Literatura

1. Wprowadzenie

Utwory literackie, niezależnie od nośnika na jakim zostały zapisane, podlegają opracowaniu rzeczowemu z zastosowaniem Deskryptorów Biblioteki Narodowej (DBN). Są to:

  • literatura piękna,
  • literatura faktu,
  • literatura dla dzieci i młodzieży,
  • komiksy i książki obrazkowe.

 

Celem opracowania rzeczowego utworów literackich jest stworzenie dodatkowych punktów dostępu umożliwiających wyszukiwanie utworów, w których występują bezpośrednie lub pośrednie powiązania z zagadnieniami znanymi z publikacji naukowych i popularnonaukowych.

 

Opracowując publikację należy wziąć pod uwagę potrzeby dwóch grup użytkowników:

  • osób o dużej wiedzy, zainteresowanych powiązaniami między różnymi typami zbiorów;
  • czytelników szukających konkretnych zagadnień poruszanych w dziełach literackich.

 

Opracowanie utworów literackich wymaga przeanalizowania i uwzględnienia – o ile wystąpią one w danym materiale bibliotecznym – elementów związanych z opisem formalnym i elementów związanych z opisem treści.

Elementy opisu formalnego:

  • forma dzieła;
  • rodzaje, gatunki i techniki właściwe dla literatury lub danej gałęzi sztuki;
  • grupa wiekowa odbiorców;
  • przynależność kulturowa dzieła;
  • czas powstania.

Elementy opisu treści:

  • zakres chronologiczny treści;
  • tło historyczne;
  • postacie rzeczywiste;
  • postacie fikcyjne, biblijne, mitologiczne i bóstwa;
  • rzeczywiste rodziny i dynastie;
  • fikcyjne rodziny i dynastie;
  • nawiązania intertekstualne;
  • miejsca rzeczywiste;
  • miejsca fikcyjne;
  • środowisko społeczne;
  • ciała zbiorowe;
  • imprezy;
  • tematyka dzieła (czyli elementy treści inne niż wymienione wyżej).

 

Użycie deskryptorów sygnalizujących wystąpienie w opracowywanym materiale któregoś z powyższych elementów powinno nastąpić zgodnie ze szczegółowymi zasadami opisanymi dla poszczególnych typów utworów literackich.

Dobór deskryptorów odpowiednich dla wyrażenia danego elementu powinien odbywać się na podstawie:

  • opracowywanej publikacji,
  • ogólnodostępnych źródeł informacji (w tym internetowych portali specjalistycznych),
  • dostępnych baz danych (np. prowadzonego przez OCLC serwisu Classify).

2. Elementy opisu formalnego

2.1 Forma dzieła (pole 380)

Formę dzieła zapisuje się w polu 380 rekordu bibliograficznego.


Forma dzieła utworów literackich wyrażana jest za pomocą dwóch deskryptorów:

  • jednego określającego postać fizyczną:

- książki,

- artykuły,

- audiobooki,

- e-booki,

  • drugiego określającego przynależność utworu do jednego z rodzajów literackich:

- proza – epika (z wyłączeniem pisanych wierszem eposów i poematów epickich),

- poezja – liryka (oraz eposy i poematy),

- dramat (rodzaj) – dramat,


lub odmiany piśmiennictwa:

- literatura faktu, eseje, publicystyka;
- komiksy i książki obrazkowe.

 

Przy doborze deskryptorów formy dzieła stosuje się zasady określone w rozdziale 9 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów BN” oraz wykaz deskryptorów formy: Aneks 1. Forma dzieła.

 

Uwaga:

  • publikacje łączące kilka rodzajów literackich otrzymują dwa lub więcej deskryptory formy (pole 380);
  • poszczególne rodzaje i gatunki literackie wyrażane są za pomocą odpowiednich deskryptorów rodzaju/gatunku (pole 655);
  • nie tworzy się osobnego deskryptora wyrażającego literaturę dla dzieci i młodzieży – publikacje tego typu otrzymują odpowiednie deskryptory grupy odbiorców (pole 385).

Przykład 1

245 10 $aDiabeł ubiera się u Prady /$cLauren Weisberger ; z angielskiego przełożyła Hanna Szajowska.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura amerykańska

388 1_ $a2001-

650 _7 $aCzasopismo o modzie$2DBN

650 _7 $aDziennikarze$2DBN

650 _7 $aModa$2DBN

651 _7 $aNowy Jork (Stany Zjednoczone)$2DBN

655 _7 $aPowieść obyczajowa$2DBN

Przykład 2

245 10 $aDom na wzgórzu /$cPeter James ; z angielskiego przełożył Robert Waliś.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura angielska

388 1_ $a2001-

650 _7 $aDuchy$2DBN

650 _7 $aNawiedzone domy$2DBN

651 _7 $aWielka Brytania$2DBN

655 _7 $aHorror$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

2.2 Rodzaje i gatunki literackie (pole 655)

Deskryptory określające rodzaje i gatunki literackie zapisuje się w polu 655.

 

Rodzaj i gatunek literacki (pole 655) określa się w powiązaniu z deskryptorem formy zapisanym w polu 380. Obowiązują następujące zasady:

  • powieści, nowele i opowiadania występują w powiązaniu z deskryptorem formy „Proza”;
  • gatunki dramatyczne występują w powiązaniu z deskryptorem formy „Dramat (rodzaj)”;
  • gatunki liryczne występują w powiązaniu z deskryptorem formy „Poezja” (wyjątek stanowią wierszowane eposy i poematy − pomimo formalnej przynależności do epiki − ze względu na społeczny uzus słowa "poezja");
  • autobiografie, wywiady, listy, wspomnienia, dzienniki, pamiętniki, reportaże, eseje, publicystka i inne gatunki literatury faktu występują w powiązaniu z deskryptorem formy „Literatura faktu, eseje, publicystyka”;
  • gatunki komiksowe i powieści graficzne występują w powiązaniu z deskryptorem formy „Komiksy i książki obrazkowe”.

 

Uwaga:

  • deskryptory rodzaju/gatunku (np.: „Sensacja”, „Kryminał”, „Fantastyka”, „Fantasy”) mające charakter uniwersalny mogą otrzymywać zarówno dzieła literackie (w tym komiksy i książki obrazkowe), jak i filmowe;
  • w przypadku utworów lirycznych o niejednoznacznej lub trudnej do określenia przynależności gatunkowej w polu 655 należy użyć deskryptora rodzaju/gatunku „Wiersze”, pomimo że odnosi się on do formy dzieła i jest równoznaczny z treścią pola 380 („Poezja”).

 

Przy doborze deskryptorów rodzaju/gatunku stosuje się zasady określone w rozdziale 9 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów BN” oraz wykaz deskryptorów rodzaju/gatunku: Aneks 2. Rodzaje i gatunki literackie.

Przykład 3

245 10 $aBlondynka nad Gangesem /$c[tekst, rysunki, zdjęcia, filmy] Beata Pawlikowska.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a2001-

600 17 $aPawlikowska, Beata$d(1965- )$2DBN

648 _7 $a2001-$2DBN

650 _7 $aPodróże$2DBN

651 _7 $aIndie$2DBN

655 _7 $aReportaż$2DBN

658 __ $aPodróże i turystyka

 Przykład 4

245 10 $aNobel '96 :$bWisława Szymborska czyta swoje wiersze /$credakcja i reżyseria Romana Bobrowska.

380 __ $aAudiobooki

380 __ $aPoezja

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

655 _7 $aWiersze$2DBN

 Przykład 5

245 10 $aPan Tadeusz czyli Ostatni zajazd na Litwie :$bhistoria szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem /$cAdam Mickiewicz ; opracował Stanisław Pigoń ; aneks opracował Julian Maślanka.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aPoezja

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1801-1900

648 _7 $a1801-1900$2DBN

650 _7 $aSzlachta$2DBN

650 _7 $aWojny napoleońskie (1803-1815)$2DBN

650 _7 $aZaścianek szlachecki$2DBN

651 _7 $aLitwa$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

651 _7 $aSoplicowo (miejsce fikcyjne)$2DBN

655 _7 $aEpos$2DBN

Przykład 6

245 10 $aSen srebrny Salomei :$bromans dramatyczny w pięciu aktach /$cJuliusz Słowacki ; opracowanie Alina Kowalczykowa.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aDramat (rodzaj)

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1801-1900

648 _7 $a1701-1800$2DBN

650 _7 $aKoliszczyzna (1768)$2DBN

650 _7 $aKozacy$2DBN

650 _7 $aZakochanie$2DBN

651 _7 $aUkraina$2DBN

655 _7 $aDramat (gatunek literacki)$2DBN

2.3 Grupa odbiorców (pole 385)

Deskryptory określające grupę odbiorców zapisuje się w polu 385 rekordu bibliograficznego.

 

Grupę odbiorców podajemy w przypadku dzieł literackich przeznaczonych dla dzieci i/lub młodzieży.

 

Grupę odbiorców wyraża się na dwa sposoby, za pomocą dwóch lub kilku współwystępujących deskryptorów:

  • słownie („Dzieci” lub „Młodzież”);
  • liczbowo („0-5 lat”, „6-8 lat”, „9-13 lat”, „14-17 lat”).

 

Deskryptory grupy odbiorców „Dzieci” i „Młodzież” poprzedza się wyrażeniem wprowadzającym zapisanym w podpolu $m „Grupa wiekowa”.

 

Grupę odbiorców dzieła literackiego ustala się na podstawie:

  • odpowiedniej adnotacji na publikacji lub kwalifikacji do grupy wiekowej ustalonej przez wydawcę;
  • listy lektur szkolnych przeznaczonych dla określonego poziomu nauczania.

W przypadku braku danych we wskazanych powyżej źródłach informacji można odstąpić od wyrażenia grupy odbiorców.

 

Uwaga:

  • deskryptor grupy odbiorców „Dzieci” współwystępuje z deskryptorami grupy wiekowej: „0-5 lat”, „6-8 lat” i „9-13 lat”;
  • deskryptor grupy odbiorców „Młodzież” współwystępuje z deskryptorami grupy wiekowej „9-13 lat” i „14-17 lat”.

 

Przy doborze deskryptorów grupy odbiorców stosuje się zasady określone w dziale "Materiałay metodyczne", zakładka: Grupa odbiorców.

Przykład 7

245 10 $aTomek wśród łowców głów /$cAlfred Szklarski ; [ilustracje Józef Marek, Wiesław Zięba].

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

385 __ $mGrupa wiekowa$aDzieci

385 __ $mGrupa wiekowa$a9-13 lat

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

600 07 $aTomek Wilmowski$c(postać fikcyjna)$2DBN

650 _7 $aEkspedycja naukowa$2DBN

650 _7 $aPapuasi$2DBN

651 _7 $aNowa Gwinea (wyspa)$2DBN

655 _7 $aPowieść podróżnicza$2DBN

655 _7 $aPowieść przygodowa$2DBN

Przykład 8

245 10 $aDzieci z Bullerbyn /$cAstrid Lindgren ; przełożyła Irena Wyszomirska ; ilustracje Ilon Wikland.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

385 __ $mGrupa wiekowa$aDzieci

385 __ $mGrupa wiekowa$a6-8 lat

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura szwedzka

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

650 _7 $aPrzyjaźń$2DBN

650 _7 $aUczniowie szkół podstawowych$2DBN

650 _7 $aWieś$2DBN

651 _7 $aSzwecja$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

Przykład 9

245 10 $aAnia z Zielonego Wzgórza /$cLucy Maud Montgomery ; przełożyła Agnieszka Kuc.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

385 __ $mGrupa wiekowa$a9-13 lat

385 __ $mGrupa wiekowa$a14-17 lat

385 __ $mGrupa wiekowa$aMłodzież

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura kanadyjska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1901-1914

600 07 $aAnia Shirley$c(postać fikcyjna)$2DBN

650 _7 $aAdopcja$2DBN

650 _7 $aDojrzewanie$2DBN

650 _7 $aDziewczęta$2DBN

650 _7 $aPrzyjaźń$2DBN

650 _7 $aSieroty$2DBN

650 _7 $aWłosy rude$2DBN

651 _7 $aAvonlea (Kanada ; miasto fikcyjne)$2DBN

651 _7 $aKanada$2DBN

655 _7 $aPowieść obyczajowa$2DBN

2.4 Przynależność kulturowa (pole 386)

Deskryptory określające przynależność kulturową zapisuje się w polu 386.

 

Deskryptor przynależności kulturowej dzieła literackiego wyraża przynależność autora do określonego kręgu kulturowego ustalaną poprzez wskazanie właściwej cechy językowo-etnicznej. Jeśli autorstwo dzieła literackiego jest nieznane lub sporne, deskryptor przynależności kulturowej opisuje przynależność utworu do określonego kręgu kulturowego.

 

Podstawowym kryterium ustalania przynależności kulturowej dzieła literackiego jest:

  • narodowość lub przynależność etniczna autora;
  • krąg kulturowy, do którego przynależy autor;
  • język lub języki, w których tworzy autor;
  • kraj lub kraje, w których tworzy autor;
  • kraj lub kraje, których publiczność była bezpośrednim i zamierzonym odbiorcą dzieł autora.

 

Deskryptory wyrażające  przynależność kulturową dzieła literackiego tworzy się przez połączenie słowa „Literatura” i przymiotnika wyrażającego cechę językowo-etniczną, np. „Literatura francuska”.

Przymiotnik językowo-etniczny tworzy się od nazw:

  • narodowości,
  • grup etnicznych,
  • ludów,
  • plemion,
  • państw,
  • języków.

 

Deskryptor przynależności kulturowej poprzedza się wyrażeniem wprowadzającym zapisanym w podpolu $m „Przynależność kulturowa”.

 

Uwaga:

  • w przypadku wątpliwości co do przynależności kulturowej autora zaleca się użycie więcej niż jednego deskryptora przynależności kulturowej;
  • przynależność kulturową dzieła literackiego ustala się zarówno dla wszystkich rodzajów literatury pięknej (prozy, poezji, dramatu), jak i odmian piśmiennictwa (komiksów i powieści graficznej, literatury faktu, esejów i publicystyki).

 

Przy doborze deskryptorów przynależności kulturowej stosuje się zasady określone w dziale "Materiały metodyczne", zakładka: Grupa językowo-etniczna.

Przykład 10

245 10 $aLokis :$brękopis profesora Wittembacha /$cProsper Mérimée ; przełożył Leopold Staff ; wstęp Andrzej Biernacki ; ilustracje Maria Schier.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura francuska

388 1_ $a1801-1900

648 _7 $a1801-1900$2DBN

650 _7 $aArystokracja$2DBN

650 _7 $aPastorzy$2DBN

650 _7 $aSzaleństwo$2DBN

650 _7 $aWilkołak$2DBN

651 _7 $aŻmudź (Litwa)$2DBN

655 _7 $aFantastyka$2DBN

655 _7 $aOpowiadania i nowele$2DBN

Przykład 11

046 __ $k1987$l1988
245 10 $aPoznać kobietę /$cAmos Oz.
380 __ $aKsiążki
380 __ $aProza
386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura hebrajska
386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura izraelska
386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura żydowska
388 1_ $a1901-2000
388 1_ $a1945-1989
650 _7 $aMężczyzna$2DBN
650 _7 $aTożsamość osobista$2DBN
650 _7 $aWdowieństwo$2DBN
650 _7 $aWywiad izraelski$2DBN
655 _7 $aPowieść$2DBN

2.5 Czas powstania dzieła (pole 388)

Deskryptory określające czas powstania dzieła literackiego zapisuje się:

  • w polu 046 w postaci dat jednostkowych i dowolnych przedziałów zapisanych w formacie ISO 8601;
  • w polu 388 w postaci ustalonych zakresów dla wieków i zakresów szczegółowych dla dwudziestego wieku.

 

Czas powstania dzieła literackiego ustala się na podstawie:

  • daty pierwszego drukowanego wydania oryginału;
  • datacji powstania dzieła w formie rękopiśmiennej, o ile została ona ustalona i możliwe jest jej potwierdzenie za pomocą ogólnodostępnych źródeł informacji;
  • dzieła niedokończone przez autora, ale zredagowane i wydane po jego śmierci przez inną osobę, otrzymują chronologię zarówno dla daty powstania dzieła, jak i daty jego zredagowania i wydania.

 

Uwaga:

  • zapisowi wyszczególniającemu w postaci zakresu lub zakresów szczegółowych dla XX wieku zawsze towarzyszy zapis uogólniający w postaci przedziału 1901-2000.

 

Przy doborze deskryptorów chronologicznych czasu powstania dzieła stosuje się zasady określone w rozdziale 7 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej” oraz zasady zawarte w dziale "Materiały metodyczne", zakładka: Chronologia.

Przykład 12

046 __ $k1998$o1958$p1989

245 10 $aFelietony zdjęte przez cenzurę /$cStefan Kisielewski ; wstęp Andrzej Hejmej.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

388 2_ $a1989-2000

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1945-1989$2DBN

650 _7 $aPolityka wewnętrzna$2DBN

650 _7 $aPRL$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

655 _7 $aAntologia$2DBN

655 _7 $aFelieton$2DBN

[„Felietony zdjęte przez cenzurę” zawierają powstałe między 1958 a 1989 r. teksty autorstwa Stefana Kisielewskiego, które zostały zebrane, opracowane i wydane w 1998 r. Pole 046 $o i $p oraz pole 388 ze wskaźnikiem 1 odnoszą się do daty powstania felietonów (dzieł), pole 046 $k oraz pole 388 ze wskaźnikiem 2 do daty powstania zbierającego je tomu (zbioru dzieł).]

Przykład 13

045 2_ $bd1786$bd1797

046 __ $k1987

245 10 $aRapsodia warszawska :$bopowieść o Ignacym Wyssogocie Zakrzewskim prezydencie Warszawy /$cGabriela Pauszer-Klonowska ; ilustracje Szymon Kobyliński.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

385 __ $mGrupa wiekowa$aMłodzież

385 __ $mGrupa wiekowa$a14-17 lat

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

600 17 $aZakrzewski, Ignacy$d(1745-1802)$2DBN

630 _7 $aKonstytucja (1791)$2DBN

648 _7 $a1701-1800$2DBN

650 _7 $aInsurekcja kościuszkowska (1794)$2DBN

650 _7 $aPrezydent miasta$2DBN

651 _7 $aWarszawa (woj. mazowieckie)$2DBN

655 _7 $aPowieść biograficzna$2DBN

655 _7 $aPowieść historyczna$2DBN

Przykład 14

046 __ $k1918$l2007

245 10 $aDzieci Húrina /$cJ. R. R. Tolkien ; redakcja Christopher Tolkien ; ilustracje Alan Lee ; przekład Agnieszka Sylwanowicz.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura angielska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a2001-

650 _7 $aElfy$2DBN

650 _7 $aKrasnoludy$2DBN

650 _7 $aSmoki (stworzenia fantastyczne)$2DBN

651 _7 $aŚródziemie (kraina fikcyjna)$2DBN

655 _7 $aFantasy$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

[„Dzieci Hurina” J. R. R. Tolkien tworzył w rękopisie od 1918 r. niemal do końca życia, nie pozostawiając ostatecznej wersji. W 2007 r. jego syn Christopher, opierając się na różnych, często sprzecznych ze sobą zapiskach ojca, stworzył kanoniczny tekst „Dzieci Hurina” jako pełnego i pozbawionego sprzeczności narracyjnych dzieła.]

3. Elementy opisu treści

3.1 Zakres chronologiczny treści (pole 648)

Deskryptory określające chronologię zawartości zapisuje się:

  • w polu 045 w postaci dat jednostkowych i dowolnych przedziałów zapisanych w formacie ISO 8601;
  • w polu 648 w postaci ustalonych zakresów dla wieków i zakresów szczegółowych dla dwudziestego wieku.

 

Deskryptory chronologiczne treści w dziełach literackich odnoszą się do czasu fabuły utworu.

Zakres chronologiczny treści powinien zostać określony zwłaszcza w przypadku:

  • utworów o tematyce historycznej;
  • dzieł, w których czas opisywanych wydarzeń ma szczególne znaczenie dla treści utworu i został wyraźnie określony przez autora lub wydawcę albo jest znany z innych ogólnodostępnych i miarodajnych źródeł (prac naukowych, popularnonaukowych itp.).

 

Utwory bez wyraźnego umiejscowienia fabuły w czasie nie otrzymują deskryptora chronologicznego treści.

 

Uwaga:

  • współczesna literatura piękna może otrzymać deskryptory chronologiczne treści zgodne z datą wydania utworu (identyczne z deskryptorami czasu powstania dzieła);
  • fantastyka, fantasy i science fiction nie otrzymują deskryptorów chronologicznych treści;
  • poezja otrzymuje deskryptory chronologiczne treści wyłącznie w przypadku jednoznacznego nawiązywania do wydarzeń historycznych bądź odniesień do faktycznie żyjących postaci oraz odniesień autora do jego własnej biografii;
  • utwory literackie zawierające istotną dla fabuły i wyraźnie zaznaczoną przez autora lub wydawcę retrospekcję otrzymują dodatkowo deskryptory chronologiczne treści wyrażające to nawiązanie.

 

Przy doborze deskryptorów chronologicznych czasu powstania dzieła stosuje się zasady określone w rozdziale 7 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej” oraz zasady zawarte w dziale "Materiały metodyczne", zakładka: Chronologia.

Przykład 15

045 2_ $bd1648$bd1651

046 __ $k1883$k1884

245 10 $aOgniem i mieczem /$cHenryk Sienkiewicz.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1801-1900

600 07 $aBohun$c(postać fikcyjna)$2DBN
600 17 $aChmielnicki, Bohdan$d(1595-1657)$2DBN
600 07 $aJan Skrzetuski$c(postać fikcyjna)$2DBN
600 07 $aHelena Kurcewiczówna$c(postać fikcyjna)$2DBN
600 17 $aWiśniowiecki, Jeremi$d(1612-1651)$2DBN

648 _7 $a1601-1700$2DBN

650 _7 $aKozacy$2DBN

650 _7 $aMiłość$2DBN

650 _7 $aPowstanie Chmielnickiego (1648)$2DBN

650 _7 $aSzlachta$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

651 _7 $aUkraina$2DBN

655 _7 $aPowieść historyczna$2DBN

Przykład 16

045 2_ $bc0051$bc0044

046 __ $k2013

245 10 $aAsteriks u Piktów /$ctekst Jean-Yves Ferri, rysunki Didier Conrad ; kolory Thierry Mébarki, Murielle Leroi, Raphaël Delerue ; [przekład z języka francuskiego Marek Puszczewicz].

380 __ $aKsiążki

380 __ $aKomiksy i książki obrazkowe

385 __ $mGrupa wiekowa$aDzieci
385 __ $mGrupa wiekowa$a6-8 lat
385 __ $mGrupa wiekowa$a9-13 lat

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura francuska

388 1_ $a2001-

600 07 $aAsteriks$c(postać fikcyjna)$2DBN

648 _7 $a100-1 p.n.e.$2DBN

651 _7 $aWielka Brytania (wyspa)$2DBN

655 _7 $aKomiks historyczny$2DBN

[Datacja fabuły kolejnych tomów serii „Asteriksa” jest oczywista i powtarzana w widocznym miejscu w każdym wydaniu. W przypadku pola 045 chronologia treści została ustalona poprzez wyznaczenie dat granicznych - akcja wszystkich tomów serii rozgrywa się pomiędzy podbojem Galii a śmiercią Cezara.]

Przykład 17

045 2_ $bd1918$bd1939

046 0_ $k1935

245 10 $aCudzoziemka /$cMaria Kuncewiczowa.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1918-1939

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1918-1939$2DBN

650 _7 $aAlienacja$2DBN

650 _7 $aKobieta$2DBN

650 _7 $aMuzycy$2DBN

650 _7 $aPerfekcjonizm (filozofia)$2DBN

651 _7 $aWarszawa (woj. mazowieckie)$2DBN

655 _7 $aPowieść psychologiczna$2DBN

[Powieść Marii Kuncewiczowej „Cudzoziemka” ukazała się najpierw w odcinkach na łamach prasy (1935 r.), a dopiero później (w 1936 r.) jako książka. Akcja powieści – co wynika ze wstępów do większości wydań, adnotacji na okładkach oraz powszechnej rozpoznawalności dzieła będącego lekturą szkolną – toczy się w Warszawie w okresie międzywojennym.]

Przykład 18

045 0_ $bd1962

046 __ $k2007

245 10 $aNa plaży Chesil /$cIan McEwan ; Polish translation by Andrzej Szulc.

380 __ $aAudiobook

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura angielska

388 1_ $a2001-

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1945-1989$2DBN

650 _7 $aInicjacja seksualna$2DBN

650 _7 $aMałżeństwo$2DBN

650 _7 $aNoc poślubna$2DBN

651 _7 $aAnglia (Wielka Brytania)$2DBN

655 _7 $aPowieść psychologiczna$2DBN

[Na okładce książki zaznaczono, że jej akcja dzieje się w 1962 r. Oznacza to, że wydana w 2007 r. powieść portretuje obyczajowość konkretnie wskazanego okresu historycznego. Zastosowaną chronologię  uzasadniają też wielokrotnie pojawiające się w powieści odniesienia do postaci Harolda Macmillana, w latach 1957–1963 premiera Wielkiej Brytanii.]

Przykład 19

046 __ $k2011

245 10 $aMarsjanin /$cAndy Weir ; przełożył Marcin Ring.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura amerykańska

388 1_ $a2001-

650 _7 $aAstronauci$2DBN

651 _7 $aMars (planeta)

650 _7 $aSztuka przetrwania$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

655 _7 $aScience fiction$2DBN

[Powieść należy do gatunku science fiction,. a więc z zasady nie ustala się dla niej zakresu chronologicznego w polu 648.]

Przykład 20

046 __ $k1882$l1884

245 10 $aRodzina Połanieckich /$cHenryk Sienkiewicz.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1801-1900

648 _7 $a1801-1900$2DBN

650 _7 $aInteligencja (socjologia)$2DBN

650 _7 $aMałżeństwo$2DBN

650 _7 $aMiłość$2DBN
650 _7 $aRodzina$2DBN

650 _7 $aZiemiaństwo$2DBN

651 _7 $aWarszawa (woj. mazowieckie)$2DBN

655 _7 $aPowieść obyczajowa$2DBN

[Powieść obyczajowa Henryka Sienkiewicza jest przedstawiana w wielu wstępach i opisach okładkowych jako utwór opisujący obyczajowość polskiego ziemiaństwa i rodzącej się po upadku powstania styczniowego burżuazji. Tym samym ustalenie dla niej przedziałów chronologicznych w polach 648 nie powinno nastręczać trudności.]

Przykład 21

046 __ $k1825$l1826

245 10 $aSonety krymskie /$cAdam Mickiewicz ; [opracowanie Agnieszka Nożyńska-Demianiuk].

380 __ $aKsiążki

380 __ $aPoezja

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1801-1900

651 _7 $aKrym (Ukraina)$2DBN

655 _7 $aSonety$2DBN

[Mimo że powstanie „Sonetów krymskich” wiąże się z konkretną i wyraźnie datowaną podróżą Adama Mickiewicza na Krym, nie podajemy w tym wypadku chronologii treści, ponieważ utwory tego cyklu poetyckiego nie odnoszą się bezpośrednio do okoliczności tej podróży, a jedynie stanowią poetyckie przetworzenie związanych z krymską podróżą doświadczeń.]

Przykład 22

045 2_ $bd0030$bd1939

046 __ $k1928$l1940

245 10 $aMistrz i Małgorzata /$cMichaił Bułhakow ; przełożył Andrzej Drawicz ; konsultacje naukowe Grzegorz Przebinda.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura rosyjska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

600 07 $aPoncjusz Piłat$2DBN

648 _7 $a1-100$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1918-1939$2DBN

650 _7 $aMiłość$2DBN

650 _7 $aPisarze$2DBN

651 _7 $aJudea (kraina)$2DBN

651 _7 $aMoskwa (Rosja)$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

[Fabuła powieści rozbita jest na dwa wątki - retrospektywny rozgrywający się w I w. n.e. w Jerozolimie i główny umiejscowiony w l. 30 XX w. w stalinowskiej Moskwie. Dla obu można podać przybliżoną chronologię w oparciu o Biblię i znajomość historii XX wieku.]

3.2 Tło historyczne (pole 650)

Deskryptory określające tło historyczne zapisuje się w polu 650.

 

Deskryptory wyrażające tło historyczne w dziełach literackich odnoszą się do wydarzeń historycznych ważnych dla fabuły utworu. Tło historyczne powinno zostać określone zwłaszcza w przypadku utworów literackich o tematyce historycznej i wojennej.

 

Dzieła, których treść nie jest wyraźnie umiejscowiona w czasie nie otrzymują deskryptora wyrażającego tło historyczne.

 

Przy doborze deskryptorów przedmiotowych wyrażających wydarzenia historyczne stosuje się zasady określone w rozdziale 8 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 23

045 2_ $bd1399$bd1410

245 10 $aKrzyżacy /$cHenryk Sienkiewicz ; [opracowanie Agnieszka Nożyńska-Demianiuk].

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1801-1900

610 27 $aKrzyżacy$2DBN

648 _7 $a1301-1400$2DBN

648 _7 $a1401-1500$2DBN

650 _7 $aBitwa pod Grunwaldem (1410)$2DBN

650 _7 $aRycerze$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

655 _7 $aPowieść historyczna$2DBN

Przykład 24

045 2_ $bd1941$bd1945

245 10 $aŁaskawe /$cJonathan Littell ; przełożyła Magdalena Kamińska-Maurugeon.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura amerykańska

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura francuska

388 1_ $a2001-

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1939-1945$2DBN

650 _7 $aII wojna światowa (1939-1945)$2DBN

650 _7 $aFront wschodni (1941-1945)$2DBN

650 _7 $aBitwa stalingradzka (1942-1943)$2DBN

650 _7 $aHolokaust$2DBN

650 _7 $aŻołnierze$2DBN

655 _7 $aPowieść historyczna$2DBN

Przykład 25

245 10 $aDzieje moje własne i osób postronnych :$bwiązanka spraw poważnych, ciekawych i błahych /$cWirydianna Fiszerowa ; z francuskiego przełożył Edward Raczyński.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1801-1900

648 _7 $a1701-1800$2DBN

648 _7 $a1801-1900$2DBN

600 17 $aFiszer, Stanisław$d(1769-1812)$2DBN

650 _7 $aOficerowie$2DBN

650 _7 $aPolityka wewnętrzna$2DBN

650 _7 $aRozbiory Polski$2DBN

650 _7 $aWojny napoleońskie (1803-1815)$2DBN

650 _7 $aŻycie codzienne$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

655 _7 $aPamiętniki i wspomnienia$2DBN

658 __ $aHistoria

Przykład 26

245 10 $aPamiętniki czasów moich.$nT. 1 /$c Julian Ursyn Niemcewicz ; tekst opracowanie i wstęp Jan Dihm.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa $aLiteratura polska

388 1_ $a1801-1900

600 17 $aKościuszko, Tadeusz$d(1746-1817)$2DBN

600 17 $aNiemcewicz, Julian Ursyn$d(1758-1841)$2DBN

630 07 $aKonstytucja (1791)$2DBN

648 _7 $a1701-1800$2DBN

650 _7 $aInsurekcja kościuszkowska (1794)$2DBN

650 _7 $aPisarze polscy$2DBN

651 _7 $aLondyn (Wielka Brytania)$2DBN

651 _7 $aParyż (Francja)$2DBN

651 _7 $aWarszawa (woj. mazowieckie)$2DBN

651 _7 $aWłochy$2DBN

655 _7 $aPamiętniki i wspomnienia$2DBN

658 __ $aHistoria
658 __ $aLiteraturoznawstwo

3.3 Postacie rzeczywiste (pole 600)

Deskryptory określające postacie rzeczywiste zapisuje się w polu 600 rekordu bibliograficznego

 

Postacie rzeczywiste w opisie dzieł literackich wyraża się deskryptorem tylko wówczas, gdy odgrywają one rolę istotną dla fabuły. Zazwyczaj jest to wyraźnie zaznaczone w utworze lub w jego ogólnodostępnych opracowaniach.

 

Nie uwzględnia się postaci rzeczywistych, które pojawiają się w utworach literackich jedynie epizodycznie.

 

Uwaga:

  • autobiografie, dzienniki, pamiętniki i wspomnienia dodatkowo otrzymują deskryptor osobowy wyrażający autora utworu;
  • zbiory listów wymienianych między wieloma autorami dodatkowo otrzymują deskryptory osobowe wyrażające najważniejszych spośród korespondentów.

 

Przy doborze deskryptorów osobowych stosuje się zasady określone w rozdziale 2 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 27

245 10 $aMesjasze /$cGyörgy Spiró ; przełożyła Elżbieta Cygielska.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura węgierska

388 1_ $a2001-

600 17 $aMickiewicz, Adam$d(1798-1855)$2DBN

600 17 $aTowiański, Andrzej$d(1799-1878)$2DBN

648 _7 $a1801-1900$2DBN

650 _7 $aMesjanizm$2DBN

650 _7 $aTowianizm$2DBN

650 _7 $aWielka Emigracja$2DBN

651 _7 $aParyż (Francja)$2DBN

655 _7 $aPowieść historyczna$2DBN

[György Spiró opisuje losy środowiska towiańczyków. Kluczową dla tej grupy postacią był Andrzej Towiański, a najbardziej znaną osobą znajdującą się pod jego wpływem – Adam Mickiewicz.]

Przykład 28

245 10 $aStrażnicy Orlego Pióra.$n3,$pDrzewo Peruna /$c[scenariusz Wojciech Birek ; rysunki Sławomir Kiełbus ; tłumaczenie z języka polskiego na język angielski Orkanaugorze].

380 __ $aKsiążki

380 __ $aKomiksy i książki obrazkowe

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a2001-

600 07 $aMieszko$bI$c(książę Polski ;$dok. 935-992)$2DBN

600 07 $aWichman$bII Młodszy$c(margrabia ;$dok. 930-967)$2DBN

648 _7 $a901-1000$2DBN

650 _7 $aWieleci$2DBN

651 _7 $aNiemcy$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

655 _7 $aKomiks historyczny$2DBN

Przykład 29

045 2_ $bd1625$bd1628

245 10 $aTrzej muszkieterowie /$cAleksander Dumas ; przełożyli Janina i Krzysztof Błońscy.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura francuska

388 1_ $a1801-1900

600 07 $aLudwik$bXIII$c(król Francji ; $d1601-1643)$2DBN

600 17 $aRichelieu, Armand Jean du Plessis de$d(1585-1642)$2DBN

610 27 $aMuszkieterowie gwardii (Francja)$2DBN 

648 _7 $a1601-1700$2DBN

650 _7 $aWładza$2DBN

651 _7 $aAnglia (Wielka Brytania)$2DBN

651 _7 $aFrancja$2DBN

655 _7 $aPowieść historyczna$2DBN

655 _7 $aPowieść przygodowa$2DBN

[Liczne wstępy, opisy okładkowe oraz sposób funkcjonowania „Trzech muszkieterów” w kulturze masowej wyraźnie wskazują na kluczową dla fabuły rolę dwóch postaci historycznych: króla, któremu muszkieterowie służą i funkcjonującego jako czarny charakter powieści pierwszego ministra – kardynała Richelieu.]

Przykład 30

245 10 $aDzienniki.$n6,$p1945-1954.$nCz. 1,$p(1945-1948) /$cZofia Nałkowska ; opracowanie, wstęp i komentarz Hanna Kirchner.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

600 17 $aNałkowska, Zofia$d(1884-1854)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1945-1989$2DBN

650 _7 $aPisarze polscy$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

655 _7 $aDziennik$2DBN

658 __$aHistoria
658 __$aLiteraturoznawstwo

 [Zofia Nałkowska jako autorka dziennika jest zarazem główną występującą w nim rzeczywistą postacią.]

Przykład 31

245 10 $aPodróże z Herodotem /$cRyszard Kapuściński.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a2001-

600 07 $aHerodot$d(ok. 485 p.n.e.-ok. 425 p.n.e.).$tI̔storíai$2DBN

600 17 $aKapuściński, Ryszard$d(1932-2007)$2DBN
648 _7 $a400-301 p.n.e.$2DBN
648 _7 $a1901-2000$2DBN
648 _7 $a1945-1989$2DBN

650 _7 $aHistoriografia grecka$2DBN

650 _7 $aPodróże$2DBN

651 _7 $aAfryka$2DBN

651 _7 $aAzja$2DBN

651 _7 $aGrecja$2DBN

655 _7 $aReportaż$2DBN

658 __ $aEtnologia i antropologia kulturowa
658 __ $aHistoria
658 __ $aSocjologia i społeczeństwo

[Ryszard Kapuściński spogląda na świat oczyma Herodota i nieustannie odwołuje się do jego „Dziejów”.]

Przykład 32

245 10 $aSzachinszach /$cRyszard Kapuściński.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

600 07 $aMohammad Reza Pahlawi$c(szach Iranu ; $d1919-1980)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1918-1939$2DBN

648 _7 $a1939-1945$2DBN

648 _7 $a1945-1989$2DBN

650 _7 $aRewolucja irańska (1979)$2DBN

650 _7 $aWładcy$2DBN

651 _7 $aIran$2DBN

655 _7 $aReportaż$2DBN

658 __ $aHistoria
658 __ $aSocjologia i społeczeństwo

[Szach jest postacią wokół której Kapuściński buduje narrację swojego reportażu.]

Przykład 33

245 10 $aKręgi obcości :$bopowieść autobiograficzna /$cMichał Głowiński.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a2001-

600 17 $aGłowiński, Michał$d(1934- )$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1945-1989$2DBN

650 _7 $aII wojna światowa (1939-1945)$2DBN

650 _7 $aKrytycy literaccy$2DBN

650 _7 $aLiteraturoznawcy$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

655 _7 $aAutobiografia$2DBN

658 __ $aHistoria

[Michał Głowiński jako autor autobiografii jest zarazem jej głównym tematem.]

Przykład 34

245 10 $aWspomnienia z lat szkolnych :$b1820-1831 /$cAleksander Kozieradzki ; wstęp i komentarz Stefan Kawyn.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1801-1901

600 17 $aKozieradzki, Aleksander$d(1813-1860)$2DBN

610 27 $aLiceum Krzemienieckie (1805-1831)$2DBN

648 _7 $a1801-1900$2DBN

650 _7 $aLekarze$2DBN

650 _7 $aSzkoły średnie$2DBN

651 _7 $aKrzemieniec (Ukraina, obw. tarnopolski, rej. krzemieniecki)$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

655 _7 $aPamiętniki i wspomnienia$2DBN

658 __ $aHistoria

Przykład 35

245 10 $aRamoty Starego Detiuka o Wołyniu.$nT. 1 /$cAntoni Andrzejowski ; wydał i przedmową opatrzył Fr. Rawita Gawroński.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1801-1900

600 17 $aAndrzejowski, Antoni$d(1785-1868)$2DBN

600 17 $aCzacki, Tadeusz$d(1765-1813)$2DBN

610 27 $aLiceum Krzemienieckie (1805-1831)$2DBN

648 _7 $a1701-1800$2DBN

648 _7 $a1801-1900$2DBN

650 _7 $aSzkoły średnie$2DBN

650 _7 $aSzlachta$2DBN

650 _7 $aŻycie codzienne$2DBN

651 _7 $aKrzemieniec (Ukraina, obw. tarnopolski, rej. krzemieniecki)$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

651 _7 $aWołyń (Ukraina)$2DBN

655 _7 $aPamiętniki i wspomnienia$2DBN

658 __ $aHistoria

[Antoni Andrzejowski jest narratorem i zarazem głównym bohaterem swoich wspomnień. Podczas opisywanej w ich pierwszym tomie edukacji autora w Liceum Krzemienieckim głównym punktem odniesienia, bardzo często przywoływanym w tekście, jest założyciel tej szkoły – Tadeusz Czacki. Wspomnienia Andrzejowskiego dostarczają bardzo wielu informacji o codziennej działalności Czackiego.]

Przykład 36

045 2_ $bd1656$bd1688

245 10 $aPamiętniki.$nT. 1 /$cJan Chryzostom Pasek ; redakcja naukowa Stanisław Sierpowski ; wstęp Igor Kraszewski ; przypisy Władysław Czapliński.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1601-1700

600 17 $aPasek, Jan Chryzostom$d(około 1636-1701)$2DBN

648 _7 $a1601-1700$2DBN

650 _7 $aObyczaje i zwyczaje$2DBN
650 _7 $aPotop szwedzki (1655-1660)$2DBN
650 _7 $aRokosz Lubomirskiego (1665-1666)

650 _7 $aSzlachta$2DBN

650 _7 $aWojna polsko-moskiewska (1654-1667)$2DBN
651 _7 $aDania$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

651 _7 $aRosja$2DBN

655 _7 $aPamiętniki i wspomnienia$2DBN

658 __ $aHistoria

[Jan Chryzostom Pasek jako autor pamiętników, jest zarazem ich głównym narratorem i tematem.]

Przykład 37

245 10 $aListy albo Opór materii /$cStanisław Lem ; wybór i opracowanie Jerzy Jarzębski.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

600 17 $aLem, Stanisław$d(1921-2006)$2DBN

600 17 $aJarzębski, Jerzy$d(1947- )$2DBN

600 17 $aKobyliński, Szymon$d(1927-2002)$2DBN

600 17 $aSłonimski, Antoni$d(1895-1976)$2DBN

600 17 $aWoroszylski, Wiktor$d(1927-1996)$2DBN

648 _7 $a1900-2001$2DBN

648 _7 $a1945-1989$2DBN

650 _7 $aPisarze polscy$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

655 _7 $aListy$2DBN

658 __ $aHistoria
658 __ $aLiteraturoznawstwo

[Jerzy Jarzębski, Szymon Kobyliński, Antoni Słonimski i Wiktor Woroszylski to najczęstsi adresaci pisanych przez Lema listów, zebranych w tomiku „Listy albo opór materii”.]

Przykład 38

245 10 $aKorespondencja :$bz faksymiliami listów i wierszy, fotografiami oraz aneksem zawierającym nieznane wypowiedzi Herberta o Miłoszu i Miłosza o Herbercie a także komentarze Katarzyny Herbertowej i Marka Skwarnickiego oraz wiersze obu poetów /$c[redakcja Barbara Toruńczyk].

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

380 __ $aPoezja

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

388 1_ $a1989-2000

600 17 $aHerbert, Zbigniew$d(1924-1998)$2DBN

600 17 $aMiłosz, Czesław$d(1911-2004)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1945-1989$2DBN

648 _7 $a1989-2000$2DBN

650 _7 $aPisarze polscy$2DBN

655 _7 $aListy$2DBN

655 _7 $aWiersze$2DBN

658 __ $aHistoria
658 __ $aLiteraturoznawstwo

[Książka zawiera przede wszystkim wybór korespondencji Miłosza i Herberta oraz pewną liczbę wierszy i innych tekstów. Autorzy listów są więc zarazem głównymi postaciami rzeczywistymi, których należy wyrazić za pomocą deskryptorów w polach 600.]

3.4 Postacie fikcyjne, biblijne, mitologiczne i bóstwa (pole 600)

Deskryptory określające postacie fikcyjne zapisuje się w polu 600 rekordu bibliograficznego.

 

Dzieła literackie otrzymują deskryptor osobowy wyrażający postać fikcyjną najczęściej, gdy:

  • dany bohater występuje także w innych dziełach – literackich i/ lub artystycznych, filmowych itp., łącząc ze sobą różne formy materiałów bibliotecznych;
  • bohater reprezentuje postać tworzącą topos literacki;
  • istotne znaczenie kulturowe postaci fikcyjnej zostało udokumentowane w pracach naukowych, popularnonaukowych lub w innych ogólnodostępnych i miarodajnych źródłach.

 

Przykłady:

  •  należy utworzyć deskryptory osobowe dla Eberhardta Mocka i Herkulesa Poirot, ponieważ postaci te łączą niezdefiniowane przez autorów cykle literackie;
  • nie należy tworzyć odrębnych deskryptorów osobowych dla bohaterów powieści Tolkiena, których łączy przynależność do fikcyjnego świata przedstawionego – Śródziemia; zamiast deskryptora osobowego w tym przypadku zostanie użyty deskryptor geograficzny, wyrażający miejsce fikcyjne (Śródziemie);
  • nie należy tworzyć deskryptora wyrażającego postać Hansa Castorpa w „Castorpie” Pawła Huelle, ponieważ tożsamość z bohaterem „Czarodziejskiej góry” Thomasa Manna ma w tym przypadku charakter odniesienia intertekstualnego; związek „Castorpa” z „Czarodziejską górą” zostanie zaznaczony poprzez użycie deskryptora wyrażającego nawiązania intertekstualne („Autor-tytuł”);
  • w przypadku, gdy bohater literacki reprezentuje postać  tworzącą topos literacki, posiada jednak własne imię i nazwisko (np. w „Doktorze Faustusie” Thomasa Manna Fausta rozumianego jako topos literacki reprezentuje Adrian Leverkühn) należy zastosować deskryptor, który odnosi się do bohatera reprezentującego topos (czyli Fausta) i nie wyrażać postaci literackiej, w którą bohater topiczny się wciela.

 

Przy doborze deskryptorów osobowych stosuje się zasady określone w rozdziale 2 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 39

245 10 $aOstatnie życzenie /$cAndrzej Sapkowski.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

600 07 $aWiedźmin$c(postać fikcyjna)$2DBN

650 _7 $aCzarodzieje i czarodziejki$2DBN

650 _7 $aDżinny$2DBN

650 _7 $aWojownicy$2DBN
650 _7 $aPotwory$2DBN

655 _7 $aFantasy$2DBN

655 _7 $aOpowiadania i nowele$2DBN

Przykład 40

245 10 $aKrew elfów /$cAndrzej Sapkowski.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

600 07 $aWiedźmin$c(postać fikcyjna)$2DBN

650 _7 $aPrzepowiednie$2DBN

650 _7 $aPotwory$2DBN

650 _7 $aZabójcy$2DBN

655 _7 $aFantasy$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

Przykład 41

245 10 $aPani Jeziora /$cAndrzej Sapkowski.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

600 07 $aWiedźmin$c(postać fikcyjna)$2DBN

650 _7 $aPrzepowiednie$2DBN

650 _7 $aPotwory$2DBN

650 _7 $aZabójcy$2DBN

655 _7 $aFantasy$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

[Wiedźmin umieszczony został w opisach bibliograficznych dwóch tomów „Sagi o wiedźminie” i nienależącym do niego tomie opowiadań „Ostatnie życzenie”, którego jest głównym bohaterem. Trzy powyższe dzieła literackie nie są połączone jednym tytułem serii ani też jednym światem przedstawionym o określonej nazwie. W tej sytuacji uzasadnione jest  zastosowanie deskryptora  wskazującego głównego bohatera dzieła literackiego jako podstawowego elementu łączącego wszystkie powyższe utwory.]

Przykład 42

245 10 $aBridget Jones :$bw pogoni za rozumem /$cHelen Fielding ; tłumaczenie Aldona Możdżyńska.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura angielska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

600 07 $aBridget Jones$c(postać fikcyjna)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1989-2000$2DBN

650 _7 $aOdchudzanie$2DBN

650 _7 $aSamoakceptacja$2DBN

650 _7 $aSingle (socjologia)$2DBN

651 _7 $aLondyn (Wielka Brytania)$2DBN

655 _7 $aPowieść obyczajowa$2DBN

Przykład 43

245 10 $aDziennik Bridget Jones /$cHelen Fielding ; tłumaczenie Joanna Szczepańska.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura angielska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

600 07 $aBridget Jones$c(postać fikcyjna)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1989-2000$2DBN

650 _7 $aMatki i córki$2DBN

650 _7 $aOdchudzanie$2DBN

650 _7 $aSamoakceptacja$2DBN

650 _7 $aSingle (socjologia)$2DBN

651 _7 $aLondyn (Wielka Brytania)$2DBN

651 _7 $aTajlandia$2DBN

655 _7 $aPowieść obyczajowa$2DBN

Przykład 44

245 10 $aBridget Jones: szalejąc za facetem /$cHelen Fielding ; tłumaczenie Jan i Katarzyna Karłowscy.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura angielska

388 1_ $a2001-

600 17 $aBridget Jones$c(postać fikcyjna)$2DBN

648 _7 $a2001-$2DBN

650 _7 $aSamotne matki$2DBN

650 _7 $aWdowieństwo$2DBN

651 _7 $aLondyn (Wielka Brytania)$2DBN

655 _7 $aPowieść obyczajowa$2DBN

[Trzy książki autorstwa Helen Fielding nie stanowią jednej serii, sama Fielding zaś napisała również powieści, w których nie pojawia się najpopularniejsza powołana przez nią do życia postać literacka. Fabuła trzech utworów osadzona jest w świecie rzeczywistym. W tej sytuacji elementem łączącym wszystkie trzy powieści pozostaje Bridget Jones – jako bohater fikcyjny wyrażany przez deskryptor w polu 600.]

Przykład 45

245 10 $aŚmierć w Breslau /$cMarek Krajewski.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

600 07 $aEberhard Mock$c(postać fikcyjna)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1918-1939$2DBN

650 _7 $aMord rytualny$2DBN

650 _7 $aPolicja kryminalna$2DBN

651 _7 $aWrocław (woj. dolnośląskie)$2DBN

655 _7 $aKryminał$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

Przykład 46

245 10 $aKoniec świata w Breslau /$cMarek Krajewski.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a2001-

600 07 $aEberhard Mock$c(postać fikcyjna)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1918-1939$2DBN

650 _7 $a1945-1989$2DBN

650 _7 $aOkultyzm$2DBN

650 _7 $aPolicja kryminalna$2DBN

651 _7 $aWrocław (woj. dolnośląskie)$2DBN

655 _7 $aKryminał$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

[Cykl wrocławskich kryminałów autorstwa Marka Krajewskiego nie stanowi jednej serii. Pisarz jest także autorem powieści, w których nie pojawia się najpopularniejsza powołana przez niego do życia postać literacka (np. cykl o Jarosławie Paterze). Fabuła trzech utworów osadzona jest w świecie rzeczywistym. W tej sytuacji elementem łączącym wszystkie trzy powieści pozostaje Eberhardt Mock – jako bohater fikcyjny wyrażany przez deskryptor w polu 600.]

Przykład 47

245 10 $aTajemnicza historia w Styles /$cAgata Christie ; przełozył z angielskiego Tadeusz Jan Dehnel.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura angielska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1918-1939

600 07 $aHerkules Poirot$c(postać fikcyjna)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1918-1939$2DBN

650 _7 $aBromki$2DBN

650 _7 $aPrywatni detektywi$2DBN

650 _7 $aZatrucie$2DBN

651 _7 $aWielka Brytania$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN
655 _7 $aKryminał$2DBN

Przykład 48

245 10 $aMorderstwo na polu golfowym /$cAgata Christie ; przełozył z angielskiego Jan S. Zaus.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura angielska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1918-1939

600 07 $aHerkules Poirot$c(postać fikcyjna)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1918-1939$2DBN

650 _7 $aPola golfowe$2DBN

650 _7 $aPrywatni detektywi$2DBN

651 _7 $aFrancja$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN
655 _7 $aKryminał$2DBN

[Kryminały Agathy Christie nie składają się na jedną wyraźnie zdefiniowaną serię. Głównym bohaterem większości z nich (ale nie wszystkich) jest detektyw Herkules Poirot. Christie ma jednak w swoim dorobku także powieści kryminalne poświęcone innym detektywom (np. pannie Marple).]

 Przykład 49

245 10 $aDoktor Faustus :$bżywot niemieckiego kompozytora Adriana Leverkühna, opowiedziany przez jego przyjaciela /$cThomas Mann ; przełozyli Maria Kurecka i Witold Wirpsza ; z komentarzami Leszka Szarugi.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura niemiecka

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

600 07 $aFaust$c(postać fikcyjna)$2DBN

648 _7 $a1801-1900$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

650 _7 $aDodekafonia$2DBN

650 _7 $aHistoriozofia$2DBN

650 _7 $aII wojna światowa (1939-1945)$2DBN

650 _7 $aKompozytorzy niemieccy$2DBN

651 _7 $aNiemcy$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

Przykład 50

245 10 $aFaust /$cJohann Wolfgang Goethe ; z niemieckiego przełozył i posłowiem opatrzył Adam Pomorski.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aDramat (rodzaj)

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura niemiecka

388 1_ $a1801-1900

600 07 $aFaust$c(postać fikcyjna)$2DBN

650_7 $aBóg$2DBN
650_7 $aDiabeł$2DBN
650_7 $aDusza$2DBN
650_7 $aPakt z diabłem$2DBN
650_7 $aUczeni$2DBN

655 _7 $aDramat (gatunek literacki)$2DBN

Przykład 51

245 10 $aTragiczna historia Doktora Fausta /$cChristopher Marlowe ; przełożył [z angielskiego] i posłowiem opatrzył Juliusz Kydryński ; [opracowanie graficzne Lech Przybylski].

380 __ $aKsiążki

380 __ $aDramat (rodzaj)

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura angielska

388 1_ $a1501-1600

600 07 $aFaust$c(postać fikcyjna)$2DBN

650 _7 $aAlchemicy$2DBN

650 _7 $aDiabeł$2DBN

650 _7 $aPakt z diabłem$2DBN

655 _7 $aTragedia$2DBN

[Johann Georg Faust, półlegendarny średniowieczny alchemik, pojawia się jako oderwana od swojego rzeczywistego pierwowzoru postać literacka w licznych dziełach różnych epok. Najbardziej znany jest oczywiście „Faust” Goethego, ale w historii literatury olbrzymie znaczenie ma także wcześniejszy utwór Christophera Marlowe’a. W powieści Thomasa Manna Faust pojawia się jako topos, a jego losy zostają wpisane w życie muzyka Adriana Leverkühna. Faust jako postać fikcyjna jest jedynym elementem łączącym te trzy tak różne od siebie dzieła literackie.]

Przykład 52

245 10 $aEneida /$cWergiliusz ; przełozył Tadeusz Karyłowski ; opracowanie Stanisław Stabryła.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aPoezja

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura łacińska

388 1_ $a100-1 p.n.e.

600 07 $aEneasz$c(postać mitologiczna)$2DBN

600 07 $aJupiter$c(bóstwo)$2DBN

600 07 $aJunona$c(bóstwo)$2DBN

650 _7 $aWojna trojańska$2DBN

651 _7 $aStarożytny Rzym$2DBN

655 _7 $aEpos$2DBN

[Postaci mitologiczne i bóstwa pojawiające się w Eneidzie zostały odnotowane w polach 600, z uwagi na ich istotne znaczenie dla fabuły.]

Przykład 53

245 10 $aTristan i Izolda :$bromans rycerski : na podstawie odtworzenia Józefa Bédier w przekładzie Tadeusza Żeleńskiego (Boya) /$cwierszem napisał Jan Krzysztof Misiuk.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aPoezja

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura francuska

388 1_ $a1100-1200

600 07 $aTristan i Izolda$c(postacie legendarne)$2DBN
650 _7 $aLegendy arturiańskie$2DBN

650 _7 $aMiłość$2DBN

651 _7 $aKornwalia (Wielka Brytania)$2DBN

655 _7 $aRomans rycerski$2DBN

Przykład 54

245 10 $aTristan 1946 /$cMaria Kuncewiczowa.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

600 07 $aTristan i Izolda$c(postacie legendarne)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1945-1989$2DBN

650 _7 $aII wojna światowa (1939-1945)$2DBN

650 _7 $aEmigracja$2DBN

650 _7 $aMałżeństwo$2DBN

650 _7 $aStres pourazowy$2DBN

651 _7 $aLondyn (Wielka Brytania)$2DBN

655 _7 $aPowieść psychologiczna$2DBN

[Deskryptory wyrażające Tristana i Izoldę jako bohaterów fikcyjnych użyte zostały w polach 600, ponieważ para bohaterów pochodzi z średniowiecznych legend spisywanych wielokrotnie przez różnych anonimowych autorów w odmiennych wariantach. Najbardziej znanej, kanonicznej wersji legendy, spisanej w XIX w. przez Josepha Bediera, nie należy traktować jako utworu źródłowego. Tristan i Izolda uwzględnieni zostali więc na prawach postaci mitologicznych. Bohaterowie „Tristana 1946” Marii Kuncewiczowej noszą własne imiona, ale stanowią jedynie przedstawienie Tristana i Izoldy jako toposów.]

Przykład 55

245 10 $aHiob :$bpowieść o człowieku prostym /$cJoseph Roth ; przełozył Józef Wittlin ; wstęp Jerzy Pilch.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura austriacka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura żydowska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1918-1939

600 07 $aHiob$c(postać biblijna)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1918-1939$2DBN

650 _7 $aEmigracja$2DBN

650 _7 $aWiara$2DBN

650 _7 $aŻydzi$2DBN

651 _7 $aNowy Jork (Stany Zjednoczone)$2DBN

651 _7 $aUkraina$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

[Postać Mendela Singera w powieści Josepha Rotha stanowi jedynie przedstawienie biblijnej postaci Hioba, co uwydatnione zostaje w tytule, na okładkach i we wstępach do powieści.]

3.5 Rzeczywiste rodziny i dynastie (pole 600)

Deskryptory określające rzeczywiste rodziny i dynastie zapisuje się w polu 600 rekordu bibliograficznego.

 

Dzieła literackie otrzymują deskryptor osobowy wyrażający rodzinę lub dynastię tylko wówczas, gdy fabuła utworu skupia się wokół jej losów. Tego typu informacja zazwyczaj jest sygnalizowana przez autora, wydawcę lub recenzentów.

 

Deskryptor wyrażający rzeczywiste rodziny i dynastie powinien zostać użyty w przypadku dzieł literackich należących do gatunku sagi rodzinnej.

 

Przy doborze deskryptorów osobowych stosuje się zasady określone w rozdziale 2 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 56

245 10 $aPra :$bo rodzinie Iwaszkiewiczów /$cLudwika Włodek.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a2001-

600 17 $aIwaszkiewicz, Jarosław$d(1894-1980)$2DBN

600 37 $aIwaszkiewiczowie$c(rodzina)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

650 _7 $aPisarze polscy$2DBN

650 _7 $aRody$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

655 _7 $aReportaż$2DBN

658 __ $aHistoria
658 __ $aLiteraturoznawstwo

Przykład 57

245 10 $aKrólowie przeklęci.$nT. 1 /$cMaurice Druon ; tłumaczenie Adriana Celińska.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura francuska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

600 37 $aKapetyngowie$c(dynastia)$2DBN

610 27 $aTemplariusze$2DBN

648 _7 $a1301-1400$2DBN

650 _7 $aDynastie$2DBN

650 _7 $aWładza$2DBN

651 _7 $aFrancja$2DBN

655 _7 $aPowieść historyczna$2DBN

Przykład 58

245 10 $aPasmo czynności ciągiem lat idące... /$cwybór, opracowanie i wstęp Anna i Andrzej Rosnerowie ; epilog Andrzej Romer.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

600 37 $aRomerowie$c(rodzina)$2DBN

648 _7 $a1401-1500$2DBN

648 _7 $a1501-1600$2DBN

648 _7 $a1601-1700$2DBN

648 _7 $a1701-1800$2DBN

648 _7 $a1801-1900$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

650 _7 $aZiemiaństwo$2DBN

651 _7 $aCytowiany (Litwa)$2DBN

651 _7 $aLitwa$2DBN

655 _7 $aAntologia$2DBN

655 _7 $aŹródła historyczne$2DBN

3.6 Fikcyjne rodziny i dynastie (pole 600)

Deskryptory określające fikcyjne rodziny i dynastie zapisuje się w polu 600 rekordu bibliograficznego.

 

Dzieła literackie otrzymują deskryptor osobowy wyrażający fikcyjną rodzinę lub dynastię wówczas, gdy fabuła utworu skupia się wokół jej losów. Tego typu informacja zazwyczaj jest sygnalizowana przez autora, wydawcę lub recenzentów.

 

Deskryptor wyrażający fikcyjne rodziny i dynastie powinien zostać użyty w przypadku dzieł literackich należących do gatunku sagi rodzinnej.

 

Uwaga:

  • uwzględnia się fikcyjne rodziny i dynastie, którym poświęcono dłuższe cykle powieściowe lub te, które pojawiają się poza powieścią w literaturze naukowej, popularnonaukowej, ikonografii, nagraniach muzycznych, drukach ulotnych, nutach, filmach i serialach itp.;
  • deskryptorem osobowym (pole 600) są wyrażane również mitologiczne lub legendarne ludy i plemiona.

 

Przy doborze deskryptorów osobowych stosuje się zasady określone w rozdziale 2 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 59

245 10 $aBuddenbrookowie :$bdzieje upadku rodziny.$nT. 1 /$cTomasz Mann ; przełożyła Ewa Librowiczowa.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura niemiecka

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1901-1914

600 37 $aBuddenbrookowie$c(rodzina fikcyjna)$2DBN

648 _7 $a1801-1900$2DBN

650 _7 $aMieszczaństwo$2DBN

650 _7 $aPatrycjat$2DBN

650 _7 $aŻycie codzienne$2DBN

651 _7 $aLubeka (Niemcy)$2DBN

655 _7 $aPowieść obyczajowa$2DBN

655 _7 $aSaga rodzinna$2DBN

[Jedna z najsłynniejszych w historii literatury sag rodzinnych opowiada historię upadku patrycjuszowskiej rodziny Boodenbrooków. Rodzina ta stała się toposem literackim, obecnym w literaturze naukowej, popularnonaukowej, ikonografii i filmach.]

Przykład 60

245 10 $aTygrys i Róża /$cMałgorzata Musierowicz ; [ilustracje Małgorzata Musierowicz].

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

385 __ $mGrupa wiekowa$aMłodzież

385 __ $mGrupa wiekowa$a9-13 lat

385 __ $mGrupa wiekowa$a14-17 lat

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

600 37 $aBorejkowie$c(rodzina fikcyjna)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1989-2000$2DBN

650 _7 $aOjcowie i córki$2DBN

651 _7 $aToruń (woj. kujawsko-pomorskie)$2DBN

655 _7 $aPowieść obyczajowa$2DBN

655 _7 $aSaga rodzinna$2DBN

Przykład 61

245 10 $aOpium w rosole /$cMałgorzata Musierowicz ; ilustracje Małgorzata Musierowicz.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

385 __ $mGrupa wiekowa$aMłodzież

385 __ $mGrupa wiekowa$a9-13 lat

385__  $mGrupa wiekowa$a14-17 lat

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

600 37 $aBorejkowie$c(rodzina fikcyjna)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1945-1989$2DBN

650 _7 $aMatki i córki$2DBN

650 _7 $aStan wojenny w Polsce (1981-1983)$2DBN

651 _7 $aPoznań (woj. wielkopolskie)$2DBN

655 _7 $aPowieść obyczajowa$2DBN

655 _7 $aSaga rodzinna$2DBN

3.7 Nawiązania intertekstualne (pola 600, 630)

Deskryptory określające nawiązania intertekstualne zapisuje się w polu 600 lub 630 rekordu bibliograficznego.

 

Przez nawiązania intertekstualne należy rozumieć sytuację, w której dzieło literackie:

  • przetwarza inne dzieło – literackie, plastyczne, muzyczne lub filmowe;
  • odpowiada na inne dzieło;
  • jest kontynuacją innego dzieła (sequelem lub prequelem).

 

Dzieła literackie, w których pojawiają się istotne i znaczące odniesienia do innych dzieł otrzymują, w zależności od kontekstu:

  • deskryptor osobowy „Autor/tytuł” (pole 600),
  • deskryptor tytułu ujednoliconego (pole 630).

 

Deskryptor wyrażający nawiązania intertekstualne stosuje się wyłącznie wówczas, gdy:

  • nawiązania do innego dzieła są oczywiste i sygnalizowane przez autora, wydawcę lub recenzentów w samej opracowywanej publikacji albo w ogólnodostępnych źródłach informacji;
  • łączy utwory, które nie są powiązane w żaden inny sposób – występowaniem tych samych bohaterów, miejsc fikcyjnych, bądź poprzez serię wydawniczą.

Przykład 62

245 10 $aStowarzyszenie Umarłych Poetów /$cN. H. Kleinbaum ; przełożył Paweł Laskowicz.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura amerykańska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

630 07 $aStowarzyszenie umarłych poetów (film)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1945-1989$2DBN

650 _7 $aDojrzewanie$2DBN

650 _7 $aNauczyciele$2DBN

650 _7 $aSzkoły średnie$2DBN

650 _7 $aUczniowie$2DBN

651 _7 $aVermont (Stany Zjednoczone, stan)$2DBN

655 _7 $aPowieść psychologiczna$2DBN

Przykład 63

245 10 $aMiazga /$cJerzy Andrzejewski ; opracowała Anna Synoradzka- Demadre.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

600 17 $aWyspiański, Stanisław$d(1869-1907).$tWesele$2DBN

610 27 $aPZPR$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1945-1989$2DBN

650 _7 $aInteligancja (socjologia)$2DBN
650 _7 $aŚlub i wesele$2DBN

651 _7 $aWarszawa (woj. mazowieckie)$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

[„Miazga” Andrzejewskiego to „Wesele” Wyspiańskiego ubrane w kostium inteligencko-partyjnego wesela. Sam autor, wstępy i komentarze na okładkach wyraźnie ten fakt podkreślają.]

Przykład 64

245 10 $aCastorp /$cPaweł Huelle.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a2001-

600 17 $aMann, Thomas$d(1875-1955).$tZauberberg$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1901-1914$2DBN

650 _7 $aŻycie codzienne$2DBN

650 _7 $aStudenci$2DBN

651 _7 $aGdańsk (woj. pomorskie)$2DBN

651 _7 $aNiemcy$2DBN

651 _7 $aSopot (woj. pomorskie)$2DBN

655 _7 $aPowieść psychologiczna$2DBN

[„Czarodziejską górę” Thomasa Manna i „Castorpa” Pawła Huelle łączy zarówno wyraźne odniesienie intertekstualne, jak i główny bohater – Hans Castorp. W tym wypadku jednak umieszczenie go w polach 600 jako postaci fikcyjnej jest zbędne, ponieważ do połączenia obydwu utworów wystarczy nawiązanie intertekstualne odnotowywane w polu 600. Świat przedstawiony w „Castorpie” jest wzorowany na uniwersum powieściowym „Czarodziejskiej góry”, które zostało przetworzone i przeniesione do przedwojennego Gdańska i Sopotu.]

Przykład 65

245 10 $aScarlett :$bciąg dalszy Przeminęło z wiatrem Margaret Mitchell.$n[T.] 2 /$cAlexandra Ripley ; z angielskiego przełożyła Joanna Dąbrowska.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura amerykańska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

648 _7 $a1801-1900$2DBN

651 _7 $aIrlandia$2DBN

651 _7 $aStany Zjednoczone (część południowa)$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

655 _7 $aRomans$2DBN

 Przykład 66

245 10 $aOstatni rozdział, czyli Paragraf 22 bis /$cJoseph Heller ; z angielskiego przełożył Andrzej Szulc.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura amerykańska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1989-2000$2DBN

650 _7 $aKombatanci$2DBN

650 _7 $aStarość$2DBN

650 _7 $aŻołnierze$2DBN

651 _7 $aNowy Jork (Stany Zjednoczone)$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

655 _7 $aSatyra$2DBN

3.8 Miejsca rzeczywiste (pole 651)

Deskryptory określające miejsca rzeczywiste zapisuje się w polu 651 rekordu bibliograficznego.

 

W opisie dzieła literackiego miejsca rzeczywiste wyraża się deskryptorem geograficznym wówczas, gdy są one ważne dla fabuły bądź dla tożsamości głównych bohaterów utworu (mogą być to zatem również miejsca, którym przypisano w tekście szczególne właściwości, np. ojczyzny duchowe).

 

Uwaga:

  • literatura faktu (w tym: autobiografie, dzienniki, wspomnienia, pamiętniki) otrzymuje deskryptory geograficzne wyrażające miejsca o istotnym znaczeniu dla kolejnych etapów życia autora.

 

Przy doborze deskryptorów geograficznych stosuje się zasady określone w rozdziale 6 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 67

245 10 $aCzarne miasto /$cBoris Akunin.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura rosyjska

388 1_ $a2001-

600 07 $aErast Fandorin$c(postać fikcyjna)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1914-1918$2DBN

650 _7 $aWywiad$2DBN

650 _7 $aTerroryści$2DBN

651 _7 $aBaku (Azerbejdżan)$2DBN

655 _7 $aKryminał$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

Przykład 68

245 10 $aLalka /$cBolesław Prus ; [opracowanie Dorota Nosowska].

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1801-1900

648 _7 $a1801-1900$2DBN

650 _7 $aAwans społeczny$2DBN
650 _7 $aFemme fatale$2DBN
650 _7 $aHandlowcy$2DBN

650 _7 $aZiemiaństwo$2DBN

651 _7 $aWarszawa (woj. mazowieckie)$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

[Zarówno w licznych wstępach do powieści, jak również w klasycznej szkolnej interpretacji podkreśla się znaczenie Warszawy dla fabuły „Lalki”, porównując często odgrywaną przez nią rolę do sportretowanego w „Ojcu Goriot” Paryża.]

Przykład 69

245 10 $aOjciec Goriot /$cHonoriusz Balzac ; przełożył Tadeusz Boy-Żeleński.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura francuska

388 1_ $a1801-1900

648 _7 $a1801-1900$2DBN

650 _7 $aArystokracja$2DBN

650 _7 $aAwans społeczny$2DBN

650 _7 $aOjcowie i córki$2DBN

651 _7 $aParyż (Francja)$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

[We wstępach do powieści, na okładkach oraz w klasycznej szkolnej interpretacji podkreśla się istotność umiejscowienia akcji w Paryżu dla fabuły powieści. W interpretacjach pojawiają się nawet opinie, że sam Paryż jest głównym bohaterem powieści.]

Przykład 70

045 0_ $bd1812
046 __ $k2006
245 10 $aIntryga i miłość /$cKasey Michaels ; [tłumaczenie Krzysztof Dworak].
380 __ $aKsiążki
380 __ $aProza
386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura amerykańska
388 1_ $a2001-
648 _7 $a1801-1900$2DBN
650 _7 $aArystokracja$2DBN
650 _7 $aSzpiegostwo$2DBN
651 _7 $aLondyn (Wielka Brytania)$2DBN
655 _7 $aPowieść$2DBN
655 _7 $aRomans historyczny$2DBN

Przykład 71

245 10 $aUcho od śledzia /$cHanna Ożogowska.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

385 __ $mGrupa wiekowa$aDzieci

385 __ $mGrupa wiekowa$a9-13 lat

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1945-1989$2DBN

650 _7 $aDzieci$2DBN

650 _7 $aPrzyjaźń$2DBN

651 _7 $aWarszawa (woj. mazowieckie)$2DBN

655 _7 $aPowieść przygodowa$2DBN

[Akcja powieści, co zaznaczono na okładce, rozgrywa się w powojennej Warszawie]

Przykład 72

245 10 $aModlitwa o deszcz /$cWojciech Jagielski.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a2001-

600 17 $aMassud, Ahmad Shahd$(1954-2001)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1945-1989$2DBN

648 _7 $a1989-2000$2DBN

648 _7 $a2001-$2DBN

650 _7 $aTalibowie$2DBN

651 _7 $aAfganistan$2DBN

655 _7 $aReportaż$2DBN

Przykład 73

245 10 $aWieczorem w Paryżu /$cNicolas Barreau ; przełozyła Anna Wziątek.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura francuska

388 1_ $a2001-

648 _7 $a2001-$2DBN

650 _7 $aKina$2DBN

651 _7 $aParyż (Francja)$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

655 _7 $aRomans$2DBN

[Romans, którego akcja zgodnie z informacją zawartą w tytule i na okładce, rozgrywa się w Paryżu.]

Przykład 74

245 10 $aPod słońcem Toskanii :$bu siebie we Włoszech /$cFrances Mayes ; przełożyła Zofia Kierszys.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura amerykańska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

600 17 $aMayes, Frances$d(1941- )$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1989-2000$2DBN

650 _7 $aAmerykanie$2DBN

651 _7 $aToskania (Włochy)$2DBN

655 _7 $aPamiętniki i wspomnienia$2DBN

658 __ $aHistoria

Przykład 75

245 10 $aZbrodnia na Cyrhli Toporowej /$cZygmunt Zeydler-Zborowski.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1945-1989$2DBN

650 _7 $aNarciarze$2DBN

650 _7 $aTurystyka$2DBN

651 _7 $aZakopane (woj. małopolskie)$2DBN

655 _7 $aKryminał$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

[Akcja tego kryminału, jak wskazuje tytuł, rozgrywa się głównie w Zakopanem.]

3.9 Miejsca fikcyjne (pole 651)

Deskryptory określające miejsca fikcyjne zapisuje się w polu 651 rekordu bibliograficznego.

 

Deskryptory geograficzne wyrażające miejsca fikcyjne otrzymują przede wszystkim dzieła literackie z gatunku fantastyki, fantasy i science fiction.

W przypadku innych gatunków literackich miejsca fikcyjne wyraża się tylko wówczas, gdy pojawiają one się w więcej niż jednym cyklu powieściowym tego samego autora lub w dziełach różnych autorów.

 

Uwaga:

  • deskryptory geograficzne w utworach należących do fantastyki, fantasy i science fiction, odnoszą się do wykreowanego przez autora świata przedstawionego, w którym umiejscowiono akcję utworu (np. Śródziemie dla większości dzieł J.R.R. Tolkiena, Westeros dla cyklu „Pieśń lodu i ognia” R.R. Martina oraz niektórych jego opowiadań, czy „Dolina Muminków” dla powieści z cyklu autorstwa Tove Jansson);
  • jeśli fabuła utworu z gatunku fantastyki rozgrywa się w wydzielonej i nazwanej części szerszego uniwersum powieściowego, deskryptory miejsc fikcyjnych można zastosować także w odniesieniu do wyodrębnionych przez autora mniejszych rejonów świata przedstawionego (np. Numenor i Valinor);
  • celem wyszczególniania światów fabularnych jest połączenie różnych dzieł literackich; nie wszystkie powieści autorstwa Tolkiena czy Martina rozgrywają się w najpopularniejszych ze stworzonych przez nich światach fabularnych, może natomiast toczyć się w nich akcja utworów napisanych przez naśladowców ich twórczości (np. dość liczne powieści innych autorów, których fabuła umiejscowiona została w Śródziemiu).

 

Przy doborze deskryptorów geograficznych stosuje się zasady określone w rozdziale 6 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

 Przykład 76

245 10 $aWładca pierścieni /$cJ. R. R. Tolkien ; ilustracje Alan Lee ; [przekład Maria i Cezary Frąc, Aleksandra Januszewska, Aleksandra Jagiełowicz, Ryszard Derdziński ; przekład wierszy Tadeusz Olszański].

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura angielska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

650 _7 $aElfy$2DBN

650 _7 $aCzarodzieje$2DBN

650 _7 $aHobbici$2DBN

650 _7 $aKrasnoludy$2DBN
650 _7 $aPrzedmioty magiczne$2DBN
650 _7 $aWalka dobra ze złem$2DBN

651 _7 $aŚródziemie (kraina fikcyjna)$2DBN

655 _7 $aFantasy$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

Przykład 77

245 10 $aNiedokończone opowieści /$cJ. R. R. Tolkien ; przekład Radosław Kot.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura angielska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

650 _7 $aElfy$2DBN

651 _7 $aŚródziemie (kraina fikcyjna)$2DBN

655 _7 $aFantasy$2DBN

655 _7 $aOpowiadania i nowele$2DBN

Przykład 78

245 10 $aOstatni władca pierścienia :$bhistoria Śródziemia oczami wroga /$cK. J. Yeskov ; przekład Ewa i Eugeniusz Dębscy.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura rosyjska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

651 _7 $aŚródziemie (kraina fikcyjna)$2DBN

655 _7 $aFantasy$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

Przykład 79

245 10 $aSilmarillion /$cJ. R. R. Tolkien ; ilustracje Ted Nasmith ; przekład Maria Skibniewska.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura angielska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

650 _7 $aElfy$2DBN

651 _7 $aŚródziemie (kraina fikcyjna)$2DBN

655 _7 $aFantasy$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

[Deskryptor „Śródziemie” został użyty jako element łączący kilka powyższych pozycji przede wszystkim dlatego, że nawiązanie intertekstualne nie byłoby tu wystarczające. „Silmarillion”, „Władca Pierścieni” i „Niedokończone opowieści” nie należą do jednego cyklu powieściowego. Natomiast w łączącym je uniwersum fabularnym umiejscowione zostały fabuły utworów innych autorów. Sam Tolkien zaś napisał liczne dzieła nie mające nic wspólnego ze światem przedstawionym w Śródziemiu. Śródziemie jest też tematem wielu artykułów naukowych, encyklopedii, atlasów, bestiariuszy. W przypadku omawianych tekstów literackich spora część ich akcji dzieje się poza granicami właściwie rozumianego Śródziemia (np.: w Valinorze i Numenorze). W świadomości zbiorowej nazwa Śródziemie funkcjonuje jednak jako desygnat całości świata przedstawionego w dziełach Tolkiena.]

Przykład 80

245 10 $aGra o tron /$cGeorge R. R. Martin ; tłumaczenie Paweł Kruk.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura amerykańska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

651 _7 $aWesteros (kraina fikcyjna)$2DBN

655 _7 $aFantasy$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

 Przykład 81

245 10 $aRycerz Siedmiu Królestw /$cGeorge R. R. Martin ; tłumaczenie Michał Jakuszewski.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura amerykańska

388 1_ $a2001-

651 _7 $aWesteros (kraina fikcyjna)$2DBN

655 _7 $aFantasy$2DBN

655 _7 $aOpowiadania i nowele$2DBN

 Przykład 82

245 10 $aAforyzmy i mądrości Tyriona Lannistera zaczerpnięte z sagi Pieśń lodu i ognia George'a R. R. Martina /$cilustracje Jonty Clark ; [przełożył Paweł Kruk, Michał Jakuszewski].

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura amerykańska

388 1_ $a2001-

600 17 $aMartin, George R. R.$d(1948- ).$tSong of ice and fire $2DBN

651 _7 $aWesteros (kraina fikcyjna)$2DBN

655 _7 $aAforyzmy$2DBN

655 _7 $aCytaty$2DBN

[Westeros jest światem przedstawionym zarówno  w cyklu powieści „Pieśń lodu i ognia”, jak i w pozostających poza nim zbiorach opowiadań (np. „Rycerza Siedmiu Królestw”). Istnieją liczne publikacje  w różny sposób nawiązujące do tego uniwersum fabularnego (np. książka kucharska, książeczka do kolorowania, aforyzmy jednej z głównych postaci). W przypadku „Aforyzmów i mądrości” Tyriona Lannistera najistotniejszym elementem łączącym nie jest postać samego bohatera, lecz świat przedstawiony (zgodnie z zasadą stosowania deskrytpora postaci fikcyjnych bohater nie został więc uwzględniony w opisach bibliograficznym utworów, w których występuje).]

3.10 Środowisko społeczne (pole 650)

Deskryptory określające środowisko społeczne zapisuje się w polu 650 rekordu bibliograficznego.

 

Deskryptor wyrażający środowisko społeczne otrzymują utwory literackie, w których istotną rolę odgrywają określone grupy społeczne (np. wspólnoty religijne, zawodowe, etniczne, subkultury młodzieżowe).

 

Środowisko społeczne  powinno zostać wyrażone deskryptorem zwłaszcza w odniesieniu do takich gatunków literackich, jak:

  • romanse,
  • kryminały,
  • powieści obyczajowe,
  • pamiętniki,
  • autobiografie,
  • dzienniki,
  • wspomnienia.

 

Uwaga:

  • utwory literackie o charakterze biograficznym otrzymują deskryptory wyrażające zarówno profesję bohatera, jak i środowisko, do którego  należał lub z którym wchodził on w relacje znaczące dla wymowy dzieła.

 

Przy doborze deskryptorów przedmiotowych stosuje się zasady określone w rozdziale 8 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 83

245 10 $aLekarz znikąd /$cMarion Lennox ; [tłumaczenie Iza Kwiatkowska].

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura australijska

388 1_ $a2001-

648 _7 $a2001-$2DBN

650 _7 $aLekarze$2DBN

650 _7 $aPielęgniarki i pielęgniarze$2DBN

651 _7 $aAustralia$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

655 _7 $aRomans$2DBN

Przykład 84

245 10 $aChromosom 6 /$cRobin Cook ; przełożył Przemysław Bandel.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura amerykańska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1989-2000$2DBN

650 _7 $aLekarze$2DBN

650 _7 $aGenetyka$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

655 _7 $aThriller$2DBN

Przykład 85

245 10 $aLondyńscy prawnicy /$cCarole Mortimer ; [tłumaczenie Janusz Maćczak].

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura angielska

388 1_ $a2001-

648 _7 $a2001-$2DBN

650 _7 $aPrawnicy$2DBN

651 _7 $aLondyn (Wielka Brytania)$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

655 _7 $aRomans$2DBN

Przykład 86

245 10 $a"Życie jak osioł ucieka..." :$bwspomnienia /$cStanisław Salmonowicz ; Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Oddział w Gdańsku.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a2001-

600 17 $aSalmonowicz, Stanisław$d(1931- )$2DBN

610 27 $aUniwersytet Jagielloński (Kraków)$2DBN

610 27 $aUniwersytet Mikołaja Kopernika (Toruń)$2DBN

610 27 $aUniwersytet Warszawski$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a2001-$2DBN

650 _7 $aHistorycy$2DBN

650 _7 $aNaukowcy$2DBN

650 _7 $aPrawnicy$2DBN

651 _7 $aKraków (woj. małopolskie)$2DBN

651 _7 $aToruń (woj. kujawsko-pomorskie)$2DBN

651 _7 $aWarszawa (woj. mazowieckie)$2DBN

655 _7 $aPamiętniki i wspomnienia$2DBN

658 __ $aHistoria

Przykład 87

245 10 $aStrzępy meldunków /$cFelicjan Sławoj Składkowski ; przedmową opatrzył Andrzej Garlicki.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1918-1939

600 17 $aPiłsudski, Józef$d(1867-1935)$2DBN

600 17 $aSkładkowski, Felicjan Sławoj$d(1885-1962)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1918-1939$2DBN

650 _7 $aLekarze$2DBN

650 _7 $aPolitycy$2DBN

650 _7 $aSanacja (obóz polityczny)$2DBN

650 _7 $aŻołnierze$2DBN

651 _7 $aWarszawa (woj. mazowieckie)$2DBN

655 _7 $aPamiętniki i wspomnienia$2DBN

658 __ $aHistoria

3.11 Ciała zbiorowe (pole 610)

Deskryptory określające ciała zbiorowe zapisuje się w polu 610 rekordu bibliograficznego.

 

Dzieła literackie otrzymują deskryptor korporatywny wówczas, gdy:

  • ciała zbiorowe stanowią główny element świata przedstawionego;
  • fabuła utworu jest osnuta wokół funkcjonowania instytucji, organizacji itp.

 

Uwaga:

  • utwory literackie, w których ważną rolę odgrywa także umiejscowienie geograficzne ciała zbiorowego, otrzymują dodatkowo odpowiedni deskryptor geograficzny.

 

Przy doborze deskryptorów korporatywnych stosuje się zasady określone w rozdziale 3 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 88

245 10 $aInterregnum.$n[T. 1] /$cPrzemysław Karda ; [ilustracje Alina Vial].

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a2001-

610 27 $aCERN$2DBN

648 _7 $a2001-$2DBN

650 _7 $aNeutrina$2DBN

650 _7 $aTeoria względności$2DBN

651 _7 $aGenewa (Szwajcaria)$2DBN

651 _7 $aSahara (pustynia)$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

655 _7 $aScience fiction$2DBN

Przykład 89

245 10 $aKrzemieniec :$bopowieść o rozsądku zwyciężonych /$cRyszard Przybylski.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a2001-

610 27 $aLiceum Krzemienieckie (1805-1831)$2DBN

648 _7 $a1801-1900$2DBN

650 _7 $aSzkoły średnie$2DBN

651 _7 $aKrzemieniec (Ukraina, obw. tarnopolski, rej. krzemieniecki)$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

655 _7 $aEsej$2DBN

658 __ $aEdukacja i pedagogika
658 __ $aHistoria

3.12 Imprezy (pole 611)

Deskryptory określające imprezy zapisuje się w polu 611 rekordu bibliograficznego.

 

Deskryptor wyrażający imprezę otrzymują utwory literackie:

  • w których wydarzenia kulturalne, naukowe, społeczne, sportowe itp. stanowią ważny element fabuły;
  • w których fabuła jest osnuta wokół przebiegu określonej imprezy;
  • powstałe na konkurs lub festiwal.

 

Uwaga:

  • utwory literackie, w których ważną rolę odgrywa także umiejscowienie geograficzne imprezy, otrzymują dodatkowo odpowiedni deskryptor geograficzny (pole 651).

 

Przy doborze deskryptorów korporatywnych stosuje się zasady określone w rozdziale 4 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 90

245 10 $aMarcowe fiołki /$cPhilip Kerr ; z języka angielskiego przełożyła Ewa Fiszer.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura angielska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

611 27 $aaIgrzyska Olimpijskie$n(11 ;$d1936 ;$cBerlin)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1918-1939$2DBN

650 _7 $aNazizm$2DBN

650 _7 $aTajne organizacje$2DBN

650 _7 $aTrzecia Rzesza (1933-1945)$2DBN

651 _7 $aBerlin (Niemcy)$2DBN

655 _7 $aKryminał$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

Przykład 91

245 10 $aWystawa światowa /$cE. L. Doctorow ; przekład [z angielskiego] Mira Michałowska.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura amerykańska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

611 27 $aWystawa Światowa$d(1939-1940 ;$cNowy Jork)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1918-1939$2DBN

648 _7 $a1939-1945$2DBN

650 _7 $aChłopcy$2DBN

650 _7 $aDojrzewanie$2DBN

650 _7 $aŻydzi$2DBN

651 _7 $aNowy Jork (Stany Zjednoczone)$2DBN

655 _7 $aPowieść obyczajowa$2DBN

3.13 Tematyka dzieła (pole 650)

Deskryptory określające tematykę dzieła literackiego zapisuje się w polu 650 rekordu bibliograficznego.

 

Deskryptor tematyki dzieła wyraża istotne elementy opisu treści, które nie mieszczą się w zakresie definicji deskryptorów opisanych w punktach 3.1–3.12 niniejszej instrukcji.

 

Specyficzne dla danego dzieła literackiego tematy i motywy wyraża się odpowiednimi deskryptorami przedmiotowymi (pole 650), np. „Ojcowie i córki”, „Alkoholizm”, „Emigracja”.

 

W opisie dzieła literackiego nie należy łączyć deskryptorów wyrażających pojęcia domyślne dla poszczególnych form literackich z reprezentującymi je deskryptorami rodzaju/gatunku (pole 655), na przykład:

  • deskryptorów przedmiotowych (pole 650) „Zbrodnia”, „Morderstwo”, „Śledztwo i dochodzenie” z deskryptorem rodzaju/gatunku (655) „Kryminał”;
  • deskryptorów przedmiotowych (pole 650) „Miłość”, „Rozstanie” z deskryptorem rodzaju/gatunku (pole 655) „Romans”;
  • deskryptorów przedmiotowych (pole 650) „Obyczaje”, „Rodzina”, „Życie codzienne” z deskryptorem rodzaju/gatunku (pole 655) „Powieść obyczajowa”;
  • deskryptorów przedmiotowych (pole 650) „Strach” i „Zjawiska ponadnaturalne” z deskryptorem rodzaju/gatunku (pole 655) „Horror”.

 

Należy unikać stosowania deskryptorów przedmiotowych (pole 650) wyrażających pojęcia abstrakcyjne, takich jak:

  • „Dobro”,
  • „Zło”,
  • „Przyjaźń”,
  • „Miłość”.

 

Uwaga:

  • powyższe zalecenie nie obowiązuje podczas opracowania:
    • literatury dla dzieci i młodzieży – z uwagi na pewną niesamodzielność lekturową odbiorców tego typu utworów, przy ich opracowaniu można używać także deskryptorów przedmiotowych (pole 650) wyrażających pojęcia ogólne i abstrakcyjne (np.: „Odwaga”, „Przyjaźń”, „Miłość”);
    • antologii tekstów literackich, które – oprócz deskryptora rodzaju/gatunku (pole 655) – otrzymują odpowiedni deskryptor przedmiotowy (pole 650) wyrażający kryterium doboru zawartych w nich tekstów.

 

Przy doborze deskryptorów przedmiotowych stosuje się zasady określone w rozdziale 8 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 92

245 10 $aLot 305 /$cA. G. Riddle ; przełożył Robert P. Lipski.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura amerykańska

388 1_ $a2001-

650 _7 $aInżynieria genetyczna$2DBN

650 _7 $aKatastrofy lotnicze$2DBN

650 _7 $aPodróże w czasie$2DBN

655 _7 $aPowieść$2DBN

655 _7 $aScience fiction$2DBN

Przykład 93

245 10 $aKlaśnięcie jednej dłoni /$cRichard Flanagan ; przełożył Robert Sudół.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura australijska

388 1_ $a2001-

648 _7 $a1901-2000$2DBN 

648 _7 $a1945-1989$2DBN 

650 _7 $aAlkoholizm$2DBN

650 _7 $aOjcowie i córki$2DBN

651 _7 $aTasmania (Australia)$2DBN

655 _7 $aPowieść obyczajowa$2DBN

Przykład 94

245 10 $aSto dni bez słońca /$cWit Szostak.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a2001-

650 _7 $aPracownicy naukowi$2DBN

650 _7 $aSzkoły wyższe$2DBN

651 _7 $aEuropa$2DBN

655 _7 $aPowieść obyczajowa$2DBN

Przykład 95

245 10 $aMarsz Radetzky'ego /$cJoseph Roth ; przełożyła Wanda Kragen ; wstęp Tomasz Fiałkowski.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura austriacka

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1918-1939

600 17 $aStrauss, Johann$d(1804-1849).$tRadetzky-Marsch.$nOp. 228$2DBN

648 _7 $a1801-1900$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1901-1914$2DBN

648 _7 $a1914-1918$2DBN

650 _7 $aDojrzewanie$2DBN

650 _7 $aUrzędnicy$2DBN

650 _7 $aI wojna światowa (1914-1918)$2DBN

650 _7 $aŻołnierze$2DBN

651 _7 $aCzechy$2DBN

651 _7 $aAustro-Węgry$2DBN

655 _7 $aPowieść historyczna$2DBN

Przykład 96

245 10 $aWinnetou /$cKarol May.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

385 __ $mGrupa wiekowa$aMłodzież

385 __ $mGrupa wiekowa$a9-13 lat

385 __ $mGrupa wiekowa$a13-17 lat

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura niemiecka

388 1_ $a1801-1900

600 07 $aWinnetou$c(postać fikcyjna)$2DBN

648 _7 $a1801-1900$2DBN

650 _7 $aIndianie$2DBN

651 _7 $aDziki Zachód$2DBN

655 _7 $aPowieść przygodowa$2DBN

655 _7 $aWestern$2DBN

Przykład 97

245 10 $aFilary Ziemi /$cKen Follett ; z angielskiego przełożył Grzegorz Sitek.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aProza

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura angielska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1989-2000

600 07 $aHenryk II$c(król Anglii ;$d1133-1189)$2DBN

600 07 $aThomas Beckett$c(święty ;d$ok. 1119-1170)$2DBN

648 _7 $a1101-1200$2DBN

650 _7 $aKatedry$2DBN
650 _7 $aKonflikt religijny$2DBN
650 _7 $aSukcesja tronu$2DBN
650 _7 $aWojna domowa$2DBN

651 _7 $aAnglia (Wielka Brytania)$2DBN

655 _7 $aPowieść historyczna$2DBN

Przykład 98

245 10 $aCesarz /$cRyszard Kapuściński.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a1901-2000

388 1_ $a1945-1989

600 07 $aHajle Sylasjec$(cesarz Etiopii ;d$1892-1975)$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a1945-1989$2DBN

650 _7 $aPolityka$2DBN
650 _7 $aWładcy$2DBN

651 _7 $aEtiopia$2DBN

655 _7 $aReportaż$2DBN

658 __ $aHistoria
658 __ $aSocjologia i społeczeństwo

Przykład 99

245 10 $aW ogrodzie pamięci /$cJoanna Olczak-Ronikier.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ $mPrzynależność kulturowa$aLiteratura polska

388 1_ $a2001-

600 07 $aOlczak-Ronikier, Joanna$d(1934- )$2DBN

648 _7 $a1801-1900$2DBN

648 _7 $a1901-2000$2DBN

648 _7 $a2001-$2DBN

650 _7 $aInteligencja (socjologia)$2DBN

650 _7 $aRody$2DBN

650 _7 $aŻydzi$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

655 _7 $aPamiętniki i wspomnienia$2DBN
658 __ $aHistoria

Przykład 100

245 10 $aIntymnie :$brozmowy nie tylko o miłości /$cZbigniew Izdebski, Janusz L. Wiśniewski.

380 __ $aKsiążki

380 __ $aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

388 1_ $a2001-

650 _7 $aMiłość$2DBN

650 _7 $aSeksualność$2DBN

651 _7 $aPolska$2DBN

655 _7 $aWywiad-rzeka$2DBN

658 __ $aMedycyna i zdrowie
658 __ $aPsychologia