badawczych.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Stan badań
• Artykuł z czasopisma naukowego

• Artykuł z pracy zbiorowej

Monografia w zamierzeniu zbierająca i systematyzująca całość wiedzy z danej subdyscypliny naukowej (np. chemii organicznej), epoki historycznej, literackiej lub kulturowej (np.: średniowiecza, baroku, rokoka). Autor syntezy opiera się przede wszystkim na wynikach cudzych badań, ale poddaje je autorskiej analizie i interpretacji. Syntezy niemal zawsze pełnią funkcje podręcznika akademickiego, nawet jeśli nie były pisane w tym celu.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Publikacje naukowe
• Publikacje dydaktyczne

Pole 655:

• Synteza
• Podręcznik

Publikacja lub rękopis o ambicjach naukowych i poznawczych, starająca się możliwie precyzyjne i kompleksowo zbadać i opisać dane zagadnienie. Deskryptor ten należy stosować wyłącznie dla dzieł powstałych przed wykrystalizowaniem się nowoczesnej nauki wraz z jej aparatem i metodologią (do przełomu XVIII i XIX w.) Deskryptor „traktat” przypisywać należy np.: dziełom Arystotelesa i św. Tomasza z Akwinu, Johannesa Keplera, Mikołaja Kopernika czy Isaaca Newtona.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Rękopisy

Pole 655:

• Traktat

Zbiór podstawowych wiadomości z dowolnej dziedziny, najczęściej mający formę książki. Ma za zadanie szybkie dostarczanie użytecznych informacji potrzebnych podczas realizacji jakiegoś procesu lub nauki. Szczególnym typem tego rodzaju publikacji są vademeca archiwalne i źródłoznawcze.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Publikacje dydaktyczne
• Publikacje fachowe
• Publikacje informacyjne
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Vademecum

Opublikowane zazwyczaj w czasopiśmie wspomnienie o zmarłym, podające najważniejsze wydarzenia i daty z życia zmarłego i podkreślające jego największe osiągnięcia. Czasem ukazuje się w kilka miesięcy lub kilka lat po śmierci danej osoby. Nierzadko publikuje się je także w rocznicę śmierci.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Wspomnienie pośmiertne
• Artykuł z gazety
• Artykuł z tygodnika opinii
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)

Tekst wprowadzający do publikacji naukowej lub dzieła literackiego. Jego autorem nie musi być twórca tej publikacji. Wstęp najczęściej wyjaśnia okoliczności powstania pracy i zapowiada jej główne wątki tematyczne. Wstępami bardzo często opatrywane są tłumaczenia literatury naukowej, edycje krytyczne dzieł literackich oraz wznowienia publikacji naukowych.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Wstęp
• Artykuł z pracy zbiorowej
  

Wycięte z czasopisma teksty lub ich fragmenty stające się w ten sposób osobnym materiałem bibliotecznym. Zazwyczaj mają status druków ulotnych.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Druki ulotne

Pole 655:

• Wycinki prasowe

Celowo opublikowane źródła historyczne, którym towarzyszy opracowanie naukowe lub popularnonaukowe.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Książki
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Wydawnictwo źródłowe

Zapis wystąpienia publicznego wygłoszonego przed szerszym audytorium. Charakteryzuje się osobistą interpretacją faktów i danych dokonaną przez autora oraz rozbudowaną i ustrukturyzowaną formą.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły
• Publikacje popularnonaukowe
• Publikacje naukowe

Pole 655:

• Wykład
• Antologia
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)
• Artykuł z pracy zbiorowej

Opublikowana w czasopiśmie lub antologii książkowej rozmowa prowadzącego z drugą osobą lub grupą osób. Prowadzący zadaje pytania mające na celu zdobycie określonych informacji, bądź wywołanie odpowiedniej reakcji swoich rozmówców.

Dłuższe wywiady opublikowane w formie samodzielnej książki otrzymują deskryptor rodzaju/gatunku „Wywiad-rzeka”.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380:

Pole 380:

• Artykuły
• Książki

• Literatura faktu, eseje, publicystyka

Pole 655:

• Wywiad dziennikarski
  

Długi, opublikowany w formie książki, wywiad z jedną lub kilkoma osobami. Zazwyczaj charakteryzuje go silne nacechowanie biograficzne lub odniesienie do wskazanych wydarzeń historycznych.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380:

Pole 380:

• Książki
• Literatura faktu, eseje, publicystyka

Pole 655:

• Wywiad-rzeka

Krótki tekst zapowiadający wydarzenie polityczne, kulturalne, sportowe, naukowe lub religijne. Może ukazać się w dowolnym typie czasopisma.

Najczęściej współwystępujące deskryptory w polach 380 i 655:

Pole 380:

• Artykuły

Pole 655:

• Zapowiedź
• Artykuł z czasopisma ... (może wystąpić jako artykuł w każdym typie czasopisma)
  

Wykaz deskryptorów określających rodzaj, technikę wykonania i kompozycję z zakresu ikonografii (pole 655):

• Abstrakcja geometryczna
• Akatyst (ikona)
• Akt
• Akt kobiecy
• Akt męski
• Akwaforta
• Akwaforta barwna
• Akwarela
• Akwatinta
• Akwatinta barwna
• Albumy fotograficzne
• Ambrotyp
• Asamblaż
• Autochrom
• Autoportrety
• Autotypia
• Bartynotyp
• Bestiariusz
• Bromolej (technika fotograficzna)
• Celloryt
• Cliché verre
• Cyjanotyp
• Cynkografia (druk płaski)
• Dagerotyp
• Demotywatory
• Diapozytyw
• Drzeworyt
• Drzeworyt barwny
• Drzeworyt chiaroscuro
• Eburneum (technika fotograficzna)
• Ekslibris
• Ferrotyp
• Fête champêtre
• Fête gallante
• Foliogramy
• Fotoceramika
• Fotochromolitografia
• Fotografia
• Fotografia barwna
• Fotografia filmowa
• Fotografia gabinetowa
• Fotografia krajobrazu
• Fotografia krajoznawcza
• Fotografia kulinarna
• Fotografia lotnicza
• Fotografia medyczna
• Fotografia naukowa
• Fotografia otworkowa
• Fotografia podwodna
• Fotografia prasowa
• Fotografia przyrodnicza
• Fotografia reklamowa
• Fotografia reprodukcyjna
• Fotografia socjologiczna
• Fotografia spirytystyczna
• Fotografia stereoskopowa
• Fotografia ślubna
• Fotografia teatralna
• Fotografia urządzenia
• Fotografia wizytowa
• Fotografia wojenna
• Fotomontaż
• Fotonowele
• Fotoreportaż
• Gipsoryt
• Graffiti
• Grafika
• Grafika użytkowa
• Guma (technika fotograficzna)
• Heliograwiura
• Humor rysunkowy
• Ikony
• Ikony kalendarzowe
• Ilustracje
• Ilustracje dla dzieci
• Infografika
• Inkografia
• Inwersja (technika fotograficzna)
• Ivorytyp
• Izohelia
• Kalityp
• Karykatura
• Karykatura polityczna
• Kineograf
• Klocki drzeworytnicze
• Kolaż
• Komiks
• Kompozycja abstrakcyjna
• Kompozycja alegoryczna
• Kompozycja symboliczna
• Krystoleum
• Ksylotypia
• Ksylotypia barwna
• Linoryt
• Linoryt barwny
• Litografia
• Litografia barwna
• Litografia na tincie
• Łubok
• Malarstwo
• Malarstwo akrylowe
• Malarstwo amatorskie
• Malarstwo czarnofigurowe
• Malarstwo czerwonofigurowe
• Malarstwo historyczne
• Malarstwo iluzjonistyczne
• Malarstwo monumentalne
• Malarstwo na jedwabiu
• Malarstwo na szkle
• Malarstwo pejzażowe
• Malarstwo sakralne
• Martwa natura
• Matryce graficzne
• Mezzotinta
• Miedzioryt
• Miedzioryt punktowany
• Miedzioryt punktowany barwny
• Miękki werniks
• Miniatura malarska
• Monotypia
• Muhiry
• Negatyw
• Negatyw szklany
• Nokturn (typ obrazu)
• Odbitka barwna
• Odbitka fotomechaniczna
• Odbitka na emalii
• Odbitka na papierze albuminowym
• Odbitka na papierze kolodionowym
• Odbitka na papierze solnym
• Odbitka na papierze srebrowo-żelatynowym
• Odbitka na porcelanie
• Olej (technika fotograficzna)
• Olej (technika malarska)
• Olej na desce (technika malarska)
• Olej na papierze (technika malarska)
• Olej na płótnie (technika malarska)
• Opakowania
• Opalotyp
• Ozobrom (technika fotograficzna)
• Palladtyp
• Panorama (typ obrazu)
• Panorama (widok)
• Panotyp
• Pastel (technika malarska)
• Pejzaż (sztuki plastyczne)
• Pigment (technika fotograficzna)
• Piktogramy
• Pinatyp
• Plakat
• Plakat bhp
• Plakat cyrkowy
• Plakat filmowy
• Plakat fotograficzny
• Plakat muzealny
• Plakat muzyczny
• Plakat polityczny
• Plakat społeczny
• Plakat sportowy
• Plakat teatralny
• Plakat turystyczny
• Plakat wojskowy
• Plansze do gry
• Plastikoryt
• Platynotyp
• Płyty linorytnicze
• Polaroid
• Portrety
• Portrety alegoryczne
• Portrety pośmiertne
• Portrety ślubne
• Portrety zbiorowe
• Projekty
• Przetłok bromolejowy
• Przezrocza
• Publikacje ikonograficzne
• Rebus
• Reklama
• Reprodukcja
• Rękopisy iluminowane
• Rysunek
• Rysunek atramentem
• Rysunek bistrem
• Rysunek botaniczny
• Rysunek długopisem
• Rysunek flamastrem
• Rysunek gwaszem
• Rysunek kredką
• Rysunek lawowany
• Rysunek ołówkiem
• Rysunek piórem
• Rysunek sangwiną
• Rysunek sepią
• Rysunek techniczny
• Rysunek tuszem
• Rysunek węglem
• Rzut aksonometryczny
• Scena batalistyczna
• Scena biblijna
• Scena historyczna
• Scena mitologiczna
• Scena rodzajowa
• Semiemalia
• Serigrafia
• Sitodruk barwny
• Sposób kredkowy
• Staloryt
• Stemmaty
• Studium
• Sucha igła (technika graficzna)
• Sucha igła barwna (technika graficzna)
• Sylwetki
• Szablony drukarskie
• Szkic
• Światłodruk
• Tanki (obrazy)
• Technika własna (plastyka)
• Tektografia

• Tempera (technika malarska)
• Twórczość dzieci i młodzieży
• Ukiyo-e
• Weduta
• Widoki perspektywiczne
• Wizerunki maryjne
• Woodburytyp
• Wothlytyp
• Wycinanki
• Wycinanki ludowe

• Publikacje ikonograficzne

Wykaz deskryptorów rodzaju i gatunku z zakresu muzyki (pole 655):

• Air de cour
• Aïta (utwór muzyczny)
• Akatyst (utwór muzyczny)
• Allemande
• Ambient
• Anarcho-punk
• Anthem
• Antyfona (utwór muzyczny)
• Arabeska (utwór muzyczny)
• Aranżacja i transkrypcja
• Aria
• Art rock
• Bagatela (utwór muzyczny)
• Bajka słowno-muzyczna
• Balet (utwór muzyczny)
• Ballada (utwór muzyczny)
• Ballata (utwór muzyczny)
• Barkarola
• Beatbox
• Beguine (utwór muzyczny)
• Berżeretka (utwór muzyczny)
• Bigbit
• Black metal
• Bluegrass (muzyka)
• Blues
• Blues rock
• Bolero (utwór muzyczny)
• Boogie-woogie
• Bossa nova
• Boston (utwór muzyczny)
• Bourrée
• Breakbeat
• Burleska (utwór muzyczny)
• Caccia (utwór muzyczny)
• Calypso (utwór muzyczny)
• Canzona
• Cha-cha (utwór muzyczny)
• Chaconne
• Charleston (utwór muzyczny)
• Chillout
• Chorał ambrozjański
• Chorał bizantyński
• Chorał gregoriański
• Chorał luterański
• Chorał mozarabski
• Chorał (utwór muzyczny)
• Concerto grosso
• Conductus
• Copla (utwór muzyczny)
• Country (muzyka)
• Courante
• Cover (muzyka)
• Czardasz
• Dance (muzyka)
• Dancehall
• Dark ambient
• Dark wave (muzyka)
• Death metal
• Decet (utwór muzyczny)
• Dialog muzyczny
• Disco (muzyka)
• Disco polo
• Divertimento
• Dixieland
• Doom metal
• Drum and bass
• Dub (muzyka)
• Duet (utwór muzyczny)
• Duet wokalny (utwór muzyczny)
• Dumy i dumki (utwór muzyczny)
• Dyktanda muzyczne
• Dżingiel
• Écossaise
• Ektenia
• Electro (muzyka)
• Electropop
• Elegia (utwór muzyczny)
• Elektroniczna muzyka taneczna
• Emo (muzyka)
• Ethno jazz
• Etiuda (utwór muzyczny)
• Etiudy i ćwiczenia
• Etno ambient
• Fado
• Fandango (utwór muzyczny)
• Fanfara (utwór muzyczny)
• Fantazja (utwór muzyczny)
• Flamenco
• Fokstrot (utwór muzyczny)
• Folk (muzyka)
• Folk rock
• Forma sonatowa
• Free jazz
• Frottola
• Fuga (utwór muzyczny)
• Funk
• Futurepop
• Gagaku
• Galiarda
• Galop (utwór muzyczny)
• Gamy i pasaże
• Gawot
• Gigue (utwór muzyczny)
• Głosy (zapis muzyczny)
• Gospel i spirituals
• Gothic metal
• Gothic rock
• Graduał (utwór muzyczny)
• Groove metal
• Habanera (utwór muzyczny)
• Hard rock
• Heavy metal
• Hejnał
• Hip-hop (muzyka)
• House (muzyka)
• Humoreska (utwór muzyczny)
• Hymn narodowy
• Hymn (utwór muzyczny)
• Illbient
• Impromptu (utwór muzyczny)
• Indie rock
• Industrial metal
• Industrial (muzyka)
• Instalacja dźwiękowa
• Intermezzo
• Intrada
• Introit (utwór muzyczny)
• Inwencja (utwór muzyczny)
• Irmos
• Jazz
• Jazz awangardowy
• Jazz-rock
• Jive (utwór muzyczny)
• Jota (utwór muzyczny)
• Kadencja (utwór muzyczny)
• Kadryl
• Kankan
• Kanon (utwór muzyczny)
• Kanon wokalny
• Kantata
• Kantata kościelna
• Kantata solowa kościelna
• Kantata solowa świecka
• Kantata świecka
• Kaprys (utwór muzyczny)
• Karaoke
• Kasacja (utwór muzyczny)
• Kolaż dźwiękowy
• Kolędy i pastorałki
• Kołomyjka
• Kołysanka
• Koncert podwójny
• Koncert potrójny
• Koncert (utwór muzyczny)
• Koncert wokalny (utwór muzyczny)
• Kondakion
• Kontredans
• Kozak (utwór muzyczny)
• Krakowiak (utwór muzyczny)
• Krautrock
• Krzesany (utwór muzyczny)
• Kujawiak (utwór muzyczny)
• Kwartet (utwór muzyczny)
• Kwartet fortepianowy (utwór muzyczny)
• Kwartet na instrumenty dęte
• Kwartet na instrumenty dęte blaszane
• Kwartet na instrumenty dęte drewniane
• Kwartet na instrumenty perkusyjne
• Kwartet smyczkowy (utwór muzyczny)
• Kwartet wokalny (utwór muzyczny)
• Kwintet (utwór muzyczny)
• Lambada (utwór muzyczny)
• Lamentacje (utwór muzyczny)
• Latynoski pop (muzyka)
• Lauda (utwór muzyczny)
• Legenda (utwór muzyczny)
• Lendler
• Lezginka
• Libretto
• Litania (utwór muzyczny)
• Live electronic music
• Madison (utwór muzyczny)
• Madrygał (utwór muzyczny)
• Magnificat (utwór muzyczny)
• Mambo (utwór muzyczny)
• Marsz (utwór muzyczny)
• Martial industrial
• Mazurek (utwór muzyczny)
• Medley (utwór muzyczny)
• Melodia z funkcjami harmonicznymi
• Melodia z tekstem podłożonym
• Melodia z tekstem podłożonym i chwytami gitarowymi
• Melodia z tekstem podłożonym i funkcjami harmonicznymi
• Menuet
• Metal alternatywny
• Metal progresywny
• Metal symfoniczny
• Milonga (utwór muzyczny)
• Moment musical
• Morceau (utwór muzyczny)
• Motet
• Msza (utwór muzyczny)
• Musette (utwór muzyczny)
• Musical (utwór muzyczny)
• Muzyka algorytmiczna
• Muzyka alternatywna
• Muzyka cerkiewna
• Muzyka chóralna
• Muzyka do gier komputerowych
• Muzyka do przedstawień scenicznych
• Muzyka elektroniczna
• Muzyka filmowa
• Muzyka instrumentalna
• Muzyka kameralna
• Muzyka klezmerska
• Muzyka komputerowa
• Muzyka konkretna
• Muzyka ludowa, etniczna i tradycyjna
• Muzyka na …
• Muzyka pedagogiczna
• Muzyka polifoniczna
• Muzyka poważna
• Muzyka radiowa
• Muzyka reklamowa
• Muzyka relaksacyjna
• Muzyka religijna
• Muzyka rozrywkowa
• Muzyka sceniczna
• Muzyka skifflowa
• Muzyka synagogalna
• Muzyka taneczna
• Muzyka telewizyjna
• Muzyka użytkowa
• Muzyka weselna
• Muzyka wielogłosowa
• Muzyka wokalna
• Nagranie na żywo
• Nagranie studyjne
• Neofolk (muzyka)
• New Age (muzyka)
• Nieszpory (utwór muzyczny)
• Noise (muzyka)
• Nokturn (utwór muzyczny)
• Nonet (utwór muzyczny)
• Novelletta (utwór muzyczny)
• Nowa fala (muzyka)
• Nu disco
• Nu jazz
• Nu metal
• Oberek (utwór muzyczny)
• Offertorium (utwór muzyczny)
• Oktet (utwór muzyczny)
• One-step (utwór muzyczny)
• Opera rockowa
• Opera (utwór muzyczny)
• Operetka (utwór muzyczny)
• Oratorium (utwór muzyczny)
• Organum
• Parafraza (utwór muzyczny)
• Partytura
• Partytura i głosy
• Pasja (utwór muzyczny)
• Pasodoble (utwór muzyczny)
• Passacaglia
• Passamezzo
• Passepied
• Pawana
• Pejzaż dźwiękowy
• Perpetuum mobile (utwór muzyczny)
• Pieśni szabatowe
• Pieśń bez słów (utwór muzyczny)
• Pieśń i piosenka
• Pieśń i piosenka biesiadna
• Pieśń i piosenka harcerska
• Pieśń i piosenka maryjna
• Pieśń i piosenka masońska
• Pieśń i piosenka masowa
• Pieśń i piosenka myśliwska
• Pieśń i piosenka rewolucyjna
• Pieśń i piosenka studencka
• Pieśń i piosenka turystyczna
• Pieśń i piosenka żeglarska
• Poemat symfoniczny
• Poezja śpiewana
• Polka-mazurka
• Polka (utwór muzyczny)
• Polonez (utwór muzyczny)
• Pop (muzyka)
• Pop-rock
• Post rock
• Potpourri (utwór muzyczny)
• Preludium (utwór muzyczny)
• Przygrywka chorałowa
• Przyśpiewki
• Psalmy (utwór muzyczny)
• Psychedelic trance (muzyka)
• Psychobilly
• Punk rock
• Quickstep (utwór muzyczny)
• Ragtime
• Ranchera
• Rap
• Rapsodia
• Reggae
• Remiks
• Recytatyw
• Recytatyw liturgiczny
• Requiem (utwór muzyczny)
• Responsorium
• Rheinländer (utwór muzyczny)
• Rhythm and blues
• Ricercar
• Rigaudon
• Rock
• Rock and roll
• Rock industrialny
• Rock instrumentalny
• Rock neoprogresywny
• Rock progresywny
• Rock psychodeliczny
• Rock symfoniczny
• Romans (utwór muzyczny)
• Rondeau (utwór muzyczny)
• Rondo (utwór muzyczny)
• Rumba (utwór muzyczny)
• Salsa (utwór muzyczny)
• Saltarello
• Samba (utwór muzyczny)
• Sarabanda
• Sardana (utwór muzyczny)
• Scherzo
• Sekstet (utwór muzyczny)
• Sekwencja (utwór muzyczny)
• Septet (utwór muzyczny)
• Serenada
• Shimmy (utwór muzyczny)
• Siciliana
• Ska (muzyka)
• Skit (utwór muzyczny)
• Slow-fox (utwór muzyczny)
• Solfeż
• Sonata
• Sonata triowa
• Sonet (utwór muzyczny)
• Soul (muzyka)
• Stichera
• Stoner rock
• Suita
• Swing
• Sygnały myśliwskie
• Sygnały wojskowe
• Symfonia
• Symfonia koncertująca
• Szczedriwka
• Szkoła gry
• Szkoła śpiewu
• Sztajerek
• Śpiewnik
• Śpiewnik kościelny
• Śpiewnik pielgrzymkowy
• Śpiewnik szabatowy
• Śpiewnik turystyczny
• Śpiewy liturgiczne
• Tango (utwór muzyczny)
• Taniec
• Taniec dworski
• Taniec ludowy
• Taniec religijny i obrzędowy
• Taniec salonowy
• Taniec towarzyski
• Taniec współczesny
• Tarantela (utwór muzyczny)
• Techno
• Teksty z chwytami gitarowymi
• Teksty z funkcjami harmonicznymi
• Tercet wokalny (utwór muzyczny)
• Thrash metal
• Toccata
• Trance (muzyka)
• Trepak
• Trio (utwór muzyczny)
• Trio fortepianowe
• Trio na instrumenty dęte
• Trio na instrumenty dęte blaszane
• Trio na instrumenty dęte drewniane
• Trio na instrumenty perkusyjne
• Trio na instrumenty strunowe szarpane
• Trio smyczkowe
• Trip-hop
• Trojak (utwór muzyczny)
• Troparion
• Twist (utwór muzyczny)
• Uwertura
• Villanella (utwór muzyczny)
• Virelai (utwór muzyczny)
• Visual kei (muzyka)
• Walc
• Wałaski (utwór muzyczny)
• Wariacje (utwór muzyczny)
• Wiwat (utwór muzyczny)
• Wodewil
• Wokaliza (utwór muzyczny)
• Wprawki
• Wyciągi fortepianowe
• Wyciągi fortepianowe i głosy
• Wyciągi organowe
• Zarzuela
• Zbójnicki (utwór muzyczny)

Wykaz deskryptorów rodzaju i gatunku dla nagrań niemuzycznych (pole 655):

• Bajka słowno-muzyczna
• Benefis
• Cyrk
• Kabaret
• Kabaret literacki
• Koncert radiowy
• Koncerty i recitale
• Lista przebojów
• Magazyn (audycja)
• Nagranie na żywo
• Nagranie prywatne
• Nagranie terenowe
• Pogadanka
• Powieść w odcinkach
• Program dokumentalny
• Program edukacyjny
• Program informacyjny
• Program kulinarny
• Program kulturalny
• Program motoryzacyjny
• Program muzyczny
• Program popularnonaukowy
• Program radiowy
• Program religijny
• Program sportowy
• Program telewizyjny
• Przedstawienie teatralne
• Publicystyka radiowa
• Publicystyka telewizyjna
• Radiowy program rozrywkowy
• Reality show
• Rejestracja filmowa
• Reklama radiowa
• Reklama telewizyjna
• Reportaż
• Reportaż fabularny
• Reportaż radiowy
• Reportaż telewizyjny
• Serial filmowy
• Sitcom
• Słuchowisko
• Słuchowisko radiowe
• Stand-up
• Talent show
• Talk-show
• Teatr telewizji
• Teledysk
• Telenowela dokumentalna
• Teleturnieje
• Telewizyjne programy poranne
• Telewizyjny program rozrywkowy
• Transmisja radiowa
• Transmisja telewizyjna
• Widowisko telewizyjne

Wykaz deskryptorów rodzaju i gatunku dla filmu (pole 655):

• Anime
• Czarna komedia
• Dramat filmowy
• Etiuda filmowa
• Fanfilm
• Fantasy
• Film 3d
• Film akcji
• Film amatorski
• Film animowany
• Film biograficzny
• Film dokumentalizowany
• Film dokumentalny
• Film edukacyjny
• Film erotyczny
• Film fabularny
• Film familijny
• Film gangsterski
• Film grozy
• Film historyczny
• Film katastroficzny
• Film kostiumowy
• Film krótkometrażowy
• Film muzyczny
• Film naukowy
• Film niemy
• Film noir
• Film obyczajowy
• Film paradokumentalny
• Film płaszcza i szpady
• Film pornograficzny
• Film przygodowy
• Film przyrodniczy
• Film psychologiczny
• Film reklamowy
• Film religijny
• Film sensacyjny
• Film szpiegowski
• Film sztuk walki
• Film wąskotaśmowy
• Film wojenny
• Filmografia
• Found footage
• Groteska
• Horror
• Komedia
• Komedia kryminalna
• Komedia muzyczna
• Komedia romantyczna
• Komediodramat
• Kryminał
• Melodramat filmowy
• Musical
• Opera mydlana
• Parodia filmowa
• Political fiction
• Rejestracje filmowe
• Satyra filmowa
• Scenariusz filmowy
• Scenorys
• Science-fiction
• Serial filmowy
• Sitcom
• Telenowela
• Telenowela dokumentalna
• Thriller
• Western

Wykaz typu czasopism (pole 655)

• Biuletyn
• Czasopismo akademickie
• Czasopismo alternatywne
• Czasopismo archeologiczne
• Czasopismo architektoniczne
• Czasopismo archiwistyczne
• Czasopismo astronomiczne
• Czasopismo bibliologiczne
• Czasopismo bibliotekarskie
• Czasopismo biologiczne
• Czasopismo buddyjskie
• Czasopismo chemiczne
• Czasopismo dla dziewcząt
• Czasopismo dla kobiet
• Czasopismo dla mężczyzn
• Czasopismo dla niewidomych
• Czasopismo dla rodziców
• Czasopismo dziecięce
• Czasopismo edytorskie
• Czasopismo ekologiczne
• Czasopismo ekonomiczne
• Czasopismo erotyczne
• Czasopismo etnograficzne
• Czasopismo fachowe
• Czasopismo farmaceutyczne
• Czasopismo filmowe
• Czasopismo filologiczne
• Czasopismo filozoficzne
• Czasopismo fizyczne
• Czasopismo fotograficzne
• Czasopismo geodezyjne
• Czasopismo geograficzne
• Czasopismo geologiczne
• Czasopismo greckokatolickie
• Czasopismo handlowe
• Czasopismo harcerskie
• Czasopismo historyczne
• Czasopismo hobbystyczne
• Czasopismo informacyjne
• Czasopismo jenieckie
• Czasopismo katolickie
• Czasopismo kombatanckie
• Czasopismo komputerowe
• Czasopismo konsumenckie
• Czasopismo księgarskie
• Czasopismo kulinarne
• Czasopismo kulturalne
• Czasopismo lifestylowe
• Czasopismo literackie
• Czasopismo ludowe
• Czasopismo matematyczne
• Czasopismo matrymonialne
• Czasopismo medyczne
• Czasopismo misyjne
• Czasopismo młodzieżowe
• Czasopismo motoryzacyjne
• Czasopismo muzealne
• Czasopismo muzułmańskie
• Czasopismo muzyczne
• Czasopismo naukowe
• Czasopismo nielegalne
• Czasopismo o modzie
• Czasopismo o sztuce
• Czasopismo o tańcu i balecie
• Czasopismo ogłoszeniowe
• Czasopismo parafialne
• Czasopismo pedagogiczne
• Czasopismo policyjne
• Czasopismo politologiczne
• Czasopismo polonijne
• Czasopismo popularnonaukowe
• Czasopismo poradnikowe
• Czasopismo prasoznawcze
• Czasopismo prawnicze
• Czasopismo prawosławne
• Czasopismo protestanckie
• Czasopismo przyrodnicze
• Czasopismo psychologiczne
• Czasopismo regionalno-lokalne
• Czasopismo reklamowe
• Czasopismo religijne
• Czasopismo religioznawcze
• Czasopismo rolnicze
• Czasopismo rozrywkowe
• Czasopismo satyryczne
• Czasopismo sensacyjne
• Czasopismo shoppingowe
• Czasopismo socjologiczne
• Czasopismo społeczno-polityczne
• Czasopismo sportowe
• Czasopismo statystyczne
• Czasopismo studenckie
• Czasopismo szkolne
• Czasopismo teatralne
• Czasopismo techniczne
• Czasopismo telewizyjno-radiowe
• Czasopismo teologiczne
• Czasopismo turystyczne
• Czasopismo urzędowe
• Czasopismo weterynaryjne
• Czasopismo więzienne
• Czasopismo wojskowe
• Czasopismo zakładowe
• Czasopismo związkowe
• Gazeta
• Gazeta frontowa
• Tabloid
• Tygodnik opinii

Pole 336 Typ zawartości (Content type) - wykaz terminów

http://www.loc.gov/standards/valuelist/rdacontent.html

337 tryb odtwarzania (media type) - wykaz terminów

http://www.loc.gov/standards/valuelist/rdamedia.html

338 Typ nośnika (Carrier type) - wykaz terminów

http://www.loc.gov/standards/valuelist/rdacarrier.html

Rodzaje dopowiedzeń:

• określenia typu: błogosławiony, junior, senior, król, papież, syn, święty;
• nazwy zawodu wykonywanego przez daną osobę np. dziennikarz, nauczyciel, konserwator zabytków, stylista, urzędnik, policjant, żołnierz, piłkarz, tenisista itp.;
• wykształcenia autora i/lub dziedziny, którą się zajmuje (zob. tabela poniżej);
• określenia: ksiądz, w przypadku zakonników: jezuita, franciszkanin, klaryska itp., jeżeli nie można określić przynależności do konkretnego zgromadzenia, stosuje się dopowiedzenia: zakonnik, zakonnica;
• muzycy mogą otrzymać dopowiedzenia: śpiewak, pianista, skrzypek, puzonista itp.;
• określenia zawodów artystycznych (potwierdzone w źródłach): reżyser, aktor, kompozytor, operator, fotograf, grafik, producent filmowy, pisarz, poeta itp.;
• określenia: ilustrator, tłumacz, redaktor, wydawca, jeżeli wskazują na profesję osoby.

Nie stosuje się określeń:

• stopni naukowych lub wojskowych: doktor, dr hab., profesor, pułkownik;

• i innych, które nie są stałą cechą danej osoby np.: student, uczennica.

Dopowiedzenia można dodawać tylko wówczas, kiedy zostały potwierdzone w wiarygodnych źródłach (Nauka Polska, strony uczelni, strony www i profile społecznościowe autorów, słowniki i bazy biograficzne, opracowywana publikacja itp.).

Przy formułowaniu dopowiedzenia nie można opierać się wyłącznie na tematyce publikacji.

Podstawowym dopowiedzeniem jest forma osobowa utworzona od dyscypliny / dziedziny wiedzy. Jeżeli forma osobowa utworzona od dziedziny nie jest adekwatna, jako dopowiedzenie stosuje się nazwę dyscypliny/dziedziny wiedzy.

Dopowiedzenie może być sformułowane w formie męskiej lub żeńskiej.

W opisie bibliograficznym i rekordzie wzorcowym nie stosuje się skracania słów. Wyjątek stanowią następujące przypadki:

Uwaga:

• skróty: bł., św., stopnie naukowe, stopnie wojskowe oraz godności kościelne i zakonne są rozwijane w dopowiedzeniach i atrybutach;
• w strefie adresu wydawniczego skróty „s.l.”, „s.n.” są rozwijane jako: „miejsce nieznane”, „wydawca nieznany” lub „drukarz nieznany”;
• w strefie opisu fizycznego dla oznaczenia stron lub kart nieliczbowanych stosuje się nawias kwadratowy;
• w strefie tytułu i serii w podpolach $n i $v dotychczas stosowane skróty pozostają w niezmienionej formie;
• w strefie numeracji: pole 362 i pole 773 podpole $g oraz w zapisie zasobu czasopism dotychczas stosowane skróty pozostają w niezmienionej formie;
• w określeniu rodzaju współpracy nie stosuje się skrótów. Określenia współpracy zapisywane są według wykazu Rodzaje współpracy.

Skróty stosowane w oznaczeniach części (strefa tytułu i oznaczenia odpowiedzialności oraz strefa serii i publikacji wieloczęściowej, w opisie artykułów także cytata wydawnicza):