Literatura

1. Wprowadzenie

Utwory literackie, niezależnie od nośnika na jakim zostały zapisane, podlegają opracowaniu rzeczowemu z zastosowaniem Deskryptorów Biblioteki Narodowej (DBN). Są to:

  • literatura piękna,
  • literatura faktu,
  • literatura dla dzieci i młodzieży,
  • komiksy i książki obrazkowe.

 

Celem opracowania rzeczowego utworów literackich jest stworzenie dodatkowych punktów dostępu umożliwiających wyszukiwanie utworów, w których występują bezpośrednie lub pośrednie powiązania z zagadnieniami znanymi z publikacji naukowych i popularnonaukowych.

 

Opracowując dokument należy wziąć pod uwagę potrzeby dwóch grup użytkowników:

  • osób o dużej wiedzy, zainteresowanych powiązaniami między różnymi typami zbiorów;
  • czytelników szukających konkretnych zagadnień poruszanych w dziełach literackich.

 

Opracowanie utworów literackich wymaga przeanalizowania i uwzględnienia – o ile wystąpią one w danym materiale bibliotecznym – elementów związanych z opisem formalnym i elementów związanych z opisem treści.

Elementy opisu formalnego:

  • forma dzieła;
  • rodzaje, gatunki i techniki właściwe dla literatury lub danej gałęzi sztuki;
  • grupa wiekowa odbiorców;
  • przynależność kulturowa dzieła;
  • czas powstania.

Elementy opisu treści:

  • zakres chronologiczny treści;
  • tło historyczne;
  • postacie rzeczywiste;
  • postacie fikcyjne, biblijne, mitologiczne i bóstwa;
  • rzeczywiste rodziny i dynastie;
  • fikcyjne rodziny i dynastie;
  • nawiązania intertekstualne;
  • miejsca rzeczywiste;
  • miejsca fikcyjne;
  • środowisko społeczne;
  • ciała zbiorowe;
  • imprezy;
  • tematyka dzieła (czyli elementy treści inne niż wymienione wyżej).

 

Użycie deskryptorów sygnalizujących wystąpienie w opracowywanym materiale któregoś z powyższych elementów powinno nastąpić zgodnie ze szczegółowymi zasadami opisanymi dla poszczególnych typów utworów literackich.

Dobór deskryptorów odpowiednich dla wyrażenia danego elementu powinien odbywać się na podstawie:

  • opracowywanego dokumentu,
  • ogólnodostępnych źródeł informacji (w tym internetowych portali specjalistycznych),
  • dostępnych baz danych (np. prowadzonego przez OCLC serwisu Classify).

2. Elementy opisu formalnego

2.1 Forma dzieła (pole 380)

Formę dzieła zapisuje się w polu 380 rekordu bibliograficznego.


Forma dzieła utworów literackich wyrażana jest za pomocą dwóch deskryptorów:

  • jednego określającego postać fizyczną:

- książki,

- artykuły,

- audiobooki,

- e-booki,

  • drugiego określającego przynależność utworu do jednego z rodzajów literackich:

- proza – epika (z wyłączeniem pisanych wierszem eposów i poematów epickich),

- poezja – liryka (oraz eposy i poematy),

- dramat (rodzaj) – dramat,


lub odmiany piśmiennictwa:

- literatura faktu, eseje, publicystyka;
- komiksy i książki obrazkowe.

 

Przy doborze deskryptorów formy dzieła stosuje się zasady określone w rozdziale 9 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów BN” oraz wykaz deskryptorów formy: Aneks 1. Forma dzieła.

 

Uwaga:

  • publikacje łączące kilka rodzajów literackich otrzymują dwa lub więcej deskryptory formy (pole 380);
  • poszczególne rodzaje i gatunki literackie wyrażane są za pomocą odpowiednich deskryptorów rodzaju/gatunku (pole 655);
  • nie tworzy się osobnego deskryptora wyrażającego literaturę dla dzieci i młodzieży – publikacje tego typu otrzymują odpowiednie deskryptory grupy odbiorców (pole 385).

Przykład 1

245 10 |aDiabeł ubiera się u Prady /|cLauren Weisberger ; z ang. przeł. Hanna Szajowska.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura amerykańska

388 1_ |a2001-

648 _4 |a2001-

650 _4 |aAsystentki i asystenci

650 _4 |aCzasopisma o modzie

650 _4 |aKariera

651 _4 |aNowy Jork (Stany Zjednoczone)

655 _4 |aPowieść obyczajowa

Przykład 2

245 10 |aDom na wzgórzu /|cPeter James ; z ang. przeł. Robert Waliś.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura angielska

388 1_ |a2001-

648 _4 |a2001-

650 _4 |aDuchy

650 _4 |aNawiedzone domy

651 _4 |aWielka Brytania

655 _4 |aHorror

655 _4 |aPowieść

2.2 Rodzaje i gatunki literackie (pole 655)

Deskryptory określające rodzaje i gatunki literackie zapisuje się w polu 655.

 

Rodzaj i gatunek literacki (pole 655) określa się w powiązaniu z deskryptorem formy zapisanym w polu 380. Obowiązują następujące zasady:

  • powieści, nowele i opowiadania występują w powiązaniu z deskryptorem formy „Proza”;
  • gatunki dramatyczne występują w powiązaniu z deskryptorem formy „Dramat (rodzaj)”;
  • gatunki liryczne występują w powiązaniu z deskryptorem formy „Poezja” (wyjątek stanowią wierszowane eposy i poematy − pomimo formalnej przynależności do epiki − ze względu na społeczny uzus słowa "poezja");
  • autobiografie, wywiady, listy, wspomnienia, dzienniki, pamiętniki, reportaże, eseje, publicystka i inne gatunki literatury faktu występują w powiązaniu z deskryptorem formy „Literatura faktu, eseje, publicystyka”;
  • gatunki komiksowe i powieści graficzne występują w powiązaniu z deskryptorem formy „Komiksy i książki obrazkowe”.

 

Uwaga:

  • deskryptory rodzaju/gatunku (np.: „Sensacja”, „Kryminał”, „Fantastyka”, „Fantasy”) mające charakter uniwersalny mogą otrzymywać zarówno dzieła literackie (w tym komiksy i książki obrazkowe), jak i filmowe;
  • w przypadku utworów lirycznych o niejednoznacznej lub trudnej do określenia przynależności gatunkowej w polu 655 należy użyć deskryptora rodzaju/gatunku „Wiersze”, pomimo że odnosi się on do formy dzieła i jest równoznaczny z treścią pola 380 („Poezja”).

 

Przy doborze deskryptorów rodzaju/gatunku stosuje się zasady określone w rozdziale 9 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów BN” oraz wykaz deskryptorów rodzaju/gatunku: Aneks 2. Rodzaje i gatunki literackie.

Przykład 3

245 10 |aBlondynka nad Gangesem /|c[tekst, rysunki, zdjęcia, filmy] Beata Pawlikowska.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a2001-

600 14 |aPawlikowska, Beata|d(1965- )

648 _4 |a2001-

650 _4 |aPodróże

651 _4 |aIndie

655 _4 |aReportaż

 Przykład 4

245 10 |aNobel '96 :|bWisława Szymborska czyta swoje wiersze /|cred. i reż. Romana Bobrowska.

380 __ |aAudiobooki

380 __ |aPoezja

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

655 _4 |aWiersze

 Przykład 5

245 10 |aPan Tadeusz czyli Ostatni zajazd na Litwie :|bhistoria szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem /|cAdam Mickiewicz ; oprac. Stanisław Pigoń ; aneks oprac. Julian Maślanka.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aPoezja

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1801-1900

648 _4 |a1801-1900

650 _4 |aSzlachta

650 _4 |aWojny napoleońskie (1803-1815)

650 _4 |aZaścianek szlachecki

651 _4 |aPolska

651 _4 |aSoplicowo (miejscowość fikcyjna)

655 _4 |aEpos

Przykład 6

245 10 |aSen srebrny Salomei :|bromans dramatyczny w pięciu aktach /|cJuliusz Słowacki ; oprac. Alina Kowalczykowa.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aDramat (rodzaj)

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1801-1900

648 _4 |a1701-1800

650 _4 |aKoliszczyzna

651 _4 |aUkraina

655 _4 |aDramat (gatunek literacki)

655 _4 |aDramat romantyczny

2.3 Grupa odbiorców (pole 385)

Deskryptory określające grupę odbiorców zapisuje się w polu 385 rekordu bibliograficznego.

 

Grupę odbiorców podajemy w przypadku dzieł literackich przeznaczonych dla dzieci i/lub młodzieży.

 

Grupę odbiorców wyraża się na dwa sposoby, za pomocą dwóch lub kilku współwystępujących deskryptorów:

  • słownie („Dzieci” lub „Młodzież”);
  • liczbowo („0-5 lat”, „6-8 lat”, „9-13 lat”, „14-17 lat”).

 

Deskryptory grupy odbiorców „Dzieci” i „Młodzież” poprzedza się wyrażeniem wprowadzającym zapisanym w podpolu |m „Grupa wiekowa”.

 

Grupę odbiorców dzieła literackiego ustala się na podstawie:

  • odpowiedniej adnotacji na dokumencie lub kwalifikacji do grupy wiekowej ustalonej przez wydawcę;
  • listy lektur szkolnych przeznaczonych dla określonego poziomu nauczania.

W przypadku braku danych we wskazanych powyżej źródłach informacji można odstąpić od wyrażenia grupy odbiorców.

 

Uwaga:

  • deskryptor grupy odbiorców „Dzieci” współwystępuje z deskryptorami grupy wiekowej: „0-5 lat”, „6-8 lat” i „9-13 lat”;
  • deskryptor grupy odbiorców „Młodzież” współwystępuje z deskryptorami grupy wiekowej „9-13 lat” i „14-17 lat”.

 

Przy doborze deskryptorów grupy odbiorców stosuje się zasady określone w dziale "Materiałay metodyczne", zakładka: Grupa odbiorców.

Przykład 7

245 10 |aTomek wśród łowców głów /|cAlfred Szklarski ; [ilustracje Józef Marek, Wiesław Zięba].

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

385 __ |mGrupa wiekowa|aDzieci

385 __ |mGrupa wiekowa|aMłodzież

385 __ |mGrupa wiekowa|a9-13 lat

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1901-1914

650 _4 |aOdwaga

650 _4 |aPrzyjaźń

651 _4 |aNowa Gwinea (wyspa)

655 _4 |aPowieść przygodowa

Przykład 8

245 10 |aDzieci z Bullerbyn /|cAstrid Lindgren ; przeł. Irena Wyszomirska ; il. Ilon Wikland.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

385 __ |mGrupa wiekowa|aDzieci

385 __ |mGrupa wiekowa|a6-8 lat

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura szwedzka

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

650 _4 |aPrzyjaźń

651 _4 |aSzwecja

655 _4 |aPowieść

Przykład 9

245 10 |aAnia z Zielonego Wzgórza /|cLucy Maud Montgomery ; przeł. Agnieszka Kuc.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

385 __ |mGrupa wiekowa|a9-13 lat

385 __ |mGrupa wiekowa|a14-17 lat

385 __ |mGrupa wiekowa|aMłodzież

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura kanadyjska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1901-1914

648 _4 |a1801-1900

650 _4 |aAdopcja

650 _4 |aSieroctwo

651 _4 |aWyspa Księcia Edwarda (Kanada)

655 _4 |aPowieść

2.4 Przynależność kulturowa (pole 386)

Deskryptory określające przynależność kulturową zapisuje się w polu 386.

 

Deskryptor przynależności kulturowej dzieła literackiego wyraża przynależność autora do określonego kręgu kulturowego ustalaną poprzez wskazanie właściwej cechy językowo-etnicznej. Jeśli autorstwo dzieła literackiego jest nieznane lub sporne, deskryptor przynależności kulturowej opisuje przynależność utworu do określonego kręgu kulturowego.

 

Podstawowym kryterium ustalania przynależności kulturowej dzieła literackiego jest:

  • narodowość lub przynależność etniczna autora;
  • krąg kulturowy, do którego przynależy autor;
  • język lub języki, w których tworzy autor;
  • kraj lub kraje, w których tworzy autor;
  • kraj lub kraje, których publiczność była bezpośrednim i zamierzonym odbiorcą dzieł autora.

 

Deskryptory wyrażające  przynależność kulturową dzieła literackiego tworzy się przez połączenie słowa „Literatura” i przymiotnika wyrażającego cechę językowo-etniczną, np. „Literatura francuska”.

Przymiotnik językowo-etniczny tworzy się od nazw:

  • narodowości,
  • grup etnicznych,
  • ludów,
  • plemion,
  • państw,
  • języków.

 

Deskryptor przynależności kulturowej poprzedza się wyrażeniem wprowadzającym zapisanym w podpolu |m „Przynależność kulturowa”.

 

Uwaga:

  • w przypadku wątpliwości co do przynależności kulturowej autora zaleca się użycie więcej niż jednego deskryptora przynależności kulturowej;
  • przynależność kulturową dzieła literackiego ustala się zarówno dla wszystkich rodzajów literatury pięknej (prozy, poezji, dramatu), jak i odmian piśmiennictwa (komiksów i powieści graficznej, literatury faktu, esejów i publicystyki).

 

Przy doborze deskryptorów przynależności kulturowej stosuje się zasady określone w dziale "Materiały metodyczne", zakładka: Grupa językowo-etniczna.

Przykład 10

245 10 |aLokis :|brękopis profesora Wittembacha /|cProsper Mérimée ; przeł. Leopold Staff ; wstęp Andrzej Biernacki ; il. Maria Schier.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura francuska

388 1_ |a1801-1900

648 _4 |a1801-1900

650 _4 |aArystokracja

650 _4 |aObłęd

650 _4 |aWilkołactwo

651 _4 |aLitwa

655 _4 |aFantastyka

655 _4 |aOpowiadania i nowele

Przykład 11

245 10 |aUtwory wybrane /|cSokrat Janowicz.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura białoruska

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

388 1_ |a1989-2000

388 2_ |a2001-

650 _4 |aBiałorusini

651 _4 |aBiałoruś

651 _4 |aPolska

655 _4 |aAntologia

655 _4 |aMiscellanea

2.5 Czas powstania dzieła (pole 388)

Deskryptory określające czas powstania dzieła literackiego zapisuje się:

  • w polu 046 w postaci dat jednostkowych i dowolnych przedziałów zapisanych w formacie ISO 8601;
  • w polu 388 w postaci ustalonych zakresów dla wieków i zakresów szczegółowych dla dwudziestego wieku.

 

Czas powstania dzieła literackiego ustala się na podstawie:

  • daty pierwszego drukowanego wydania oryginału;
  • datacji powstania dzieła w formie rękopiśmiennej, o ile została ona ustalona i możliwe jest jej potwierdzenie za pomocą ogólnodostępnych źródeł informacji;
  • dzieła niedokończone przez autora, ale zredagowane i wydane po jego śmierci przez inną osobę, otrzymują chronologię zarówno dla daty powstania dzieła, jak i daty jego zredagowania i wydania.

 

Uwaga:

  • zapisowi wyszczególniającemu w postaci zakresu lub zakresów szczegółowych dla XX wieku zawsze towarzyszy zapis uogólniający w postaci przedziału 1901-2000.

 

Przy doborze deskryptorów chronologicznych czasu powstania dzieła stosuje się zasady określone w rozdziale 7 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej” oraz zasady zawarte w dziale "Materiały metodyczne", zakładka: Chronologia.

Przykład 12

046 __ |o1958|p1989|k1998

245 10 |aFelietony zdjęte przez cenzurę /|cStefan Kisielewski ; wstęp Andrzej Hejmej.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

388 2_ |a1989-2000

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1945-1989

650 _4 |aPolityka wewnętrzna

651 _4 |aPolska

655 _4 |aFelieton

[„Felietony zdjęte przez cenzurę” zawierają powstałe między 1958 a 1989 r. teksty autorstwa Stefana Kisielewskiego, które zostały zebrane, opracowane i wydane w 1998 r. Pole 046 |o i |p oraz pole 388 ze wskaźnikiem 1 odnoszą się do daty powstania felietonów (dzieł), pole 046 |k oraz pole 388 ze wskaźnikiem 2 do daty powstania zbierającego je tomu (zbioru dzieł).]

Przykład 13

045 2_ |bd1786|bd1797

046 __ |k1987

245 10 |aRapsodia warszawska :|bopowieść o Ignacym Wyssogocie Zakrzewskim prezydencie Warszawy /|cGabriela Pauszer-Klonowska ; il. Szymon Kobyliński.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

385 __ |mGrupa wiekowa|aMłodzież

385 __ |mGrupa wiekowa|a14-17 lat

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

600 14 |aZakrzewski, Ignacy|d(1745-1802)

648 _4 |a1701-1800

650 _4 |aKonstytucja 3 Maja (1791)

650 _4 |aPowstanie kościuszkowskie (1794)

650 _4 |aPrezydenci miast

651 _4 |aWarszawa (woj. mazowieckie)

655 _4 |aPowieść biograficzna

655 _4 |aPowieść historyczna

Przykład 14

046 __ |k1918|l2007

245 10 |aDzieci Húrina /|cJ. R. R. Tolkien ; red. Christopher Tolkien ; il. Alan Lee ; przekł. Agnieszka Sylwanowicz.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura angielska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a2001-

650 _4 |aElfy

650 _4 |aKrasnoludy

650 _4 |aSmoki

651 _4 |aŚródziemie (kraina fikcyjna)

655 _4 |aFantasy

655 _4 |aPowieść

[„Dzieci Hurina” J. R. R. Tolkien tworzył w rękopisie od 1918 r. niemal do końca życia, nie pozostawiając ostatecznej wersji. W 2007 r. jego syn Christopher, opierając się na różnych, często sprzecznych ze sobą zapiskach ojca, stworzył kanoniczny tekst „Dzieci Hurina” jako pełnego i pozbawionego sprzeczności narracyjnych dzieła.]

3. Elementy opisu treści

3.1 Zakres chronologiczny treści (pole 648)

Deskryptory określające chronologię zawartości zapisuje się:

  • w polu 045 w postaci dat jednostkowych i dowolnych przedziałów zapisanych w formacie ISO 8601;
  • w polu 648 w postaci ustalonych zakresów dla wieków i zakresów szczegółowych dla dwudziestego wieku.

 

Deskryptory chronologiczne treści w dziełach literackich odnoszą się do czasu fabuły utworu.

Zakres chronologiczny treści powinien zostać określony zwłaszcza w przypadku:

  • utworów o tematyce historycznej;
  • dzieł, w których czas opisywanych wydarzeń ma szczególne znaczenie dla treści utworu i został wyraźnie określony przez autora lub wydawcę albo jest znany z innych ogólnodostępnych i miarodajnych źródeł (prac naukowych, popularnonaukowych itp.).

 

Utwory bez wyraźnego umiejscowienia fabuły w czasie nie otrzymują deskryptora chronologicznego treści.

 

Uwaga:

  • współczesna literatura piękna może otrzymać deskryptory chronologiczne treści zgodne z datą wydania utworu (identyczne z deskryptorami czasu powstania dzieła);
  • fantastyka, fantasy i science fiction nie otrzymują deskryptorów chronologicznych treści;
  • poezja otrzymuje deskryptory chronologiczne treści wyłącznie w przypadku jednoznacznego nawiązywania do wydarzeń historycznych bądź odniesień do faktycznie żyjących postaci oraz odniesień autora do jego własnej biografii;
  • utwory literackie zawierające istotną dla fabuły i wyraźnie zaznaczoną przez autora lub wydawcę retrospekcję otrzymują dodatkowo deskryptory chronologiczne treści wyrażające to nawiązanie.

 

Przy doborze deskryptorów chronologicznych czasu powstania dzieła stosuje się zasady określone w rozdziale 7 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej” oraz zasady zawarte w dziale "Materiały metodyczne", zakładka: Chronologia.

Przykład 15

045 2_ |bd1648|bd1651

046 __ |k1883|k1884

245 10 |aOgniem i mieczem /|cHenryk Sienkiewicz.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1801-1900

648 _4 |a1601-1700

650 _4 |aSarmatyzm

650 _4 |aSzlachta

650 _4 |aKozacy zaporoscy

650 _4 |aPowstanie Chmielnickiego (1648-1657)

651 _4 |aPolska

651 _4 |aUkraina

655 _4 |aPowieść historyczna

Przykład 16

045 2_ |bc0051|bc0044

046 __ |k2013

245 10 |aAsteriks u Piktów /|ctekst Jean-Yves Ferri, rys. Didier Conrad ; kolory Thierry Mébarki, Murielle Leroi, Raphaël Delerue ; [przekład z języka francuskiego Marek Puszczewicz].

380 __ |aKsiążki

380 __ |aKomiksy i książki obrazkowe

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura francuska

388 1_ |a2001-

600 04 |aAsteriks|c(postać fikcyjna)

648 _4 |a100-1 p.n.e.

650 _4 |aGalowie

650 _4 |aPiktowie

651 _4 |aWielka Brytania (wyspa)

655 _4 |aKomiks

655 _4 |aKomiks historyczny

[Datacja fabuły kolejnych tomów serii „Asteriksa” jest oczywista i powtarzana w widocznym miejscu w każdym wydaniu. W przypadku pola 045 chronologia treści została ustalona poprzez wyznaczenie dat granicznych - akcja wszystkich tomów serii rozgrywa się pomiędzy podbojem Galii a śmiercią Cezara.]

Przykład 17

045 2_ |bd1918|bd1939

046 0_ |k1935

245 10 |aCudzoziemka /|cMaria Kuncewiczowa.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1918-1939

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1918-1939

650 _4 |aAdaptacja społeczna

650 _4 |aKobieta

650 _4 |aMuzycy

650 _4 |aPerfekcjonizm

651 _4 |aPolska

655 _4 |aPowieść psychologiczna

[Powieść Marii Kuncewiczowej „Cudzoziemka” ukazała się najpierw w odcinkach na łamach prasy (1935 r.), a dopiero później (w 1936 r.) jako książka. Akcja powieści – co wynika ze wstępów do większości wydań, adnotacji na okładkach oraz powszechnej rozpoznawalności dzieła będącego lekturą szkolną – toczy się w Warszawie w okresie międzywojennym.]

Przykład 18

045 0_ |bd1962

046 __ |k2007

245 10 |aNa plaży Chesil /|cIan McEwan ; Polish transl. by Andrzej Szulc.

380 __ |aAudiobook

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura angielska

388 1_ |a2001-

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1945-1989

650 _4 |aMałżeństwo

651 _4 |aWielka Brytania

655 _4 |aPowieść obyczajowa

[Na okładce książki zaznaczono, że jej akcja dzieje się w 1962 r. Oznacza to, że wydana w 2007 r. powieść portretuje obyczajowość konkretnie wskazanego okresu historycznego. Zastosowaną chronologię  uzasadniają też wielokrotnie pojawiające się w powieści odniesienia do postaci Harolda Macmillana, w latach 1957–1963 premiera Wielkiej Brytanii.]

Przykład 19

046 __ |k2011

245 10 |aMarsjanin /|cAndy Weir ; przeł. Marcin Ring.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura amerykańska

388 1_ |a2001-

650 _4 |aLoty kosmiczne

650 _4 |aOdosobnienie

651 _4 |aMars (planeta)

655 _4 |aPowieść

655 _4 |aScience fiction

[Powieść należy do gatunku science fiction,. a więc z zasady nie ustala się dla niej zakresu chronologicznego w polu 648.]

Przykład 20

046 __ |k1882|l1884

245 10 |aRodzina Połanieckich /|cHenryk Sienkiewicz.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1801-1900

648 _4 |a1801-1900

650 _4 |aKultura szlachecka

650 _4 |aMałżeństwo

650 _4 |aPrzedsiębiorcy

650 _4 |aZiemiaństwo

651 _4 |aPolska

655 _4 |aPowieść obyczajowa

[Powieść obyczajowa Henryka Sienkiewicza jest przedstawiana w wielu wstępach i opisach okładkowych jako utwór opisujący obyczajowość polskiego ziemiaństwa i rodzącej się po upadku powstania styczniowego burżuazji. Tym samym ustalenie dla niej przedziałów chronologicznych w polach 648 nie powinno nastręczać trudności.]

Przykład 21

045 2_ |bd1825

046 __ |k1825|l1826

245 10 |aSonety krymskie /|cAdam Mickiewicz ; [opracowanie Agnieszka Nożyńska-Demianiuk].

380 __ |aKsiążki

380 __ |aPoezja

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1801-1900

648 _4 |a1801-1900

650 _4 |aOjczyzna

650 _4 |aTęsknota

650 _4 |aZesłania

651 _4 |aKrym (Ukraina)

655 _4 |aSonety

[Opisy okładkowe i wprowadzenia do „Sonetów krymskich” zazwyczaj podkreślają ich związek z konkretną i wyraźnie datowaną podróżą Adama Mickiewicza na Krym. Powszechna dostępność tej informacji upoważnia katalogera do umieszczenia w polu 648 stosownego przedziału chronologicznego.]

Przykład 22

046 __ |k1928|l1940

245 10 |aMistrz i Małgorzata /|cMichaił Bułhakow ; przeł. Andrzej Drawicz ; konsult. nauk. Grzegorz Przebinda.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura rosyjska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

600 04 |aPoncjusz Piłat |c(namiestnik Judei)

630 04 |aBiblia. |pNT

648 _4 |a1-100

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1918-1939

650 _4 |aStalinizm

650 _4 |aSzatan

651 _4 |aMoskwa (Rosja)

651 _4 |aZSRR

655 _4 |aPowieść historyczna

655 _4 |aPowieść obyczajowa

655 _4 |aPowieść psychologiczna

[Fabuła powieści rozbita jest na dwa wątki - retrospektywny rozgrywający się w I w. n.e. w Jerozolimie i główny umiejscowiony w l. 30 XX w. w stalinowskiej Moskwie Z uwagi na silną obecność elementu fantastycznego i nieprecyzyjnie wskazany przez autora akcji należy odstąpć od podania chronologii szczegółówej treści w polu 045.]

3.2 Tło historyczne (pole 650)

Deskryptory określające tło historyczne zapisuje się w polu 650.

 

Deskryptory wyrażające tło historyczne w dziełach literackich odnoszą się do wydarzeń historycznych ważnych dla fabuły utworu. Tło historyczne powinno zostać określone zwłaszcza w przypadku utworów literackich o tematyce historycznej i wojennej.

 

Dzieła, których treść nie jest wyraźnie umiejscowiona w czasie nie otrzymują deskryptora wyrażającego tło historyczne.

 

Przy doborze deskryptorów przedmiotowych wyrażających wydarzenia historyczne stosuje się zasady określone w rozdziale 8 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 23

245 10 |aKrzyżacy /|cHenryk Sienkiewicz ; [opracowanie Agnieszka Nożyńska-Demianiuk].

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1801-1900

610 24 |aKrzyżacy

648 _4 |a1401-1500

650 _4 |aBitwa pod Grunwaldem (1410)

651 _4 |aPolska

655 _4 |aPowieść historyczna

Przykład 24

245 10 |aŁaskawe /|cJonathan Littell ; przeł. Magdalena Kamińska-Maurugeon.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura francuska

388 1_ |a2001-

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1939-1945

650 _4 |aFront wschodni II wojny światowej

650 _4 |aBitwa pod Stalingradem (1942-1943)

650 _4 |aHolokaust

655 _4 |aPowieść historyczna

Przykład 25

245 10 |aDzieje moje własne i osób postronnych :|bwiązanka spraw poważnych, ciekawych i błahych /|cWirydianna Fiszerowa ; z fr. przeł. Edward Raczyński.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1801-1900

648 _4 |a1701-1800

648 _4 |a1801-1900

600 14 |aFiszer, Stanisław|d(1769-1812)

650 _4 |aPolityka wewnętrzna

650 _4 |aRozbiory Polski (1772-1795)

650 _4 |aWojny napoleońskie (1803-1815)

650 _4 |aŻycie codzienne

651 _4 |aPolska

655 _4 |aPamiętniki i wspomnienia

Przykład 26

245 10 |aPamiętniki czasów moich.|nT. 1 /|c Julian Ursyn Niemcewicz ; tekst oprac. i wstęp Jan Dihm.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa |aLiteratura polska

388 1_ |a1801-1900

600 14 |aKościuszko, Tadeusz|d(1746-1817)

600 14 |aNiemcewicz, Julian Ursyn|d(1758-1841)

648 _4 |a1701-1800

650 _4 |aKonstytucja 3 Maja (1791)

650 _4 |aPowstanie kościuszkowskie (1794)

650 _4 |aDramatopisarze

651 _4 |aLondyn (Wielka Brytania)

651 _4 |aParyż (Francja)

651 _4 |aWarszawa (woj. mazowieckie)

651 _4 |aWłochy

655 _4 |aPamiętniki i wspomnienia

3.3 Postacie rzeczywiste (pole 600)

Deskryptory określające postacie rzeczywiste zapisuje się w polu 600 rekordu bibliograficznego

 

Postacie rzeczywiste w opisie dzieł literackich wyraża się deskryptorem tylko wówczas, gdy odgrywają one rolę istotną dla fabuły. Zazwyczaj jest to wyraźnie zaznaczone w utworze lub w jego ogólnodostępnych opracowaniach.

 

Nie uwzględnia się postaci rzeczywistych, które pojawiają się w utworach literackich jedynie epizodycznie.

 

Uwaga:

  • autobiografie, dzienniki, pamiętniki i wspomnienia dodatkowo otrzymują deskryptor osobowy wyrażający autora utworu;
  • zbiory listów wymienianych między wieloma autorami dodatkowo otrzymują deskryptory osobowe wyrażające najważniejszych spośród korespondentów.

 

Przy doborze deskryptorów osobowych stosuje się zasady określone w rozdziale 2 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 27

245 10 |aMesjasze /|cGyörgy Spiró ; przeł. Elżbieta Cygielska.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura węgierska

388 1_ |a2001-

600 14 |aMickiewicz, Adam|d(1798-1855)

600 14 |aTowiański, Andrzej|d(1799-1878)

648 _4 |a1801-1900

650 _4 |aMesjanizm

650 _4 |aTowiańczycy

650 _4 |aWielka Emigracja

651 _4 |aParyż (Francja)

655 _4 |aPowieść historyczna

[György Spiró opisuje losy środowiska towiańczyków. Kluczową dla tej grupy postacią był Andrzej Towiański, a najbardziej znaną osobą znajdującą się pod jego wpływem – Adam Mickiewicz.]

Przykład 28

245 10 |aStrażnicy Orlego Pióra.|n3,|pDrzewo Peruna /|c[scenariusz Wojciech Birek ; rysunki Sławomir Kiełbus ; tłumaczenie z języka polskiego na język angielski Orkanaugorze].

380 __ |aKsiążki

380 __ |aKomiksy i książki obrazkowe

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a2001-

600 04 |aMieszko|bI|c(książę Polski ;|dok. 935-992)

600 04 |aWichman|bII Młodszy|c(margrabia ;|dok. 930-967)

648 _4 |a901-1000

650 _4 |aWieleci

651 _4 |aNiemcy

651 _4 |aPolska

655 _4 |aKomiks

655 _4 |aKomiks historyczny

Przykład 29

245 10 |aTrzej muszkieterowie /|cAleksander Dumas ; przeł. Janina i Krzysztof Błońscy.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura francuska

388 1_ |a1801-1900

600 04 |aAramis|c(postać fikcyjna)

600 04 |aAtos|c(postać fikcyjna)

600 04 |aD’Artagnan|c(postać fikcyjna)

600 04 |aLudwik|bXIII|c(król Francji ; |d1601-1643)

600 04 |aPortos|c(postać fikcyjna)

600 14 |aRichelieu, Armand Jean du Plessis|d(1585-1642)

648 _4 |a1601-1700

650 _4 |aMuszkieterowie

651 _4 |aFrancja

655 _4 |aPowieść historyczna

655 _4 |aPowieść przygodowa

[Liczne wstępy, opisy okładkowe oraz sposób funkcjonowania „Trzech muszkieterów” w kulturze masowej wyraźnie wskazują na kluczową dla fabuły rolę dwóch postaci historycznych: króla, któremu muszkieterowie służą i funkcjonującego jako czarny charakter powieści pierwszego ministra – kardynała Richelieu.]

Przykład 30

245 10 |aDzienniki.|n6,|p1945-1954.|nCz. 1,|p(1945-1948) /|cZofia Nałkowska ; oprac., wstęp i komentarz Hanna Kirchner.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

600 14 |aNałkowska, Zofia|d(1884-1854)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1945-1989

650 _4 |aPisarze

650 _4 |aStalinizm

651 _4 |aPolska

655 _4 |aDziennik

 [Zofia Nałkowska jako autorka dziennika jest zarazem główną występującą w nim rzeczywistą postacią.]

Przykład 31

245 10 |aPodróże z Herodotem /|cRyszard Kapuściński.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a2001-

600 04 |aHerodot|d(ok. 485 p.n.e.-ok. 425 p.n.e.).|tHistoriai

650 _4 |aHistoriografia grecka

650 _4 |aPodróżnictwo

651 _4 |aAfryka

651 _4 |aAzja

651 _4 |aGrecja

655 _4 |aReportaż

[Ryszard Kapuściński spogląda na świat oczyma Herodota i nieustannie odwołuje się do jego „Dziejów”.]

Przykład 32

245 10 |aSzachinszach /|cRyszard Kapuściński.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

600 04 |aMohammad Reza Pahlawi|c(szach Iranu ; |d1919-1980)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1918-1939

648 _4 |a1939-1945

648 _4 |a1945-1989

650 _4 |aRewolucja islamska w Iranie (1979)

650 _4 |aWładcy

651 _4 |aIran

655 _4 |aReportaż

[Szach jest postacią wokół której Kapuściński buduje narrację swojego reportażu.]

Przykład 33

245 10 |aKręgi obcości :|bopowieść autobiograficzna /|cMichał Głowiński.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a2001-

600 14 |aGłowiński, Michał|d(1934- )

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1945-1989

650 _4 |aII wojna światowa

650 _4 |aKrytycy literaccy

650 _4 |aLiteraturoznawcy

651 _4 |aPolska

655 _4 |aAutobiografia

[Michał Głowiński jako autor autobiografii jest zarazem jej głównym tematem.]

Przykład 34

245 10 |aWspomnienia z lat szkolnych :|b1820-1831 /|cAleksander Kozieradzki ; wstęp i koment. Stefan Kawyn.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1801-1901

600 14 |aKozieradzki, Aleksander|d(1813-1860)

610 24 |aLiceum Krzemienieckie (1805-1831)

648 _4 |a1801-1900

650 _4 |aLekarze

650 _4 |aSzkoły średnie

651 _4 |aKrzemieniec (Ukraina)

651 _4 |aPolska

655 _4 |aPamiętniki i wspomnienia

Przykład 35

245 10 |aRamoty Starego Detiuka o Wołyniu.|nT. 1 /|cAntoni Andrzejowski ; wyd. i przedm. opatrzył Fr. Rawita Gawroński.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1801-1900

600 14 |aAndrzejowski, Antoni|d(1785-1868)

600 14 |aCzacki, Tadeusz|d(1765-1813)

610 24 |aLiceum Krzemienieckie (1805-1831)

648 _4 |a1701-1800

648 _4 |a1801-1900

650 _4 |aSzkoły średnie

650 _4 |aSzlachta

650 _4 |aŻycie codzienne

651 _4 |aKrzemieniec (Ukraina)

651 _4 |aPolska

651 _4 |aWołyń (Ukraina)

655 _4 |aPamiętniki i wspomnienia

[Antoni Andrzejowski jest narratorem i zarazem głównym bohaterem swoich wspomnień. Podczas opisywanej w ich pierwszym tomie edukacji autora w Liceum Krzemienieckim głównym punktem odniesienia, bardzo często przywoływanym w tekście, jest założyciel tej szkoły – Tadeusz Czacki. Wspomnienia Andrzejowskiego dostarczają bardzo wielu informacji o codziennej działalności Czackiego.]

Przykład 36

245 10 |aPamiętniki.|nT. 1 /|cJan Chryzostom Pasek ; red. nauk. Stanisław Sierpowski ; wstęp Igor Kraszewski ; przypisy Władysław Czapliński.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1601-1700

600 14 |aPasek, Jan Chryzostom|d(około 1636-1701)

648 _4 |a1601-1700

650 _4 |aSarmatyzm

650 _4 |aSzlachta

651 _4 |aPolska

655 _4 |aPamiętniki i wspomnienia

[Jan Chryzostom Pasek jako autor pamiętników, jest zarazem ich głównym narratorem i tematem.]

Przykład 37

245 10 |aListy albo Opór materii /|cStanisław Lem ; wybór i oprac. Jerzy Jarzębski.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

600 14 |aLem, Stanisław|d(1921-2006)

600 14 |aJarzębski, Jerzy|d(1947- )

600 14 |aKobyliński, Szymon|d(1927-2002)

600 14 |aSłonimski, Antoni|d(1895-1976)

600 14 |aWoroszylski, Wiktor|d(1927-1996)

648 _4 |a1900-2001

648 _4 |a1945-1989

650 _4 |aPisarze

651 _4 |aPolska

655 _4 |aListy

[Jerzy Jarzębski, Szymon Kobyliński, Antoni Słonimski i Wiktor Woroszylski to najczęstsi adresaci pisanych przez Lema listów, zebranych w tomiku „Listy albo opór materii”.]

Przykład 38

245 10 |aKorespondencja :|bz faksymiliami listów i wierszy, fotografiami oraz aneksem zawierającym nieznane wypowiedzi Herberta o Miłoszu i Miłosza o Herbercie a także komentarze Katarzyny Herbertowej i Marka Skwarnickiego oraz wiersze obu poetów /|c[redakcja Barbara Toruńczyk].

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

380 __ |aPoezja

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

388 1_ |a1989-2000

600 14 |aHerbert, Zbigniew|d(1924-1998)

600 14 |aMiłosz, Czesław|d(1911-2004)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1945-1989

648 _4 |a1989-2000

650 _4 |aPoeci

655 _4 |aListy

655 _4 |aWiersze

[Książka zawiera przede wszystkim wybór korespondencji Miłosza i Herberta oraz pewną liczbę wierszy i innych tekstów. Autorzy listów są więc zarazem głównymi postaciami rzeczywistymi, których należy wyrazić za pomocą deskryptorów w polach 600.]

3.4 Postacie fikcyjne, biblijne, mitologiczne i bóstwa (pole 600)

Deskryptory określające postacie fikcyjne zapisuje się w polu 600 rekordu bibliograficznego.

 

Dzieła literackie otrzymują deskryptor osobowy wyrażający postać fikcyjną najczęściej, gdy:

  • dany bohater występuje także w innych dziełach – literackich i/ lub artystycznych, filmowych itp., łącząc ze sobą różne formy materiałów bibliotecznych;
  • bohater reprezentuje postać tworzącą topos literacki;
  • istotne znaczenie kulturowe postaci fikcyjnej zostało udokumentowane w pracach naukowych, popularnonaukowych lub w innych ogólnodostępnych i miarodajnych źródłach.

 

Przykłady:

  •  należy utworzyć deskryptory osobowe dla Eberhardta Mocka i Herkulesa Poirot, ponieważ postaci te łączą niezdefiniowane przez autorów cykle literackie;
  • nie należy tworzyć odrębnych deskryptorów osobowych dla bohaterów powieści Tolkiena, których łączy przynależność do fikcyjnego świata przedstawionego – Śródziemia; zamiast deskryptora osobowego w tym przypadku zostanie użyty deskryptor geograficzny, wyrażający miejsce fikcyjne (Śródziemie);
  • nie należy tworzyć deskryptora wyrażającego postać Hansa Castorpa w „Castorpie” Pawła Huelle, ponieważ tożsamość z bohaterem „Czarodziejskiej góry” Thomasa Manna ma w tym przypadku charakter odniesienia intertekstualnego; związek „Castorpa” z „Czarodziejską górą” zostanie zaznaczony poprzez użycie deskryptora wyrażającego nawiązania intertekstualne („Autor-tytuł”);
  • w przypadku, gdy bohater literacki reprezentuje postać  tworzącą topos literacki, posiada jednak własne imię i nazwisko (np. w „Doktorze Faustusie” Thomasa Manna Fausta rozumianego jako topos literacki reprezentuje Adrian Leverkühn) należy zastosować deskryptor, który odnosi się do bohatera reprezentującego topos (czyli Fausta) i nie wyrażać postaci literackiej, w którą bohater topiczny się wciela.

 

Przy doborze deskryptorów osobowych stosuje się zasady określone w rozdziale 2 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 39

245 10 |aOstatnie życzenie /|cAndrzej Sapkowski.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

600 04 |aWiedźmin|c(postać fikcyjna)

650 _4 |aCzarodzieje i czarodziejki

650 _4 |aDżinny

655 _4 |aFantasy

655 _4 |aOpowiadania i nowele

Przykład 40

245 10 |aKrew elfów /|cAndrzej Sapkowski.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

600 04 |aWiedźmin|c(postać fikcyjna)

650 _4 |aPrzepowiednie

650 _4 |aPotwory

650 _4 |aZabójcy

655 _4 |aFantasy

655 _4 |aPowieść

Przykład 41

245 10 |aPani Jeziora /|cAndrzej Sapkowski.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

600 04 |aWiedźmin|c(postać fikcyjna)

650 _4 |aPrzepowiednie

650 _4 |aPotwory

650 _4 |aZabójcy

655 _4 |aFantasy

655 _4 |aPowieść

[Wiedźmin umieszczony został w opisach bibliograficznych dwóch tomów „Sagi o wiedźminie” i nienależącym do niego tomie opowiadań „Ostatnie życzenie”, którego jest głównym bohaterem. Trzy powyższe dzieła literackie nie są połączone jednym tytułem serii ani też jednym światem przedstawionym o określonej nazwie. W tej sytuacji uzasadnione jest  zastosowanie deskryptora  wskazującego głównego bohatera dzieła literackiego jako podstawowego elementu łączącego wszystkie powyższe utwory.]

Przykład 42

245 10 |aBridget Jones :|bw pogoni za rozumem /|cHelen Fielding ; tł. Aldona Możdżyńska.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura angielska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

600 04 |aBridget Jones|c(postać fikcyjna)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1989-2000

650 _4 |aOdchudzanie

650 _4 |aSamoakceptacja

650 _4 |aSingle (osoby)

651 _4 |aLondyn (Wielka Brytania)

655 _4 |aPowieść obyczajowa

Przykład 43

245 10 |aDziennik Bridget Jones /|cHelen Fielding ; tł. Joanna Szczepańska.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura angielska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

600 04 |aBridget Jones|c(postać fikcyjna)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1989-2000

650 _4 |aMatki i córki

650 _4 |aOdchudzanie

650 _4 |aSamoakceptacja

650 _4 |aSingle (osoby)

651 _4 |aLondyn (Wielka Brytania)

651 _4 |aTajlandia

655 _4 |aPowieść obyczajowa

Przykład 44

245 10 |aBridget Jones: szalejąc za facetem /|cHelen Fielding ; tł. Jan i Katarzyna Karłowscy.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura angielska

388 1_ |a2001-

600 14 |aBridget Jones|c(postać fikcyjna)

648 _4 |a2001-

650 _4 |aSamotne matki

650 _4 |aWdowy

651 _4 |aLondyn (Wielka Brytania)

655 _4 |aPowieść obyczajowa

[Trzy książki autorstwa Helen Fielding nie stanowią jednej serii, sama Fielding zaś napisała również powieści, w których nie pojawia się najpopularniejsza powołana przez nią do życia postać literacka. Fabuła trzech utworów osadzona jest w świecie rzeczywistym. W tej sytuacji elementem łączącym wszystkie trzy powieści pozostaje Bridget Jones – jako bohater fikcyjny wyrażany przez deskryptor w polu 600.]

Przykład 45

245 10 |aŚmierć w Breslau /|cMarek Krajewski.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

600 04 |aEberhard Mock|c(postać fikcyjna)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1918-1939

650 _4 |aDetektywi

650 _4 |aJezydzi

651 _4 |aWrocław (woj. dolnośląskie)

655 _4 |aKryminał

655 _4 |aPowieść

Przykład 46

245 10 |aKoniec świata w Breslau /|cMarek Krajewski.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a2001-

600 04 |aEberhard Mock|c(postać fikcyjna)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1918-1939

650 _4 |a1945-1989

650 _4 |aDetektywi

650 _4 |aOkultyzm

651 _4 |aWrocław (woj. dolnośląskie)

655 _4 |aKryminał

655 _4 |aPowieść

[Cykl wrocławskich kryminałów autorstwa Marka Krajewskiego nie stanowi jednej serii. Pisarz jest także autorem powieści, w których nie pojawia się najpopularniejsza powołana przez niego do życia postać literacka (np. cykl o Jarosławie Paterze). Fabuła trzech utworów osadzona jest w świecie rzeczywistym. W tej sytuacji elementem łączącym wszystkie trzy powieści pozostaje Eberhardt Mock – jako bohater fikcyjny wyrażany przez deskryptor w polu 600.]

Przykład 47

245 10 |aTajemnicza historia w Styles /|cAgata Christie ; przeł. z ang. Tadeusz Jan Dehnel.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura angielska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1918-1939

600 04 |aHerkules Poirot|c(postać fikcyjna)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1918-1939

650 _4 |aBromki

650 _4 |aDetektywi

650 _4 |aOtrucia

651 _4 |aWielka Brytania

655 _4 |aPowieść detektywistyczna

Przykład 48

245 10 |aMorderstwo na polu golfowym /|cAgata Christie ; przeł. z ang. Jan S. Zaus.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura angielska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1918-1939

600 04 |aHerkules Poirot|c(postać fikcyjna)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1918-1939

650 _4 |aPola golfowe

651 _4 |aFrancja

655 _4 |aPowieść detektywistyczna

[Kryminały Agathy Christie nie składają się na jedną wyraźnie zdefiniowaną serię. Głównym bohaterem większości z nich (ale nie wszystkich) jest detektyw Herkules Poirot. Christie ma jednak w swoim dorobku także powieści kryminalne poświęcone innym detektywom (np. pannie Marple).]

 Przykład 49

245 10 |aDoktor Faustus :|bżywot niemieckiego kompozytora Adriana Leverkühna, opowiedziany przez jego przyjaciela /|cThomas Mann ; przeł. Maria Kurecka i Witold Wirpsza ; z koment. Leszka Szarugi.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura niemiecka

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

600 04 |aFaust|c(postać fikcyjna)

648 _4 |a1801-1900

648 _4 |a1901-2000

650 _4 |aDodekafonia

650 _4 |aHistoriozofia

650 _4 |aII wojna światowa

650 _4 |aKompozytorzy

651 _4 |aNiemcy

655 _4 |aPowieść

Przykład 50

245 10 |aFaust /|cJohann Wolfgang Goethe ; z niem. przeł. i posł. opatrzył Adam Pomorski.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aDramat (rodzaj)

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura niemiecka

388 1_ |a1801-1900

600 04 |aFaust|c(postać fikcyjna)

648 _4 |a1501-1600

650 _4 |aDiabły

650 _4 |aZakład pomiędzy Bogiem a Szatanem

651 _4 |aNiemcy

655 _4 |aDramat (gatunek literacki)

655 _4 |aDramat romantyczny

Przykład 51

245 10 |aTragiczna historia Doktora Fausta /|cChristopher Marlowe ; przeł. [z angielskiego] i posłowiem opatrzył Juliusz Kydryński ; [opracowanie graficzne Lech Przybylski].

380 __ |aKsiążki

380 __ |aDramat (rodzaj)

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura angielska

388 1_ |a1501-1600

600 04 |aFaust|c(postać fikcyjna)

650 _4 |aAlchemicy

650 _4 |aDiabły

650 _4 |aPakt z diabłem

655 _4 |aTragedia

[Johann Georg Faust, półlegendarny średniowieczny alchemik, pojawia się jako oderwana od swojego rzeczywistego pierwowzoru postać literacka w licznych dziełach różnych epok. Najbardziej znany jest oczywiście „Faust” Goethego, ale w historii literatury olbrzymie znaczenie ma także wcześniejszy utwór Christophera Marlowe’a. W powieści Thomasa Manna Faust pojawia się jako topos, a jego losy zostają wpisane w życie muzyka Adriana Leverkühna. Faust jako postać fikcyjna jest jedynym elementem łączącym te trzy tak różne od siebie dzieła literackie.]

Przykład 52

245 10 |aEneida /|cWergiliusz ; przeł. Tadeusz Karyłowski ; oprac. Stanisław Stabryła.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aPoezja

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura starożytnego Rzymu

388 1_ |a101 p.n.e. – 1 p.n.e.

600 04 |aEneasz|c(postać mitologiczna)

600 04 |aJowisz|c(bóstwo)

600 04 |aJunona|c(bóstwo)

600 04 |aPluton|c(bóstwo)

600 04 |aWenus|c(bóstwo)

650 _4 |aWojna trojańska

650 _4 |aMit o założeniu Rzymu

651 _4 |aStarożytny Rzym

655 _4 |aEpos

[Postaci mitologiczne i bóstwa pojawiające się w Eneidzie zostały odnotowane w polach 600, z uwagi na ich istotne znaczenie dla fabuły.]

Przykład 53

245 10 |aTristan i Izolda :|bromans rycerski : na podst. odtworzenia Józefa Bédier w przekładzie Tadeusza Żeleńskiego (Boya) /|cwierszem napisał Jan Krzysztof Misiuk.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aPoezja

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura francuska

388 1_ |a1100-1200

600 04 |aIzolda|c(postać fikcyjna)

600 04 |aTristan|c(postać fikcyjna)

650 _4 |aMiłość dworska

651 _4 |aKornwalia (Wielka Brytania)

655 _4 |aPoemat

655 _4 |aRomans rycerski

Przykład 54

245 10 |aTristan 1946 /|cMaria Kuncewiczowa.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

600 04 |aIzolda|c(postać fikcyjna)

600 04 |aTristan|c(postać fikcyjna)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1945-1989

650 _4 |aII wojna światowa (1939-1945)

650 _4 |aEmigracja

650 _4 |aMałżeństwo

650 _4 |aStres pourazowy

651 _4 |aLondyn (Wielka Brytania)

655 _4 |aPowieść psychologiczna

[Deskryptory wyrażające Tristana i Izoldę jako bohaterów fikcyjnych użyte zostały w polach 600, ponieważ para bohaterów pochodzi z średniowiecznych legend spisywanych wielokrotnie przez różnych anonimowych autorów w odmiennych wariantach. Najbardziej znanej, kanonicznej wersji legendy, spisanej w XIX w. przez Josepha Bediera, nie należy traktować jako utworu źródłowego. Tristan i Izolda uwzględnieni zostali więc na prawach postaci mitologicznych. Bohaterowie „Tristana 1946” Marii Kuncewiczowej noszą własne imiona, ale stanowią jedynie przedstawienie Tristana i Izoldy jako toposów.]

Przykład 55

245 10 |aHiob :|bpowieść o człowieku prostym /|cJoseph Roth ; przeł. Józef Wittlin ; wstęp Jerzy Pilch.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura austriacka

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1918-1939

600 04 |aHiob|c(postać biblijna)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1918-1939

650 _4 |aEmigracja

650 _4 |aWiara

650 _4 |aŻydzi

651 _4 |aNowy Jork (Stany Zjednoczone)

651 _4 |aUkraina

655 _4 |aPowieść

[Postać Mendela Singera w powieści Josepha Rotha stanowi jedynie przedstawienie biblijnej postaci Hioba, co uwydatnione zostaje w tytule, na okładkach i we wstępach do powieści.]

3.5 Rzeczywiste rodziny i dynastie (pole 600)

Deskryptory określające rzeczywiste rodziny i dynastie zapisuje się w polu 600 rekordu bibliograficznego.

 

Dzieła literackie otrzymują deskryptor osobowy wyrażający rodzinę lub dynastię tylko wówczas, gdy fabuła utworu skupia się wokół jej losów. Tego typu informacja zazwyczaj jest sygnalizowana przez autora, wydawcę lub recenzentów.

 

Deskryptor wyrażający rzeczywiste rodziny i dynastie powinien zostać użyty w przypadku dzieł literackich należących do gatunku sagi rodzinnej.

 

Przy doborze deskryptorów osobowych stosuje się zasady określone w rozdziale 2 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 56

245 10 |aPra :|bo rodzinie Iwaszkiewiczów /|cLudwika Włodek.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a2001-

600 14 |aIwaszkiewicz, Jarosław|d(1894-1980)

600 34 |aIwaszkiewiczowie|c(rodzina)

648 _4 |a1901-2000

650 _4 |aPisarze

650 _4 |aRody

651 _4 |aPolska

655 _4 |aReportaż

Przykład 57

245 10 |aKrólowie przeklęci.|nT. 1 /|cMaurice Druon ; tł. Adriana Celińska.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura francuska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

600 34 |aKapetyngowie|c(dynastia)

610 24 |aTemplariusze

648 _4 |a1301-1400

650 _4 |aDynastie

650 _4 |aWładza

651 _4 |aFrancja

655 _4 |aPowieść historyczna

Przykład 58

245 10 |aPasmo czynności ciągiem lat idące... /|cwybór, oprac. i wstęp Anna i Andrzej Rosnerowie ; epilog Andrzej Romer.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

600 34 |aRomerowie|c(rodzina)

648 _4 |a1401-1500

648 _4 |a1501-1600

648 _4 |a1601-1700

648 _4 |a1701-1800

648 _4 |a1801-1900

648 _4 |a1901-2000

650 _4 |aZiemiaństwo

651 _4 |aCytowiany (Litwa)

651 _4 |aLitwa

655 _4 |aAntologia

655 _4 |aŹródła historyczne

3.6 Fikcyjne rodziny i dynastie (pole 600)

Deskryptory określające fikcyjne rodziny i dynastie zapisuje się w polu 600 rekordu bibliograficznego.

 

Dzieła literackie otrzymują deskryptor osobowy wyrażający fikcyjną rodzinę lub dynastię wówczas, gdy fabuła utworu skupia się wokół jej losów. Tego typu informacja zazwyczaj jest sygnalizowana przez autora, wydawcę lub recenzentów.

 

Deskryptor wyrażający fikcyjne rodziny i dynastie powinien zostać użyty w przypadku dzieł literackich należących do gatunku sagi rodzinnej.

 

Uwaga:

  • uwzględnia się fikcyjne rodziny i dynastie, którym poświęcono dłuższe cykle powieściowe lub te, które pojawiają się poza powieścią w literaturze naukowej, popularnonaukowej, ikonografii, nagraniach muzycznych, drukach ulotnych, nutach, filmach i serialach itp.;
  • deskryptorem osobowym (pole 600) są wyrażane również mitologiczne lub legendarne ludy i plemiona.

 

Przy doborze deskryptorów osobowych stosuje się zasady określone w rozdziale 2 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 59

245 10 |aBuddenbrookowie :|bdzieje upadku rodziny.|nT. 1 /|cTomasz Mann ; przeł. Ewa Librowiczowa.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura niemiecka

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1901-1914

600 34 |aBuddenbrookowie|c(rodzina fikcyjna)

648 _4 |a1801-1900

650 _4 |aMieszczaństwo

650 _4 |aPatrycjat

650 _4 |aŻycie codzienne

651 _4 |aLubeka (Niemcy)

655 _4 |aPowieść obyczajowa

655 _4 |aSaga rodzinna

[Jedna z najsłynniejszych w historii literatury sag rodzinnych opowiada historię upadku patrycjuszowskiej rodziny Boodenbrooków. Rodzina ta stała się toposem literackim, obecnym w literaturze naukowej, popularnonaukowej, ikonografii i filmach.]

Przykład 60

245 10 |aTygrys i Róża /|cMałgorzata Musierowicz ; [il. Małgorzata Musierowicz].

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

385 __ |mGrupa wiekowa|aMłodzież

385 __ |mGrupa wiekowa|a9-13 lat

385 __ |mGrupa wiekowa|a14-17 lat

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

600 34 |aBorejkowie|c(rodzina fikcyjna)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1989-2000

650 _4 |aOjcowie i córki

651 _4 |aToruń (woj. kujawsko-pomorskie)

655 _4 |aPowieść obyczajowa

655 _4 |aSaga rodzinna

Przykład 61

245 10 |aOpium w rosole /|cMałgorzata Musierowicz ; il. Małgorzata Musierowicz.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

385 __ |mGrupa wiekowa|aMłodzież

385 __ |mGrupa wiekowa|a9-13 lat

385__  |mGrupa wiekowa|a14-17 lat

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

600 34 |aBorejkowie|c(rodzina fikcyjna)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1945-1989

650 _4 |aMatki i córki

650 _4 |aStan wojenny w Polsce (1981-1983)

651 _4 |aPoznań (woj. wielkopolskie)

655 _4 |aPowieść obyczajowa

655 _4 |aSaga rodzinna

3.7 Nawiązania intertekstualne (pola 600, 630)

Deskryptory określające nawiązania intertekstualne zapisuje się w polu 600 lub 630 rekordu bibliograficznego.

 

Przez nawiązania intertekstualne należy rozumieć sytuację, w której dzieło literackie:

  • przetwarza inne dzieło – literackie, plastyczne, muzyczne lub filmowe;
  • odpowiada na inne dzieło;
  • jest kontynuacją innego dzieła (sequelem lub prequelem).

 

Dzieła literackie, w których pojawiają się istotne i znaczące odniesienia do innych dzieł otrzymują, w zależności od kontekstu:

  • deskryptor osobowy „Autor/tytuł” (pole 600),
  • deskryptor tytułu ujednoliconego (pole 630).

 

Deskryptor wyrażający nawiązania intertekstualne stosuje się wyłącznie wówczas, gdy:

  • nawiązania do innego dzieła są oczywiste i sygnalizowane przez autora, wydawcę lub recenzentów w samym opracowywanym dokumencie albo w ogólnodostępnych źródłach informacji;
  • łączy utwory, które nie są powiązane w żaden inny sposób – występowaniem tych samych bohaterów, miejsc fikcyjnych, bądź poprzez serię wydawniczą.

Przykład 62

245 10 |aStowarzyszenie Umarłych Poetów /|cN. H. Kleinbaum ; przeł. Paweł Laskowicz.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura amerykańska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

630 04 |aStowarzyszenie umarłych poetów (film)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1945-1989

650 _4 |aDojrzewanie

650 _4 |aNauczyciele i uczniowie

650 _4 |aSzkoły średnie

651 _4 |aVermont (Stany Zjednoczone)

655 _4 |aPowieść psychologiczna

Przykład 63

245 10 |aMiazga /|cJerzy Andrzejewski ; oprac. Anna Synoradzka- Demadre.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

600 14 |aWyspiański, Stanisław|d(1869-1907).|tWesele

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1945-1989

650 _4 |aInteligencja (klasa społeczna)

650 _4 |aNomenklatura partyjna

650 _4 |aWesele

651 _4 |aWarszawa (woj. mazowieckie)

655 _4 |aPowieść

[„Miazga” Andrzejewskiego to „Wesele” Wyspiańskiego ubrane w kostium inteligencko-partyjnego wesela. Sam autor, wstępy i komentarze na okładkach wyraźnie ten fakt podkreślają.]

Przykład 64

245 10 |aCastorp /|cPaweł Huelle.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a2001-

600 14 |aMann, Thomas|d(1875-1955).|tZauberberg

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1901-1914

650 _4 |aŻycie codzienne

650 _4 |aStudenci

651 _4 |aGdańsk (woj. pomorskie)

651 _4 |aNiemcy

651 _4 |aSopot (woj. pomorskie)

655 _4 |aPowieść psychologiczna

[„Czarodziejską górę” Thomasa Manna i „Castorpa” Pawła Huelle łączy zarówno wyraźne odniesienie intertekstualne, jak i główny bohater – Hans Castorp. W tym wypadku jednak umieszczenie go w polach 600 jako postaci fikcyjnej jest zbędne, ponieważ do połączenia obydwu utworów wystarczy nawiązanie intertekstualne odnotowywane w polu 600. Świat przedstawiony w „Castorpie” jest wzorowany na uniwersum powieściowym „Czarodziejskiej góry”, które zostało przetworzone i przeniesione do przedwojennego Gdańska i Sopotu.]

Przykład 65

245 10 |aScarlett :|bciąg dalszy Przeminęło z wiatrem Margaret Mitchell.|n[T.] 2 /|cAlexandra Ripley ; z ang. przeł. Joanna Dąbrowska.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura amerykańska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

600 14 |aMitchell, Margaret|d(1900-1949).|tPrzeminęło z wiatrem

648 _4 |a1801-1900

651 _4 |aIrlandia

651 _4 |aPołudnie (Stany Zjednoczone ; region)

655 _4 |aPowieść

655 _4 |aRomans

655 _4 |aSequel

[„Scarlett” jest napisanym przez inną autorkę sequelem powieści „Przeminęło z wiatrem” Margaret Mitchell. Elementem łączącym obydwa utwory mogłaby być główna postać fikcyjna (Scarlett O’Hara). W tym wypadku jednak mamy do czynienia z przetworzeniem całości świata przedstawionego w „Przeminęło z wiatrem”. Nawiązanie intertekstualne odnotowane w polu 600 jest więc najwygodniejszym elementem łączącym obydwa dzieła.]

 Przykład 66

245 10 |aOstatni rozdział, czyli Paragraf 22 bis /|cJoseph Heller ; z ang. przeł. Andrzej Szulc.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura amerykańska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

600 14 |aHeller Joseph|d(1923-1999).|tParagraf 22

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1989-2000

650 _4 |aWeterani

650 _4 |aStarość

651 _4 |aNowy Jork (Stany Zjednoczone)

655 _4 |aPowieść

655 _4 |aSequel

[Książka jest sequelem słynnego „Paragrafu 22” napisanym przez tego samego autora.]

3.8 Miejsca rzeczywiste (pole 651)

Deskryptory określające miejsca rzeczywiste zapisuje się w polu 651 rekordu bibliograficznego.

 

W opisie dzieła literackiego miejsca rzeczywiste wyraża się deskryptorem geograficznym wówczas, gdy są one ważne dla fabuły bądź dla tożsamości głównych bohaterów utworu (mogą być to zatem również miejsca, którym przypisano w tekście szczególne właściwości, np. ojczyzny duchowe).

 

Uwaga:

  • literatura faktu (w tym: autobiografie, dzienniki, wspomnienia, pamiętniki) otrzymuje deskryptory geograficzne wyrażające miejsca o istotnym znaczeniu dla kolejnych etapów życia autora.

 

Przy doborze deskryptorów geograficznych stosuje się zasady określone w rozdziale 6 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 67

245 10 |aCzarne miasto /|cBoris Akunin.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura rosyjska

388 1_ |a2001-

600 04 |aErast Fandorin|c(postać fikcyjna)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1914-1918

650 _4 |aWywiad

650 _4 |aTerroryści

651 _4 |aBaku (Azerbejdżan)

655 _4 |aKryminał

655 _4 |aPowieść

Przykład 68

245 10 |aLalka /|cBolesław Prus ; [opracowanie Dorota Nosowska].

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1801-1900

648 _4 |a1801-1900

650 _4 |aMiasto

650 _4 |aPrzedsiębiorcy

650 _4 |aZiemiaństwo

651 _4 |aWarszawa (woj. mazowieckie)

655 _4 |aPowieść obyczajowa

[Zarówno w licznych wstępach do powieści, jak również w klasycznej szkolnej interpretacji podkreśla się znaczenie Warszawy dla fabuły „Lalki”, porównując często odgrywaną przez nią rolę do sportretowanego w „Ojcu Goriot” Paryża.]

Przykład 69

245 10 |aOjciec Goriot /|cHonoriusz Balzac ; przeł. Tadeusz Boy-Żeleński.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura francuska

388 1_ |a1801-1900

648 _4 |a1801-1900

650 _4 |aArystokracja

650 _4 |aAwans społeczny

650 _4 |aMiasto

650 _4 |aOjcowie i córki

651 _4 |aParyż (Francja)

655 _4 |aPowieść obyczajowa

[We wstępach do powieści, na okładkach oraz w klasycznej szkolnej interpretacji podkreśla się istotność umiejscowienia akcji w Paryżu dla fabuły powieści. W interpretacjach pojawiają się nawet opinie, że sam Paryż jest głównym bohaterem powieści.]

Przykład 70

245 10 |aTadeusz Konwicki "Kronika wypadków miłosnych" /|coprac. Barbara Skrzypińska.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1918-1939

650 _4 |aDojrzewanie

650 _4 |aGimnazjaliści

651 _4 |aWilno (Litwa)

655 _4 |aPowieść

[Akcja powieści osadzona jest w Wilnie (a przede wszystkim w podmiejskiej wówczas Kolonii Wileńskiej).]

Przykład 71

245 10 |aUcho od śledzia /|cHanna Ożogowska.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

385 __ |mGrupa wiekowa|aDzieci

385 __ |mGrupa wiekowa|aMłodzież

385 __ |mGrupa wiekowa|a9-13 lat

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1945-1989

650 _4 |aDzieci

650 _4 |aPrzyjaźń

651 _4 |aWarszawa (woj. mazowieckie)

655 _4 |aPowieść przygodowa

[Akcja powieści, co zaznaczono na okładce, rozgrywa się w powojennej Warszawie]

Przykład 72

245 10 |aModlitwa o deszcz /|cWojciech Jagielski.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a2001-

600 14 |aMassud, Ahmad Shahd|(1954-2001)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1945-1989

648 _4 |a1989-2000

648 _4 |a2001-

650 _4 |aMudżahedini

650 _4 |aTalibowie

650 _4 |aWojna domowa w Afganistanie (1989-2001)

651 _4 |aAfganistan

655 _4 |aReportaż

Przykład 73

245 10 |aWieczorem w Paryżu /|cNicolas Barreau ; przeł. Anna Wziątek.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura francuska

388 1_ |a2001-

648 _4 |a2001-

650 _4 |aKina

651 _4 |aParyż (Francja)

655 _4 |aPowieść

655 _4 |aRomans

[Romans, którego akcja zgodnie z informacją zawartą w tytule i na okładce, rozgrywa się w Paryżu.]

Przykład 74

245 10 |aPod słońcem Toskanii :|bu siebie we Włoszech /|cFrances Mayes ; przeł. Zofia Kierszys.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura amerykańska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

600 14 |aMayes, Frances|d(1941- )

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1989-2000

650 _4 |aAmerykanie

651 _4 |aToskania (Włochy)

655 _4 |aPamiętniki i wspomnienia

Przykład 75

245 10 |aZbrodnia na Cyrhli Toporowej /|cZygmunt Zeydler-Zborowski.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1945-1989

650 _4 |aNarciarze

650 _4 |aTuryści

651 _4 |aZakopane (woj. małopolskie)

655 _4 |aKryminał

655 _4 |aPowieść

[Akcja tego kryminału, jak wskazuje tytuł, rozgrywa się głównie w Zakopanem.]

3.9 Miejsca fikcyjne (pole 651)

Deskryptory określające miejsca fikcyjne zapisuje się w polu 651 rekordu bibliograficznego.

 

Deskryptory geograficzne wyrażające miejsca fikcyjne otrzymują przede wszystkim dzieła literackie z gatunku fantastyki, fantasy i science fiction.

W przypadku innych gatunków literackich miejsca fikcyjne wyraża się tylko wówczas, gdy pojawiają one się w więcej niż jednym cyklu powieściowym tego samego autora lub w dziełach różnych autorów.

 

Uwaga:

  • deskryptory geograficzne w utworach należących do fantastyki, fantasy i science fiction, odnoszą się do wykreowanego przez autora świata przedstawionego, w którym umiejscowiono akcję utworu (np. Śródziemie dla większości dzieł J.R.R. Tolkiena, Westeros dla cyklu „Pieśń lodu i ognia” R.R. Martina oraz niektórych jego opowiadań, czy „Dolina Muminków” dla powieści z cyklu autorstwa Tove Jansson);
  • jeśli fabuła utworu z gatunku fantastyki rozgrywa się w wydzielonej i nazwanej części szerszego uniwersum powieściowego, deskryptory miejsc fikcyjnych można zastosować także w odniesieniu do wyodrębnionych przez autora mniejszych rejonów świata przedstawionego (np. Numenor i Valinor);
  • celem wyszczególniania światów fabularnych jest połączenie różnych dzieł literackich; nie wszystkie powieści autorstwa Tolkiena czy Martina rozgrywają się w najpopularniejszych ze stworzonych przez nich światach fabularnych, może natomiast toczyć się w nich akcja utworów napisanych przez naśladowców ich twórczości (np. dość liczne powieści innych autorów, których fabuła umiejscowiona została w Śródziemiu).

 

Przy doborze deskryptorów geograficznych stosuje się zasady określone w rozdziale 6 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

 Przykład 76

245 10 |aWładca pierścieni /|cJ. R. R. Tolkien ; il. Alan Lee ; [przekład Maria i Cezary Frąc, Aleksandra Januszewska, Aleksandra Jagiełowicz, Ryszard Derdziński ; przekład wierszy Tadeusz Olszański].

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura angielska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

650 _4 |aElfy

650 _4 |aHobbici

651 _4 |aŚródziemie (kraina fikcyjna)

655 _4 |aFantasy

655 _4 |aPowieść

Przykład 77

245 10 |aNiedokończone opowieści /|cJ. R. R. Tolkien ; przekł. Radosław Kot.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura angielska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

650 _4 |aElfy

651 _4 |aNúmenor (kraina fikcyjna)

651 _4 |aŚródziemie (kraina fikcyjna)

655 _4 |aFantasy

655 _4 |aPowieść

Przykład 78

245 10 |aOstatni władca pierścienia :|bhistoria Śródziemia oczami wroga /|cK. J. Yeskov ; przekł. Ewa i Eugeniusz Dębscy.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura rosyjska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

651 _4 |aŚródziemie (kraina fikcyjna)

655 _4 |aFantasy

655 _4 |aPowieść

Przykład 79

245 10 |aSilmarillion /|cJ. R. R. Tolkien ; il. Ted Nasmith ; przekł. Maria Skibniewska.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura angielska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

650 _4 |aElfy

650 _4 |aValarowie

651 _4 |aNúmenor (kraina fikcyjna)

651 _4 |aŚródziemie (kraina fikcyjna)

651 _4 |aValinor (kraina fikcyjna)

655 _4 |aFantasy

655 _4 |aPowieść

[Deskryptor „Śródziemie” został użyty jako element łączący kilka powyższych pozycji przede wszystkim dlatego, że nawiązanie intertekstualne nie byłoby tu wystarczające. „Silmarillion”, „Władca Pierścieni” i „Niedokończone opowieści” nie należą do jednego cyklu powieściowego. Natomiast w łączącym je uniwersum fabularnym umiejscowione zostały fabuły utworów innych autorów. Sam Tolkien zaś napisał liczne dzieła nie mające nic wspólnego ze światem przedstawionym w Śródziemiu. Śródziemie jest też tematem wielu artykułów naukowych, encyklopedii, atlasów, bestiariuszy. W przypadku omawianych tekstów literackich spora część ich akcji dzieje się poza granicami właściwie rozumianego Śródziemia (np.: w Valinorze i Numenorze). W świadomości zbiorowej nazwa Śródziemie funkcjonuje jednak jako desygnat całości świata przedstawionego w dziełach Tolkiena. W przypadku „Niedokończonych opowieści” umieszczono w polach 651 deskryptory wyrażające zarówno Śródziemie, jak i Numenor. Na zasadność takiego rozwiązanie wskazuje tytuł angielskiego oryginału („Unifinished Tales of Numenor and Middle-earth”). Numenor został więc potraktowany jako miejsce fikcyjne w fikcyjnym świecie przedstawionym.]

Przykład 80

245 10 |aGra o tron /|cGeorge R. R. Martin ; tł. Paweł Kruk.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura amerykańska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

651 _4 |aWesteros (kraina fikcyjna)

655 _4 |aFantasy

655 _4 |aPowieść

 Przykład 81

245 10 |aRycerz Siedmiu Królestw /|cGeorge R. R. Martin ; tł. Michał Jakuszewski.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura amerykańska

388 1_ |a2001-

651 _4 |aWesteros (kraina fikcyjna)

655 _4 |aFantasy

655 _4 |aOpowiadania i nowele

 Przykład 82

245 10 |aAforyzmy i mądrości Tyriona Lannistera zaczerpnięte z sagi Pieśń lodu i ognia George'a R. R. Martina /|cil. Jonty Clark ; [przełożył Paweł Kruk, Michał Jakuszewski].

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura amerykańska

388 1_ |a2001-

651 _4 |aWesteros (kraina fikcyjna)

655 _4 |aAforyzmy

655 _4 |aFantasy

[Westeros jest światem przedstawionym zarówno  w cyklu powieści „Pieśń lodu i ognia”, jak i w pozostających poza nim zbiorach opowiadań (np. „Rycerza Siedmiu Królestw”). Istnieją liczne publikacje  w różny sposób nawiązujące do tego uniwersum fabularnego (np. książka kucharska, książeczka do kolorowania, aforyzmy jednej z głównych postaci). W przypadku „Aforyzmów i mądrości” Tyriona Lannistera najistotniejszym elementem łączącym nie jest postać samego bohatera, lecz świat przedstawiony (zgodnie z zasadą stosowania deskrytpora postaci fikcyjnych bohater nie został więc uwzględniony w opisach bibliograficznym utworów, w których występuje).]

3.10 Środowisko społeczne (pole 650)

Deskryptory określające środowisko społeczne zapisuje się w polu 650 rekordu bibliograficznego.

 

Deskryptor wyrażający środowisko społeczne otrzymują utwory literackie, w których istotną rolę odgrywają określone grupy społeczne (np. wspólnoty religijne, zawodowe, etniczne, subkultury młodzieżowe).

 

Środowisko społeczne  powinno zostać wyrażone deskryptorem zwłaszcza w odniesieniu do takich gatunków literackich, jak:

  • romanse,
  • kryminały,
  • powieści obyczajowe,
  • pamiętniki,
  • autobiografie,
  • dzienniki,
  • wspomnienia.

 

Uwaga:

  • utwory literackie o charakterze biograficznym otrzymują deskryptory wyrażające zarówno profesję bohatera, jak i środowisko, do którego  należał lub z którym wchodził on w relacje znaczące dla wymowy dzieła.

 

Przy doborze deskryptorów przedmiotowych stosuje się zasady określone w rozdziale 8 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 83

245 10 |aLekarz znikąd /|cMarion Lennox ; [tłumaczenie Iza Kwiatkowska].

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura australijska

388 1_ |a2001-

648 _4 |a2001-

650 _4 |aLekarze

650 _4 |aPielęgniarki i pielęgniarze

651 _4 |aAustralia

655 _4 |aPowieść

655 _4 |aRomans

Przykład 84

245 10 |aChromosom 6 /|cRobin Cook ; przeł. Przemysław Bandel.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura amerykańska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1989-2000

650 _4 |aLekarze

650 _4 |aGenetyka

655 _4 |aPowieść

655 _4 |aThriller

Przykład 85

245 10 |aLondyńscy prawnicy /|cCarole Mortimer ; [tłumaczenie Janusz Maćczak].

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura angielska

388 1_ |a2001-

648 _4 |a2001-

650 _4 |aPrawnicy

651 _4 |aLondyn (Wielka Brytania)

655 _4 |aPowieść

655 _4 |aRomans

Przykład 86

245 10 |a"Życie jak osioł ucieka..." :|bwspomnienia /|cStanisław Salmonowicz ; Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Oddział w Gdańsku.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a2001-

600 14 |aSalmonowicz, Stanisław|d(1931- )

610 24 |aUniwersytet Jagielloński (Kraków)

610 24 |aUniwersytet Mikołaja Kopernika (Toruń)

610 24 |aUniwersytet Warszawski

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a2001-

650 _4 |aHistorycy

650 _4 |aNaukowcy

650 _4 |aPrawnicy

651 _4 |aKraków (woj. małopolskie)

651 _4 |aToruń (woj. kujawsko-pomorskie)

651 _4 |aWarszawa (woj. mazowieckie)

655 _4 |aPamiętniki i wspomnienia

Przykład 87

245 10 |aStrzępy meldunków /|cFelicjan Sławoj Składkowski ; przedm. opatrzył Andrzej Garlicki.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1918-1939

600 14 |aPiłsudski, Józef|d(1867-1935)

600 14 |aSkładkowski, Felicjan Sławoj|d(1885-1962)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1918-1939

650 _4 |aLekarze

650 _4 |aPolitycy

650 _4 |aSanacja

650 _4 |aWojskowi

651 _4 |aWarszawa (woj. mazowieckie)

655 _4 |aPamiętniki i wspomnienia

3.11 Ciała zbiorowe (pole 610)

Deskryptory określające ciała zbiorowe zapisuje się w polu 610 rekordu bibliograficznego.

 

Dzieła literackie otrzymują deskryptor korporatywny wówczas, gdy:

  • ciała zbiorowe stanowią główny element świata przedstawionego;
  • fabuła utworu jest osnuta wokół funkcjonowania instytucji, organizacji itp.

 

Uwaga:

  • utwory literackie, w których ważną rolę odgrywa także umiejscowienie geograficzne ciała zbiorowego, otrzymują dodatkowo odpowiedni deskryptor geograficzny.

 

Przy doborze deskryptorów korporatywnych stosuje się zasady określone w rozdziale 3 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 88

245 10 |aInterregnum.|n[T. 1] /|cPrzemysław Karda ; [ilustracje Alina Vial].

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a2001-

610 24 |aEuropejska Organizacja Badań Jądrowych (CERN)

648 _4 |a2001-

650 _4 |aNeutrino

650 _4 |aTeoria względności Einsteina

651 _4 |aGenewa (Szwajcaria)

651 _4 |aSahara (pustynia)

655 _4 |aPowieść

655 _4 |aScience fiction

Przykład 89

245 10 |aKrzemieniec :|bopowieść o rozsądku zwyciężonych /|cRyszard Przybylski.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje i publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a2001-

610 24 |aLiceum Krzemienieckie (1805-1831)

648 _4 |a1801-1900

650 _4 |aSzkoły średnie

651 _4 |aKrzemieniec (Ukraina)

651 _4 |aPolska

655 _4 |aEsej

3.12 Imprezy (pole 611)

Deskryptory określające imprezy zapisuje się w polu 611 rekordu bibliograficznego.

 

Deskryptor wyrażający imprezę otrzymują utwory literackie:

  • w których wydarzenia kulturalne, naukowe, społeczne, sportowe itp. stanowią ważny element fabuły;
  • w których fabuła jest osnuta wokół przebiegu określonej imprezy;
  • powstałe na konkurs lub festiwal.

 

Uwaga:

  • utwory literackie, w których ważną rolę odgrywa także umiejscowienie geograficzne imprezy, otrzymują dodatkowo odpowiedni deskryptor geograficzny (pole 651).

 

Przy doborze deskryptorów korporatywnych stosuje się zasady określone w rozdziale 4 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 90

245 10 |aMarcowe fiołki /|cPhilip Kerr ; z jęz. ang. przeł. Ewa Fiszer.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura angielska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

611 24 |aLetnie Igrzyska Olimpijskie|n(11 ;|d1936 ;|cBerlin)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1918-1939

650 _4 |aIII Rzesza (1933-1945)

650 _4 |aNazizm

650 _4 |aTajne organizacje

651 _4 |aBerlin (Niemcy)

655 _4 |aKryminał

655 _4 |aPowieść

Przykład 91

245 10 |aWystawa światowa /|cE. L. Doctorow ; przekł. [z ang.] Mira Michałowska.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura amerykańska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

611 24 |aWystawa Światowa|d(1939-1940 ;|cNowy Jork)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1918-1939

648 _4 |a1939-1945

650 _4 |aChłopcy

650 _4 |aDojrzewanie

650 _4 |aŻydzi

651 _4 |aBronx (Nowy Jork ; część miasta)

651 _4 |aNowy Jork (Stany Zjednoczone)

655 _4 |aPowieść obyczajowa

3.13 Tematyka dzieła (pole 650)

Deskryptory określające tematykę dzieła literackiego zapisuje się w polu 650 rekordu bibliograficznego.

 

Deskryptor tematyki dzieła wyraża istotne elementy opisu treści, które nie mieszczą się w zakresie definicji deskryptorów opisanych w punktach 3.1–3.12 niniejszej instrukcji.

 

Specyficzne dla danego dzieła literackiego tematy i motywy wyraża się odpowiednimi deskryptorami przedmiotowymi (pole 650), np. „Ojcowie i córki”, „Alkoholizm”, „Emigracja”.

 

W opisie dzieła literackiego nie należy łączyć deskryptorów wyrażających pojęcia domyślne dla poszczególnych form literackich z reprezentującymi je deskryptorami rodzaju/gatunku (pole 655), na przykład:

  • deskryptorów przedmiotowych (pole 650) „Zbrodnia”, „Morderstwo”, „Śledztwo i dochodzenie” z deskryptorem rodzaju/gatunku (655) „Kryminał”;
  • deskryptorów przedmiotowych (pole 650) „Miłość”, „Rozstanie” z deskryptorem rodzaju/gatunku (pole 655) „Romans”;
  • deskryptorów przedmiotowych (pole 650) „Obyczaje”, „Rodzina”, „Życie codzienne” z deskryptorem rodzaju/gatunku (pole 655) „Powieść obyczajowa”;
  • deskryptorów przedmiotowych (pole 650) „Strach” i „Zjawiska ponadnaturalne” z deskryptorem rodzaju/gatunku (pole 655) „Horror”.

 

Należy unikać stosowania deskryptorów przedmiotowych (pole 650) wyrażających pojęcia abstrakcyjne, takich jak:

  • „Dobro”,
  • „Zło”,
  • „Przyjaźń”,
  • „Miłość”.

 

Uwaga:

  • powyższe zalecenie nie obowiązuje podczas opracowania:
    • literatury dla dzieci i młodzieży – z uwagi na pewną niesamodzielność lekturową odbiorców tego typu utworów, przy ich opracowaniu można używać także deskryptorów przedmiotowych (pole 650) wyrażających pojęcia ogólne i abstrakcyjne (np.: „Odwaga”, „Przyjaźń”, „Miłość”);
    • antologii tekstów literackich, które – oprócz deskryptora rodzaju/gatunku (pole 655) – otrzymują odpowiedni deskryptor przedmiotowy (pole 650) wyrażający kryterium doboru zawartych w nich tekstów.

 

Przy doborze deskryptorów przedmiotowych stosuje się zasady określone w rozdziale 8 instrukcji „Zasady Tworzenia Deskryptorów Biblioteki Narodowej”.

Przykład 92

245 10 |aLot 305 /|cA. G. Riddle ; przeł. Robert P. Lipski.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura amerykańska

388 1_ |a2001-

650 _4 |aInżynieria genetyczna

650 _4 |aKatastrofy lotnicze

650 _4 |aPodróże w czasie

655 _4 |aPowieść

655 _4 |aScience fiction

Przykład 93

245 10 |aKlaśnięcie jednej dłoni /|cRichard Flanagan ; przeł. Robert Sudół.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura australijska

388 1_ |a2001-

648 _4 |a2001-

650 _4 |aAlkoholizm

650 _4 |aOjcowie i córki

651 _4 |aTasmania (Australia)

655 _4 |aPowieść obyczajowa

Przykład 94

245 10 |aSto dni bez słońca /|cWit Szostak.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a2001-

648 _4 |a2001-

650 _4 |aNaukowcy

650 _4 |aSzkoły wyższe

650 _4 |aWspółpraca naukowa

651 _4 |aEuropa

655 _4 |aPowieść obyczajowa

Przykład 95

245 10 |aMarsz Radetzky'ego /|cJoseph Roth ; przeł. Wanda Kragen ; wstęp Tomasz Fiałkowski.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura austriacka

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1918-1939

600 14 |aStrauss, Johann|d(1804-1849).|tRadetzky-Marsch.|nOp. 228

648 _4 |a1801-1900

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1901-1914

648 _4 |a1914-1918

650 _4 |aDojrzewanie

650 _4 |aUrzędnicy

650 _4 |aI wojna światowa (1914-1918)

650 _4 |aWojskowi

651 _4 |aCzechy

651 _4 |aAustro-Węgry

655 _4 |aPowieść historyczna

Przykład 96

245 10 |aWinnetou /|cKarol May.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

385 __ |mGrupa wiekowa|aDzieci

385 __ |mGrupa wiekowa|aMłodzież

385 __ |mGrupa wiekowa|a9-13 lat

385 __ |mGrupa wiekowa|a13-17 lat

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura niemiecka

388 1_ |a1801-1900

600 04 |aWinnetou|c(postać fikcyjna)

648 _4 |a1801-1900

650 _4 |aApacze

650 _4 |aIndianie Ameryki Północnej

651 _4 |aDziki Zachód (Stany Zjednoczone)

655 _4 |aPowieść przygodowa

655 _4 |aWestern

Przykład 97

245 10 |aFilary Ziemi /|cKen Follett ; z ang. przeł. Grzegorz Sitek.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aProza

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura angielska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1989-2000

600 04 |aHenryk II|c(król Anglii ;|d1133-1189)

600 04 |aThomas Beckett|c(święty ;d|1119-1170)

648 _4 |a1101-1200

650 _4 |aAnarchia (1135-1154)

650 _4 |aBudowniczowie katedr

650 _4 |aKościół katolicki

650 _4 |aWładza

651 _4 |aAnglia (Wielka Brytania)

655 _4 |aPowieść historyczna

Przykład 98

245 10 |aCesarz /|cRyszard Kapuściński.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a1901-2000

388 1_ |a1945-1989

600 04 |aHajle Sylasjec|(cesarz Etiopii ;d|1892-1975)

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a1945-1989

650 _4 |aDwór

650 _4 |aMonarchia absolutna

650 _4 |aWładza

651 _4 |aEtiopia

655 _4 |aReportaż

Przykład 99

245 10 |aW ogrodzie pamięci /|cJoanna Olczak-Ronikier.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a2001-

600 34 |aRonikierowie|c(rodzina)

648 _4 |a1801-1900

648 _4 |a1901-2000

648 _4 |a2001-

650 _4 |aAsymilacja

650 _4 |aInteligencja (klasa społeczna)

650 _4 |aRodzina

650 _4 |aPamięć

650 _4 |aŻydzi

651 _4 |aKraków (woj. małopolskie)

655 _4 |aReportaż

Przykład 100

245 10 |aIntymnie :|brozmowy nie tylko o miłości /|cZbigniew Izdebski, Janusz L. Wiśniewski.

380 __ |aKsiążki

380 __ |aLiteratura faktu, eseje, publicystyka

386 __ |mPrzynależność kulturowa|aLiteratura polska

388 1_ |a2001-

650 _4 |aIntymność

650 _4 |aMiłość

650 _4 |aSeksualność

651 _4 |aPolska

655 _4 |aWywiad-rzeka